Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie wytwarzajace mieszanke paliwowo-powietrzna w ukladzie dolotowym silnika spalinowego z zaplonem iskrowym.W zaleznosci od rodzaju stosowanego paliwa, mieszanke palna uzyskuje sie przy pomocy: gaznika rozpylajacego ciekle paliwo weglowodorowe w strumieniu zasysanego przez silnik powie¬ trza, albo gdy paliwem jest gaz palny z mieszalnika stanowiacego konstrukcje budowa i dzialaniem podobna do gaznika, a rózniaca sie powiekszonymi znacznie przekrojami przeplywu.Znane sa równiez urzadzenia umozliwiajace zasilanie silnika alternatywnie z instalacji paliwa cieklego lub gazowego. Zmiana zasilania jest w tym rozwiazaniu pelna, to znaczy, ze na wybranym rodzaju paliwa silnik pracuje w calym zakresie obciazen lacznie z faza rozruchu i biegu jalowego.Zasadnicza ilosc silników uzywanych w pojazdach samochodowych zasilana jest paliwem cieklym. Glównym powodem tego, oprócz niedogodnosci eksploatacyjnych zwiazanych z napel¬ nianiem lub wymiana butli gazowych jest nizsza moc silnika, zalezna od wartosci opalowej gazu, wynikajaca z wiekszej objetosci wlasciwej paliw gazowych i co za tym, mniejszego stopnia napelnie¬ nia cylindra.Aktualne tendencje ochrony srodowiska znajduja swój wyraz w coraz surowszych normach okreslajacych dopuszczalna zawartosc skladników toksycznych w spalinach, glównie tlenku wegla, weglowodorów i tlenków azotu. Wielocylindrowe silniki zasilane gaznikowo paliwem cieklym charakteryzuja sie duza rozbieznoscia skladu mieszanki w poszczególnych cylindrach, na co podstawowy wplyw ma wykraplanie sie paliwa w kolektorze dolotowym. Przy rozruchu i nagrze¬ waniu zimnego silnika, spowodowane zlymi warunkami pracowania wzbogacenie mieszanki, niepelne spalanie niejednorodnego ladunku oraz silne chlodzace oddzialywanie scianek kolektorai komory spalania daje w wyniku bardzo wysokie stezenie tlenku wegla i weglowodorów w spali¬ nach. Na biegu jalowym nawet przy nagrzanym silniku, na skutek znacznego podcisnienia w kanale ssacym wystepuje rosienie i osiadanie paliwa na sciankach, a powstaly ciekly film paliwa ma bardzo duza bezwladnosc w porównaniu z predkoscia zmian cisnienia oraz ukierunkowania przeplywaja¬ cego ladunku. Praca silnika w warunkach nagrzewania, biegu jalowego, hamowania silnikiem ma ilosciowo znaczny udzial w ruchu miejskim pojazdów samochodowych. Stosowane rozwiazania neutralizujace toksyczne skladniki spalin, polegajace na dopalaniu, filtracji, reakcjach katality-2 130 130 cznych i inne zwiekszaja opory przeplywu, co tym samym niekorzystnie odbija sie na osiagach silnika.Urzadzenie wedlug wynalazku zapewnic ma jednorodny i prawidlowy sklad mieszanki palnej w warunkach rozruchu i pracy silnika na biegu jalowym. W tym celu opracowano urzadzenie, w którym oprócz znanego rozwiazania gaznika paliwa cieklego, z ustalonymi w przelocie: gardziela, rozpylaczem polaczonym z glównym ukladem zasilania oraz przepustnica zastosowano dodat¬ kowe srodki dostarczajace do przelotu paliwo gazowe. Do przelotu gaznika za przepustnica doprowadzony jest kanal zasilany z trójdróznego zaworu rozruchowego, którego dwa przylacza wejsciowe polaczone sa z instalacja paliwa gazowego oraz z kanalem powietrznym zakonczonym dysza w przelocie przed przepustnica. Ponadto, uklad rozpylaczy biegu jalowego równiez pola¬ czony zostal przewodem z instalacja paliwa gazowego. Przewody zasilajace gazem palnym zawór rozruchowy oraz uklad rozpylaczy biegujalowego polaczone sa z instalacja paliwa gazowego przez sterowany elektromagnetycznie zawór odcinajacy. Cewka sterujaca tego zaworu wlaczona jest szeregowo w obwód elektryczny z wylacznikiem zaplonu oraz dodatkowym lacznikiem zwieranym mechanicznie w polozeniu zamknietej przepustnicy.Skojarzenie dwóch ukladów zasilania, wykorzystujace prace kazdego z nichjedynie w zakresie ich korzystnych wlasciwosci, przynosi w efekcie szereg zalet, jak: latwy rozruch silnika nawet w bardzo niskich temperaturach, mala toksycznosc spalin przy pracy na biegu jalowym — wynika¬ jaca z jednorodnej i o optymalnie dobranym skladzie mieszanki gazowo-powietrznej, uzyskanie pelnych osiagów silnika przez zasilanie w zakresie obciazen eksploatacyjnych paliwem cieklytn oraz mniejsze zuzycie silnika z uwagi na niewystepowanie zjawiska wyplukiwania oleju z gladzi cylindrowej. Dodatkowa instalacja gazowa jest bardzo prosta, male wydatki gazu nie stwarzaja koniecznosci podgrzewania reduktora. Relatywnie niewielkie zuzycie gazu narzuca odpowiednio wydluzony cykl napelniania lub wymiany butli.Pelne zrozumienie wynalazku umozliwi opis przakladowego rozwiazania przedstawionego na rysunku schematycznie w przekroju osiowym.W korpusie 6 urzadzenia znajduje sie przelot z ustalonymi w nim: gardziela 4, rozpylaczem paliwa cieklego 7 oraz przepustnica mieszanki 15. Rozpylacz 7 polaczony jest kanalem doplywo¬ wym z nieuwidocznionym na rysunku glównym ukladem zasilania, skladajacym sie z komory plywakowej, dyszy paliwa oraz ukladu wyrównawczego rurki emulsyjnej zakonczonej dysza powietrza. Za przepustnica 15, przy okresleniu polozenia zgodnie z kierunkiem przeplywu, do przelotu urzadzenia doprowadzony jest wylot kanalu 14, który polaczony jest z trójdroznym zaworem rozruchowym 10. Zawór ten w polozeniu otwartym laczy kanal 14 przez przewód 13 z instalacja paliwa gazowego, ajednoczesnie przez kanal powietrzny 8 zakonczony dysza powietrza 9 z przestrzenia przelotu przed przepustnica 15. Urzadzenie posiada takze znany uklad rozpylaczy biegu jalowego 2, z wkretem regulacyjnym 1 i dysza powietrza 3, zasilany przewodem 5 z instalacji paliwa gazowego. Doprowadzenie paliwa gazowego do przewodów 13 i 5 sterowane jest elektro¬ magnetycznym zaworem odcinajacym 12, który zainstalowany jest na wyjsciowym przewodzie instalacji gazu. Cewka sterujaca zaworu 12 wlaczona jest szeregowo w obwód elektryczny z wylacznikiem zaplonu przez przewód 11 oraz galezia z dodatkowym lacznikiem 17 na mase.Lacznik 17 zwierany jest mechanicznie w polozeniu zamknietej przepustnicy 15 przez polaczone z osia przepustnicy ramiona 16 i 18.Poprzedzajace uruchomienie rozrusznika wlaczenie zaplonu, przy zamknietej przepustnicy 15, powoduje otwarcie zaworu 12 i paliwo gazowe doplywa przewodem 13 do zaworu rozrucho¬ wego 10 Tloczek zaworu rozruchowego 10 sterowany jest recznie i spelnia funkcje poporówny- walne z faza wlaczenia przeslony „ssania" wgazniku. Po uniesieniu tloczka i wlaczeniu rozrusznika powstale w kolektorze ssacym i kanale 14 podcisnienie powoduje przeplyw ijednoczesne mieszanie sie naplywajacych przewodem 13 paliwa gazowego z powietrzem z kanalu 8. Oprócz sterowania recznego na tloczek zaworu rozruchowego 10 moze zamykajaco oddzialowywac element wykona¬ wczy uzalezniony od temperatury silnika, na przyklad sprezyna bimetalowa lub mieszek termostatu.Praca silnika na biegu jalowym odpowiada polozeniu zamknietej przepustnicy 15, w którym zwarcie lacznika 17 powoduje przesterowanie zaworu odcinajacego 12 w polozenie otwarte. Paliwo130130 3 gazowe doplywa przewodem 5 do ukladu rozpylaczy biegu jalowego 2, gdzie wysysane jest w strumien powietrza przeplywajacy szczelina miedzy scianka przelotu, a krawedzia przepustnicy 15.W zakresie obciazen silnika wymagajacych zwiekszonego napelnienia cylindra i otwarcia przepustnicy 15, zostaje rozwarty lacznik 17 i przesterowany zawór odcinajacy 12 zamyka doplyw gazu. Zasilanie silnika dokonuje sie inzektorowo paliwem cieklym z rozpylacza 7.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do zasilania silników spalinowych z zaplonem iskrowym mieszanka powietrzno-paliwowa, zawierajace gaznik paliwa cieklego, w którego korpusie znajduje sie przelot z gardziela, rozpylaczem polaczonym z górnym ukladem zasilania oraz przepustnica mieszanki, znamienne tym, ze posiada kanal (14) doprowadzony do przelotu gaznika za przepustnica (15) i polaczony przez trójdrozny zawór rozruchowy (10) przewodem (13) z instalacja paliwa gazowego oraz kanalem powietrznym (8) zakonczonym dysza powietrza (9) z przestrzenia przelotu gaznika przed przepustnica (15), a ponadto z instalacja paliwa gazowego polaczony jest przewodem (5) uklad rozpylaczy biegu jalowego (2). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze przewody (13) i (5) polaczone sa z instalacja paliwa gazowego przez sterowany elektromagnetycznie zawór odcinajacy (12), którego cewka wlaczona jest szeregowo w obwód elektryczny z wylacznikiem zaplonu oraz dodatkowym laczni¬ kiem (17) zwieranym mechanicznie w polozeniu zamknietej przepustnicy (15). PL