2 Wynalazek ninieijiszy dotyczy sposobu rafinowania weglowodorów i polega na tein, ze pary weglowodorów styka sie z cie- klemi srodkami rafinujacemi, przeplywa- jacemi w \sposób ciagly lub okresowo przez naczynie rafinacyjne. Jako srodki rafina- cyjne stosuje sie alkaliczne metale hub tez mieszaniny metali alkalicznych z latwo to- pjliwemi metalami. Weglowodory podda¬ wane rafinowaniu moga byc dowolnego pochodzenia; moga byc one otrzymywane np. przy destylacji ropy naftowej, przy destylacji rozkladowej (krakowanie) ciez¬ kich weglowodorów, przez uwodornianie wegla, przy desftyilacji lub ekstrakcji lup¬ ków bitumicznych, lub tez w postaci cie¬ klych skladników gazów ziemnych. Spo¬ sób wedlug wynalazku nadaje sie do rafi¬ nowania poszczególnych weglowodorów oraz ich mieszanin. Nierafinowane weglo¬ wodory i ich mieszaniny nie nadaja sie zwykle do uzytku, gdyz wskutek zawarto¬ sci zwiazków siariki i nienasyconych weglo¬ wodorów, posiadaja ione nieprzyjemna won, przy staniu zywicowacieja, oraz posiada¬ ja inne niepozadane wlasnosci. Z tego po¬ wodu nalezy zmniejszyc zawartosc tych skladników np. w gazolinie, która sluzy za paliwo do silników spalinowych w celu u- czynienia produktu trwalym.Wysokowartosciowa gazolme otrzymu¬ je sie w mysl wynalazku stykajac jej pa¬ ry ze stopionym sodem. Produkty uboczne, tworzace sie przy tej rafinacji, zbierajasie wkrótce w stopie, który przestaje dzia¬ lac,, zanim ztostanie wyczerpana calkowita ilosc sodu; dlatego tez w praktyce nalezy stosowac sód w nadmiarze. Uboczne pro¬ dukty oraz produkty polimeryzacji, po¬ wstajace przy rafinowaniu skladaja sie z zespolonych zwiazków organicznych, z nie¬ organicznych i organicznych ziwiazków siarki i sodu, przyczem sklad ich nalezy od pochodzenia, rodzaje i wlasnosci gazoliny oraz od czasu trwania i rodzaju rafina¬ cji.Sposób wedlug niniejszego wynalazku pozwala na utrzymanie srodka rafinujace¬ go, zawierajacego stopiony alkaliczny me¬ tal, w stanie czystym i cjzynjnym, oraz na mozliwie zupelne \jego wykorzystanie, dzieki temu, ze przeprowadza sie w sposób ciagly lub okresowo srodek rafinujacy, skladajacy sie ze stopionego metalu alka¬ licznego, przez zbiornik rafinacyjny w ce¬ lu ciaglego lub okresowego usuwania pro¬ duktów ubocznych, powstajacych przy ra¬ finowaniu. Czesc cieklego srodka rafinuja¬ cego, która sie odprowadza ze zbiornika rafinacyjtnego, zostaje uwolniona od zanie¬ czyszczen zapombca cedzenia, odwirowa¬ nia lub w jakikolwiek inny sposób, poczem zostaje ponownie wprowadzona do naczy¬ nia rafinacyjnego.Szybkosc przeplywu cieklego srodka rafinujacego, zawierajacego stopiony me¬ tal alkaliczny, zalezy od ilosci tworzacych sie produktów ubocznych i moze byc usta¬ lona tylko doswiadczalnie dla kazdego poszczególnego przypadku. Naogól ilosc tworzacych sie produktów ubocznych zale¬ zy od calego szeregu czynników, mianowi¬ cie od rodzaju podlegajacych przeróbce weglowodorów, od temperatury procesu i od czasu trwania reakcji. Szybkosc prze¬ plywu cieklego srodka rafinujacego winna byc jednakze tak iduza, aby mogla byc u- sunieta z niego dostateczna ilosc produk¬ tów ubocznych; jest to konieczne w celu utrzymania srodka rafinujacego w dosta¬ tecznie czystym stanie i zapewnienia do¬ brego dzialania rafinujacego.Wynalazek niniejszy moze byc wyko¬ nany w rozmaity sposób. Tak np. mozna przepuszczac stopiony metal alkaliczny przez kblumne destylacyjna, sluzaca za naczynie rafinacyjne, w kierunku od góry ku dolowi, w przeciwpradzie do par we¬ glowodorów, plynacych od dolu do góry.Mozna równiez stopiony metal alkaliczny przepuszczac od góry nadól przez wieze o odpowiednich urzadzeniach rozdzielalja- cych metal, np. przez wieze wypelnione odpowiedniii|r jmate^jalem, przyczem pary weglowodorów wprowadza sie do wiezy od dolu ku górze. Mffiferfajez pary weglowodo¬ rów, poddawanych rafinowaniu wprowa¬ dzac w zetkniecie, ze stopionym metalem alkalicznym przy uzyciu ezektora lub in¬ nego urzadzenia, dostarczajacego powie¬ trze, przyczem pary weglowodorów nietyl- ko sie rafinuja, ale jednoczesnie sluza do wytwarzania krazenia srodka rafinuja- cego.Na rysunku przedstawiono schematycz¬ nie przyklad wykonania urzadzenia do przepnowadzienia niniejszego sposobu.Pary weglowodorów, plynace z dowol¬ nego zródla, np. pary weglowodorów, o- trzymane przy krakowaniu wyzej wrza¬ cych frakcyj ropy naftowej, plyna przez przewód / i narzady rozdzielcze 2 do sto¬ pionego metalu alkalicznego 3, napelniaja¬ cego naczynie reakcyjne 5 do poziomu 4.Rafinowane pary opuszczaja naczynie re¬ akcyjne 5 przez przewód rurowy 6 i prze¬ chodza w celu regeneracji do odpowiednie¬ go urzadzenia, nieprzedstawionego na ry¬ sunku, skladajacego sie np. z deflegmato- ra, usuwajacego przez, skroplenie wyzej wrzace skladniki i polaczonego z konden¬ satorem, który skrapla reszte pary, w po¬ staci produktu rafinowanego. Naczynie reakcyjne 5 zaopatrzone jest w termometr 14 oraz nieuWidocznione na rysunku urza¬ dzenie ogrzewajace. — 2 —Zbiornik 7, z nieprzedstawionem urza¬ dzeniem ogrzewaj acem, sluzy jako rfnor- nik zapasowy dla stopionego* metalu 8; sitop ten; siega w zbiorniku 7 ido poziomu 9, przyczem w stopionym metalu jest zanu¬ rzony teiimometr 10. Urzadzenie, zlozone z czesci li, 12 i 13* sluzy do wskazywania wysokosci poziomu stopu w zbiorniku 7; u- rzadzenie to moze byc rówiniez uzyte do regulowania odplywu stopu alkalicznego metalu ze zbiornika 7. Zbiornik 7 zaopa¬ trzony jest w otwiory, nieprzedstawione na rysunku, które sluza do doprowadzania swiezego alkalicznego metalu lub metalu alkalicznego, doplywajacego z rozdziela¬ cza.Stopiony metal alkaliczny plynie ze zbiornika 7 przez przewód rurowy 15 z kurkiem 16 do zbiornika rafinacyjnego 5, zas stopiony metal alkaliczny Wraz z pro¬ duktami ubocznemi opuszcza naczynie reakcyjne 5 przez przewód rurotwy 17, zao¬ patrzony w kurek 1S i zamkniecie 19. Za¬ mkniecie 19 zabezpiecza od przejscia par weglowodorów przecz wylot 17, przezna¬ czony dla metalu i produktów ubocznych.Dwa rozdzielacze 20, 21, w danym ra¬ zie cedzidla, wlaclzone sa równolegle do siebie, a to w celu umozliwienia korzysta¬ nia z jednego z nich, podczas, gdy drugi bylby oczyszczany lub stal iw rezerwie.Stopiony (metal alkaliczny wtraz z produk¬ tami ubocznemi przechodzi przez przewód rurowy 19 oraz przewód 22 z kunkiem 24 do rozdzielacza 20, albo przez kurek 25 i przewód 23 do rozdzielacza 211 w zalez¬ nosci od tegjo, który rozidizielacz (znajduje sie iw uzyciu. Rozdzielacze te sa zaopatrzo¬ ne w termometry 26 i 27, w cedzidla (218 i 29, wykonane np. z tkaniny z drutu zelaz¬ nego, oraz w krócce wylotowe 30 i 31 z kurkami 32 i 33, przez które zostaje odcia¬ gniety przecedzony metal. Urzadzenie o- grzewajace, nieprzedstawione na rysunku, doprowadza przecedzony metal do zbior¬ nika 7 celem ponownego uzycia. Rozdzie¬ lacze sa równiez zaopatrzone w krócice 34 i 35 z kurkami 36 i 37, pinzez które dopro¬ wadza sie obojetne gazy, np. azot, do prze¬ strzeni rozdzielaczy 20 i 21, znajdujacej sie ponad urzadzeniem cedzaoem, gdy na¬ stepuje piowolniejszy przebieg, cedzenia wskutek nagromadzenia sie wiekszych ilo¬ sci produktów uboczinych, zatrzymanych podczas cedzenia na poiwierzchni cedzidla.Wówczas przy uzyciu np. rozdzielacza 20 nalezy zamknac na chwile kurek 24, a o- tworzyc kurek 36, dzieki czemu doplywa azot, który Wywoluje szybko niewielka nadprezniosc powyzej cedzidla, wskutek czego proces cedzeinia zostaje przyspieszo¬ ny. Nastepnie zamyka sie kurek 36, otwie¬ ra kurek 24 w celu (doprowadzania swieze¬ go materjalu do cedzenia, poczem znów sie wytwarza nadpreznosc w podobny sptosób.Od czasu do czasu cedzidla nalezy oczy¬ scic; sa one w tym celu tak wykoinane, ze oczyszczanie odbywa sie bez zadnych trudnosci.Wszelkie czesci aparatury, stykajace sie z roztopionym alkalicznym metalem, musza byc stale ogrzewane powyzej tem¬ peratury topnienia tegoz, w celu zapewnie¬ nia dobrego przeplywu. Jezeli naczynie, doprowadzajace metal alkaliczny, naczynie reakcyjne oraz rozdzielacze sa wbudowa¬ ne w piece, wówczas mozna tak polaczyc przewody laczace z piecami, ze te ostatnie beda ogrzewaly wytiwarzanem w nich cie¬ plem przewtody laczace. Mozna jednak równiez ogrzewac przewody laczace zapo- moca specjalnych grzejnikólw elektrycz¬ nych, umieszczonych w odpowiedni sposób dookola przewodów lub w ich piohlizu.Powietrze nie powinno miec dostepu dp alkaliozjnego metalu, gdyz powoduje ono tworzenie sie tlenku metalu alkalicznego, kitóry utnudnia (przeplyw metalu alkalicz¬ nego .w przewodach rurowych, co wplywa ujemnie na sprawnosc rozdzielaczy; prócz tego dostep powietrza powoduje straty alkalicznego metalu. — 3 —Przyklad, wykonania wynalazku.W niidejiszym {przykladzie jako metal alkaliczfry uizyto sód. Nadzy&iie 7, dopro¬ wadzajace sód, skladalo eie z jednej tylko rury, ra 7 zaopatrzona bylia w urzadzenie, wska¬ zujace polozenie zwierciadla cieczy, skla¬ dajace sie z plywaka U z pionowym dru¬ tem 12 o zagietym konctu, sluzacym jako wskazówka na skali 13. Naczynie reakcyj¬ ne sklada sie z rury o dlugosci 23 cm i przekroju 10 om. Przelew 17 byl w ten spo- sót umieszczony przy tej nurze, ze zawsze pozostawalo w niej 7 — 8 cm sodu. [Pokry¬ wa naczytala reakcyjnego 5, zaopatrzona byla w rurke 14 do umieszczania termo-" metru, rut*e 1 do wprowadzania pary we¬ glowodorów oraz ifiure 6 do odprowadzania jej. Cedzidla byly wykonane w postaci malych, prostokatnych zelaznych naczyn, z sitami z tkaniny drucianej; W przewo¬ dzie rurowym pomiedzy zbiornikiem zapa¬ sowym 7, a naczyniem reakcyjnem 5 oraz w przewodzie rurowym pomiedzy naczy¬ niem reakcyjnem, a cedzidlami 20 i 21 u- mieszczono szkla wziernikowe.Do ukladu doprowadzono ogólem 1933 g sodu, Wtóry znajdowal sie czesciowo w naczyniu reakcyjnem, a czesciowo w zapa¬ sowym zbiorniku. Naczynie reakcyjne by¬ lo ogrzewane palnikiem gazowym, a tem¬ peratura znajdujacego sie w nim sodu wy¬ nosila 230°—250eC. W podobny sposóft) o- grzewanb palnikiem zbiornik zapaso¬ wy 7, zawierajacy sód. Przewód rurowy pomiedzy zapasowym zbiornikiem ia naczy¬ niem reakcyjnem byl w ten sposób urza¬ dzony, ze ogrzewany byl fcapomoea tego samego zródla ciepla. Cedzidla, ulozone swobodnie w ogniotrwalych kamionkach, ogrzewano równiez palnikiem; przewód ru¬ rowy ^pomiedzy naczyniem reakcyjnem a cedzidlami ogrzewano powyzej tempera¬ tury topnienia .sodu.Urzadzenie powyzsze bylo czynne przez 21 godzin; w tym czasie przepu¬ szczono przez naczynie reakcyjne 44,7 li¬ tra cieklej gazoliny, otrzymanej przez kra¬ kowanie, w postaci pary z srednia szybko¬ scia przeplywu 2,13 litra cieczy na godzi¬ ne. W tymze czasie przez naczynie reak¬ cyjne przeprowadzono 1296© cni3 plynne¬ go sodu z przecietna szybkoscia 617 cttns na godzine. Stosunek szybkosci przeplywu plynnego sodu do szybkosci przeplywu cieklej gazoliny wynosil 0,29. Otrzymano 42,47 litra wysokowartosciowej ^gazoliny.W niniejszym doswiadczeniu zbierano sód plynacy z cedzidel i doprowadzano po¬ nownie do zbiornika 7.Prócz sadu mozna stosowac i inne al¬ kaliczne metale. Mozna tez stosowac mie¬ szaniny meftali alkalicznych lub ich stopy, albo mieszaniny metali alkalicznych z ciez- kiemi metalami o odpowiednim punkcie topnienia, jak rap. rtec, olów, cyna i po¬ dobne.Najlepsze wyniki otrzymuje sie przy ciaglym prizeplywie alkalicznego metalu przez naczynie reakcyjne. Jednakze moz¬ na równiez swiezy metal alkaliczny dopro¬ wadzac w pewnych odstepach czasu, pttzy- czem otrzymuije tsie jednakowo dobre wy¬ niki.Wynalazek nie ogranicza sie wylacznie do rafinowania gazoliny tmozpm go równiez stosowac do rafinowania innych weglowo¬ dorów lub ich mieszanin, jak rap- nafta, o- leje smarne luib podobne produkty. PL