Przedmiotem wynalazku jest srodek trawieco-pasywujecy przeznaczony do równoczesnego trawienia i pasywacji miedzi i jej stopów, zwlaszcza w podwyzszonych temperaturach.Znanych 1 stosowanych jest duzo srodków trawiacych. Jednym z tego rodzaju srodków stosowanych powszechnie jest wodny roztwór zawierajecy w stezeniu wegowym od 10% do 16% kwasu siarkowego H2S04» Roztwór ten noze zawierac dodatki kwasów utleniajacych /np. kwasu azotowego HN03/. Trawienie pokrytych waretwe tlenków wyrobów z Biedzi 1 jej stopów prowa¬ dzi ele w temperaturze 313-333 K w czasie od 10 do 60 minut.Innya roztworem trewlecym jest znany z publikacji Wire Oournal 1973 nr 8 a.65 wodny roztwór zawierajecy od 10% do 15% wagowych kwasu siarkowego HgSO^ z dodatkiem 5 do 20 g/da nadtlenku wodoru.Srodek trawlecy znany z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 659 132, zawiera w stezeniu wagowyet 0,1% do 2% nizszsgo alkoholu alifatycanego, 0,06% do 2,0% wodo¬ rotlenku sodowego lub potasowego, 0,1% do 6% rozpuszczonego mydla metalu alkalicznego, resz¬ ta wody, o pH - 9,6 do 10,5. Trawiona m tya roztworze wyroby z siedzi powinny posiadac tem¬ perature wyzsze od 698 K.Znana srodki trawieco-pasywujece zawieraje kwaey nieorganiczne /najczesciej kw$$ siar¬ kowy H2S0./ oraz substancja utleniajece - najczesciej dwuchromiany lub bezwodnik kwasu chromowego• Znane se z publikacji Galvano 1966, nr 359 s. 869 i Procedlnga Set Internecional Con- greee on Metellic Corroeion Butlerworth London 1963 roztwory trawleca^peeywujece zawiera¬ jece kwas siarkowy w ilosci 10-180 g/dm , dwuchromian sadowy lub potasowy od 80 do 150 g/da lub bezwodnik kwasu chromowego w ilosci od 150 do 250 g/da f reszta l?ccs.2 131 981 Stosowanie kwasnych roztworów trawiacych stwarza zagrozenie dla srodowiska naturalnego oraz wymaga stosowania specjalnych urzadzen celen zapewnienia wlasciwych warunków BHP* Po¬ nadto trawienie Jest operacje dlugotrwale od 10 do 50 rinut. Trawienie w roztworach alko¬ holi wyaaga dodatkowej operacji, zabezpieczajecej wytrawiona, powierzchnie przed ponownym utlenienie* 1 korozje w warunkach atmosferycznych przez pokrywanie powierzchni warstwe wos¬ ków syntetycznych, Wymaga to stosowania specjalnych urzedzen* Stosowanie znanych roztworów trawleco-paeywujecych prowadzi do powstania na powierzchni paeywowanego pólwyrobu cienkich warstewek chromlanowych o wlasnosciach ochronnych, utrudnia- Jecych przeróbke plastyczne na zimno, zwlaszcza metode clegnienle, zwiekszajecych zuzycie narzedzi oraz uniemozliwiajecych emaliowanie drutów miedzianych* Celem wynalazku jest opracowanie takiego skladu chsmicznago srodka trawleco-paeywuje- cego, który umozliwi równoczesne trawienie 1 zabezpieczenie przed utlenianiem i korozje atmosferyczne wyrobów z miedzi 1 jej stopów, przy zastosowsnlu bezpiecznych z punktu widze¬ nia BHP i ochrony srodowiska skladników oraz nls pozostawiajecych szkodliwych dla dalszsgo procesu technologicznego produktów reakcji chemicznych na powierzchni wyrobu* Zgodnie z wynalazkiem srodek trawieco-pasywujecy zawiera w etezeniu wagowym: 0,1% do 3,0% mieezanlny alkoholi alifatycznych, 0,1% do 1,0% wodorotlenku sodowego lub potaeowego oraz 0,01% do 0,3% kwasnego lub obojetnego winianu potaeowego lub sodowego, bedz pirofoefo- ranu sodowego lub potasowego lub ich mieszaniny* Roztwór .trawieco-pasywujecy sporzedza ale przez dodanie do wody destylowanej lub de- mineralizowanej odpowiedniej ilosci alkoholu 1 srodka peeywujecego* Poprzez dodatek odpo¬ wiedniej ilosci wodorotlenku eoclowego lub potaeowego reguluje sie wielkosc pH w zakresie od 9 do 12,5* Nagrzane do temperatury od' 723 do 1223 K wyroby z miedzi i jej stopów o utlenionej po¬ wierzchni zanurza sie lub natryskuje roztworem trawleco-paeywujecya w czasis od 0,1 do 120 s* Przedmiot wynalazku przedetawlono w ponizszych przykladach* Przyklad I. Srodek trawieco-pasywujecy zawiera w etezeniu wagowym 1,6% alko¬ holi etylowego 1 metylowego, przy czym stosunek stezen wagowych tych alkoholi wynosi odpo¬ wiednio 24 : 1, 0,5% wodorotlenku sodowego oraz 0,5 kg kwasnego winianu potasowsgo na 1000 1 roztworu* Nagrzany do temperatury 1133 K o utlenionej powierzchni pret miedziany zanurza sie na okree 15 e do roztworu* Wytrawiona w ten epoeób i spasywowany powierzchnia Jest blyszczeca, pozbawiona tlenków 1 nie zmienia barwy i wygladu w warunkach atmosferycznych przez okres 100 godzin* Przyklad IX. Srodek trawleco-paeywujecy zawiera w etezeniu wegowym 2,3% al¬ koholu etylowego 1 butylowego, przy czym stoaunak stezen wagowych tych alkoholi wynosi odpo¬ wiednio 18 s 1, 0,4% wodorotlenku potasowego oraz 098 kg pirofosforanu aodowago na 1000 1 roztworu* Nagrzane do temperatury 1023 K pasy z miedzi srebrowej g#t* MS zanurza ale na okres 35 s do roztworu* Wytrawiona w ten sposób 1 apasywowana powierzchnia jest blyszczeca, pozba¬ wiona tlenków 1 nie zmienia barwy i wygledu w warunkach ataoafarycznych przez okres.140 godzin* Zastrzezenia patentowe 1* Srodek trawieco-pasywujecy zawierajecy w stezeniu wagowym 0,1% do 3,0% mieezanlny alkoholi alifatycznych, 0,1% do 1,0% wodorotlenku aodowego lub potasowego, reszta woda* znsmlenny tym, ze zawiera 0,01% do 0,3% wagowych kwasn^ge lub obojetnego wi¬ nianu potasowego lub aodowego* 2* Srodek trawieco-paaywujecy zawierajecy w etezeniu wagowym 0,1% do 3,0% mieszaniny alkoholi alifatycznych, 0,1% do 1,0% wodorotlenku sodowego lub potaeowego, reezte woda, znamienny tym, ze zawiera O,OIX do 0,3% wagowych plrofoeforanu sodowego lub potaeowego*131 981 3 3. Srodek trawieco-pasywuj«cy zawierajecy w stezeniu wagowym 0,1% do 3*0% mieszaniny alkoholi alifatycznych, 0,1% do 1,0% wodorotlenku sodowego lub potasowego, reszta woda* znamienny tym, ze zawiera 0,01% do 0,3% wagowych mieszaniny, kwasnego lub obo¬ jetnego winianu potasowego lub sodowego 1 plrafosforanu sodowego lub potasowego* PL