Przedmiotem wynalazku jest sprzegacz pryzmatyczny, stosowany podczas pomiarów stalych propagacji modów swiatlowodów planarnych.Sprzegacze pryzmatyczne do pomiarów modów swiatlowodów planarnych przedstawione zostaly w pracy P. K. Tiena, R. Ulricha i R. J. Martina w Applied Physics Letters, vol. 14, strona 291 z roku 1969. Jedno z przedstawionych rozwiazan przedstawia sprzegacz w postaci scietego od góry pryzmatu, wykonanego z materialu przezroczystego o wspólczynniku zalamania swiatla wiekszym od wspólczynnika zalamania badanego swiatlowodu. W przekroju poprzecznym pryzmat ma ksztalt trójkata równoramiennego ze scietym wierzcholkiem, przy czym charakterystyczne katy pryzmatu przyjmuje sie w zaleznosci od parametrów badanego swiatlowodu. Podczas pomiaru sprzegacz dociskany jest podstawa do swiatlowodu planarnego, przy czym nacisk na pryzmat wywierany jest poprzez powierzchnie sciecia jego wierzcholka. Skolimowana wiazka swiatla spójnego kierowana jest przez pryzmat na jego podstawe a odsprzeganie swiatla ze swiatlowodu dokonuje sie za pomoca tego samego pryzmatu. Mody swiatlowodu pojawiaja sie w postaci czarnego prazka na tle jasnej plamki wiazki swiatla odbitego od podstawy pryzmatu. Drugie rozwiazanie polega na zastosowaniu dwóch pryzmatów, rozstawionych równolegle wzgledem siebie i docisnietych wzdluz badanego swiatlowodu planarnego. Dla umozliwienia docisku pryz¬ matów do powierzchni swiatlowodu ich wierzcholki sa sciete, tworzac powierzchnie docisku. Mody swiatlowodu, w tym przypadku, pojawiaja sie w postaci jasnych równoleglych prazków.Stosowanie znanych sprzegaczy pryzmatycznych posiada te niedogodnosci, ze w metodzie pomiarowej z wykorzystaniem pojedynczego pryzmatu nie mozna wyodrebnic modów prowadzo¬ nych swiatlowodu planarnego od modów stratnych, natomiast w metodzie dwóch pryzmatów, podczas dociskania pryzmatów do powierzchni swiatlowodu, krusza sie krawedzie pryzmatów.Dla usprawnienia metody pomiarów oraz unikniecia niekorzystnych skutków dotychczas znanych sprzegaczy opracowano nowa ich konstrukcje. Wedlug wynalazku sprzegacz pryzmaty¬ czny równiez ma postac pryzmatu ze scietym wierzcholkiem, plaszczyzna równolegla do jego podstawy. W podstawie dociskanej do powierzchni swiatlowodu pryzmat ma szczeline, korzystnie w ksztalcie prostokata. Szczelina ta usytuowana jest prostopadle do bocznych scian pryzmatu.Dlugosc szczeliny przyjmuje sie równa szerokosci podstawy pryzmatu. Wnetrze szczeliny wypel-2 126 788 nione jest materialem albo odbijajacym swiatlo, albo materialem pochlaniajacym swiatlo, przy czym rodzaj materialu zastosowanego do wypelnienia szczeliny nie wplywa na dzialanie sprzegacza pryzmatycznego.Sprzegacz pryzmatyczny wedlug wynalazku charakteryzuje sie prosta i latwa w wykonaniu budowa, która ponadto zapewnia mala odleglosc pomiedzy krawedziami wprowadzajaca i wyprowadzajaca.Nacisk na obie krawedzie podstawy pryzmatu jest jednakowy. Konstrukcja sprzegacza poza pomiarami modów prowadzacych swiatlowodu, umozliwia równiez dokonywanie pomiaru oddzialywania fali optycznej w swiatlowodzie z powierzchniowa fala akustyczna. Takze staly sie obecnie mozliwe pomiary stalych propagacji modów swiatlowodów o malych wymiarach.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzegacz pryzmatyczny docisniety do swiatlowodu planarnego, natomiast fig. 2 — widok sprzegacza pryz¬ matycznego od strony szczeliny.Sprzegacz ma ksztalt pryzmatu 1 ze scietym wierzcholkiem plaszczyzna równolegla do pod¬ stawy 4 pryzmatu 1. W podstawie 4 sprzegacza wykonana jest szczelina 2 o przekroju poprzecznym w ksztalcie prostokata. Szczelina 2 usytuowana jest prostopadle do podstawy 4 i scian bocznych 5 pryzmatu 1. Wewnatrz szczelina 2 wypelniona jest pasta srebrowa 3, stanowiaca mieszanine epidianu i proszku srebrowego. Sprzegacz wykonany jest z flintu, przy czym w przekroju poprze¬ cznym ma ksztalt trójkata równoramiennego o kacie pomiedzy podstawa pryzmatu a sciana wprowadzajaca 6 a = 45°, z odcietym wierzcholkiem. Szczelina 2 posiada szerokosc 0,4 mm, glebokosc 3 mm i dlugosc równa szerokoscipodstawy 4. Podczas pomiaru sprzegacz dociskanyjest do swiatlowodu planarnego 7 sil F, która umozliwia uzyskanie odleglosci, pomiedzy podstawa 4 pryzmatu 1 a powierzchnia swiatlowodu 7, mniejszej od 1/4 dlugosci fali swietlnej. Pomiarów dokonuje sie za pomoca goniometru, na którym zespól pryzmat 1 i swiatlowód 7 sa zamocowane.Podczas pomiarów zastosowano jako zródlo swiatla laser He-Ne. Wiazke swiatla 8 prowadzi sie tak, jak to przedstawiono na rysunku. Wzbudzenie modu prowadzonego swiatlowodu 7 wytwarza na wyjsciu z pryzmatu 1 promien odsprzegniety 9, który pojawia sie w postaci jasnego prazka.Natomiast podczas pomiarów swiatlowodów wielomodowych na wyjsciu pojawiaja sie promienie wychodzace z pryzmatu pod róznymi katami i o róznej intensywnosci. Znajac kat 6 pomiedzy normalna do podstawy 4 a wiazka swiatla 8 wewnatrz pryzmatu 1, kat pryzmatu a i wspólczynnik zalamania pryzmatu mozna wyznaczyc stale propagacji swiatlowodu.Zastrzezenia patentowe 1. Sprzegacz pryzmatyczny przeznaczony do pomiarów stalych propagacji modów wiazki swiatla spójnego, majacy postac pryzmatu z materialu przezroczystego o scietym wierzcholku plaszczyzna równolegla do podstawy pryzmatu, znamienny tym, ze w podstawie ma szczeline (2) prostopadla do podstawy (4) i scian bocznych (5) pryzmatu (1). 2. Sprzegacz pryzmatyczny wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze szczelina (2) ma w przekroju poprzecznym ksztalt prostokata. 3. Sprzegacz pryzmatyczny wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze szczelina (2) ma dlugosc równa szerokosci podstawy (4) pryzmatu (1). 4. Sprzegacz pryzmatyczny wedlug zastr materialem (3) odbijajacym swiatlo lub pochlaniajacym Swiatlo.126788 8 F 7 ^ r1 \^V ©j\ j \ z F Fc j Fio.2 PL