Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sterowania recznego wielobiegowych skrzynek predkosci oraz skrzynek posuwów, w szczególnosci dla obrabiarek.Znane sa ogólnie rozwiazania urzadzen do sterowania skrzynek predkosci oraz skrzynek posuwów, w których stosowane sa przekladnie zebate z kolami przesuwnymi, przy czym do recznego sterowania tych skrzynek konieczne jest uzycie oprócz elementów znajdujacych sie wewnatrz korpusu, takich jak krzywki walcowe, krzywki czolowe, dzwignie, popychacze i inne, równiez elementów sterujacych umieszczonych bezposrednio na zewnatrz korpusu skrzynki w miejscach latwodostepnych dla umozliwienia wyrobu zadanej predkosci.Jedno z rozwiazan konstrukcyjnych urzadzenia do recznego sterowania skrzynek wykorzy¬ stuje tyle elementów sterujacych, na przyklad dzwigni, ile jest przekladni z kolami przesuwnymi, a przy wyborze zadanej predkosci korzysta sie z tabel porównawczych zawierajacych wszystkie wartosci predkosci i odpowiadajace im polozenia dzwigni.Inne urzadzenie zbudowane jest na takiej zasadzie, ze wszystkie wartosci pradkosci uzyski¬ wane sa poprzez sterowanie jednym elementem sterujacym, najczesciej tarcza z naniesionymi na niej wartosciami predkosci, przy czym w takim rowiazaniu konieczne jest stosowanie dodatkowych przekladni kinematycznych w celu umozliwienia sterowania ta jedna tarcza wszystkimi przekladniami z kolami przesuwnymi, co rozbudowuje sama skrzynke i zwieksza jej koszt.Znane sa równiez urzadzenia do recznego sterowania wymienionych skrzynek laczace w sposób kompilacyjny omówione rozwiazania.Istota urzadzenia do sterowania recznego wielobiegowych skrzynek predkosci oraz skrzynek posuwów wedlug wynalazku polega na tym, ze posiada ono dwie tarcze sterujace, z których pierwsza sprzezona jest z kolami przesuwnymi z nizszych grup przekladniowych i zaopatrzonajest w oznaczenia ilosci jej polozen katowych, zas tarcza druga sprzezona jest z kolami przesuwnymi z wyzszych grup przekladniowych i zaopatrzona jest w oznaczenia ilosci polozen katowych pierwszej tarczy i wartosci liczbowych predkosci skrzynki, przy czym liczba polozen katowych kazdej z tarcz sterujacych równajest iloczynowi przelozen wynikajacych z poszczególnych grup przekladniowych nizszych i wyzszych.2 130 501 Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest wyeliminowanie wielu elementów sterujacych i tabel porównawczych przy sterowaniu dzwigniowym oraz dodatkowych przekladni kinematycznych przy sterowaniu jedna tarcza.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, pokazujacym schematycznie 16-biegowa skrzynke w przekroju podluznym przez osie walków ze stalymi kolami zebatymi, walków z przesuwnymi kolami zebatymi oraz walcowych krzywek sterujacych z umie¬ szczonymi na nich bezposrednio tarczami sterujacymi.Urzadzenie do sterowania recznego skrzynek sklada sie z walka 1 z osadzonymi na nim przesuwnymi kolami zebatymi stanowiacymi dwie dwójki przesuwne 2 i 3, walka 4 z osadzonymi na nim na stale kolami zebatymi 5,6, 7,8 i 9, walka 10 z osadzonymi na nim na stale kolami zebatymi lii 12 oraz przesuwnymi kolami zebatymi stanowiacymi trzecia dwójke przesuwna 13, walka 14 z osadzonymi na nim przesuwnymi kolami zebatymi stanowiacymi czwarta dwójke przesuwna 15, walcowych krzywek 16 i 17 z umieszczonymi na ich osiach tarczami sterujacymi 18 i 19, walków 20 i 21 z osadzonymi na nich przesuwnie elementami 22, 23, 24 i 25 stanowiacymi popychacze kól przesuwnych. Walcowa krzywka 16 wraz z tarcza sterujaca 18 zwiazana jest popychaczami 22 i 23 z dwiema dwójkami przesuwnymi 2 i 3, a walcowa krzywka 17i tarcza sterujaca 19popychaczami 24 i 25 z dwiema dwójkami przesuwnymi 13 i 15, tak wiec ilosc katowych polozen kazdej z tarcz sterujacych 18 i 19 wynosi cztery.W ten sposób po wykonaniujednego pelnego obrotujednej z nich otrzymujemy cztery rózne predkosci na walku wyjsciowym.W celu wybrania wszystkich 16 predkosci nalezy przykladowo wykonac jeden pelny obrót tarcza sterujaca 18 i cztery pelne obroty tarcza sterujaca 19 lub odwrotnie. Dla ulatwienia sterowania skrzynka na tarczy sterujacej 19 oprócz wartosci liczbowej predkosci N1....N16 wpro¬ wadzono oznaczenia literowe A, B, C i D, natomiast na tarczy sterujacej 18 wprowadzono tylko oznaczenia literowe. Przy dowolnie wybranej predkosci wystepuje zgodnosc tylko jednego z czterech znaków literowych na obu tarczach. Wartosci liczbowe predkosci N1....N16 nalezy nanosic na tarczy 19 sterujacej dwójkami przesuwnymi stanowiacymi przekladnie wyzszego zakresu.Uogólniajac, w sterowaniu recznym wielobiegowych skrzynek predkosci i skrzynek przesu¬ wów wedlug wynalazku, jedna z dwóch tarcz sterujacych zwiazana jest bezposrednio z walcowa krzywka przesuwajaca przesuwne kola zebate z nizszych grup przekladniowych, natomiast druga zwiazana jest bezposrednio z walcowa krzywka przesuwajaca przesuwne kola zebate z wyzszych grup przekladniowych.Przy wyborze wszystkich predkosci nalezy wykonac jeden pelny obrót dowolnie wybrana jedna z dwóch tarcz sterujacych, a druga odpowiednio obrócic tyle razy ile jest katowych polozen pierwszej tarczy, przy czym liczba katowych polozen kazdej z nich równa jest iloczynowi ilosci przelozen wynikajacych z poszczególnych grup przekladniowych uzyskanych przez sterowanie dana tarcza.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do sterowania recznego wielobiegowych skrzynek predkosci oraz skrzynek posu¬ wów, znamienne tym, ze posiada dwie tarcze sterujace (18 i 19), z których tarcza (18) sprzezona jest z kolami przesuwnymi z nizszych grup przekladniowych i zaopatrzona jest w oznaczenia ilosci jej polozen katowych zas tarcza (19) sprzezona jest z kolami przesuwnymi z wyzszych grup przeklad¬ niowych i zaopatrzona jest w oznaczenia ilosci polozen katowych tarczy (18) i wartosci liczbowych predkosci skrzynki, przy czym liczba polozen katowych kazdej z tarcz sterujacych (18 i 19) równa jest iloczynowi przelozen wynikajacych z poszczególnych grup przekladniowych nizszych i wyzszych.130501 /-¦- n PL