Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie stosowane w procesach metalurgicznych i sluzace do wprowadza¬ nia do kapieli metalu dodatków reagujacych uformowanych w prety. Rozwiazanie znajduje szczególne zastosowa¬ nie przy zabiegu sferoidyzacji zeliwa w kadzi szczelnej, przez kolejne wciskanie do kapieli pretów magnezowych.Urzadzenia do wprowadzania przez otwór zabudowanej w scianie zbiornika ksztaltki pretów technologicz¬ nych znane sa miedzy innymi z opisów patentowych PRL nr 71 622 i nr 106 415. Urzadzenia te wysposazone sa w poziomo ustalony silownik hydrauliczny, o skoku odpowiadajacym dlugosci preta, który wprowadzany jest ukladem sterowania w cykliczny ruch nawrotny. W polozeniu zwrotu wewnetrzengo tloczyska z zamocowanego powyzej magazynka opada do komory przepychania kolejny pret, który nastepnie przesuwany jest do zbironika zamocowanym na koncu tloczyska popychaczem. Urzadzenie mocowane jest do obejmujacego ksztaltke krócca pretowego, polaczonego z plaszczem zbironika. Otwór ksztaltki zaslepiany jest po zakonczeniu obróbki metalu przez wprowadzanie do niego preta z materialu trudnotopliwego, na przyklad stali. Jednak oprócz tej normalnej sytuacji niekiedy wystepuje awaryjna koniecznosc przerwania zabiegu i zaslepienia otworu.Przy procesach wyko¬ nywanych w zamknietych zbiornikach, którym towarzyszy wzrost cisnienia i burzennie sie kapieli metalu sytua- qa taka wystepuje przy nieszczelnym zamknieciu kadzi i wycieku metalu spod pokrywy. Niebezpieczenstwo dla obslugujacych pracowników oraz wysokie straty materialnepociagajaceprzewaznie zniszczenie urzadzenia preto¬ wego narzucajawymóg natychmiastowego dzialania.Czesciowo problem ten rozwiazuje urzadzenie wedlug opisu nr 106 415, przez zastosowanie magazynka z dwoma równoleglymi stosami pretów. Magazynek zajmowac moze dwa przestawne polozenia, w których z komora przepychania polaczony jest albo stos pretów magnezowych albo stos zaslepiajacych pretto stalowych. Takiewiec, zatrzymanie procesu wymaga nastepujacych czynnosci: wprowadzenie preta aktualnie wciskanego, wycofanie tloczyska z jednoczesnym lub uprzednim przestawieniem przez pracownika magazynka na pret zaslepiajacy i nastepnie wcisniecie go w zaslepiany otwór. W tym wydawa¬ loby sie malo czasochlonnym zakresie metal i tak dokonac moze znacznych szkód.Podstawowym warunkiem dla omawianej grupy procesów metalurgicznych jest bezawaryjna praca urzadze¬ nia. Zakleszczanie sie preta wynikajace ze stopniowego otwierania komory przepychania przy ruchu wstecznym popychacza wyeliminowano w rozwiazaniu wedlug opisu nr 106 415 przez zastosowanie wspólsrodkowej z kor¬ pusem tulei odgraniczajacej pret wciskany od pozostalych. Komora przepychania otwierana jest na calej dlugo-2 130 368 sci w polozeniu zwrotu wewnetrznego tloczyska przez sterowany obrót tu lei z wzdluzna szczelina. Jednak trudne do wyeliminowania zanieczyszczenia pretów oraz wióry powstale przy wciskaniu moga powodowac przy tak precyzyjnej i szczelnej konstrukcji unieruchomienie tu tei, a w konsekwencji powazna awarie.W rozwiazaniu wedlug wynalazku jest mozliwosc natychmiastowego przerwanie procesu i zaslepienia otwo¬ ru ksztaltki, wyeliminowania czynnosci wymagajacych obecnosci pracownika w strefie termicznie niebezpiecznej oraz zwiekszenia pewnosci pracy urzadzenia. W tym celu zamocowany do tloczyska popychacz spelnia awaryjnie funkcje preta zaslepiajacego. Wykonany jest z materialu o temperaturze topliwosci wyzszej od temperatury kapieli metalu, i przykladowo przy obróbce zeliwa moze byc wykonany ze stali, przy obróbce stali moze byc pretem weglowym, oraz posiada srednice równa srednicy preta. Jednoczesnie skok cylindra co najmniej równy sumie dlugosci preta oraz popychacza wykorzystywany jest w okresie normalnego wciskania pretów jedynie czesciowo. Technologiczny skok tloczyska ustalony jest lacznikiem ukladu sterowania, który zabudowany jest w polozeniu dajacym od zwrotu wewnetrznego wielosc skoku nie mniejsza od dlugosci preta. Ponadto urzadze¬ nie posiada zapadke wspópracujaca z popychaczem w polozeniu pelnego awaryjnego soku, a popychacz polaczo¬ ny jest z tloczyskiem za posrednictwem scinanego kolka. Z boku i wzdluz komory przepychania lozyskowana jest opora odchylna, sterowana ruchem tloczyska za posrednictwem krzywki. Ksztalt krzywki zapewnia utrzy¬ mywanie opory, a scisle jej ostrza odgraniczajacego w polozeniu miedzy pretem wciskanym a kolejnym z maga¬ zynka, w calym zakresie skoku za wyjatkiem czesci bezposrednio przy zwrocie wewnetrznym tloczyska.Przedstawione rozwiazanie pozwala na natychmiastowe przerwanie procesu. Otwarta, przelotowa konstruk¬ cja umozliwia samooczyszczanie sie urzadzenia oraz latwosc okresowego czyszczenia, na przyklad przez przedmu¬ chiwanie sprezonym powietrzem.Wynalazek zobrazowany jest przykladowym rozwiazaniem na rysunku, którego poszczególne figury przed¬ stawiaja: fig. 1 —widok z boku urzadzenia, fig. 2 — przekrój podluzny przez komore przepychania przy poloze¬ niu tloczyska w zwrocie wewnetrznym, a fig. 3 - przekrój poprzeczny pokazujacy usytuowanie czesci w fazie wciskania preta.Urzadzenie ma konstrukcje ukierunkowana wzdluz osi silownika hydraulicnego 1. Elementem nosnym jest obudowa 7, wewnatrz której znajduje sie korpus 3 z komora przepychania 4. Dno komory przepychania 4 stano¬ wi rowek walcowy o promieniu odpowiadajacym promieniowi preta 11, prowadzony w osi silownika 1. Obudo¬ wa 7 polaczona jest poprzez plyte tylna 5 z glowica silownika 1, a poprzez plyte przednia 6 z kryza obudo¬ wy 7, która urzadzenie mocowane jest do krócca pretowego 24 zbiornika 25. Na tloczysko 2 silownika 1 nakre¬ cona jest koncówka laczaca 8, z która zespolony jest wspornik sterujacy 12 oraz popychacz 10. Popychacz 10 wykonany z materialu dostosowanego do temperatury obrabianego metalu ma srednice równa srednicy preta 11, i polaczony jest z koncówka 8 za posrednictwem scinanego kolka 9. Koncówka laczaca 8 ma na czolowej powie¬ rzchni wyciecie odslaniajace czesc czola popychacza 10. Obrót koncówki 8 uniemozliwia zamocowana do wspornika sterujacego 12 rolka 14, prowadzona w listwach na bocznej scianie korpusu 3. Z boku i wzdluz komo¬ ry przepychania 4 znajduje sie opora odchylna 16 lozyskowana w plycie przedniej 6 i tylnej 5. Na korpusie 3 zamocowana jest obejma 21 magazynka 22, usytuowana od przedniej plyty 6 w kierunku cylindra 1. W tylnym zwrocie wewnetrznym tloczyska 2 czolo popychacza 10 zajmuje polozenie, przy którym odsloniety jest calko¬ wicie otwór wylotowy stosu pretów 11 z magazynka 22. Opora 16 na poziomie miedzy pretem wciskanym a kolejnym pretem z magazynka 22 ma ostrze odgraniczajace 17. Polozenie opory okresla krzywka 13, na która oddzialywuje rolka zamocowana do wspornika 12. Dobrany ksztalt krzywki 13 powoduje odchylanie opory 16 w bok jedynie w zakresie bezposrednio przyleglym zwrotowi wewnetrznemu tloczyska 2.Takie rozwiazanie zapewnia równolegle na calej dlugosci opadanie do komory przepychania 4 kolejnego preta 11. Ponizej korpusu 3 mocowane sa do obudowy 7 dwa uchwyty 19 elektrycznych laczników 20, steruja¬ cych ruchem nawrotnym cylindra 1. Lacznik 20 ustalajacy technologiczne wysuniecie tloczyska 2 zamocowany jest w polozeniu dajacym skok odpowiadajacy dlugosci preta 11. Z przodu urzadzenia zamocowana jest w plycie przedniej 6 zapadka 18, odchylana do góry pretem wciskanym do otworu weglowej ksztaltki 23. Ponadto w kor¬ pusie 3 wykonane sa pionowe otwory prowadzone przelotowo w dól z komory przepychania 4, sluzace do samoczynnego oczyszczania sie urzadzenia z zanieczyszczen oraz wiórów.W przypadku koniecznosci przerwania procusu oblsugujacy stanowisko pracownik powoduje z pulpitu przesterowanie hydraulicznego ukladu na pelny skok cylindra 1. Calkowite wysuniecie tloczyska 2 wprowadza popychacz 10 w otwór ksztaltki weglowej 23 na globokosc przy której zapadka 18 opada za popychaczem 10 w wyciecie koncówki laczacej 8. Ruch powrotny tloczyska 2powóduje zciecie kolka 9 i zaslepienie otworu ksztaltki 23 uchwyconym zapadka 18 popychaczem 10. Dzieki temu mozliwe jest zdemonotwanie urzadzenia ze zbiornika oraz wykonanie ewentualnego przchylu dla oprózniania go z metalu.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do wprowadzania do kapieli metalu dodatków uformowanych w prety, a zwlaszcza pret&y magnezowych przy procesie sferoidyzacji zeliwa w kadzi szczelnej, przez kolejne wciskanie ptetw otworem130 368 3 zabudowanej w scianie zbiornika ksztaltki, posiadajace poziomo ustalony clinder hydrauliczny wprowadzany ukladem sterowania w cykliczny wprowadzany ukladem ruch nawrotny oraz magazynek podawanych do komo¬ ry przepychania pretów, znamienne tym, ze zamocowany do tloczyska (2) silownika hydrauliczne go¬ li) popychacz (10) wykonany jest z materialu o temperaturze topliwosci wyzszej od temperatury kapieli metalu oraz posiada srednice równa srednicy preta (11), a skok silownika hydraulicznego (1) jest co najmniej rcwny sumie dlugosci preta (11) oraz popychacza (10),przy czym lacznik (20) sterujacy zmiana kierunku mchu zabu¬ dowany jest w polozeniu dajcym skok nie mnijejszy od dlugosci preta (11). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze posiada zapadke (18) zatrzymujaca popy¬ chacz (10) w polozeniu pelnego skoku tloczyska (2), z którym popychacz (10) polaczony jest za posrednic¬ twem scinanego kolka (9). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze posiada lozyskowana z boku i wzdluz komory przepychania (4) opore odchylna (16), sterowana ruchem tloczyska (2) za posrednictwem krzywki (13) o ksztal¬ cie zapewniajacym utrzymywanie na dlugosci skoku ostrza odgraniczajacego (17) opory (16) w polozeniu mie¬ dzy pretem wciskanym a kolejnym z magazynka (22) za wyjatkiem zakresu bezposrednio przyleglego zwrotowi wewnetrznemu tloczyska (2). f&4130 368 fig. 2 fig-3 Pracownia PoligraficznaUP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL