Opis patentowy opublikowano: 1S85.07.31 129177 CZYIELNIA Urzedo Patentowego! liit. Cl8.C03C 1/00 C03C 3/00 Twórcy wynalazku: Mieczyslaw Szpyrko-Smietanko, Boleslaw Felcz^s Uprawniony z patentu: Huta Szkla „Wyszków", Wyszków (Polska) Sposób wytwarzania szkla sodowo-wapttlowego o barrwte brunatnej Przedmiotem wynalazku j&st Sjpbsób wytwarza-* nia szkla sodowo-wapniowego ó barwie brunatnej, które stosowane jest do produkcji opakowan szkla¬ nych takich jak butelki, sloje itp.Szklo o barwie brunatnej, , zwanej potocznie^ oranzowa uzyskuje sie przez wprowadzanie do zestawu szklarskiego zwiazków manganu i zelaza, glównie w postaci ich tlenków. Tlenki tydh me*ali po stopieniu tworza kompleks barwny nadajacy masie szklanej brunatne zabarwienie.Znany sposób wytwarzania szkla o barwie bru¬ natnej polega na stopieniu zestawu szklarskiego zawierajaceigo surowiec krzemionkowy w ilosci 62—66% wagowych, surowiec weglanowy w ilosci 24—45% wagowych, skalen w ilosci 10—il2% wa^ gowych oraz surowce siarczanowe i substancje redukujace. Jako surowiec krzemionkowy stoso¬ wany jest piasek róznych klas, zas jako surowiec weglanowy stosuje sie sode i wapien, przy czym stosunek do siebie tych dwu surowców wynosi od 1,1 do 1,3 : 1.Pod pojeciem surowiec siarczanowy rozumie sie uzycie do zestawu siarczanu baru lub siarczanu sodu. Reduktorem uzywanym do wytopu jest we¬ giel wprowadzany pod postacia koksu, grafitu itp.Zwiazki zelaza wchodzace w sklad wymienio¬ nych surowców oraz wprowadzone jony siarczano¬ we podczas procesu topienia przebiegajacego w warunkach redukujacych na skiultek obecnosci wegla, przechodza w siarczek zelaza dajac poza¬ dane zabarwienie masie szklanej.Ten znany sposób umozliwia otrzymanie bru¬ natnego latwotopliwego-szkla. Jednak w przypada s ku siarczanu sodowego stosowanego jako surowiec siarczanowy, nalezy scisle przestrzegac rezimu technologicznego a zwlaszcza temperaturowego, gdyz w przeciwnym razie grozi to wystapieniem zjawiska wtórnego pienienia, bardzo trudnego do 10 opanowania w procesie produkcji i formowania.Ponadto szklo otrzymane tym znanym sposobem nie posiada jednakowej intensywnosci barwy, po¬ woduje niepowtarzalnosc wytopów, co stanowi za¬ sadniczy problem w przypadku szkla przeznaczo- 15 neigo do opakowan srodków i preparatów wrazli¬ wych na swiatlo.Celem wynalazku !bylo opracowanie takiego sposobu wytwarzania szkla brunatnego, który nie wykazywalby niedogodnosci tego znanego sposo¬ bu, dajac w wyniku koncowym szklo o stale jed¬ nakowym wspólczynniku trójdhromatycznym.Stwierdzono, ze mozna uzyskac brunatne szklo sodowo-wapniowe o powtarzalnych wspólczynni- 25 kach trójchromatycznych dla dlugosci fali X = 560— —600 nm, z zestawu szklarskiego zawierajacego surowiec krzemionkowy w ilosci 62—66% wago¬ wych, surowce weglanowe w ilosci 23—45% wa¬ gowych, skalen ,w ilosci 10—12% wagowych oraz 3Q surowce siarczanowe i substancje redukujace, je- 20 129 177129177 zeli jako surowiec siarczanowy stosuje sie gi(ps lujb anhydryt w ilosci 0,2 do 25% wagowych.Uzywany w sposobie wedlug wynalazku gips lub anhydryt z powodzeniem zastepuja w calosci stosowany dotychczas siarczan sodu oraz kosztow¬ ny siarczan baru, a takize umozliwiaja zastapienie wapienia w czesci lub w calosci, przy czym goto¬ wy wyrób posiada dobre? wlasciwosci mechaniczne, temperature mieknienia okolo 973°K i nalezy do IV klasy hydrolitycznej, a wiec jest szklem od¬ pornym na dzialanie wody.Szklo wytworzone sposobem wedlug wynalazku wykazuje bardzo dobra od^pomosc itermiczna w zakresie temperatur 348—308^K (75—35°C).Od strony technologicznej sposób wedlug wyna¬ lazku okazuje sie bardzo dogodny, wytop ^rzetbie- ga bez zaklócen, nie wystepuje zjawisko „gazowa¬ nia" tj. wtórnego pienienia sie. Uzyskuje sie duza klarownosc masy szklanej i intensywnosc barwy.Szczególnie zaskakujacym jest fakt, ze pomimo stosowania" gipsu intensywnosc barwy szkla jest zadowalajaca, a wspólczynniki trójchromatyczne sa stale takie same, bowiem istniala obawa, ze podczas dehydratacji gijpsu tworzyc sie moze lotny siarkowodór, co wjplywac moze na obnizenie ilosci siarki w masie szklanej, a tym samym rozjasnie¬ nie jej barwy.Sposób wedlug wynalazku okazal sie poza tym bardziej ekonomiczny od znanego sposobu bowiem koszt nowego surowca siarczanowego jest znacznie nizszy niz dotychczas stosowanego siarczanu baru.Nizej podane przyklady blizej precyzuja sposób wedlug wynalazku nie ograniczajac jego zakresu ochrony.Przyklad I. W piecu elektrycznym super- kantalowym poddano topieniu w temperaturze 16?3°!K±10qK w ciagu 2 godzin nastepujacy zestaw: 10 15 piasek soda 64,00 kg 23,85 kg » 40 wapien skalen grafit gips — — — — 20,17 kg 11,23 kg 0,12 kg 0,58 kg Otrzymano mase szklana o barwie brunatnej i nastepujacym sikladzie chemicznym: Si02 RgO CaO MgO Al*Os Fe203 — — — — — — 71,5% 15,5% 9,9% 0,9% 2,0% 0,2% *" Szklo wykazywalo temiperature miekniecia 970°K Przyklad II. W piecu gazowym donicowym wytopiono w temperaturze jak w przekladzie I nastepujacy zestaw: piasek — 63,90 ikg soda — 23,79 kg wapien — 11,47 kg skalen — 11,32 kg grafit — 0,12 kg anhydryt , — 12,30 kg Uzyskano szklo o intensywnej, ciemnej barwie brunatnej i skladzie chemicznym zblizonym do szkla otrzymanego jak w przykladzie I.Zastrzezenie pa-tentowe Sposób wytwarzania sodowo-wapniowego szkla o barwie brunatnej przez stopienie zestawu szklarskiego zawierajacego surowiec krzemionko¬ wy w ilosci 62—66% wagowych, surowce weglano¬ we w ilosci 23—45% wagowych, skalen w ilosci iO—12% wagowych, surowce siarczanowe oraz substancje redukujace, znamienny tym, ze jako surowiec siarczanowy stosuje sie gips lub anhy¬ dryt w ilosci od 0,2% do 25% wagowych.PZGraf. Koszalin A-1509 90 A-4 Cena 100 zl PL