Przedmiotem wynalazku Jest sposób przesuwanie keta fazowego sygnalu sinusoidalnego i uklad przesuwnika keta fazowego sygnalu sinusoidalnego.Znany uklad przesuwnika keta fazowego sygnalu sinusoidalnego zawiera wzmacniacz ope¬ racyjny, którego wejscie inwersyjns jest poleczone poprzez pierwszy rezystor z wejsciem ukladu oraz poprzez drugi identyczny rezystor z wyjsciem ukladu, zas wejscie nieinwer- syjne jest poleczone poprzez sterowany trzeci rezystor z masa ukladu i poprzez konden¬ sator z wejsciem ukladu. Wada tego ukladu jest to, ze korekcja fazy epowodowana zmiane czestotliwosci jest przeprowadzana w sposób reczny poprzez zmiane pojemnosci kondensa¬ tora i rezystancji trzeciego rezystora, co powoduje stosunkowo malo dokladne kompensacje zmian keta fazowego.Sposób wedlug wynalazku polsga na tym, ze czestotliwosc sygnalu sinusoidalnego prze¬ twarza sie za pomoce przetwornika czestotliwosci w napiecie stale, którym to napieciem steruje sie elektrycznie wartosciami rezystancji i pojemnosci przesuwnika fazowego.Uklad zgodnie z wynalazkiem, ma tranzystor unipolarny, którego zródlo jest poleczo¬ ne z wejsciem nieinwersyjnym wzmacniacza operacyjnego, zas dren Jest poleczony z mase ukladu, a bramka Jest poleczona poprzez przetwornik czestotliwosci w napiecie stale z wejsciem ukladu.Wariant ukladu zgodnie z wynalazkiem ma analogowy blok mnozecy, którego jedno wejs¬ cie Jest poleczone poprzez przetwornik czestotliwosci w napiecie stale z wejsciem ukla¬ du, zas drugie wejscie Jest doleczane do wejscia niainwersyjnego wzmacniacza operacyj¬ nego. Wyjscie bloku mnozacego jest poleczone poprzez sumator i trzeci rezystor z wejs¬ ciem nieinwersyjnym wzmacniacza operacyjnego. Korzystne Jest jesli uklad i wariant ukla¬ du maje przetwornik czestotliwosci w napiecie stale, zlozony ? bloku calkujecego pole¬ czonego z filtrem - przepustowym. -2 130 781 Sposób 1 uklady zapewniaja, automatyczne 1 precyzyjne utrzymanie stalego keta fazowego w szerokim zakresie zmian czestotliwosci. Ponadto uklady zapewniaja, latwosc regulacji w sposób ciegly keta przesuniecia fazowego przez zmiane poziomu wysterowania elementów rezystancyjnych i pojemnosciowych.Przyklad stosowania sposobu, Jest blizej uwidoczniony w oparciu o rysunek pozwalajecy lepiej zrozumiec proces jego stosowania, przedstawiajecy na fig. 1 schemat ogólny ukladu przesuwania keta fazowego, zas na fig. 2 przyklad ukladu przedstawiajecy uklad przesu¬ wania keta fazowego z elementem sterowanym tranzystorem unipolarnym, a na fig. 3 przy- « klad wariantu ukladu z. elementem sterowanym blokiem mnozecym.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze w przesuwniku PF fazowym uwidocznionym na fig. 1 rysunku zlozonym ze wzmacniacza W operacyjnego, którego wejscie inwersyjne - Jest poleczone poprzez rezystor R*l z wejsciem We ukladu oraz poprzez drugi identyczny rezy¬ stor Rl z wyjsciem Wy ukladu, zas wejscie - nielnwersyjne jest poleczone poprzez stero¬ wany rezystor R z masa ukladu i poprzez pojemnosc C z wejsciem We ukladu, czestotliwosc sygnalu sinusoidalnego podaje sie z wejscia We ukladu do przetwornika P czestotliwosci w napiecie stale i napieciem stalym steruje sie elektrycznie wartosciami rezystancji R i pojemnosci C. Na wyjsciu Wy wzmacniacza W operacyjnego uzyskuje sie napiecie sinuso¬ idalne o takiej samej amplitudzie 1 czestotliwosci co napiecie wejsciowe, przesuniete o zedany ket fazowy, niezalezny od czestotliwosci, a zalezny jedynie od wartosci rezy¬ stancji R i pojemnosci C. Rezystory Rl, Rl' zapewniaje stalosc amplitudy napiecia na wyjsciu Wy wzmacniacza W operacy nego, zas dobór rezystancji R i pojemnosci C warunkuje zedany ket przesuniecia fazowego. Zmiane keta przesuniecia fazowego, uzyskuje sie w spo¬ sób ciegly, przez zmiane wartosci rezystancji R lub pojemnosc C przy stalej czestotli¬ wosci.Uklad uwidoczniony na fig. 2 rysunku zawiera wzmacniacz W operacyjny, którego wejscie - inwersyjne jest poleczone poprzez rezystor R*l z wejsciem We ukladu oraz poprzez drugi Identyczny rezystor Rl z wyjsciem Wy ukladu, zas wejscie i nielnwersyjne jest poleczone ze zródlem Z tranzystora T unipolarnego i poprzez pojemnosc C z wejsciem We ukladu. Dren D tranzystora T jest poleczony z mase ukladu, zas bramka B tranzystora T Jest poleczone poprzez rezystor R2 oraz przetwornik P czestotliwosci w napiecie stale z wejsciem We ukladu. Przetwornik P sklada sie z bloku I calkujacego poleczonego kaskadowo z filtrem F dolno-przepustowym.Uklad dziala w sposób nizej opisany. Zmiana czestotliwosci sygnalu sinusoidalnego podawanego na wejscie We ukladu, powoduje zmiane napiecia stalego na wyjsciu przetwor¬ nika P, a tym samym zmiane wysterowania tranzystora T unipolarnego, pracujecego jako re¬ zystancja sterowana napieciem stalym tak, ze ket przesuniecia fazowego pomiedzy napie¬ ciem na wyjsciu Wy a napieciem na wejsciu We nie ulega zmianie pod wplywem Mian oze* 8totllwosci. Rezystory Rl, Rl' zapewniaje stalosc amplitudy napiecia na wyjsciu Wy wzmacniacza W operacyjnego.Wariant ukladu uwidoczniony na fig. 3 rysunku, zawiera wzmacniacz W operacyjny, któ¬ rego wejscie - inwersyjne jest poleczone poprzez rezystor Rl' z wejsciem We ukladu oraz poprzez drugi identyczny rezystor Rl z wyjsciem Wy ukladu. Ponadto uklad zawiera analo¬ gowy blok M mnozecy, którego jedno wejscie jest poleczone poprzez przetwornik P czesto¬ tliwosci w napiecie stale z wejsciem We ukladu, zas drugie wejscie doleczone jest do wejscia - nieinwereyjnego wzmacniacza W operacyjnego oraz wejscia -1 Inweroyjnego suma¬ tora S» wyjscie bloku M mnozecego jest poleczone poprzez wejscie +1 nieinwereyjnego su¬ matora S i rezystor R3 z wejsciem i nleinwersyjnym wzmacniacza W. Przetwornik P zawiera blok I calkujecy poleczony kaskadowo z filtrem F dolno-przepustowym uwidocznionym na fig. 2 rysunku.Uklad dziala w sposób nizej opisany. Zmiana czestotliwosci sygnalu sinusoidalnego podawanego na wejscie We ukladu, powoduje zmiane napiecia stalego na wyjsciu przetwor¬ nika P, które podawane na rezystancje sterowane skladajece sie z bloku M mnozecego130 761 3 sumatora S 1 rezystora R3 zmienia wartosc rezystancji sterowanej liniowo w zaleznosci od zmian czestotliwosci 9ygnalu sinusoidalnego.Zastrzezenie -patentowe 1. Sposób przesuwania keta fazowego sygnalu sinusoidalnego poprzez zmiane rezystan¬ cji i pojemnosci wleczonych na wejscie wzmacniacza operacyjnego, stanowiacych przesuwnik fazowy, znamienny tym, ze czestotliwosc sygnalu sinusoidalnego przetwarza sie za pomoce przetwornika /P/ czestotliwosci w napiecie stale, którym to napieciem ete* ruje sie elektrycznie wartosciami rezystancji /R/ i pojemnosci /C/ przesuwnika /PF/ fa¬ zowego* 2. Uklad przesuwnika keta fazowego sygnalu sinusoidalnego, zawierajecy wzmacniacz operacyjny, rezystory oraz kondensator, znamienny tym, ze ma tranzystor /T/ unipolarny, którego zródlo /Z/ jest poleczone z wejsciem /i/ nieinwersyjnym wzmac¬ niacza/W/ operacyjnego, zas dren /D/ jest poleczony z mase ukladu, a bramka /B/ Jest poleczona poprzez przetwornik /P/ czestotliwosci w napiecie stale, z wejsciem /We/ ukladu* 3* Uklad wedlug zestrz. 2, znamienny tym, ze-przetwornik /P/ czesto¬ tliwosci w napiecie stale zawiera blok /I/ calkujecy poleczony kaskadowo z filtrem /F/ dolno-przepustowym. 4* Uklad przesuwnika keta fazowego sygnalu sinusoidalnego, zawierajecy wzmacniacz operacyjny, rezystory oraz kondensator, znamienny tym, ze ma analogowy blok /M/ mnozecy, którego jedno wejscie jest poleczone poprzez przetwornik /P/ czesto¬ tliwosci w napiecie stale "z wejsciem /We/ ukladu, zas drugie wejscie doleczone jest do wejscia /!/ nieinwersyjnego wzmacniacza /W/ operacyjnego, natomiast wyjscia bloku /M/ mnozecego Jest poleczone poprzez sumator /S/ i trzeci rezystor /R3/ z wejsciem /-/ nie¬ inwersyjnym wzmacniacza /W/ operacyjnego* 5* Uklad wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze przetwornik /P/ cze¬ stotliwosci w napiecie stale zawiera blok /I/ calkujecy poleczony kaskadowo z filtrem /F/ dolno-przepustowym*130 781 O— FIG.1 Ri R1 i—c=i- L-rt rC=W R2 IV Ur^=_-jL_-^=l-l B' Wy FIG.2 FIG.3 Piaeownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL