Przedmiotem wynalazku jest sposób automatycznego szlifowania narzynki pod zebem, wyko¬ rzystywany glównie przy produkcji seryjnej nowych narzynek, jak równiez do przeprowadzania renowacji narzynek stepionych.Dotychczas znany jest sposób szlifowania narzynki, który polega na tym, ze szlifowana narzynke umieszcza sie recznie nad wrzecionem obrabiarki i wprowadza sie recznie sciernice w kolejne otwory wiórowe narzynki, przesuwajac i przekrecajac ja az do uzyskania zadanych wymia¬ rów obróbczych. Nastepnie mierzy sie narzynke po obróbce kazdego jej zeba przy pomocy uniwersalnych narzedzi pomiarowych. Stosowanie tego sposobu nie zapewnia wymaganej doklad¬ nosci obróbki i odpowiedniej wydajnosci.Ponadto znany jest z polskiego zgloszenia wynalazkuNr P-196344 sposób szlifowania narzyn¬ ki pod zebem polegajacy na tym, ze do szlifowania poszczególnych zebów narzynki stosuje sie oddzielne wrzecienniki skutkiem czego wykonaniea wszystkich zebów narzynki o tych samych wymiarach jest utrudnione. Stosujac ten sposób szlifowania podaje sie do obróbki narzynke niezorientowana katowo, a wstepna jej orientacja zachodzi dopiero na stanowisku obróbczym przez obtaczanie.Natomiast ostateczna orientacja nastepuje w wyniku bazowania przez wycofujacy sie w czasie obróbki element ustalajacy obrabiana narzynke wzgledem uprzednio wykonanych kolejnych otworów wiórowych. Takisposób orientacji narzynki stwarza mozliwosc jej przesuniecia w czasie obróbki, a takze powoduje uzaleznienie uzyskiwanych wymiarów obróbczych od tolerancji wyko¬ nania rozstawienia osi otworów wiórowych narzyni i ksztaltu tych otworów, co uniemozliwia uzyskanie wymagan dokladnosciowych niezbednych dla dobrej pracy narzedzi wieloostrzowych jakimi sa narzynki.Ponadto opisany znany sposób szlifowania narzynki pod zebem uniemozliwia praktycznie budowe urzadzen, które mozna byloby laczyc w automatyczne linie obróbcze ze wzgledu na zlozony przebieg dróg transportu narzynki w procesie obróbczym.2 127448 Celem wynalazku jest usuniecie podanych niedogodnosci przez opracowanie takiego sposobu szlifowania narzynki pod zebem, który zapewni uzyskanie wymaganej dokladnosci obróbki, a jednoczesnie umozliwi budowe urzadzen pracujacych wedlug tego sposobu, które moga byc laczone w automatyczne linie.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze w sposobie szlifowania narzynki pod zebem wedlug wynala¬ zku, obrabiana narzynke wstepnie zorientowana katowo swoim bazujacym wyjeciem wprowadza sie do mocujacych szczek i po osiagnieciu pokrycia sie jej osi z osia obrotu szczek nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione korzystnie od pierwszego pokrycia sie osi narzynki z osia obrotu szczek, który podawany do ukladu sterowania inicjuje zacisk szczek na uprzednio dokladnie obrobionej zewnetrznej powierzchni walcowej narzynki, kasujac przy tym luz pomiedzy elementem ustalajacym szczeki, a bazujacym wyjeciem narzynki oraz wytworzenie sygnalu uzaleznione korzystnie od pierwszego dosuniecia szczek do zewnetrznej powierzchni walcowej narzynki, który podawany do ukladu sterowania inicjuje poosiowy przesuw wirujacego narzedzia dla obróbki narzynki, po czym nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez wirujace narzedzie polozenia roboczego, który podawany do ukladu sterowania inicjuje przesuw tego narzedzia w kierunku prostopadlym do osi narzynki oraz wytworzenie kolejnego sygnalu uzaleznione od osiagniecia przez wirujace narzedzie odpowiedniej odleglosci pomiedzy jego osia i osia narzynki, który podawany do ukladu sterowania inicjuje wycofanie wirujacego narzedzia do polozenia wyjsciowego.Z kolei nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez wirujace narzedzie polozenia wyjsciowego, który podawany do ukladu sterowania inicjuje obrót narzynki wolcól jej nieruchomej osi wraz z zacisnietymi na jej zewnetrznej powierzchni walcowej szczekami, po czym nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego nastepnemu otworowi wiórowemu, który podawany do ukladu sterowania inicjuje poosiowy ruch wirujacego narzedzia dla obróbki kolejnego zeba narzynki oraz wytworze¬ nie sygnalu uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego ostatniemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka i polozenia wyjsciowego wirujacego narzedzia po obróbce w tym otworze, który podawany do ukladu sterowania inicjuje obrót narzynki do polozenia wyjsciowego, a nastepnie rozsuniecie sie szczek i \ prowadzenie do nich kolejnej narzynki do obróbki.W sposobie automatycznego szlifowania narzynki pod zebem wedlug wynalazku mozliwajest równiez nieco inna sekwencja czynnosci obróbczych i pomocniczych do opisanych powyzej, a mianowicie. Obrabiana narzynke wstepnie zorientowana katowo swoim bazujacym wyjeciem wprowadza sie do mocujacych szczek i po osiagnieciu pokrycia sie jej osi z osia obrotu szczek nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione korzystnie od pierwszego pokrycia sie narzynki z osia obrotu szczek, który podawany do ukladu sterowania inicjuje zacisk szczek na uprzednio doklad¬ nie obrobionej zewnetrznej powierzchni walcowej narzynki, kasujac przy tym luz pomiedzy elementem ustalajacym szczeki, a bazujacym wyjeciem narzynki oraz wytworzenie sygnalu uzale¬ znione korzystnie od pierwszego dosuniecia mocujacych szczek do zewnetrznej powierzchni walco¬ wej narzynki, który podawany do ukladu sterowania inicjuje obrót narzynki do polozenia odpowiadajacego pierwszemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka a nastepnie przesuw poosiowy wirujacego narzedzia dla obróbki narzynki, po czym nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez wirujace narzedzie polozenia roboczego, który podawany do ukladu sterowania inicjuje przesuw wirujacego narzedzia w kie¬ runku prostopadlym do osi narzynki oraz wytworzenie kolejnego sygnalu uzaleznione od osiagnie¬ cia przez wirujace narzedzie odpowiedniej odleglosci pomiedzy jego osia i osia narzynki, który podawany do ukladu sterowania inicjuje wycofanie wirujacego narzedzia do polozenia wyjsciowego.Z kolei nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione korzystnie do osiagniecia przez wirujace narzedzie polozenia wyjsciowego, który podawany do ukladu sterowania inicjuje obrót narzynki wokól jej nieruchomej osi wraz z zacisnietymi najej zewnetrznej powierzchni walcowej szczekami, po czym nastepuje wytworzenie sygnalu uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego nastepnemu otworowi wiórowemu, który podawany do ukladu sterowania inicjuje poosiowy ruch wirujacego narzedzia dla obróbki kolejnego zeba narzynki oraz wytworze¬ nie sygnalu uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego ostatniemu127448 3 otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka i polozenia wyjsciowego wirujacego narzedzia po obróbce w tym otworze, który podawany do ukladu sterowania inicjuje rozsuniecie sie szczek i wprowadzenie do nich kolejnej narzynki do obróbki.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój poprzeczny obrabianej narzynki umieszczonej na stanowisku, a fig. 2 przedstawia widok z góry obrabianej narzynki.Stosujac sposób automatycznego szlifowania narzynki pod zebem wedlug wynalazku, obra¬ biana narzynke 1 wstepnie zorientowana katowo swoim bazujacym wyjeciem 2 wprowadza sie do mocujacych szczek 3 i po osiagnieciu pokrycia sie jej osi 10 z osia obrotu szczek,nastepuje wytworzenie sygnalu A uzaleznione korzystnie od pierwszego pokrycia sie jej osi narzynki z osia obrotu szczek, który podawany do ukladu sterowania 6 inicjuje zacisk szczek 3 na uprzednio dokladnie obrobionej zewnetrznej powierzchni walcowej 4 narzynki, kasujac przy tym luz pomie¬ dzy elementem ustalajacym 5 szczeki 3, a bazujacym wyjeciem 2 narzynki 1 oraz wytworzenie sygnalu B uzaleznione korzystnie od pierwszego dosuniecia mocujacych szczek 3 do zewnetrznej powierzchni walcowej 4 narzynki, który podawany do ukladu sterowania 6 inicjuje poosiowy przesuw wirujacego narzedzia 7 dla obróbki narzynki. Przesuw wirujacego narzedzia 7 wzdluz osi 10 narzynki dokonywany jest az do jego wejscia na cala glebokosc otworu wiórowego 9 przy równoczesnym wykonywaniu przez to narzedzie 7 ruchów oscylacyjnych.Z kolei nastepuje wytworzenie sygnalu C uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez wirujace narzedzie 7 polozenia roboczego 13, który podawany do ukladu sterowania 6 inicjuje przesuw tego narzedzia 7 w kierunku K prostopadlym do osi 10 narzynki oraz wytworzenie sygnalu D uzale¬ znione od osiagniecia przez wirujace narzedzie 7 odpowiedniej odleglosci L pomiedzy jego osia 8 i osia 10 narzynki, który podawany do ukladu sterowania 6 inicjuje wycofanie narzedzia 7 do polozenia wyjsciowego 14, po czym nastepuje wytworzenie sygnalu E uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez wirujace narzedzie 7 polozenia wyjsciowego 14, który podawany do ukladu sterowania 6 incjuje obrót narzynki wokól jej nieruchomej osi wraz z zacisnietymi na jej zewne¬ trznej powierzchni walcowej 4 szczekami 3, a nastepnie wytworzenie sygnalu F uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego nastepnemu otworowi wiórowemu, który podawany do ukladu sterowania 6 inicjuje poosiowy ruch wirujacego narzedzia 7 dla obróbki kolejnego zeba narzynki oraz wytworzenie sygnalu G uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego ostatniemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka i polozenia wyjsciowego 14 wirujacego narzedzia 7 po obróbce w tym otworze, który podawany do ukladu sterowania 6 inicjuje obrót narzynki do polozenia wyjsciowego, a nastepnie rozsuniecie sie szczek 3 i wprowadzenie do nich kolejnej narzynki do obróbki.Usuwanie narzynki 1 po obróbce poza szczeki 3 dokonywane jest po odpowiedniej plaszczy¬ znie 11 jej podawanie przy zachowaniu stale jako podstawy dolnej powierzchni 12 narzynki.Jak juz zaznaczono stosujac sposób szlifowania narzynki pod zebem wedlug wynalazku mozliwa jest nieco inna sekwencja czynnosci obróbczych i pomocniczych w porównaniu do opisanych powyzej. Róznica ta dotyczy wytwarzania sygnalów B i G oraz tego, co sygnaly te inicjuja. W tym przypadku nastepuje wytworzenie sygnalu B uzaleznione korzystnie od pierwszego dosuniecia mocujacych szczek 3 do zewnetrznej powierzchni walcowej 4 narzynki, który podawany do ukladu sterowania 6 inicjuje obrót narzynki 1 do polozenia odpowiadajacego pierwszemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka, a nastepnie przesuw poosiowy wiruja¬ cego narzedzia 7 dla obróbki narzynki, natomiast wytworzenie sygnalu G uzaleznione od osiagnie¬ cia przez narzynke polozenia odpowiadajacego ostatniemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka i polozenia wyjsciowego 14 wirujacego narzedzia 7 po obróbce w tym otworze, który podawany do ukladu sterowaniu 6 inicjuje rozsuniecie sie szczek i wprowadzenie do nich kolejnej narzynki do obróbki.Zastrzezenia patentowe i. Sposób automatycznego szlifowania narzynki pod zebem, polegajacy na obrabianiu na¬ rzynki na powierzchni natarcia w plaszczyznie równoleglej do jej osi przy wykorzystaniu do tego celu wirujacego narzedzia wprowadzonego do otworu wiórowego narzynki, które wykonuje w tym4 127 448 otworze ruch posuwisto-zwrotny wzdluz osi narzynki i ruch prostopadly do tej osi, znamienny tym, ze obrabiana narzynke (1) wstepnie zorientowana katowo swoim bazujacym wyjeciem (2) wprowa¬ dza sie do mocujacych szczek (3) i po osiagnieciu pokrycia sie jej osi (10) z osia obrotu szczek (3) nastepuje wytworzenie sygnalu (A) uzaleznione korzystnie od pierwszego pokrycia sie osi (10) narzynki z osia obrotu szczek, klóry podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje zacisk szczek na uprzednio dokladnie obrobionej powierzchni walcowej (4) narzynki, kasujac przy tym luz pomie¬ dzy elementem ustalajacym (5) szczeki, a bazujacym wyjeciem (2) narzynki oraz wytworzenie sygnalu (B) uzaleznione korzystnie od pierwszego dosuniecia mocujacych szczek (3) do zewnetrznej powierzchni walcowej (4) narzynki, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje poosiowy przesuw wirujacego narzedzia (7) dla obróbki narzynki, po czym nastepuje wytworzenie sygnalu (C) uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez narzedzie (7) polozenia roboczego (13), który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje przesuw narzedzia (7) w kierunku (K) prostopadlym do osi (10) narzynki oraz wytworzenie sygnalu (D) uzaleznione od osiagniecia przez narzedzie (7) odpowiedniej odleglosci (L) pomiedzy jego osia (8) i osia (10) narzynki, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje wycofanie narzedzia (7) do polozenia wyjsciowego (14), a nastepnie wytwo¬ rzenie sygnalu (E) uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez narzedzie (7) polozenia wyjsciowego (14), który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje obrót narzynki wokól jej nieruchomej osi wraz z zacisnietymi na jej zewnetrznej powierzchni walcowej (4) szczekami (3), po czym nastepuje wytworzenie sygnalu (F) uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego nastepnemu otworowi wiórowemu, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje poosiowy ruch narzedzia (7) dla obróbki kolejnego zeba narzynki oraz wytworzenie sygnalu (G) uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego ostatniemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka i polozenia wyjsciowego (14) narzedzia (7) po obróbce w tym otworze, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje obrót narzynki do polozenia wyjscio¬ wego, a nastepnie rozsuniecie sie szczek (3) i wprowadzenie do nich kolejnej narzynki do obróbki. 2. Sposób automatycznego szlifowania narzynki pod zebem, polegajacy na obrabianiu na¬ rzynki na powierzchni natarcia w plaszczyznie równoleglej do jej osi przy wykorzystaniu do tego celu wirujacego narzedzia wprowadzanego do otworu wiórowego narzynki, które wykonuje w tym otworze ruch posuwisto-zwrotny wzdluz osi narzynki i ruch prostopadly do tej osi, znamienny tym, ze obrabiana narzynke (1) wstepnie zorientowana katowo swoim bazujacym wyjeciem (2) wprowa¬ dza sie do mocujacych szczek (3) i po osiagnieciu pokrycia sie jej osi (10) z osia obrotu szczek (3) nastepuje wytworzenie sygnalu (A) uzaleznione korzystnie od pierwszego pokrycia sie osi (10) narzynki z osia obrotu szczek, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje zacisk szczek na uprzednio dokladnie obrobionej zewnetrznej powierzchni walcowej (4) narzynki, kasujac przy tym luz pomiedzy elementem ustalajacym (5) szczeki, a bazujacym wyjeciem (2) narzynki oraz wytwo¬ rzenie sygnalu (B) uzaleznione korzystnie od pierwszego dosuniecia mocujacych szczek (3) do zewnetrznej powierzchni walcowej (4) narzynki, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje obrót narzynki do polozenia odpowiadajacego pierwszemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbka, a nastepnie przesuw poosiowy wirujacego narzedzia (7) dla obróbki narzynki, po czym nastepuje wytworzenie sygnalu (C) uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez narzedzie (7) polozenia roboczego (13), który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje przesuw narzedzia (7) w kierunku (K) prostopadlym do osi (10) narzynki oraz wytworzenie sygnalu (D) uzaleznione od osiagniecia przez narzedzie (7) odpowiedniej odleglosci (L) pomiedzyjego osia (8) i osia (10) narzynki, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje wycofanie narzedzia (7) do polozenia wyjsciowego (14), a nastepnie wytworzenie sygnalu (E) uzaleznione korzystnie od osiagniecia przez narzedzie (7) polozenia wyjsciowego (14), który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje obrót narzynki wokól jej nieruchomej osi wraz z zacisnietymi na jej zewnetrznej powierzchni walcowej (4) szczekami (3), po czym nastepuje wytworzenie sygnalu (F) uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego nastepnemu otworowi wiórowemu, który podawany do ukladu sterowania (6) inicjuje poosiowy ruch narzedzia (7) dla obróbki kolejnego zeba narzynki oraz wytworzenie sygnalu (G) uzaleznione od osiagniecia przez narzynke polozenia odpowiadajacego ostatniemu otworowi wiórowemu, w którym dokonywana jest obróbkai polozenia wyjsciowego (14) narzedzia (7) po obróbce w tym otworze, którypodawany do ukladu sterowania (6) inicjuje rozsuniecie sie szczek (3) i wprowadzenie do nich kolejnej narzynki do obróbki.127 44* F/g. 1 Fig. 2. PL