Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do formowania przedmiotów szklanych* Znane jest urzadzenie do formowania przedmiotów szklanych z oddzielnymi czlonami* Kazdy oddzielny czlon zawiera kilka zespolów przeznaczonych do vykonywania uprzednio ustalonego ciagu operacji w ustalonych odstepach czasowych, zwiazanych z formowaniem przedmiotów szklanych; Zespoly for¬ mujace sa zwykle napedzane silnikami pneumatycznymi sterowanymi blokiem zaworowym, który z kolei jest sterowany obrotowym bebnem synchronizujacym. Szklo jest topione i formowane w porcje, które sa rozprowadzane miedzy oddzielnymi czlonami przez dystrybutor porcji. Kazdy czlon urzadzenia wytwarza przedmiot szklany z porcji roztopionego szkla, po czym przedmiot szklany zostaje umieszczony na plycie w celu odstawienia na tasme przenosnika. Przenosnik przenosi przedmiot szklany do odpreZarki tunelowej w celu odprezania i chlodzenia oraz ja¬ kiejkolwiek innej obróbki. Znane urzadzenie do formowania przedmiotów szklanych jest przedstawione na przyklad w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 007 028. Stosowany w urzadzeniu uklad synchronizacji jest przedstawiony w opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 145 204 lub 4 145 205. Poszczególne czlony sa sterowane w uprzednio ustalonej kolejnos¬ ci z zachowaniem wzglednego przesuniecia fazowego uwzgledniajacego momenty otrzymywania porcji roztopionego szkla z dystrybutorem w okreslonej kolejnosci. Wówczas, gdy jeden czlon odbiera porcje roztopionego szkla z dystrybutora, drugi czlon przekazuje gotowy przedmiot szklany na przenosnik a pozostale czlony wykonuja rózne inne operacje formowania. Co wiecej, kazdy czlon moze byó zaopatrzony w dwie formy, tak, aby porcja roztopionego szkla dostarcza¬ na byla najpierw do pierwszej formy zwanej przedforma celem rozpoczecia procesu formowania, a nastepnie pólwyrób przenoszony jest do drugiej formy wlasciwej, to znaczy do formy ksztal¬ towania przedmiotu szklanego przez dmuchanie, w której przedmiot poddawany Jest koncowemu ksztaltowaniu* Poniewaz kaz ia forma ma wiecej niz jedna wneke, kazdy czlon urzadzenia jednoczesnie obrsbin. wiele porcji szkla przy formowaniu prze-'"-lotów szklanych. Wówczas, gdy beben synchronizujacy lub elektroniczny uklad sterujacy jest wyko¬ rzystywany do sterowania czasowego dzialaniem czlonów, w znanych ze stanu techniki rozwiaza¬ niach sterowanie czasowe praca czlonów jest synchronizowane ze "sterowaniem czasowym dozowni¬ ka i dystrybutora porcji roztopionego szkla. Nie tylko czlony beda pracowaly ze wzglednymi2 129 455 przesunieciami fazowymi wzgledem fszy odbioru porcji roztopionego szkla w ustalonej kolej¬ nosci lecz i przesuniecia fazowe beda ugtnlane uprzednio z uwzglednleniem róznic czasu przeslania porcji roztopionego szkla do oddzielnych czlonów, które zwykle sa usytuowane w linii wzdluz tasmy przenosnika tak, iz nie wiecej niz dwa czlony moga znajdowac sie w ta¬ kiej, samej odleglosci od podajnika porcji roztopionego szkla. Znane urzadzenie do formowania przedmiotów szklanych zawiera wiele poszczególnych czlonów, z których kazdy ma zawory uruchamiajace zespoly do wytwarzania wyrobów ze szkla, dystrybutor do rozdzialu porcji na czlony za pomoca silnika napedzajacego i uklad steruja¬ cy dolaczony do zaworów czlonu* Znane urzadzenia wykorzystuja^detektory fotoelektryczne do wykrywania obecnosci roztopionego szkla w d«nym miejscu urzadzenia obrabiajacego to szklo, gdzie czujniki sa umieszczone w poblizu przesuwajacej sie porcji szkla, co jest przedsta¬ wione na przyklad w opisie patentowym ZSRR nr 485 076. W urzadzeniu wedlug wynalazku do ukladu sterujacego blokami zaworowymi sa dolaczone detektory porcji roztopionego szkla wyposazone w ozujniki obecnosci porcji roztopionego szkla w czlonach. Kazdy czujnik porcji zawiera fototranzystor i kazdy uklad detektora za¬ wiera komparator oraz korzystnie siedem rezystorów i kondensator. Kazdy z pierwszych czte¬ rech rezystorów ma jedna koncówke dolaczona do dodatniej koncówki zródla zasilania, pierw¬ szy rezystor ma druga koncówke dolaczona do kolektora fototrpnzystora i do jedeej okladzi¬ ny kondensatora. Drugi rezystor ma druga koncówke dolaczona do pierwszego wejscia kompara¬ tora i do drugiej okladziny kondensatora. Trzeci rezystor ma drugakoncówke dolaczona do jednej koncówki piatego rezystora i do wyjscia komparatora. Czwarty rezystor ma druga kon¬ cówke dolaczona do jednej koncówki zarówno szóstego jak i siódmego rezystora. Piaty rezys¬ tor ma druga koncówke dolaczona do drugiego wejscia komparatora i do drugiej koncówki szóstego rezystora; Siódiay rezystor ma druga koncówke dolaczona do emitera fototranzystora i do ujemnej koncówki zródla zasilania. Kazdy czlon urzadzenia do formovrania przedmiotów szklanych zawiera forme wielownekowaj wiele czujników porcji i detektorów porcji dla kazdego czlonu, odpowiadajacych liczbie wnek w formie. Kazdy czujnik porcji jest umieszczony w poblizu odpowiedniej wneki i dola¬ czony do wejscia odpowiedniego detektora. Ostatni detektor porcji jest wlaczony miedzy wejscia wymienionych wielu detektorów i wejscie ukladu sterujacego; Ostatni detektor por¬ cji zawiera korzystnie elementy selekcyjne dolaczone co najmniej do jednego jego wejscia dla wytwarzania sygnalu selekcji odpowiadajacego nie wykorzystywanej wnece. W jednym z wykonan wynalazku ostatni detektor porcji zawiera pierwszy multiwibrator monostabilny, którego wejscie jest dolaczone do wyjscia pierwszego detektora porcji, drugi multiwibrator monostabilny, którego wejscie jest dolaczone do wyjscia drugiego detektora porcji, element LUB, którego jedno wejscie jest dolaczone do wyjscia drugiego multiwibra- tora monostabilnego, a drugie wejscie jest dolaczone linia do zródla sygnalu selekcji oraz element NIE-I, którego wejscia sa dolaczone do wyjscia elementu LUB i do wyjscia pierwszego multlwibratora monostabilnego, a wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu sterujacego. Ostatni detektor porcji dla formy trójwnekowej zawiera dwa elementy LUB, cztery mul- tiwibratory monostabilne, element NIE-I oraz zródlo sygnalu selekcji. Wejscie pierwszego multiwibratora monostabilnego jest dolaczone do pierwszego detektora porcji a wyjscie jest dolaczone do pierwszego wejscia pierwszego elementu LUB, którego wyjscie jest dolaczone do pierwszego wejscia elementu NIE-I. Wejscie drugiego multiwibratora monostabilnego jest do¬ laczone do drugiego detektora porcji a wyjscie jest dolaczone do pierwszego wejscia drugiej- go elementu LUB, którego wyjscie jest dolaczone do drugiego wejscia elementu NIE-I. Wejs¬ cie trzeciego multiwibratora monostabilnego jest dolaczone do trzeciego detektora poroji a wyjscie jest dolaczone do trzeciego wejscia elementu NIE-I, którego wyjscie jest dola¬ czone do wejscia czwartego multiwibratora monostabilnego, którego wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu sterujacego. Drugie wejscia elementów LUB sa dolaczone do zródla sygna¬ lu selekcji.k 129455 3 Zaleta wynalazku f1eet zwiekszenie skutecznosci dzialania urzadzenia do formowania przedmiotów szklanych poprzez zastosowanie sterowania czasowego cvklami realizacji opera¬ cji formowania przedmiotów szklanych zgodnie z momentem aktualnego nadejscia porcji rozto¬ pionego szkla do formy. Zaleta wynalazku jest tez zwiekszenie skutrcnnosci dzialania urza¬ dzenia do formowania przedmiotów szklanych poprzez zastosowanie sterowania czasowego cyk¬ lami realizacji operacji formowania przedmiotów szklanych na podstawie detekcji momentu nadejscia ostatniej porcji roztopionego szkla do formy wielownekowej. Oprócs tego zaleta wynalazku jest równiez zwiekszenie skutecznosci dzialania urzadzenia do formowania przed¬ miotów szklanych, skladajacego nie z wielu czlonów wykonawczych, poprzez regulacje odste¬ pów czasoirych miedzy cyklami sterowania czasowego dzialaniem oddzielnych czlonów, uwzgled¬ niajaca nadejscie porcji roztopionego szkla do fonm. Przedmiot wvnalazku jeat uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia dwuczlonowe urzadzenie do formowania przedmiotów szklanych w schemacie blokowym, fig. 2 - jeden z czujników porcji w widoku z góry, fig. 3 - uklad detektora i czujnika z fig. 1 w schemacie ideowym, fig. 4 - uklad detektora w schemacie dla przypadku zastosowania form wielownekowych i fig. 5 - inne wykonanie dwuczlonowego urzadzenia do for¬ mowania przedmiotów szklanych w schemacie blokowym. Na fig. 1 jest przedstawiony schemat blokowy dwuczlonowego urzadzenia do formowania przedmiotów szklanych, wyposazonego w detektory porcji roztopionego szkla. Zarówno pierw¬ szy czlon 11 jak i drugi czlon 12 otrzymuja porcje roztopionego szkla z dystrybutora 13 porcji, który z kolei otrzymuje porcje roztopionego szkla z dozownika porcji nie pokazane¬ go na rysunku. Dystrybutor 13 jest napedzany mechanicznie przez silnik napedzajacy 14# któ¬ ry jeat dolaczony do zródla zasilania 15 o imiennej czestotliwosci. Dozownik porcji jest napedzany w podobny sposób. Zródlo zasilania 15 jest sterowane tak, aby ustalaó szybkosc formowania porcji i szybkosó rozprowadzania tych porcji miedzy poszczególnymi wykonawczymi czlonami 11 i 12. Oddzielne oslony 11 i 12 sa sprzezone odpowiednio z oddzielnymi blokami zaworowymi 16 i 17» Ka£dy blok zaworowy 16 i 17 zawiera zawory polaczone tak, zeby pobu¬ dzac kilka zespolów formujacych przedmioty szklane w przyporzadkowanym wykonawczym oslonie 11 i 12. Zawory w blokach zaworowych 16 i 17 oa pobudzane elektromagnesami, które sa stero¬ wane przez uklad sterujacy 18 zapewniajacy sterowanie czasowe wykonywaniem operacji formo¬ wania przedmiotu zgodnie z uprzednio ustalona kolejnoscia wykonywania tych operacji. Uklad sterujacy 18 odbiera informacje dotyczace kolejnosci wykonywania operacji formowania i od¬ stepów czasowych miedzy operacjami. Informacja ta jest odbierana ze zródla /nie pokazanego na rysunku/, takiego jak przelaczniki sterujace lub program maszyny cyfrowej. Przetwornik 1$ L polozenia jest sprzezony mechanicznie z silnikiem napedzajacym 14 i wytwarza sygnaly repre¬ zentujace wzgledne polozenie dystrybutora 13# W podobny przetwornik polozenia /nie pokazany na rysunku/ Jest wyposazony dozownik porcji. Poniewaz zachodzi pewien zwiazek miedzy polozeniem obrotowym silnika napedzajacego dozownik porcji a polozeniem obrotowym silnika napedzajacego dystrybutor, poszczególne przetworniki polozenia wytwarzaja sygnaly okreslajace moment czasu, kiedy porcja jest wyt¬ warzana i do którego czlonu jest ona kierowana. Uklad sterujacy urzadzenia odbiera równiez sygnal synchronizacji ze zródla 21, który to sygnal jest sygnalem odniesienia dla sterowa¬ nia czasowego cyklem urzadzenia i ciagiem operacji; Zwykle sterowanie czasowe urzadzenia t. wyrazane jest w stopniach a cykl urzadzenia wynosi 360°. Cykl kazdego z czlonów równiez wynosi 360°, lecz cykle czlonów sa przesuniete wzgledem poczatku cyklu urzadzenia o ró*.na liczbe stopni, aby skompensowac róznice czasu rozprowadzania porcji roztopionego szkla,do kazdego czlonu. Na fig. 1 jest przedstawiony równiez czujnik 22 porcji i sprzezony z czujnikiem 22 uklad detektora 23 porcji. Czujnik 22 porcji jest usytuowany w poblizu toru, którym przesy¬ lana jest porcja roztopionego szkla, miedzy dystrybutorem 13 i czlonem 11 oraz w poblizu totworu formy /nie pokazanej na rysunku/. Wóvrc.zas gdy porcja roztopionego szkla trafia do4 129 455 formy, ozujnik 22 reaguje na obecnosc porcji wytworzeniem sygnalu czujnikowego, przesyla¬ nego do ukladu detektora 23. W ukladzie detektora 23 wartosc* sygnalu czujnikowego jest porównywana z wartoscia sygnalu progowego i na podstawie tego jest wytwarzany sygnal detek¬ cji przesylany do ukladu sterujacego 18, gdy wyczuwana jest obecnosc porcji. Uklad steru¬ jacy 18 moze wówczas wyregulowac moment uruchomienia czlonu 11 ustalajac poczatek cyklu formowania dla tego czlonu wzgledem cyklu urzadzenia, który to poczatek cvklu formowania dla czlonu przypada na moment dostarczenia porcji roztopionego szkla do formy. Czlon 12 jest takze wyposazony we wlasny czujnik 24 porcji i uklad detektora 25 porcji w celu wyre¬ gulowania momentu uruchomienia tego czlonu w podobny sposób. Na fig. 2 pokazano w widoku z góry czujnik 2.2 porcji z fig. 1 w przekroju czesciowym odslaniajacym widok na fototranzystor 34. Czujnik 2.2 porcji zawiera obudowe 31, w której wykonano pierwszy podluzny otwór 32, za pomoca którego jeden koniec obudowy jest polaczony z wewnetrzna komora 33. Fototranzystor 34 jest umieszczony w komorze 33 w poblizu wewnetrz¬ nego zakonczenia otworu 32. Drugi podluzny otwór 35 jest wykonany w obudowie 31 i laczy komore 33 z drugim koncem obudowy 31• Znormalizowane zlacze 36 jest dolaczone do obudowy 31 przy zewnetrznym zakonczeniu otworu 35• Zlacze 36 ma srodkowy wtyk 37, który wchodzi w otwór 35• Fototranzystor 34 ma pare wyprowadzen: wyprowadzenie kolektora i wyprowadzenie emitera, które sa dolaczone do zlacza 36, przy czym wyprowadzenie kolektora jest dolaczone do wtyku 37, a wyprowadzenie emitera jest dolaczone do gniazda 38. Otwór 35 ma wieksza srednice niz otwór 32 czy komora 33* co ulatwia dolaczenie wyprowadzen do zlacza 36 przed umieszczeniem zlacza 36 w obudowie 31• Zwykle obudowa 31 Jest wykonana z materialu nieprzewodzacego prad elektrvczny, jak na przyklad z fenolowych mas plastycznych. Podstawa fototranzystora 34, reagujaca na swiat¬ lo, usytuowana jest prostopadle do osi wzdluznej otworu 32 w taki sposób, aby otwór tworzyl tak zwane ,'oknon, przez które fototranzystor "widzi" przejscie goracej porcji roztopionego szkla. Zwykle srednica otworu 32 wynosi okolo 3#2 mm, a dlugosc 12,7 mm, dzieki czemu ogra¬ nicza sie pole obserwowane przez fototranzystor i na skutek tego fototranzystor staje sie bardziej czuly tak, iz przedni koniec porcji jest wykrywany ostro i dzieki czemu zapewnia sie pewne zabezpieczenie przez powietrzem obcego pochodzenia, powstajacym w procesie for¬ mowania przedmiotu szklanego. Jednakze, poniewaz zródlo powietrza sprezonego moze byc wy¬ korzystywane do napedzania silników pneumatycznych urzadzenia, to zródlo moze byc wykorzys¬ tywane do wytworzenia strumienia powietrza do przedmuchiwania otworu 32. Na fig. 3 jest przedstawiony schemat ukladu detektora 23 porcji i czujnika 22 porcji, przedstawionych na fig. 1. Kolektor fototranzystora 34 jest dolaczony do wtyku "W zlacza, który z kolei jest dolaczony do wejscia 1 komparatora 41 za posrednictwem kondensatora 42. Emiter fototranzystora 34 jest dolaczony do gniazda 38, które z kolei jest dolaczone do masy ukladu. Rezystor 43 jest zalaczony miedzy biegunem dodatnim zródla zasilania /nie po¬ kazanego na rysunku/ i wtykiem 37 w celu ograniczenia pradu przeplywajacego przez fototran¬ zystor 34. Rezystor 44 jest wlaczony miedzy zródlem zasilania i wejsciem 1 komparatora 41. Drugie wejscie 2 komparatora 41 jest polaczone z wezlem laczacym pare rezystorów 45 i 46 poprzez rezystor 47 ograniczajacy prad. Rezystory 45 i 46 sa wlaczone miedzy zródlo zasila¬ nia a mase. Wvjscie 3 komparatora 41 jest polaczone z linia wyjsciowa 48, przez która prze¬ sylany jest sygnal detekcji porcji, ze zródlem zasilania poprzez rezystor 49 i z wejsciem 2 komparatora 41 poprzez rezystor 51. 'Wówczas, gdy nie ma porcji roztopionego szkla w miejs¬ cu, na które nacelowany jest czujnik, fototranzystor 34 nie przewodzi pradu elektrycznego i obydwa wyprowadzenia kondensatora 42 beda znajdowaly sie pod potencjalem równym napieciu na zaciskach zródla zasilania. Stad i wejscie 1 komparatora 41 bedzie mialo potencjal rów¬ ny napieciu zasilania. Rezystory 45 i 46 dzialaja jnko dzielnik napiecia i wytwarzaja na wejsciu 2 komparato¬ ra 41 napiecie odniesienia. Jezeli wejscie 1 komparatora 41 jest wejsciem odwracajacym, a wejscie 2 komparatora 41 jest wejsciem nieodwracajacym, wówczas komparator 41 bedzie wytwa-129 \55 5 rzal sygnal, którego wartosc bedzie zblizona do potencjalu masy, poniewaz wartosc napiecia zasilania na wejsciu 1 jest wieksza od wartosci poziomu progowego na wejsciu 2. t W warunkach, gdy wykrywana Jest obecnosc* porcji roztopionego szkla, fototranzystor 34- bedzie przewodzil prad elektryczny i przy tym potencjal jego kolektora bedzie zblizony do potencjalu masy. Poniewaz napiecie na kondensatorze nie moze zmienic sie od razu, wejscie 1 komparatora 41 bedzie równiez mialo potennjal zblizony do potencjalu masy. Komparator 41 bedzie wiec zmienial ewój sygnal wyjsciowy do ^artosci równej napieciu zasilania a rezys¬ tor 49 bedzie zapewnial carakniecie przeplywu pradu do ukladu sterujacego dolaczonego do 11-; nii wyjsciowej 48 przy napieciu równym napieniu zasilania. Wówczas, gdy porcja roztopionego szkla przechodzi przez czujnik 22, kondensator 42 bedzie z powrotem ladowal sie do napiecia równego napieciu zasilania przez rezystor 44* aby zapewnic przelaczenie komparatora z po¬ wrotem w stan, w którym wytwarzany jest sygnal na poziomie zblizonym do potencjalu masy. Jednakze odstep czasu, w ciagu którego porcja roztopionego szkla przechodzi przez detektor, jest zwvkle mniejszy od stalej czasowej obwodu ladowania kondensatora 42. Dlatego fototran¬ zystor 34 przelacza sie w stan nieprzewodzenia pradu elektrycznego w momencie przechodzenia; przez czujnik tylnej krawedzi porcji roztopionego szkla i wartosc sygnalu na wejsciu kompa-: ratora 41 ponownie przekracza wartosc sygnalu progowego, aby przelaczyc wyjscie kompara - : tora 41. Sygnal detekcji porcji roztopionego szkla przesylany przez linie wjsciowa 48 ma pos- | tac sygnalu prostokatnego o wartosci równej lub zblizonej do napiecia zródla zasilania i o czasie trwania okreslonym czasem przejscia porcji przez "okno" czujnika* Rezystor 47 i re¬ zystor 51 zapewniaja dodatnie sprzezenie zwrotne do wejscia 2 komparatora 41, zapewniajace strefe nieczulosci miedzy poziomami napiecia, przy których komparator 41 przelacza stany wyjsciowe. Tu strefa nieczulosci, czyli histereza, zapobiega powstawaniu jakichkolwiek drgan, które moga powstawac w odstepie czasu miedzy stanami wyjsciowymi, W ukladzie z fig. 3f fototranzystor 34 moze byc fototranzystorem typu TI-166 wytwarza¬ nym przez firme Texas Instruments, a komparator 41 moze byc komparatorem typu LM 339, wytwa-* rzanym przez firme National Semiconductor. Tvpowe wartosci elementów skladowych ukladu sa nastepujace: rezystancja rezystora 43 wynosi 120 kfl , rezystancja rezystorów 43 i 47 wyno¬ si 220 kfl , rezystancja rezystorów 45 i 49 wynosi 3,3 MO , rezystancja rezystora 46 wyno¬ si 13 kfl , rezystancja rezystora 51 wynosi 3,3 Mfl , a pojemnosc kondensatora 42 wynosi 3 jiFt Jako zródlo zasilania wykorzystywane jest zródlo o napieciu 15 V. Na fig. 4 jest przedstawiony schemat blokowy ukladu detektora dla formy wielownekowej. Detektor A 61 reprezentuje czujnik porcji a uklad detektora jest przedstawiony na fig. 3. Impulsy prostokatne detekcji porcji roztopionego szkla, wytwarzane przez detektor 61 sa do¬ prowadzane do multiwibratora monostabilnego 62. Multiwibrator monostabilny 62 reaguje na tylne zbocze impulsu wytwarzanego przy przejsciu porcji roztopionego szkla przez czujnik przy zmianie jego wartosci logicznej z "1" na "0" i wytwarza impuls prostokatny o uprzednio ustalonym czasie trwania, doprowadzany do wejscia 1 elementu logicznego LUB 63* Element LUB 63*bedzie wytwarzal sygnal o wartosci logicznej "0" na wyjsciu 3# Jezeli na obu Jego wejsciach 112 wystepuja sygnaly o wartosci logicznej "0" i bedzie wytwarzal aygnal o war¬ tosci logicznej "1" na wyjsciu 3, jezeli na jednym lub na obu wejsciach tego elementu wy¬ stepuja sygnaly o wartosci logicznej "1". Wejscie 2 elementu LUB 63 jest dolaczona do selek¬ tywnej linii 64, a wyjscie 3 elementu LUB 63 jest dolaczone do wejscia 1 elementu NIE-1 65. Element NIE-1 65 bedzie wytwarzal sygnal o wartosci logicznej "0", jezeli na wszystkich jego weselach wystepuja sygnaly o wartosci logicznej "1H i bedzie wytwórz *.l. sygn-il o war¬ tosci logicznej "1" w warunkach kazdej inne,) kombinacji sygnalów na jego wejsciach. Wyjscie k elementu NIE-I 65 jest dolaczone r\o wejscia multiwibratora monostabilnego 66, którego wyj¬ ecie jest dolaczone do linii wyjsciowej 67, która jest przesylany sygnal detekcji o3tatriiej porcji roztopionego szkla. Detektor B 68, podobny do detektora 61, ma wyjscie dolaczone do wejscia multiwibratora ponoatabilnego 69, którego wyjscie jeat dolaczone do wejscia 1 elementu LUB 71• \6 129455 ^ Element LUB 71 ma wejscie 2 dolaczone do selektywnej linii 72 i wyjscie 3 dolaczone do wejscia 2 elementu NIE-I 65. Detektor C 73 jest równiez podobny do detektora 61 i ma wyj- , scie dolaczone do wejscia multiwibratora monostabilnego 74f którego wyjscie jest dolaczone do wejscia 3 elementu NlE-I 65. Uklad przedstawiony na fig. 4 jest przydatny do zastosowania z jedna, dwoma lub trze¬ ma wnekami w formie. Nalezy zaznaczyc, ze ten uklad moze bvó rozbudowany dla przypadku, gdy forma ma wiecej niz trzy wneki. Jezeli forma ma trzy wneki, svgnal selektywny o war¬ tosoi logicznej "0" jest doprowadzony kazda z linii 64 i 72 odpowiednio do elementu LUB 63 i elementu LUB 71 • Sygnaly selektywne o wartosci logicznej "O" moga bvc wytwarzane przez odpowiednie uklady, jak na przyklad, przelaczniki dolaczone do masy ukladu, lub maszyna cyfrowa. Jezeli nie wykrywa sie obecnosci porcji roztopionego szkla, wszystkie sygnaly wyjsciowe detektorów beda sygnalami o wartosci logicznej "0", przv tym sygnaly wyjsciowe multiwibratorów monostabilnyeh dolaczonych do detektorów beda takie, ze eygnaly o wartos¬ ci logicznej f,0M beda wystepowaly m wejsciach elementu NIE-I 65, Element MlE-l oC b^izie w stanie logicznej wartosci M1", a multiwibrator monostabilny GS bedzie wytwaraal wygnal o wartosci logicznej "O" na linii 67. Wówczas, gdy kazda z porcji roztopionego szkla trafia do wneki formy, odpowiadajacy tej wnece detektor wytwarza prostokatny sygnal detekcji. Odpowiedni multiwibrator monosta¬ bilny zostaje.wrzwolony tylmrm zboczem tego impulsu i jezeli czas trwania impulsu multi¬ wibratora przekroczy odstep czasu miedzy momentem wvkrvcia tylnej krawedzi pierwszej por~ eji trafiajacej do formy a tylnej krawedzi ostatniej porcji trafiajacej do formy, na wszystkich wejsciach elementu NIE-I 65 beda wystepowac sygnaly o wartosci logicznej M1", co zmienia sygnal na wyjsciu elementu NIE-I 65 z wartosci logicznej "1" na "0M. Wówczas, gdy multiwibrator zwiazany z detektorem reagujacym na pierwsza porcje roztopionego szkla powraca do stanu spoczynkowego, na odpowiednim-wejsciu elementu NIE-I 65 bedzie wystepowal sygnal o wartosci logicznej lf0", na skutek czego na wyjsciu 4 elementu NIE-I 65 nastepuje zmiana sygnalu o wartosci logicznej "1" na M0H. Multiwibrator 66 reaguje na tylne zbocze sygnalu o wartosci logicznej "0" i wytwarza sygnal o wartosci logicznej M1 " okreslajacy, ze tylna krawedz ostatniej porcji roztopionego szkla, trafiajacej do formy zostala wykry¬ ta i ze wszystkie trzy porcje znajduja sie w formie. Jezeli jedna z wnek formy nie pracuje lub gdy forma ma tylko dwie wneki, dolaczona linia selektywna moze przekazywac sygnal o wartosci logicznej "1 n, aby powodowac wytworze¬ nie sygnalu o wartosci logicznej h1 n doprowadzanego do odpowiedniego wejscia elementu NIE-I 65 i wprowadzic element N3E-I 65 w stan pracy, gdy detekcji podlegaja porcje rozto¬ pionego szkla trafiajace do dwóch wnek. Jezeli wneki formy nie pracuja lub gdy forma ma tylko Jedna wneke, zarówno linia 64 Jak i linia 72 moga przesylac sygnaly o wartosci lo- gioznej M1 % aby uozynic element NIE-I 65 zdolnym do wykrywania porcji roztopionego szkla wprowadzanego do formy. Selektywne sygnaly o wartosci logicznej "1,f moga byc wytwarzane przez dowolny wlasciwy uklad, na przyklad przelaczniki dolaczone do dodatniego bieguna zródla zasilania lub maszyna cyfrowa. Na fig. 5 Jest przedstawiony schemat blokowy innego'wykonania urzadzenia wedlug wyna¬ lazku, przeznaczony do zastosowania w dwuczlonowym urzadzeniu do formowania przedmiotów szklanych, wyposazonym w detektor porcji roztopionego szkla wedlug wynalazku. Zespoly skla¬ dowe, majace te same oznaczenia liczbowe jak na fig. 1, spelniaja te sama funkcje. Róznica polega na tym, ze wyeliminowane jest zródlo 21 sygnalów synchronizacji, które zostalo za* etapione ukladem synchronizacji 81. Ten uklad synchronizacji 81 reaguje na czestotliwosc zródla zasilania i wytwarza sygnal synchronizacji doprowadzany do ukladu sterujacego 18 urzadzenia. Przeznaczeniem tego sygnalu synchronizacji Jest synchronizowanie cyklu urza¬ dzenia z praca dystrybutora 13 porcji. W przykladzie urzadzenia dwuczlonowego cykl robo¬ czy czlonu jest przesuniety o 180° w 360° cyklu urzadzenia i poczatek kazdego cyklu czlo¬ nu moze byc regulowany w odniesieniu do momentu trafienia porcji roztopionego szkla do129 455 7 formy. Rozwiazania praktyczne urzadsenia wedlug wynalazku moga odbiegac od szczególnego przypadku przedstawionego rv\ rysunku i opisanego w przekladzie wykonania bez wykraczania poza Jegoistote, ' Z a a t r i; e z e n 1 h patentowe \% Urzadzenie do formowania przedmiotów szklanych, zawierajace wiele poszczególnych czlonów, e których kazdy Jest wyposazony w zswór uruchamiajacy zespól do wytwarzania wyro¬ bów ze szkla i kazdy jest dolaczony do dystrybutora do rozdzialu porcji roztopionego szkla; na czlony za pomoca dolaczonego do dystrybutora silnika napedzajacego pobudzanego przez zródlo zasilania i wszystkie zawory poszczególnych czlonów aa dolaczone do ukladu steruja- : cego, znamienne tymf ze do ukladu sterujacego /18/ blokami zaworowymi /16,17/ sa dolaczone detektory /23# 25/ porcji roztopionego szkla, wyposazone w czujniki /22, 24/ ; obecnosci porcji roztopionego szkla w czlonach /11, 12/. 2« Urzadzenie wedlug zastrz. 1,. enamienne tym, ze kazdy czujrik /22,2*/ porcji zawiera fototranzystor i kazdy uklad detektora /23, 25/ zawiera komparator /41/ oraz. korzystnie siedem rezvstorów /43» 44, 45# 46f 47, 49, 51/ i kondensator /42/, przy czym j kazdy z pierwszych czterech rezystorów /43# 44, 459 49/ ma jedna koncówke dolaczona do do¬ datniej koncówki /± 15 T/ zródla zasilania, rezystor /43/ ma druga koncówke dolaczona do kolektora fototranzystora /34/ i do jednej okladziny kondensatora /42/, rezystor /44/ ma druga koncówke dolaczona do pierwszego wejscia /i/ komparatora /41/ i do drugiej okladziny kondensatora /42/, rezystor /49/ ma druga koncówke dolaczona do jednej koncówki piatego rezystora /51/ i do wyjscia /3/ komparatora /41/, rezystor /45/ ma drugl koncówke dolaczo¬ na do jednej koncówki szóstego rezystora /47/ i jednej koncówki siódmego rezystora /46/, rezystor piaty /51/ ma druga koncówke dolaczona do drugiego wejscia /2/ komparatora /41/ i do drugiej koncówki rezystora szóstego /47/ oraz rezystor siódmy /46/ ma druga koncówke dolaczona do emitera fototranzystora /34/ i do ujemnej koncówki zródla zasilania. 3» Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze kazdy czlon /11, 12/ zawiera forme wielownekowa, wiele czujników porcji i detektorów porcji dla kazdego czlonu, odpowiadajacych liczbie wnek w formie, kazdy czujnik porcji jest umieszczony w poblizu od¬ powiedniej wneki i dolaczony do wejscia odpowiedniego detektora oraz ostatni detektor por¬ cji jest wlaczony miedzy wyjscia wymienionych wielu detektorów i wejscie ukladu steruja¬ cego /18/. Am Urzadzenie wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze ostatni detektor porcji zawiera elementy selekcyjne dolaczone co najmniej do jednego wejscia dla wytwarza¬ nia sygnalu selekcji, odpowiadajacego nie wykorzystywanej wnece. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 4, znamienne tym, ze ostatni detektor por¬ cji zawiera pierwszy multlwibrator monostabilny /62/, którego wejscie jest dolaczone do wyjscia pierwszego detektora /61/ porcji, drugi multlwibrator monostabilny /69/f którego wejscie jest dolaczone do wyjscia drugiego detektora /68/ porcji, element LUB /71/, które¬ go jedno wejscie /1/ Jest dolaczone do wyjecia multiwibratora monostabilnego /69/, a dru¬ gie wejscie /2/ dolaczone linia /72/ do zródel sygnalu selekoji oraz element KIE-I /6c/f • którego wejscia sa dolaczone do wyjscia elementu LUB /71/ i do wyjscia pierwszego multi¬ wibratora monostabilnego /62/, a wyjscie jest dolaczone do wejscia ukladu sterujacego /18/, 6# Urzadzenie wedlug zastrz. 4« znamienne tym, ze ostatni detektor por¬ cji dla formy trójwnekowej 2awiera dwa elementy LUB /63f 71/, cztery multiwibratory mono- stabilne /62f S69 69# 74/# element NIE-I /65/ oraz zródlo sygnalu selekcji, przy czym wejscie pierwazego multiwibratora monostabilnego /62/ jest dolaczone do pierwszego detek¬ tora /61/ porcji a wyjscie jest dolaczone do wejscia /1/ pierwszego elementu LUB /€3/9 którego wyjscie jest dolaczone do pierwszego wejscia elementu NIR-I /65/, wejscie drugiego I multiwibratora monostabilnego /69/ jest dolaczone do drugiego detektora /6fl/ poroji, a8 129 455 wyjscie jest dolaczone do pierwszego wejscia elementu LUB /7l/» którego wyjscie jest do¬ laczone do drugiego wejscia elementu NIE-I /65/, wejscie trzeciego multiwlbratora monosta- bilnego /74/ jest dolaczone do trzeciego detektora /'/?/ porcji, a wejscie jeat dolaczone do trzeciego wejscia elementu WIE-I As/, którego wyjscie jest dolaczone do wejscia czwar¬ tego raultiwibratora rconostnbilnego /6f/9 którego wyj£--ie jest dolaczone do wejscia ukladu sterujacego /18/ oraz wejscia /?/ elomentów LUB /63, 71/ aa dolaczone do zródla sygnalu selekcji. FIG. 1 32—* .37 36 38 FIG. 2 FIG. 3129 455 S2 69- 74- 64' 63 71 65 66 O - -72 i - ó ó FI6. 4 rr ^ i_ t 12 tl l-Tt 17 25 FI6. 5 PL PL PL PL PL PL PL PL