Przedmiotem wynalazku jest sposób wzmacnia¬ nia papieru w zastosowaniu do map i plansz scien¬ nych, które to mapy i plansze sa transportowane i przechowywane w stanie zwinietym a uzytko¬ wane w stanie rozlozonym.Znane i stosowane dotychczas sposoby wzmacnia¬ nia papieru mozna podzielic na 3 rodzaje, i tak.Najbardziej rozpowszechnionym sposobem jest me¬ toda introligatorska polegajaca na podklejaniu arkuszy papieru tkanina przy uzyciu klejów skro¬ biowych (dyspersje wodne) lub klejów rozpuszczal¬ nikowych. Stosowanie tej metody wymaga ogrom¬ nego nakladu pracy recznej przy zachowaniu du¬ zej dokladnosci wykonawstwa. Metoda ta ma za¬ stosowanie do wzmacniania arkuszy map i plansz i innych wyrobów juz wydrukowanych. Znane sa próby zastosowania klejów termoplastycznych, przy czym jako elementy grzewcze stosuje sie zelazka lub blaty prasownicze.Stosuje sie takze wzmacnianie gotowych wyro¬ bów droga pokrywania ich folia poliestrowa lecz róznica skurczów papieru i folii ogranicza prak¬ tycznie wykorzystanie tego sposobu dla forma¬ tów mniejszych od ca 0,5X0,5 m.Znane sa równiez technologie wytwarzania spe¬ cjalnie wzmocnionych papierów i laminatów papie¬ rowych. Znany jest sposób wytwarzania lamina¬ tów warstwowych z opisu patentowego PRL nr 84 213 polegajacy na tym, ze górna zewnetrzna war¬ stwe barwionego lub zadrukowanego papieru na¬ syca sie jedno lub dwukrotnie zywicami i z co najmniej jedna dalsza warstwe papieru wprowa¬ dza sie miedzy dwie poruszajace sie i wywieraja¬ ce nacisk powierzchnie. Pod wplywem ciepla i na- 5 cisku wprowadzone srodki wykanczajace polime¬ ryzuja i w sposób trwaly lacza ze soba poszczegól¬ ne warstwy. Innym znanym sposobem otrzymy¬ wania wzmocnionego papieru jest sposób opisany w opisie patentowym RFN nr 2115 835 polegajacy io na wprowadzeniu pomiedzy warstwe bezdrzewne- go papieru i warstwe pergaminu, przechodzacych przez walce dociskowe, wkladki siatkowej szklano- -jedwabnej i roztopionego polietylenu. W ten spo¬ sób otrzymuje sie papier o duzej wytrzymalosci do 15 pakowania tlustych i/lub wilgotnych towarów. Zna¬ ny jest takze sposób wytwarzania specjalnie miek¬ kiego i wytrzymalego papieru opis wylozeniowy RFN nr 1 786 389 — szczególnie do produkcji odzie¬ zy roboczej i bielizny jednorazowego uzytku. Sto- 20 sowany jest tutaj klej termoplastyczny a medium grzejne stanowi para wodna przedmuchiwana przez wstege papieru.W technologiach tych stosuje sie naciski rzedu 0,1 MPa i temperatury od 373 do ca 600 K. 25 Opisane powyzej sposoby wzmacniania papieru w aspekcie wzmacniania gotowych juz (wydruko¬ wanych) map i/lub plansz obarczone sa wieloma wadami, które to wady eliminuja wiekszosc z nich do stosowania w przemysle kartograficznym. 30 Nalezy podkreslic, ze ze wszystkich opisanych 128 79512S 3 metod tylko bardzo pracochlonna metoda introli¬ gatorska daje zadowalajace wyniki przy czym kleje skrobiowe nawet w stanie suchym moga stac sie w pewnych warunkach pozywka dla grzybów i innych organizmów niszczacych zarówno papier, jak i wzmacniajaca go tkanine.Uzycie zelazek powoduje deformacje map i plansz, a stoly prasowalnicze oprócz mozliwosci klejenia „sztuka po sztuce" nie gwarantuja wla¬ sciwego równomiernego rozkladu temperatur, a co sie z tym wiaze mozna punktowo nie dokleic, a w innym miejscu „przypalic" papier co powoduje je¬ go kruchosc. Do celów kartograficznych technolo¬ gia wytwarzania specjalnie wzmocnionych papie¬ rków nie nadaje sie, poniewaz wprowadza znie¬ ksztalcenia materialów wyjsciowych. Laminaty ze wzgledu na ich sprezytosc i sztywnosc nie moga ^lialezc zastosowania dla wyrobów, które przecho¬ wuje sie w stanie zwinietym. Dla wszystkich wy¬ zej opisanych sposobów uklady wlókien sa nieistot¬ ne poniewaz nie zwraca sie tam uwagi na stabil¬ nosc wymiarów i mozliwosci zwijania bez pozosta¬ wienia odksztalcen i zalamac czyli zachowanie skali mapy.Celem wynalazku jest zmechanizowanie, a wiec zwiekszenie wydajnosci produkcyjnej produkcji map lub plansz wzmacnianych* tkanina bez pogor¬ szenia ich jakosci.Cel ten osiagnieto w sposobie wedlug wynalazku polegajacym na nalozeniu na tkanine pokryta kle¬ jem korzystnie termoplastycznym arkusza mapy lub planszy i umieszczeniu zestawu tkanina-papier na posuwajacej sie w sposób rotacyjny tasmie teflonowej oraz poddaniu tegoz zestawu dzialaniu ciepla i nacisku w celu polaczenia tkaniny z pa¬ pierem.Stwierdzono nieoczekiwanie, ze najkorzystniejsze wyniki uzyskuje sie jezeli kierunek wlókien papie¬ ru oraz kierunek osnowy tkaniny sa zgodne i pro¬ stopadle do kierunku zwijanej gotowej mapy lub planszy, tj. nie wystepuje deformacja mapy.Sklejany zestaw w czasie 12—15 s przy nacisku 27,5—29,4 MPa podgrzewa sie do temperatury 393—403K.Umieszczenie klejonego zestawu na tasmie teflo¬ nowej stanowiacej transporter powoduje uniknie¬ cie w trakcie klejenia wszelkich naprezen czyli 795 4 mozliwosci deformacji bez wzgledu na pozycje ze¬ stawu na tasmie. Jednoczesnie ujednolicenie kie¬ runku wlókien papieru i osnowy tkaniny i skiero¬ wanie ich prostopadle do kierunku pózniejszego 5 zwijania niweluje zasadniczo negatywne zjawisko usztywnienia kleju co skutkuje w zmniejszonym „sprezynowaniu", zwijki, niepowstawaniu zalaman, a finalnie w przedluzeniu zywotnosci mapy lub planszy. 10 Sposób wzmacniania zostanie blizej omówiony na przykladzie stosowanym w praktyce. Do urzadze¬ nia wyposazonego w stól transportowy, z naciagnie¬ ta tasma teflonowa przechodzaca przez walcowy system grzejno-dociskowy wprowadza sie tkanine 15 pokryta klejem termoplastycznym i uklada sie ja na stole tak, aby pokryta klejem strona skierowa¬ na byla na zewnatrz. Na tkanine naklada sie je¬ den za drugim arkusz tak, aby kierunki wlókien papieru i osnowy tkaniny byly zgodne. Prostopad- 20 losc kierunku wlókien papieru do kierunku zwija¬ nia uwzglednia sie juz w fazie druku mapy lub planszy. Nastepnie zestaw tkanina-papier ulozony na teflonowej tasmie przepuszcza sie przez wal¬ cowy system grzejno dociskowy w czasie 12—15 s. 25 Zestaw sklejany w tym czasie zostaje poddany na¬ ciskowi 27,5—29,4 MPa i podgrzaniu do tempera¬ tury 293—403 K. Po przejsciu przez zestaw docis- kowo grzejny otrzymujemy wzmocniona mape lub plansze. W ten sposób mozemy laczyc ze soba po- 30 jedyncze zestawy papier-tkanina, jak równiez wstegi.Zastrzezenie patentowe 35 Sposób wzmacniania papierowych map i plansz polegajacy na nalozeniu na tkanine pokryta klejem korzystnie termoplastycznym arkusza mapy lub planszy, umieszczeniu zestawu tkanina-papier na posuwajacej sie w sposób rotacyjny tasmie teflo- 4j nowej oraz poddaniu tegoz zestawu dzialaniu ciep¬ la i nacisku w celu polaczenia tkaniny z papierem znamienny tym, ze uklada sie mape i tkanine wzmacniajaca tak, aby kierunek wlókien papieru oraz kierunek osnowy tkaniny byly zgodne i pro- 45 stopadle do kierunku zwijania gotowej mapy lub planszy, po czym zestaw w czasie 12—15 sekund przy nacisku 27,5—29,4 MPa podgrzewa sie do tem¬ peratury 393—403K.WzGraf. Z-d 2 ¦ Cena — 673/85 — 85 + 16 , 100 zl PL