Przedmiotem wynalazku jest sposób i stanowis¬ ko do badania trwalosci wodoszczelnych rozdzie¬ laczy zaplonu silników spalinowych stosowanych zwlaszcza w pojazdach mechanicznych.Znany jest sposób badania trwalosci wodoszczel¬ nych rozdzielaczy zaplonu, który polega na bada¬ niu pojedynczych obiektów w silnikach pojazdów samochodowych poruszajacych sie w okreslonym terenie, w którym istnieje mozliwosc czesciowego zanurzenia pojazdu i calkowitego zanurzenia bada¬ nego rozdzielacza zaplonu. Sposób ten posiada te wady, ze nie pozwala na uzyskanie powtarzalnych wyników badan, przy czym jest on dlugi, praco¬ chlonny i kosztowny oraz powoduje zuzycie plyn¬ nego paliwa a tym samym zanieczyszczenie natu¬ ralnego srodowiska. Niedogodnoscia sposobu bada¬ nia wodoszczelnych rozdzielaczy zaplonu w trakcji, jest równiez niemoznosc jednoczesnego badania wiekszej liczby tych rozdzielaczy.Zadanie, jakie sobie postawiono polega na zna¬ lezieniu takiego sposobu wykonania badan, który obok zmniejszenia ich kosztu, niedogodnosci i ucia¬ zliwosci pozwoli na przeprowadzenie badan trwa¬ losci wodoszczelnych rozdzielaczy zaplonu w kon¬ trolowanych i porównywalnych warunkach labo¬ ratoryjnych. Sposób badania trwalosci wodoszczel¬ nych rozdzielaczy zaplonu wedlug wynalazku pole¬ ga na tym, ze laczy sie podzespoly stykowe bada¬ nych rozdzielaczy w uklady elektryczne odpowia¬ dajace ukladom zaplonowym silnika spalinowego, 2 przy czym w obwodach wysokiego napiecia tych ukladów stosuje sie iskierniki trójelektrodowe, a walki tych rozdzielaczy laczy sie mechanicznie z zespolem napedowym. 5 Naped moze byc reczny, elektryczny, hydraulicz¬ ny lub inny. Zasila sie uklady elektryczne napie¬ ciem stalym nieznacznie wyzszym od znamionowe¬ go, którego wartosc odpowiada wartosci najcze¬ sciej wystepujacej w eksploatacji. Nastepnie walki 10 rozdzielaczy obraca sie z cyklicznie zmienna pred¬ koscia obrotowa o przebiegu w funkcji czasu zbli¬ zonym do trójkatnego i zakresie zmian tej pred¬ kosci od wartosci minimalnej do maksymalnej od¬ powiadajacym zakresowi zmian predkosci silnika 15 spalinowego, w którym jest stosowany dany typ rozdzielacza w czasie eksploatacji. Czas trwania pojedynczego cyklu zmian predkosci wynosi od 1 do 10 minut, a najkorzystniejsza liczba cykli wynosi od kilku do kilkunastu tysiecy. Równoczes- 20 nie zmienia sie okresowo czynnik w jakim pracuja badane rozdzielacze, którym to czynnikiem sa na przemian powietrze i woda. Czas pracy wywodzie jest znacznie mniejszy niz czas pracy w powietrzu, najkorzystniej gdy nie przekracza 20% calkowitego 25 czasu pracy podczas próby. Liczba okresów zmian czynnika jest ustalana tak aby byla mniejsza od liczby cykli zmian predkosci. Po wykonaniu okre¬ slonej liczby cykli pracy w podany sposób spraw¬ dza sie charakterystyki wyprzedzenia zaplonu i zu- 30 zycie czesci rozdzielaczy. Przez porównanie tych 127 2523 127 252 4 rzeczywistych parametrów z parametrami wzorco- wymi uzyskuje sje ocene trwalosci badanych roz- rozwiazantia techniaznego stanowiska ba- fdawczego wedlug I wynalazku polega na tym, ze \\nytim ** 1 wylfculim^Cg^'iSabedowego i sterujacego polaczo¬ nych w^ jeden lancuch dzialania. W czlonie wyko¬ nawczym znajduje sie co najmniej jedna komora wodna wraz z umiejscowiona we wnetrzu tuleja mocujaca badanego rozdzielacza zaplonu. Czlon wykonawczy zawiera równiez obudowe lozyska wraz z lozyskiem, w której jest osadzony walek, na którym zamontowane jest kolo pasowe nape¬ dzane paskiem klinowym.Za posrednictwem paska klinowego czlon wyko¬ nawczy jest polaczony z czlonem napedowym, na wyjsciu którego znajduje sie silnik elektryczny podlaczony do przeksztaltnika tyrystorowego, który otrzymuje napiecie wartosci zadanej z potencjo¬ metrów zadajacych, zasilanych z zasilacza stabili¬ zowanego i przelaczanych za pomoca czlonu steru¬ jacego ze stykami wybieraka obrotowego wlaczo¬ nymi miedzy zasilacz stabilizowany i potencjo¬ metry zadajace. W czlonie sterujacym cewka wy¬ bieraka obrotowego wlaczona jest poprzez lacznik pólprzewodnikowy i zestyk bierny przekaznika po¬ mocniczego za posrednictwem zestyku pomocnicze¬ go tego wybieraka. Równolegle do tych zestyków wlaczone sa polaczone ze soba szeregowo pierwszy zestyk czynny przekaznika pomocniczego i zestyk czynny przekaznika z opóznieniem zwalniania. Ze¬ styk bierny przekaznika z opóznieniem zwalniania, wylacza obwód przekaznika czasowego. Z kolei zestyk przekaznika czasowego zalacza cewke prze¬ kaznika z opóznieniem zwalniania.W czlonie sterujacym cewka przekaznika pomoc¬ niczego wlaczona jest poprzez szeregowe polacze¬ nie z zestykami impulsujacymi wybieraka obroto¬ wego i diode. Drugi zestyk czynny przekaznika po¬ mocniczego wlaczony jest równolegle do zestyków impulsujacych i diody. Lampka sygnalizacyjna wlaczona jest równolegle do cewki przekaznika pomocniczego i diody.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia obiek¬ tywne, niezawodne i szybkie przeprowadzenie ba¬ dan trwalosci wodoszczelnych rozdzielaczy zaplonu w warunkach zblizonych do wystepujacych w eks¬ ploatacji.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladowym rozwiazaniu stanowiska badawczego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schema¬ tycznie czlon wykonawczy dla dwóch obiektów badan, fig. 2 — schemat blokowy czlonu napedo¬ wego, a fig. 3 — schemat obwodowy czlonu steru¬ jacego. Czlon wykonawczy przedstawiony na fig. 1 zawiera komore wodna 1, w której umiejscowio¬ ny jest badany wodoszczelny rozdzielacz zaplonu 2, przy uzyciu tulei mocujacej 3. Rozdzielacz za¬ plonu 2 jest napedzany, przez pasek klinowy 4, ko¬ lo pasowe 5 walkiem osadzonym w obudowie lozys¬ ka 7 wraz z lozyskiem. Podzespoly stykowe roz¬ dzielacza zaplonu 2 podlaczone sa tak jak w insta¬ lacji elektrycznej ukladu zaplonowego silnika spa¬ linowego do cewki zaplonowej 6 i elektrod w ob¬ wodzie wysokiego napiecia, które stanowia w sta¬ nowisku iskierniki 8. Rozdzielacz zaplonu 2 jest okresowo zanurzany w wodzie 9, która wypelnia sie komore wodna 1. Czlon napedowy przedsta- 5 wiony na fig. 2 napedza rozdzielacz zaplonu silni¬ kiem elektrycznym 14 z cyklicznie zmienna pred¬ koscia obrotowa, za posrednictwem paska klinowe¬ go 4, w czlonie wykonawczym przedstawionym na fig. 1 silnik 14, jest zasilany i sterowany z prze¬ ksztaltnika tyrystorowego 13, który otrzymuje na¬ piecie wartosci zadanej z potencjomeitrów zadaja¬ cych 12 zasilanych z zasilacza stabilizowanego 10 i przelaczanych za pomoca czlonu sterujacego przedstawionego na fig. 3, ze stykiem wybieraka obrotowego 11.Dla uproszczenia na fig. 2 pominieto obwód za¬ silania uzwojenia wzbudzenia 15 silnika elektrycz¬ nego 14 i obwody sprzezen zwrotnych wystepujace w czlonie napedowym. Czlon sterujacy przedsta¬ wiony na fig. 3 sluzy do generowania wartosci zadanej cyklicznie zmiennej predkosci obrotowej silnika elektrycznego 14 napedzajacego badany roz¬ dzielacz zaplonu 2. Czlon sterujacy sklada sie z wy¬ bieraka obrotowego W, przekaznika czasowego Pc, przekaznika z opóznieniem zwalniania PI, przekaz¬ nika pomocniczego P2, lacznika pólprzewodnikowe¬ go T, diody D oraz lampki sygnalizacyjnej L. Cew¬ ka wybieraka obrotowego W wlaczona jest poprzez lacznik pólprzewodnikowy T za posrednictwem ze¬ styku biernego P21 przekaznika pomocniczego P2 i zestyk pomocniczy Wl tego wybieraka.Równolegle do zestyków Wl i P21 sa wlaczone, polaczone ze soba szeregowo, pierwszy zestyk czyn¬ ny P12 przekaznika z opóznieniem zwalniania PI.Obwód przekaznika czasowego PC jest wlaczany poprzez zestyk bierny Pil przekaznika PI, a cewka tego przekaznika jest zalaczona zestykiem PCI przekaznika PC. Cewka przekaznika P2 jest wla¬ czona pirzez zestyki impulsujace 16 wybieraka obro¬ towego W i diode D. Drugi zestyk czynny P23 przekaznika P2 wlaczony jest równolegle do zesty¬ ków impulsujacych 16 i diody D. Lampka sygnali¬ zacyjna jest wlaczona równolegle do diody D i cewki przekaznika P2. Po zamontowaniu i po¬ laczeniu rozdzielacza zalacza sie napiecie do czlo¬ nów napedowego i sterujacego.Przekaznik czasowy PC powoduje generowanie impulsów przez przekaznik PI, który zestykiem P12 poprzez zestyk P22 i lacznik T zalacza cewke wybieraka W. Zestyki wybieraka 11 w czlonie na¬ pedowym przelaczaja potencjometry 12, przez co zmienia sie cyklicznie wartosc zadana predkosci silnika 14 sterowanego z przeksztaltnika 13. Rów¬ noczesnie zmienia sie okresowo czynnik, w którym pracuja badane rozdzielacze zaplonu 2. W przy¬ padku gdy zestyki wybieraka 11 nie sa w poloze¬ niu poczatkowym nastepuje samoczynne zerowanie ukladu. Wybierak obraca sie impulsowany zesty¬ kiem pomocniczym Wl, az do chwili, gdy zestyki impulsujace 16 zalacza cewke przekaznika P2, który podtrzymuje swoje zalaczenie zestykiem P23, rozlacza cewke wybieraka zestykiem P21 i za¬ lacza obwód pracy cyklicznej zestykiem F22. Po zakonczeniu zerowania ukladu zapala sie lampka sygnalizacyjna L. 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 127 252 6 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób badania trwalosci wodoszczelnych roz¬ dzielaczy zaplonu silników spalinowych stosowa¬ nych zwlaszcza w pojazdach mechanicznych, zna¬ mienny tym, ze podzespoly stykowe badanych roz¬ dzielaczy laczy sie w uklady elektryczne odpowia¬ dajace ukladom zaplonowym silnika spalinowego, przy czym w obwodach wysokiego napiecia tych ukladów stosuje sie iskierniki trójelektrodowe, a walki tych rozdzielaczy laczy sie mechanicznie z zespolem napedowym, nastepnie zasila sie uklady elektryczne napieciem stalym nieznacznie wyzszym jod znamionowego, walki rozdzielaczy obraca sie z cyklicznie zmienna predkoscia obrotowa o prze¬ biegu w funkcji czasu zblizonym do trójkatnego i zakresie zmian tej predkosci od wartosci mini¬ malnej do maksymalnej odpowiadajacym zakreso¬ wi zmian predkosci silnika spalinowego z uwzgled¬ nieniem przelozenia, przy czym czas trwania po¬ jedynczego cyklu wynosi od 1 do 10 minut, a liczba cykli wynosi od kilku do kilkunastu tysiecy, a po¬ nadto równoczesnie zmienia sie okresowo czynnik w jakim pracuja badane rozdzielacze, którym to czynnikiem sa na przemian powietrze i woda, tak aby czas pracy w wodzie nie przekraczal 20% cal¬ kowitego czasu pracy podczas próby, a liczba okresów zmian czynnika byla mniejsza od liczby cykli zmian predkosci, po czym sprawdza sie cha¬ rakterystyki kata wyprzedzenia zaplonu i zuzycie czesci rozdzielaczy. 2. Stanowisko do badania trwalosci wodoszczel¬ nych rozdzielaczy zaplonu silników spalinowych, stosowanych zwlaszcza w pojazdach mechanicz¬ nych, zawierajace elementy do zamocowania bada¬ nych rozdzielaczy, silnik elektryczny, aparature sterownicza i instalacje zaplonowa, znamienne tym, ze ma trzy czlony funkcjonalne: wykonawczy, na¬ pedowy i sterujacy polaczone w jeden lancuch dzia¬ lania, przy czym w czlonie wykonawczym znaj¬ duje sie co najmniej jedna komora wodna (1) wraz z umiejscowiona we wnetrzu tuleja mocujaca (3) badanego rozdzielacza zaplonu (2) oraz obudowa lozyska (7) wraz z lozyskiem, w której jest osa¬ dzony walek, na którym zamontowane jest kolo 5 pasowe (5) napedzane paskiem klinowym (4), który laczy czlon wykonawczy z czlonem napedowym, na wyjsciu którego znajduje sie silnik elektrycz¬ ny (14), przy czyni w czlonie napedowym silnik elektryczny (14) podlaczony jest do przeksztaltnika io tyrystorowego (13), który otrzymuje napiecie war¬ tosci zadanej z potencjometrów zadajacych (12), zasilanych z zasilacza stabilizowanego (10) i prze¬ laczanych za pomoca czlonu sterujacego zestykami wybieraka obrotowego (11) wlaczonymi miedzy za- i5 silacz stabilizowany (10) i potencjometry zadaja¬ ce (12). 3. Stanowisko wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze w czlonie sterujacym cewka wybieraka obroto¬ wego (W) wlaczona jest poprzez lacznik pólprze- 20 wodnikowy (T), i zestyk bierny (21) przekaznika pomocniczego (P2), za posrednictwem zestyku po¬ mocniczego (Wl), wybieraka, przy czym równo¬ legle do tych zestyków (Wl) i (P21), wlaczone sa polaczone ze soba szeregowo: pierwszy zestyk czyn- 25 ny (P22) przekaznika pomocniczego (P2) i zestyk czynny (P12) przekaznika z opóznieniem zwalniania (PI), którego zestyk bierny (Pil) wylacza obwód przekaznika czasowego (PC), a zestyk przekaznika czasowego (PCI) z kolei zalacza cewke przekaznika 30 z opóznieniem zwalniania (PI). 4. Stanowisko wedlug zastrz. 2 albo 3 znamien¬ ne tym, ze w czlonie sterujacym cewka przekaz¬ nika pomocniczego (P2) wlaczona jest poprzez sze¬ regowe polaczenie z zestykami impulsujacymi (16) 36 wybieraka obrotowego (W) i diode (D), przy czym drugi zestyk czynny (P23) przekaznika pomocni¬ czego (P2) wlaczony jest równolegle do zestyków impulsujacych (16) i diody (D), a lampka sygnali¬ zacyjna (L) wlaczona jest równolegle do cewki 4t przekaznika pomocniczego (P2) i diody (D).127 252 10 ^ u F'9 2 —~ 12 13 a Rg.3 ZGK 5 Btm, zam. 9124 — 90 egjz.Cena 100 zl PL