Przedmiotem wynalazku jest sposób i uklad do kompensacji mocy biernej, zwlaszcza sieci zasilajacej odbiorniki indukcyjne pobierajace moc bierna indukcyjna.Znana jest wlasciwosc bezposredniego przemiennika czestotliwosci, ze przy obciazeniu go moca bierna indukcyjna pobiera on z sieci moc bierna pojemnosciowa. W przypadku zastosowania go do kompensacji charakteryzowaloby go niepelne wykorzystanie obwodów silowych, które dobierane sa ze wzgledu na stany przeciazeniowe. Znany uklad kompensacji mocy biernej zlozony z baterii kondensatorów, której poszczególne stopnie polaczone sa z lacznikami tyrystorowymi, umozliwia kompensacje mocy biernej jedynie w sposób skokowy. Inny znany uklad kompensacji zlozony z baterii kondensatoróworaz z regulatora pradu indukcyjnego zapewnia ciagla kompensa¬ cje, ale charakteryzuje sie duza bateria kondensatorów obliczona na pelna moc bierna sieci zasilajacej oraz na regulator tej samej mocy.Znany jest takze uklad oparty na wewnetrznej komutacji zaworów pólprzewodnikowych.Charakteryzuje go skomplikowana struktura i duza ilosc elementów.Wspólna cecha wszystkich znanych ukladówjest fakt, ze urzadzenia kompensujace sa elemen¬ tami dodatkowymi do ukladów zasilajacych odbiorniki, stosowanymi jedynie do kompensacji.Sposób kompensacji mocy biernej wedlug wynalazku polega na tym, ze dociaza sie dodatkowo bezposredni przemiennik czestotliwosci pradem o regulowanej amplitudzie pobieranym przez zespól opózniajacy prad wzgledem napiecia. Zespól opózniajacy prad wzgledem napiecia albo steruje sie tak, ze róznica pradu znamionowego bezposredniego przemiennika czestotliwosci i pradu obciazenia jest równa pradowi zespolu opózniajacego prad wzgledem napiecia, lub zespól opózniajacy prad wzgledem napiecia reguluje sie tak, ze wartosc pradu pobierana przez niego jest sterowana wspólczynnikiem mocy sieci zasilajacej.Uklad kompensacji mocy biernej wedlug wynalazku ma kazdy z zacisków wyjsciowych bezposrednio przemiennika czestotliwosci polaczony z poszczególnymi zaciskami zespolu opó¬ zniajacego prad wzgledem napiecia. Zespól opózniajacy prad wzgledem napiecia stanowi przeksz¬ taltnik ©'komutacji zewnetrznej obciazony dlawikiem lub sterownik pradu indukcyjnego.Uklad wedlug wynalazku pozwala na wykorzystanie bezposredniego przemiennika czestotli¬ wosci do dwóch celów: zasilania i kompensacji mocy biernej, pobieranej przez odbiorniki induk-2 129 566 cyjne. Dzieki temu mozliwe jest zredukowanie wielkosci urzadzen kompensacyjnych moc bierna, a w pewnych przypadkach, gdy moc ta jest porównywalna z moca przemiennika calkowite wyelimi¬ nowanie tych urzadzen. W przypadkach zasilania przez siec jednoczesnie innych ukladów pólprze¬ wodnikowych charakteryzujacych sie szybkimi zmianami poboru mocy biernej, uklad wedlug W7nalazku moze zastapic urzadzenie wymagane normalnie do kompensacji tych gwaltownych zmian. Obwody silowe przemiennika dobierane ze wzgledu na przeciazeniowe warunki pracy, sa podczas pracy ustalonej nie wykorzystane. Dociazenie przemiennika dodatkowo zespolem opó¬ zniajacym prad wzgledem napiecia umozliwia wykorzystanie tego zapasu mocy.Wynalazek objasnia blizej rysunek, który przedstawia schemat blokowy ukladu.Bezposredni przemiennik 2 pobierajacy z sieci 1 moc bierna pojemnosciowa, przy obciazeniu moca bierna indukcyjna, polaczony jest z obciazeniem 3 oraz ukladem 4 opózniajacym prad wzgledem napiecia. Dzialanie ukladu polega na wykorzystaniu bezposredniego przemiennika czestotliwosci 2, który przy obciazeniu indukcyjnym pobiera z sieci prad o charakterze pojemnos¬ ciowym. Przemiennik 2 zasila swoje obciazenie 3 i dodatkowo odbiornik o regulowanym pradzie indukcyjnym. Role odbiornika tego typu moze spelniac przeksztaltnik o komutacji zewnetrznej obciazony dlawikiem lub sterownik pradu indukcyjnego. Wartosc pradu pobierana przez taki odbiornik jest równa róznicy pradu znamionowego przemiennika i aktualnego pradu jego obciaze¬ nia. W innym przypadku prad odbiornika indukcyjnego jest sterowany wspólczynnikiem mocy sieci zasilajacej. Np. przy zmniejszeniu wspólczynnika mocy spowodowanym wzrostem pradu indukcyjnego pobieranego z sieci uklad sterowania zwieksza prad odbiornika,co powoduje wzrost pradu pojemnosciowego pobieranego z sieci przez przemiennik, co z kolei przeciwdziala zmniejsze¬ niu sie wspólczynnika mocy.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób kompensacji mocy biernej, zwlaszcza sieci zasilajacej odbiorniki indukcyjne pobie¬ rajace moc bierna indukcyjna, w którym wykorzystuje sie bezposredni przemiennik czestotliwosci pobierajacy z sieci moc bierna pojemnosciowa przy obciazeniu moca bierna indukcyjna, znamienny tym, ze dociaza sie dodatkowo bezposredni przemiennik czestotliwosci (2) pradem o regulowanej amplitudzie pobieranym przez zespól (4) opózniajacy prad wzgledem napiecia. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zespól (4) opózniajacy prad wzgledem napiecia steruje sie tak, ze róznica pradu znamionowego bezposredniego przemiennika czestotliwosci (2) i pradu obciazenia jest równa pradowi zespolu (4) opózniajacego prad wzgledem napiecia. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zespól (4) opózniajacy prad wzgledem napiecia reguluje sie tak, ze wartosc pradu pobierana przez ten zespóljest sterowana wspólczynnikiem mocy sieci zasilajacej (1). 4. Uklad do kompensacji mocy biernej, zwlaszcza sieci zasilajacej odbiorniki indukcyjne pobierajace moc bierna indukcyjna, zawierajacy bezposredni przemiennik czestotliwosci pobiera¬ jacy z sieci moc bierna pojemnosciowa przy obciazeniu moca bierna indukcyjna, znamienny tym, ze ma kazdy z zacisków wyjsciowych bezposredniego przemiennika czestotliwosci (2) polaczony z poszczególnymi zaciskami zespolu (4) opózniajacego prad wzgledem napiecia, jako dodatkowego obciazenia. 5. Uklad wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zespól (4) opózniajacy prad wzgledem napiecia stanowi przeksztaltnik o komutacji zewnetrznej obciazony dlawikiem. 6. Uklad wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze zespól (4) opózniajacy prad wzgledem napiecia stanowi sterownik pradu indukcyjnego.129566 1 / / f 4 / I 3 PL