Przedmiotem wynalazku jest dozownik materialów sypkich zbiornika obrotowego samolotu rolniczego.Znanyjest z opisu patentowego PRL Nr 122622 oraz zgloszenia P.236191 zbiornik obrotowy materialów sypkich ustawiony pod katem do poziomu równym lub wiekszym od ustawienia samolotu na ziemi. Zbiornik ma kolnierz przedni oraz tylne zawieszenie glówne, w którym obraca sie poruszany napedem. W przedniej czesci zbiornik ma gardziel zasypowa, a w tylnej czesci zbiornika ma dozownik w postaci pierscienia dozujacego przesuwnego w osi wzdluznej zbiornika zmieniajacego szczeline wysypowa.Wada tego dozownika jest to, ze w trakcie wysypu dozowanie materialów nie jest równo¬ mierne wskutek zmiennego naporu materialów osuwajacych sie z górnych czesci zbiornika oraz zmiennej ich ilosci w zbiorniku.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji dozownika materialów sypkich zbiornika obrotowego odznaczajacego sie prosta budowa i umozliwiajacego regulacje wydatku materialów w szerokim zakresie, nie wrazliwego na zanieczyszczenia i poprawiajacego równomiernosc wysypu.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie dozownika materialów sypkich zbiornika obrotowego umieszczonego w osi zbiornika w tylnej sciance i majacego postac segmentu stozka lub pólstozka.Segment stozka dozownika jest ustawialny wokól swojej osi w zakresie 0° do 180°. Obrót segmentu stozkowego o pewien kat powoduje przysloniecie otworu wysypowego i tym samym zmiane wydatku masowego materialu sypkiego, a w koncowej fazie jego ruchu calkowite przerwa¬ nie wysypu.Segment stozkowy dozownika w górnej czesci stozkowej ma siatke o oczkach 20 do 30 mm polaczona z tarcza ruchoma, za która jest tarcza z pólkolistym otworem dolnym zwiazana ze stala struktura samolotu.Konstrukcja dpzownika, a zasadniczo jego segment stozkowy moze miec równiez przyslone stozkowa zamontowana na walku segmentu stozkowego w jego czolowej czesci oraz ulozyskowa-2 132 058 nego drugim koncem w oslonie zewnetrznej tarczy, przy czym tarcza zwiazana jest trwale ze struktura samolotu. Przymykanie otworu wysypowego w dozowniku moze byc dokonane takze przez ustawienie za tarcza z pólkolistym otworem zasuwy, przesuwnej w prowadnicach.Przymykanie otworu wysypowego dokonuje sie równiez wycinkiem kuli osadzonym obro¬ towo w tarczy w osi prostopadlej do osi obrotu zbiornika, przy czym wycinek kuli ma kanal stozkowy zwrócony wierzcholkiem do wnetrza zbiornika.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia dozownik ze zbiornikiem obrotowym w przekroju wzdluznym, fig. 2—przekrój poprzeczny przez dozownik ustawiony na wydatek maksymalny wraz z widokiem na kanal transportu materialów sypkich, fig. 3 — przekrój przez zbiornik z widokiem na dozownik usta¬ wiony na wydatek materialu mniejszy niz maksymalny, fig. 4— przekrój przez zbiornik z widokiem na dozownik w koncowej fazie — przerwanie wysypu, fig. 5 — czesciowy przekrój wzdluzny przez dozownik z sitem, fig. 6— czesciowy przekrój wzdluzny przez dozownik ze stozkowa przeslona obrotowa, fig. 7— czesciowy przekrój przez dozownik z umieszczona zasuwa przymykajaca otwór wysypowy, fig. 8— czesciowy przekrój wzdluzny przez dozownik z wycinkiem kuli i wydrazonym w nim kanalem stozkowym, fig. 9 — czesciowy przekrój przez dozownik z fig. 8 w pozycji zamknietej.Jak pokazano na rysunku dozownik 1 sklada sie z segmentu stozkowego (pólstozka) 2 zlaczonego trwale z tarcza 3 majaca otwór wysypowy 4 pólkolisty.Segment stozkowy 2 dozownika 1 ma przekrój poprzeczny kolowy i zwrócony jest podstawa w kierunku otworu wysypowego 4 tarczy 3, której obwód jest cylindrem 5 i na zewnetrznej czesci ma os obrotu 6.Dozownik 1 umieszczony jest obrotowo w kolnierzu 9 scianki tylnej 8 zbiornika obrotowego 7 i centrycznie z jego osia obrotu 10, w celu realizowania ruchu regulacyjnego dla zmiany wydatku masowego materialu sypkiego 12 znajdujacego sie w zbiorniku obrotowym 7. Material sypki 12 w czasie ruchu obrotowego zbiornika 7 dzieki pochyleniu osi wzgledem osi wzdluznej samolotu, przemieszcza sie z przedniej czesci zbiornika polozonej wyzej do tylu w kierunku dozownika 1, gdzie jest nasypywany spadajac z zeber 11 zbiornika 7 na segment stozkowy 2 dozownika 1. Przy otwartym otworze wysypowym 4 material 12 spadajacy z zeber 11 zsuwa sie po wewnetrznej pochylej powierzchni segmentu stozkowego 2 do kanalu wysypowego 26, skad transportowanyjest na zewnatrz naplywajacym powietrzem.Obrót dozownika 1 walkiem 6 o pewien kat od polozenia maksymalnego wydatku, tj. /J = 90° powoduje zmniejszenie ilosci wysypywanych srodków. Dla zabezpieczenia przed przypadkowym wydostawaniem sie materialu sypkiego ze zbiornika dozownik ustawia sie o kat 2/3=180° od polozenia maksymalnego wydatku— wówczas otwór wysypowy 4 i wlot do kanalu 26jest calkowi¬ cie przysloniety tarcza 3 i jej cylindryczna czescia cylindra 5. Dozownik z fig. 5 ma segment stozkowy 2 wykonany w7 postaci pelnego stozka, przy czym i/2 obwodu tego stozka ma otwory 0 20 -5- 30 mm tworzac sito 13. Stozek 2 jest trwale polaczony z tarcza 3 z pólkolistym otworem wysypowym 4.Za tarcza 3 na zewnatrz zbiornika 7 znajduje sie nieruchoma tarcza 14, która w dolnej czesci ma otwór pólkolisty wysypowy 15. Material sypki 12 dozowany jest do otworów wysypowych 4 i 15 oraz kanalu transportowego 26 w postaci oczyszczonej od zbrylen i wtracen.Dozownik z fig, 6 ma segment stozkowy 2 polaczony trwale z tarcza 3, której zewnetrzna strone zamyka tarcza 17 tworzaca jednoczesnie kanal transportowy 26. Na segmencie stozkowym 2 usytuowana jest przyslona 16 zabudowana na walku 6 zamocowanym jednym koncem w czolowej czesci 18 segmentu stozkowego 2, drugim zas ulozyskowanym w oslonie 17. Obrót walka 6 o pewien kat powoduje obrót przyslony 16, a tym samym zmniejszenie sie pólkolistego otworu wysypowego 4 i jednoczesnie zmiane wydatku srodkówsypkich spadajacych z zeber 11. Obrót przeslony 16 o kat 180° od polozenia maksymalnego wydatku zamyka calkowicie otwór wysypowy 4, a tym samym przerwanie wysypu.Jak wyjasnia fig. 7 dozownik 1 ma tarcze 3 majaca otwór pólkolisty wysypowy 4, w którym umieszczono przesuwnie w prowadnicach 20 zasuwe 19, która dokonuje sie regulacji lub przerwa¬ nia wysypu srodków sypkich spadajacych z zeber 11 na segment stozkowy 2.132058 3 Jak opisano powyzej tarcza 3 ma otwór pólkolisty wysypowy 4, w którym moze byc zabudo¬ wany wycinek kuli 21 obrotowo w osi 27, co wyjasnia fig. 8. Wycinek kuli 21 ma wydrazenie stozkowe 22 zwrócone wierzcholkiem do wnetrza zbiornika. Wycinek kuli 21jest polaczony trwale z osia obrotu 27, dzwignia 24 i ciegnem 25. Os obrotu 27 umieszczona jest w tarczy 3 prostopadle do osi 10 zbiornika 7. Otwór wysypowy 4 styka sie z kanalem transportowym 26, przez co stwarza komore 23. Obracanie wycinkiem kuli 21 dzwignia 24 powoduje umieszczenie go w komorze 26 i przymykanie otworu 4, az do calkowitego jego zamkniecia.Dozownik wedlug wynalazku umozliwia latwa i bezstopniowa regulacje wydatku materialów sypkich nawet przy róznych ich rodzajach i ilosciach w zbiorniku oraz zapobiega dostawaniu sie do urzadzen odbiorczych, np. kanalów transportujacych, materialu o duzych zbryleniach i wtrace¬ niach, przez co wyeliminowana jest przyczyna niesprawnosci w dzialaniu systemu transportu i rozprzestrzeniania srodkówsypkich z samolotu rolniczego. Korzystny ksztalt dozownika w postaci stozka znacznie zmniejsza sily dzialajace na dozownik przy pelnym zaladowaniu zbiornika.Zastrzezenia patentowe 1. Dozownik materialów sypkich zbiornika obrotowego samolotu rolniczego, znamienny tym, ze utworzony jest z segmentu (2) stozkowego zwróconego wierzcholkiem do wnetrza zbior¬ nika, a zlaczonego trwale z tarcza (3) posiadajaca pólkolisty otwór wysypowy (4), przy czym tarcza (3) umieszczona jest centrycznie z osia (10) w kolnierzu (9) scianki tylnej (8) zbiornika (7). 2. Dozownik materialów sypkich wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze segment stozkowy (2) ma siatke (13) o oczkach 20 do 30 mm, polaczona z tarcza (3) z pólkolistym otworem (4), za która jest usytowana tarcza nieruchoma (14) z otworem pólkolistym dolnym (15) zwiazana ze stala struktura samolotu. 3. Dozownik materialów sypkich wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze segment (2) stozkowy ma przyslone (16) w ksztalcie segmentu stozkowego zabudowanym na walku (6) segmentu stozko¬ wego (2) zamocowana wjego czolowej czesci (18) oraz w oslonie (17) tarczy (3), przy czym tarcza (3) zwiazana jest trwale ze struktura samolotu. 4. Dozownik materialów sypkich wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze za tarcza (3) z pólkoli¬ stym otworem (4) znajduje sie zasuwa (19) przesuwna w prowadnicach (20), a zamykajaca otwór wysypowy (4). 5. Dozownik materialów sypkich wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w tarczy (3) osadzony jest obrotowo wycinek kuli (21) w osi (27) prostopadlej do osi obrotu (10) zbiornika (7), przy czym wycinek kuli (21) ma wydrazenie stozkowe (22) zwrócone wierzcholkiem do wnetrza zbiornika (7).132058 11 IZ JO, 3 U IL' 1/ Z! L 2S 26. \L \L Ul 11 \L \1 Fig 2 ^^ fig. 3 W/i 27 m a i. 4 '¦\—r- Fig. 8 Rg.9 PracowniaPoligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100zl PL