Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad symulacji napedu odsrodkowego regulatora kata wyprzedzenia zaplonu, wchodzacego w sklad aparatu zaplonowego silnika spalinowego, zwlaszcza pojazdów samochodowych, przez odwzorowanie na stanowisku badawczym przebiegu okresowego predkosci katowej tego regulatora, dla okreslenia jego trwalosci. Przebieg predkosci napedzanego odsrodkowego regulatora zaplonu jest zblizony do rzeczywistego, wystepujacego podczas pracy silnika spalinowego w stanach nieustalonych, czyli przy najciez¬ szych warunkach pracy. Próba trwalosci konczy sie po wykonaniu co najmniej kilku tysiecy przebiegów okreso¬ wych predkosci katowej przez naped i sprawdzany odsrodkowy regulator zaplonu.Znany jest sposób symulacji napedu odsrodkowego regulatora zaplonu silnika spalinowego, który polega na poddaniu badanego obiektu dzialaniu zmiennej predkosci katowej. Sposób ten jednak posiada te wade, ze nie pozwala na symulacje rzeczywistych przyspieszen odsrodkowego regulatora zaplonu, wystepujacych przy rozpe¬ dzaniu silnika spalinowego, jak tez opóznien jakie wystepuja przy hamowaniu silnika spalinowego do predkosci minimalnej, jak równiez po jego wylaczeniu. Wedlug stosowanego sposobu badany odsrodkowy regulator zaplo¬ nu osiagal tylko jedna wartosc przyspieszenia, podczas gdy w rzeczywistych warunkach sa one rózne.Znane uklady do tego celu skladaja sie z silnika elektrycznego sprzegnietego mechanicznie z badanym obiektem poprzez sprzeglo cierne wlaczane i wylaczane okresowo zespolem pneumatycznym. W znanych ukla¬ dach pracujace z duza czestoscia elementy mechaniczne szybko sie zuzywaja, co powoduje, ze uklad jest malo dokladny, niewystarczajaco wydajny i kosztowny w eksploatacji. Wspólna niedogodnoscia znanego sposobu i ukladu jest ograniczona mozliwosc badania róznych typów odsrodkowych regulatorów zaplonu silników spali¬ nowych oraz dokonywania zmiany nastaw parametrów.Sposób wedlug wynalazku polega na poddaniu odsrodkowego regulatora zaplonu dzialaniu okresowo zmiennej predkosci katowej, przy czym przebieg predkosci katowej w pojedynczym okresie dzieli sie na trzy przedzialy czasowe, dla których przelicza sie odpowiednie wartosci zadane napiec i pradów oraz czasy ich trwania dla ukladu symulacji napedu, do którego wprowadza sie te wartosci a nastepnie odtwarza sie przebieg okresowy predkosci katowej odsrodkowego regulatora zaplonu. W pierwszym przedziale czasowym nastepuje2 131900 rozpedzanie silnikiem elektrycznym, przy czym stromosc narastania predkosci katowej jest ustalana wartoscia zadana regulatora pradu. W drugim przedziale czasowym wyhamowuje sie silnikiem elektrycznym do predkosci katowej minimalnej obiektu badan. W trzecim przedziale czasowym predkosc katowa badanego regulatora spada do zera wskutek swobodnego wybiegu.Uklad, który, sluzy do realizacji tego sposobu charakteryzuje sie tym, ze zawiera silnik elektryczny sprzegniety mechanicznie z badanym regulatorem, polaczony z przeksztaltnikiem, zasilany z sieci pradu prze¬ miennego i regulowany przez ten przeksztaltnik.Istota ukladu wedlug wynalazku polega na tym, ze ma on blok regulatorów (pradu i predkosci), dwa czlony czasowe, komparator, obwód dopasowujacy, lacznik, rezystor, sterownik oraz przycisk sterowniczy.Czlony czasowe sa polaczone z przyciskiem sterowniczym. Czlon czasowy pierwszy jest nastepnie polaczony z blokiem regulatorów, który jest polaczony z przeksztaltnikiem. Przeksztaltnik jest polaczony z silnikiem elek¬ trycznym sprzegnietym mechanicznie z obiektem badan. Czlon czasowy drugi polaczony jest nastepnie z kom¬ paratorem polaczonym z obwodem dopasowujacym, który jest sprzegniety z silnikiem elektrycznym. Równocze¬ snie komparator jest polaczony ze sterownikiem, który jest polaczony z czlonem czasowym pierwszym oraz 'z lacznikiem, poprzez który wlaczany jest rezystor do zacisków silnika elektrycznego.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia badanie trwalosci róznych typów odsrodkowych regulatorów zaplonu w warunkach dynamicznych, dzieki czemu mozna intensyfikowac badania i uzyskac skrócenie czasu badan, przy czym podzial okresowego przebiegu predkosci katowej badanego obiektu umozliwia odwzorowanie wystepujacych w warunkach rzeczywistych faz jego pracy, zwiazanych bezposrednio z takimi stanami pracy silnika spalinowego jak: rozpedzenie, praca ustalona, hamowanie i wybieg silnika po wylaczeniu zaplonu.Wynalazek zostanie blizej objasniony przykladowo na podstawie ukladu uwidocznionego na rysunku, na którym fig. 1 pokazuje uklad blokowy umozliwiajacy uzyskiwanie sposobem wedlug wynalazku symulacji nape¬ du odsrodkowego regulatora zaplonu silnika spalinowego, a fig. 2 wykres przebiegu okresowego predkosci kato¬ wej.W ukladzie przedstawionym na fig. 1 badany odsrodkowy regulator zaplonu OR sprzegniety jest z silni¬ kiem elektrycznym M, o regulowanej predkosci katowej i regulowanym pradzie pobieranym w czasie rozruchu.Silnik elektryczny M jest zasilany poprzez przeksztaltnik PT umozliwiajacy równoczesnie regulacje jego parame¬ trów. Przeksztaltnik PT, najkorzystniej zbudowany na tyrystorach, zawiera miedzy innymi sterowniki elemen¬ tów pólprzewodnikowych przenoszacych energie z sieci pradu przemiennego do silnika elektrycznego M. Do wejsc sterujacych przeksztaltnika PT jest przylaczony swoimi wyjsciami blok regulatorów BR, skladajacy sie z regulatorów pradu i predkosci, przy czym zamiast regulatora predkosci moze byc zastosowany regulator napie¬ cia. Do wejscia bloku regulatorów BR przylaczone jest wyjscie czlonu czasowego pierwszego Cl, do którego wejscia jest przylaczony przycisk sterowniczy P oraz wyjscie czlonu czasowego drugiego C2. Czlon czasowy pierwszy Cl odmierza czas ti (fig. 2), przy czym w pierwszym przedziale czasowym I nastepuje narastanie predkosci katowej przebiegu okresowego od zera do okreslonej wartosci i jej ustalenie, natomiast czlon czasowy drugi C2 odmierza w trzecim przedziale czasowym III czas t2 od predkosci katowej minimalnej az do wyhamowa¬ nia do zera i do nastepnego przebiegu okresowego. Czlon czasowy drugi C2 jest polaczony z komparatorem K, który porównuje napiecie proporcjonalne do predkosci katowej silnika elektrycznego M z napieciem zadajacym, odpowiadajacym minimalnej predkosci, przy której zalacza sie czlon czasowy drugi C2 i wylacza obwód hamo¬ wania dynamicznego. Komparator K równiez przerywa generacje przebiegu okresowego, gdy uklad nie osiaga predkosci minimalnej. Do komparatora K podlaczony jest sterownik S, którego wejscie jest polaczone z czlonem czasowym pierwszym Cl. Sterownik S steruje lacznikiem L, najkorzystniej bezstykowym, który zalacza i wyla¬ cza rezystor R hamowania dynamicznego silnika elektrycznego M, w czasie drugiego przedzialu czasowego II (fig. 2). Obwód dopasowujacy D sluzy do' dopasowania sygnalów proporcjonalnych do predkosci katowej silnika elektrycznego M do sygnalów akceptowanych przez wejscia komparatora K, czyli w postaci napiecia. Obwód D zawiera czujnik predkosci katowej, najkorzystniej impulsator lub pradnice tachometryczna oraz przetwornik cyfrowo-analogowy „C/A" lub/i dzielnik napiecia. Wejscie obwodu D jest sprzegniete z silnikiem elektrycznym M a wyjscie jest polaczone z wejsciem komparatora K. W rozwiazaniu alternatywnym, gdy w bloku regulatorów BR jest zastosowany regulator napiecia zamiast regulatora predkosci, obwód dopasowujacy D jest polaczony z zaciskami silnika elektrycznego M od strony dzielnika napiecia i zawiera wtedy seperator, który jest wlaczony miedzy ten dzielnik a wejscie komparatora K.Sposób i dzialanie ukladu symulacji wedlug wynalazku przebiega nastepujaco: Jak-pokazano na rysunku fig. 1 i 2, przebieg okresowy predkosci katowej odsrodkowego regulatora zaplo¬ nu w pojedynczym okresie, uzyskany z pomiarów na silniku spalinowym, w którym pracuje dany typ badanego regulatora, dzieli sie na trzy przedzialy czasowe. Pierwszy — narastanie predkosci katowej od zera do okreslonej131900 3 wartosci ustalonej (fig. 2, I), drugi przedzial - zmniejszenia predkosci katowej przez hamowanie do wartosci minimalnej, odpowiadajacej predkosci biegu jalowego lub predkosci minimalnej (II) i wybiegu az do predkosci równej zeru - w trzecim przedziale czasowym (III). Nastepnie przeprowadza sie obliczenia tego przebiegu na odpowiednie wartosci zadane napiec i pradów dla czlonów ukladu symulacji napedu. Czas pracy odpowiadajacy pierwszemu przedzialowi czasowemu nastawia sie w czlonie czasowym pierwszym Cl, czas pracy odpowiadajacy drugiemu przedzialowi czasowemu wynika z czasu hamowania do predkosci, która ustala sie w komparatorze K, natomiast czas pracy w trzecim przedziale czasowym nastawia sie w czlonie czasowym drugim C2. Stromosc narastania predkosci katowej obiektu badan w przedziale pierwszym nastawia sie w regulatorze pradu w bloku regulatorów BR. Pulap predkosci ustalonej w pierwszym przedziale czasowym ustawia sie w regulatorze predko¬ sci lub napiecia bloku regulatorów BR. Parametry hamowania w drugim przedziale czasowym uzyskuje sie przez dobór rezystora R, wlaczanego na ten czas lacznikiem L poprzez sterownik S otrzymujacy impuls na zalaczenie z czlonu czasowego pierwszego Cl po uplywie czasu pracy bloku regulatorów BR. Impuls na wylaczenie laczni¬ ka L sterownik S otrzymuje z komparatora K.Pierwszy przebieg okresowy predkosci katowej badanego regulatora OR generuje sie po nacisnieciu przyci¬ sku sterowniczego P. Petla dzialania ukladu powodujaca generacje kolejnych przebiegów okresowych predkosci katowej badanego regulatora OR zamyka sie poprzez czlony C1, BR, PT, M, D, K, C2. Wewnatrz petli znajduja sie czlony S, L, R sterowane przez czlony Cl i K.Opisany sposób symulacji napedu badanego regulatora zaplonu wedlug wynalazku obejmuje odwzorowa¬ nie okresowo zmiennej predkosci katowej od zera do predkosci ustalonej maksymalnej, odpowiadajacej predko¬ sci maksymalnej silniki spalinowego, lub mniejszej od maksymalnej, zaleznie od realizowanego programu badan.Przy ustawieniu progu komparatora na wartosc odpowiadajaca predkosci biegu jalowego lub predkosci minimal¬ nej dla wlaczenia danego biegu w pojezdzie samochodowym, otrzymuje sie symulacje cykli pracy odsrodkowego regulatora zaplonu, odpowiadajaca pracy silnika spalinowego ze zmienna predkoscia katowa bez wylaczania ukladu zaplonowego przy jezdzie pojazdu na róznych biegach. W tym przypadku symulacji czas pracy odpowia¬ dajacy trzeciemu przedzialowi czasowemu (fig. 2, III) nastawia sie w czlonie czasowym drugim (fig. 1) C2 na minimum.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób symulacji napedu odsrodkowego regulatora zaplonu silnika spalinowego, zwlaszcza pojazdów samochodowych, przez odwzorowanie przebiegu okresowego predkosci katowej tego regulatora na stanowisku badawczym, znamienny tym, ze przebieg okresowy predkosci katowej odsrodkowego regulatora zaplo¬ nu (OR) w pojedynczym okresie dzieli sie na trzy przedzialy czasowe, przy czym w pierwszym przedziale czasowym (I) nastepuje narastanie predkosci katowej od zera do okreslonej wartosci i jej ustalenie, w drugim przedziale czasowym (II) nastepuje zmniejszanie predkosci katowej przez hamowanie i w trzecim przedziale czasowym (III) nastepuje dalsze zmniejszanie predkosci katowej przez wybieg, az do wyhamowania do zera, nastepnie tak podzielony przebieg dla poszczególnych przedzialów czasowych przelicza sie na odpowiednie wartosci zadane napiec i pradów oraz czasy ich trwania' dla ukladu symulacji napedu z silnikiem elektrycznym (M), przeksztaltnikiem (PT) i blokiem regulatorów (BR), wprowadza sie te obliczone wartosci do tego ukladu i odtwarza przebieg okresowy predkosci katowej odsrodkowego regulatora zaplonu (OR) w ten sposób, ze w pierwszym przedziale czasowym (I) stromosc narastania predkosci katowej jest ustalana wartoscia zadana regulatora pradu ukladu symulacji napedu, pulap predkosci katowej jest ustalany wartoscia zadana regulatora predkosci ukladu symulacji napedu, a czas pracy w tym przedziale ustala sie w pierwszym czlonie czasowym (Cl) ukladu, w drugim przedziale czasowym (II) wyhamowuje sie dynamicznie silnik elektryczny (M) az do wartosci predkosci katowej minimalnej, która okresla sie w postaci napiecia zadajacego dla komparatora (K), po czym ustala sie wartosc czasu pracy w trzecim przedziale czasowym (III) za pomoca drugiego czlonu czasowego (C2) a nastepnie w ukladzie nastepuje generacja kolejnych przebiegów okresowych predkosci katowej odsrodko¬ wego regulatora zaplonu (OR). 2. Uklad symulacji napedu odsrodkowego regulatora zaplonu silnika spalinowego, zwlaszcza pojazdów samochodowych, znamienny tym, ze czlon czasowy pierwszy (Cl)jest polaczony z czlonem czasowym drugim (C2), przyciskiem sterowniczym (P) i blokiem regulatorów (BR), a ten z kolei z przeksztaltnikiem (PT)4 131900 polaczonym z silnikiem elektrycznym (M), który jest sprzegniety mechanicznie z odsrodkowym regulatorem zaplonu (OR), natomiast czlon czasowy drugi (C2) polaczony jest z komparatorem (K) polaczonym z obwodem dopasowujacym (D), sprzegnietym z silnikiem elektrycznym (M), przy czym równiez komparator (K) jest pola¬ czony ze sterownikiem (S) polaczonym z czlonem czasowym pierwszym (Cl) oraz z lacznikiem (L), poprzez który wlaczany jest rezystor (R) do zacisków silnika elektrycznego (M). /v Fio.2 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl. PL