Przedmiotem wynalazku jest uklad do linearyzaoji sygnalów wyjsciowych nieliniowych czuj¬ ników pomiarowych, majacy zastosowanie w ukladach automatyki i metrologii elektrycznej.Znany jest uklad do linearyzaoji sygnalów wyjsciowych nieliniowych czujników pomiarowych opisany w czasopismie "Electronic Engineering% Kcrember 1974, str. 36, zlozony ze wzmacnia¬ cza napieciowego, obracajacego faze o zmiennym nachyleniu charakterystyki przetwarzania, okreslonym przez nieliniowe sprzezenie zwrotne; Wada tego ukladu jest koniecznosc stosowania dodatkowego wzmacniacza przetwarzajacego napiecie na prad w przypadku, gdy sygnalem wyjscio¬ wym ukladu ma "byc sygnal pradowy, a dodatkowa niedogodnoscia jest mala rezystancja wejsciowa, oraz odwracanie fazy sygnalu wejsolowego.Znany jest równiez uklad do linearyzacji sygnalów wyjsciowych z czujników temperatiry, opisany w czasopismie "Pomiary - Automatyka - Kontrola" nr 4/1979; W ukladzie tym sygnal wyjs¬ ciowy czujnika podlega liniowemu przetwarzaniu na znormalizowany sygnal napieciowy a nastep¬ nie sygnal ten podlega linearyzaoji* W ukladzie elektrycznym przetwornika linearyzujacego za¬ stosowano zasade wieloodcinkowej aproksymacji charakterystyki czujnika realizowanej przez uklad generujacy nieliniowa statyczna funkcje odwrotna do nieliniowosci charakterystyki czuj¬ nika; Wada tego ukladu jest konieoznosc zastosowania dodatkowego wzmacniacza dla przetwarza¬ nia napiecia na prad, w przypadku gdy sygnalem wyjsciowym ma byc sygnal pradowy.Uklad wedlug wynalazku zlozony jest z wejsciowego wzmaoniacza normalizujacego, którego wyjscie poprzez rezystor jest polaczone z wejsciem nieodwracajacyra faze wzmacniacza wyjscio¬ wego, na którego wyjsciu uzyskuje sie wyjsciowy sygnal pradowy. Miedzy wejscia odwracajace i nieodwracajace faze wzmacniacza wyjsciowego wlaczone sa galezie zlozone z rezystorów ste¬ rujacych i zlaez kolektor - emiter tranzystorów sterujacych, których basy polaczone sa 3 wyjsciami wzmacniaczy sterujacych, a wejscia nieodwracajace faze tych wzmacniaczy steru ia- eyeh polaczone sa z kolektorami tranzystorów. Do wejsc odwracajacych faze wzmacniaczy steru¬ jacych doprowadzane sa napiecia zadane.Zaleta ukladu wedlug wynalazku jest duza rezystancja wejsciowa, wynikajaca z zastosowa¬ nia na wejsciu wzmacniacza odwracajacego faze oraz uproszczenie nieladu przez polaczenie funk^ cji charakterystyki i przetwarzania napiecia na prad.2 129 7U Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uproszczony schemat ideowy ukladu o zmiennym nachyleniu charakterystyki, fig. 2 uproszczony.schemat ideowy ukladu o malejacym nachyleniu charakteryfltyki, a fig, 3 uklad o wzrastajacym nachyleniu charakterystyki. Uklad sklada, nie z wejsciówko wzmacnia¬ cza normalizujacego W1, ohjetego petla ujemnego sprzezenia zwrotnego, zlozona z rezysto¬ ra R2. Do wejscia nieodwracajacego faze wzmacniacza jest doprowadzone napiecie wejsciowo Uwej, a do wejscia odwracajacego jest dolaczony rezystor R1, którego drugi koniec jest po¬ laczony z masa ukladu; Wyjscie wzmacniacza przez rezystor RN jest polaczone z wejsciem nieodwracajacym faze wzmacniacza wyjsciowego W2f natomiast do wejscia odwracajacego faze tego wzmacniacza jest dolaozony jednym koncem rezystor RPf a drugi koniec jes't polnczony z masa ukladu. Pomiedzy wejsciem nieodwraoajacym faze wzmacniacza wyjsciowego W?, a masa ukladu sa wlaczone galezie sterujace, z których kazda sklada sie z rezystorów steruja¬ cych RN1, RN2 ... RNn, zlacz kolektor - emiter tranzystorów sterujacych TN1, TN2 •.. TNn, których bazy sa polaczone z wyjsciami wzmacniaczy sterujacych WN1, WN2 ... WNn. Wejscia nieodwracajace faze wzmacniaczy sterujacych sa polaczone z kolektorami tranzystorów sterujacych.Miedzy wejsciem odwracajacym faze wzmacniacza wyjsciowego W2 a mase, sa wlaczone ga¬ lezie zlozone z rezystorów sterujacych RP1, RP2 ... RPh i zlacz kolektor - emiter tranzy¬ storów sterujacych TP1, TP2 •?. TPn, których bazy sa polaczone z wyjsciami wzmacniaczy sterujacych WP1, WP2 ... WPn. Wyjscia nieodwracajaoe wzmacniaczy sterujacych sa polaczone z kolektorami tranzystorów sterujacych; Wyjscia odwracajace wzmacniaczy sterujacych WN1, WN2 ... Wlfti sa zasilane napieciami zadanymi VN1, VN2 ... VNh.f a wyjscia odwracajace wzmac¬ niaczy WP1, WP2 . ?. WPn napieciami zadanymi VP1, VP2 ... VPn. Wzmacniacz normalizujacy W1 pracujacy w ukladzie nieodwraoajacym faze ma za zadanie zwiekszenie wartosci napiecia wejsciowego Uwej, pochodzacego z czujnika do okreslonej wartosci. Prad wyjsciowy Iwyj wzmacniacza wyjsciowego W2 jest pradem wyjsciowym przetvromika. Jezeli napiecie na wyjsciu wzmacniacza W1 nie przekroczy wartosci napiecia najnizszego z napiec VN1, VN2 ... VNn lub VP1, VP2 ... VPnf wówczas wszystkie tranzystory sterujace sa zatkane i przez rezysto¬ ry sterujace nie plyna zadne prady.Jezeli napiecie wejsciowe wzmacniacza' wyjsciowego W2 przekroczy wartosc któregokol¬ wiek « napieó odniesienia wówczas wzmacniaoz sterujacy zasilany tym napieciem odniesienia zmieni swój atan praoy i tak steruje tranzystorem sterujacym, z którym jest polaczony, aby utrzymac na kolektorze tego tranzystora napiecie równe napieciu odniesienia. Wówczas przez odpowiedni rezystor sterujacy plynie prad. Przeplyw tego pradu powoduje zmiane na¬ chylenia charakterystyki przetwornika; Jezeli rezystor sterujacy, przez który plynie prad jeet dolaczony do wejscia nieodwraoajaeego wzmacniaoza W2 to przeplyw pradu powoduje spa¬ dek napiecia na rezystorze RN i w efekcie nastepuje obnizenie sie napiecia na wejsciu wzmacniacza W2, odpowiadajace zmniejszonemu nachyleniu charakterystyki przetwornika. Jeze¬ li natomiast rezystor eterujacy Jest dolaczony do wejscia odwracajacego to czesc pradu wyjsciowego ulega zbooznlkowaniu plynac przez rezystor sterujacy a nie przez rezystor RP, w efekcie naetapi wzroat nachylenia charakterystyki przetwornika. Przy dalszym wzroscie napiecia na wejsciu przetwornika napiecie na wejsciu wzmacniacza W2 przekroczy wartosc nastepnego co do wartosci napiecia odniesienia i w efekcie przez nastepny rezystor steru¬ jacy poplynie prad, powodujac zalamanie charakterystyki.Liczba galezi zlozonyoh z rezystorów sterujacych, tranzystorów i wzmacniaczy steruja¬ cych jest zalezna od ilosci punktów zalamania sie charakterystyki, w których nachylenie charakterystyki ulega zmianie w stosunku do poprzedniego odcinka; /Uklad przedstawiony na fig. 1 ma charakterystyke o zmiennym nachyleniu, zmieniajacym sie wraz ze zmiana nachyle¬ nia sygnalu wejsciowego pochodzacego z czujnika pomiarowego. Uklad przedstawiony-na fig. 2 ma charakterystyke o malejacym nachyleniu i jest stosowany do linearyzacji czujników, których charakterystyki zwiekszaja swoje nachylenie ze wzrostem wartosci wielkosci mierzo-129 744 3 nej, a m fig, 3 przedstawiono uklad o rosnacym nachyleniu charakterystyki, irajaev z-nst - sowanie do linearyzacji sygnalów pochodzacych z czujników o charakterystyce inalejacej ze wzrostem wartosci wielkosci mierzonej.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad do linearyzacji sygnalów wejsciowych nieliniowych czujników pomiarowych, skladajacy sie ze wzmacniacza przetwarzajacego napiecie na prad, znamienny tym, ze napiecie wejsciowe /Uwej/ doprowadza sie do wejscia nieodwracajacego faze wzmacniacza wyjsciowego /W2/, natomiast pomiedzy wejsciem odwracajacym faze tego wzmacnia¬ cza a masa ukladu sa wlaozone równolegle do rezystora sprzezenia zwrotnego /RP/ galezie zlozone z rezystorów /RP1 f RP2 ... RPn/ i zlacz kolektor-emiter tranzystorów steruja¬ cych /TP1, TP2 ... TPn/, których hazy sa polaczone z wyjsciami wzmacniaczy sterujacych /WP1, WP2 ... WPn/ a wejscia nieodwracajace faze tych wzmacniaczy sterujacych sa polaczo¬ ne z kolektorami tranzystorów sterujacych natomiast do wejsc odwracajacych faze wzmacnia¬ czy sterujacych fla doprowadzone napiecia^/YPI, VP2 ... VPn/. 2. Uklad do linearyzacji sygnalów wyjsciowych nieliniowych czujników pomiarowych, zlozony z wejsciowego wzmacniacza normalizujacego oraz ze wzmacniacza wyjsciowego prze¬ twarzajacego napiecie na prad, znamienny tyra, ze wyjscie wejsciowego wzmac¬ niacza normalizujacego /W1/, objetego petla ujemnego sprzezenia zwrotnego, zlozona z re¬ zystorów /R1 i R2/ Jeat polaczona przez rezystor /RN/ z wejsciem nie odwracajacym faze wzmacniacza wyjsciowego /W2/, przy czym miedzy wejsciem nieodwracajacym faze wzmacniacza wyjsciowego /VT2/ a mase ukladu sa wlaczone równolegle galezie zlozone z rezystorów /RN1, RN2 ... Rito/ i zlacz kólektor-emiter tranzystorów sterujacych /TN1 f TN2 ... Tlto/, których bazy sa polaczone z wyjsciami wzmacniaczy sterujacych /WN1, WN2 ... WNn/» a wejscia nie- odwracajace faze tych wzmacniaczy sterujacych sa polaczone z kolektorami tranzystorów sterujacych, natomiast do wejsc odwracajacych faze wzmacniaczy sterujacych sa doprowadza¬ ne napiecia zadane /7N1 f VN2 ... VNn/. 3. Uklad do linearyzacji sygnalów wyjsciowych nieliniowych czujników pomiarowych, zlozony z wejsciowego wzmacniacza normalizujacego oraz ze wzmacniacza przetwarzajacego napiecie na prad, znamienny tyra, ze wyjscie wejsciowego wzmacniacza norma¬ lizujacego /W1/, objetego petla ujemnego sprzezenia zwrotnego, zlozona z rezystorów /R1.1 R2/ jest polaczone z wejsciem nieodwracajacym faze wyjsciowego wzmacniacza A/2/, przy czym wejsciem nieodwracajacym faze wyjsciowego wzmacniacza /W2/ a mase ukladu sa wlaczone galezie zlozone z rezystorów /&N1, RN2 ... Rito/ i zlacz kólektor-emiter tranzystorów ste¬ rujacych /TN1, TN2 ... Tlfo/, których bazy sa polaczone z wyjsciami wzmacniaczy steruja¬ cych /WH1, WN2 ... WKn/ a wejscia nieodwracajace faze tych wzmacniaczy sterujacych sa po- laozone z kolektorami tranzystorów sterujacych, natomiast miedzy wejsciem odwracajacym faze wyjsciowego wzmacniacza /W2/ a masa ukladu sa wlaczone równolegle do rezyptora^wrot- nego /RP/ galezie zlozone z rezystorów /RP1, RP2 ... RPn/ i zlacz kolektor-eraiter tranzy¬ storów sterujacych /TP1, TP2 ... TPn/# których bazy sa polaczone z wyjsciami wzmacniaczy sterujacych /WP1, WP2 ... WPn/ a wejscia nieodwracajace faze tych wzmacniaczy sterujacych sa polaczone z kolektorami tranzystorów sterujacych, przy czym do wejsc odwraoajacych fa¬ ze wzmacniaczy sterujacych /WN1, WN2 ... Wito i WP1, WP2 ... WPn/ sa doprowadzone zadane napiecia /VN1, VN2 ... VNn i VP1, VP2 ... VPn/.129 744 , js ~frp-- 2 ¦&: UW€, * iw /7f I. l 4 V*1 tN? Fig. Z.Umef Fig.3.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL