Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania kwasu 2-/p-izobutylofenylo/-propionowe- g°* Znany jest z japonskiego opisu patentowego nr 7 863 344 sposób wytwarzania tego kwasu plegajacy na chlorometylowaniu izobutylobenzenu za pomoca chlorowodu i paraformaldehydu w srodowisku kwasu octowego, a nastepnie wymianie na grupe nitrylowa przez ogrzewanie z cyjan¬ kiem sodowym w dimetylosulfotlenku i kondensacje z octanem etylowym w obecnosci sodu, alkilowaniu jodkiem metylu i dwuetapowa hydroliza.Z japonskiego opisu patentowego nr 76 146433 znany jest podobny sposób polegajacy na alkilowaniu pochodnej nitrylowej za pomoca siarczanu dimetylu.Inny sposób znany z japonskiego opisu patentowego nr 76 122036 polega na przeksztalceniu pochodnej chlorometylowej w nitryl za pomoca ogrzewnia w wodnoalkoholowym roztworze cyjanku i alkilowaniu siarczanem dimetylowym.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze kwas 2-/p-izobutylofenylo/-propionowy mozna otrzymac z dobra wydajnoscia bez stosowania bardzo toksycznego siarczanu dimetylowego czy tez aktywnego sodu metalicznego. Zwiazek posredni pochodna nitrylowa otrzymuje sie bez wyodrebniania pochodnej chlorometylowej i bez uzycia trudnego do oddzielenia dimetylosulfotlenku.Sposób wedlug wynalazku jest prosty i ekonomiczny i nie wymaga z reguly wyodrebnienia zwiazków posrednich.Sposób wedlug wynalazku polega na chlorometylowaniu izobutylobenzenu za pomoca para¬ formaldehydu i chlorowodoru, wymianie chloru na grupe nitrylowa za pomoca wodnego roztworu cyjanku sodowego w obecnosci katalizatora, a nastepnie alkilowaniu, w obecnosci czwartorzedo¬ wej soli amoniowej jako katalizatora oraz hydrolizie do kwasu. Chlorometylowanie prowadzi sie korzystnie w temperaturze do 50°C stosujac jako rozpuszczalnik nadmiar weglowodoru (izobuty¬ lobenzenu). Jako katalizator reakcji stosuje sie kwasy Lewisa, korzystnie chlorek cynkowy.Wymiane chloru na grupe nitrylowa prowadzi sie w ten sposób, za mieszanine reakcyjna po zalkalizowaniu traktuje sie roztworem wodnym cyjanku sodowego, dodaje amine jako katalizator,2 127 221 miesza i ogrzewa korzystnie do temperatury 50°C. Jako katalizator przeniesienia fazowego stosuje sie tributyloamine, triheksyloamine, trioktyloamine lub butyloamine.Alkilowanie nitrylu prowadzi sie za pomoca halogenku metylu w wodnym roztworze wodo¬ rotlenku sodu w obecnosci czwartorzedowej soli amoniowej jako katalizatora. Jako halogenek metylu stosuje sie chlorek lub bromek metylu.Nitryl kwasu 2-/p-izobutylofenylo/-propionowego hydrolizuje sie znanymi metodami. Kwas p-izobutylofenylopropionowy ekstrahuje sie chloroformem i oczyszcza przez krystalizacje z weglo¬ wodoru, korzystnie z heksanu.Kwas 2-/p-izobutylofenylo/-propionowy (Ibuprofen, Brufen) posiada silne wlasciwosci przeciwzapalne i przeciwbólowe.Wynalazek jest blizej przedstawiony w przykladzie wykonania.Przyklad. Do chlodzonej mieszaniny 53,6 g (0,4 m) izobutylobenzenu, 6 g (0,2m) parafor- maldehydu i 8,2 g(0,06 m) bezwodnego chlorku cynkowego, mieszajac wprowadzono suchy chloro¬ wodór az do rozpuszczenia sie osadu, a nastepnie ogrzewano lagodnie do temperatury 50°C przez 1,5 godziny. Po osytgnieciu, dekantowano górna warstwe, chlodzono i alkalizowano do odczynu obojetnego. Dodawano roztwór 16,2 g NaCN w 35 ml wody i 2 ml tributyloaminy. Energicznie mieszano i ogrzewano do temperatury 50°C przez 4 godziny. Mieszanine rozdzielano, warstwe wodna ekstrahowano 2 razy eterem. Wyciagi eterowe przemywano woda, suszono MgS04 a nastepnie destylowano. Pierwsza frakcja 26,0 g; t. wrz. 60-l°C/20mmHg. Druga frakcje 17,3g/wyd 54,3%; t. wrz. 132-6°C/9mmHg, stanowi cyjanek p-izobutylobenzylowy.Do chlodzonej mieszaniny 12,7 g (0,08 m) cyjanku p-izobutylobenzylowego, 20 ml 50% wod¬ nego roztworu NaOH i 0,1 g bromku tetrabutyloamoniowego, wprowadzono, silnie mieszajac 7,7 g (0,081 m) gazowego bromku metylu. Mieszano dodatkowo 2 godziny i pozostawiono na noc.Rozdzielona warstwe wodna ekstrahowano 2 razy eterem, zageszczono. Do kolby z zageszczonym ekstraktem dodano roztwór 6g NaOH w 15 ml metanolu i 15 ml wody i ogrzewano w temperaturze wrzenia, mieszajac az do zaprzestania wydzielania sie amoniaku. Odpedzono metanol, mieszanine przemyto eterem, warstwe wodna zakwaszono stezonym kwasem solnym. Nastepnie ekstraho¬ wano dwukrotnie chloroformem. Ekstrakty przemyto woda i suszono MgS04. Odpedzono chloro¬ form, a nastepnie krystalizowano z eteru naftowego; po ochlodzeniu wypada osad.Rekrystalizowano z eteru naftowego. Krysztaly odsaczono, otrzymujac 9,6g (wyd. 62,7% kwasu 2-/p-izobutylofenylo/-propionowego.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania kwasu 2-/p-izobutylofenylo/-propionowego, przez chlormetylowa- nie izobutylobenzenu, wymiane chloru na grupe nitrylowa cyjankiem sodowym, alkilowanie grupy nitrylowej i jej hydrolize, znamienny tym, ze chlorometylowanie prowadzi sie w temperaturze do 50°C w obecnosci katalizatora, stosujac nadmiar izobutylobenzenu jako rozpuszczalnik, po zalka- lizowaniu wymienia sie chlor na grupe nitrylowa za pomoca wodnego roztworu cyjanku sodowego w obecnosci aminy jako katalizatora, alkiluje chlorkiem lub bromkiem metylu w obecnosci I* czwartorzedowej soli amoniowej, po czym hydrolizuje grupe nitrylowa w znany sposób. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako katalizator reakcji chlorometylowania stosuje sie kwasy Lewisa, korzystnie chlorek cynku. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje wymiany chloru na grupe nitrylowa prowadzi sie w obecnosci tributyloaminy, triheksyloaminy, trioktyloaminy lub butyloaminy jako katalizatora. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje alkilowania prowadzi sie za pomoca chlorku metylu w 50% wodnym roztworze wodorotlenku sodu.Pricowniltollgraflczni UP PRL. Ntklad 100 egz.Cena 100 zl PL