PL126724B2 - Method of obtaining carbonate monomers - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania monomerów weglanowych stosowanych do reakcji transestryfikacji lub wymiany estrowej, prowadzacych do otrzymywania poliweglanów alifatyczno-aromatycznych. Poliweglany tego typu zakonczone grupami hydroksylowymi znaj¬ duja zastosowanie jako skladniki polioli w produkcji poliuretanów lub tez jako skladniki kopoli¬ merów weglanów aromatycznych otrzymywanych z bisfenolu A.Znane sa dwa podstawo.we sposoby wytwarzania monomerów weglanowych, stosowanych w reakcjach wymiany estrowej.'Wedlugpierwszego sposobu najpierw otrzymuje sie chloromrówczan glikolu, np. glikolu p-ksylilenowego, HO—R—OH + COCb NaOH C1CO—R—O' I! O -Cl + 2 NaCl + 2 H20 który nastepnie poddaje sie reakcji z alkoholem lub fenolem C1CO—R—0<£—Cl + 2 R'OH R'0£0—R—OC—OR' 6 Ó Ó O Drugi sposób polega na otrzymaniu najpierw chloromrówczanu alkoholu, który nastepnie poddaje sie reakcji z glikolem lub difenolem. W obu tych metodach stosuje sie proces fosgenowa- nia, szczególnie uciazliwy, ze wzgledu na zagrozenie bezpieczenstwa pracy.Okazalo sie, ze niedogodnosci tej mozna uniknac prowadzac proces otrzymywania monome¬ rów weglanowych sposobem wedlug wynalazku.Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie monomery weglanowe o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1-4 atomów wegla lub grupe cykloheksylowa, W oznacza grupe 1,4-fenylowa, 4,4'-difenylometanowa 4,4'-benzofenonowa i 4,4'-bifenylowa.2 126 724 Sposób wedlug wynalazku polega na reakcji soli metalu alkalicznego alkoholu o wzorze ogólnym R- OH, w którym R ma wyzej podane znaczenie z dwutlenkiem wegla, a nastepnie reakcji z dibromopochodna w obecnosci dwutlenku wegla i czynników kompleksujacych kationy metali alkalicznych takich, jak etery koronowe. Sól alkoholu otrzymuje sie w reakcji alkoholu z metalem alkalicznym prowadzonej w tetrahydrofuranie lub w reakcji alkoholu z wodorotlenkiem metalu alkalicznego, stosujac benzen jako czynnik areotropujacy wode z ukladu.Wlasciwa reakcje prowadzi sie w reaktorze ze stali kwasoodpornej, do którego obok alkoho¬ lanu metalu alkalicznego, czynnika kompleksujacego kationy metali i rozpuszczalnika doprowa¬ dza sie z butli gazowy dwutlenek wegla, a nastepnie dodaje sie pozadana ilosc bromopochodnej i powtórnie doprowadza sie CO2. Reakcje prowadzi sie w temperaturze 80°C przez 48 h. Z miesza¬ niny poreakcyjnej wyodrebnia sie monomer przez krystalizacje z benzenu lub na drodze wytracania woda z roztworu dioksanowego.Sposób wedlug wynalazku eliminuje proces fosgenowania przy otrzymywaniu chloromrów- czanów i zastepuje fosgen szerokodostepnym dwutlenkiem wegla. Monomer weglanowy wyodreb¬ niony i oczyszczony na drodze krystalizacji stosuje sie w reakcji wymiany estrowej do otrzymywania poliweglanów alifatyczno-aromatycznych, stosujac jako katalizatory zwiazki tytanu lub cyny.Przedmiot wynalazku jest blizej objasniony w przykladach wykonania, które nie ograniczaja jego zakresu.Przyklad I. W reaktorze ze stali kwasoodpornej o pojemnosci 60cm3 umieszczono w atmosferze gazu obojetnego 1,38 g (0,01 mola) soli potasowej cykloheksanolu, 0,3 g eteru korono¬ wego 18-crown-6 i 10 cm3 dioksanu. Do ukladu doprowadzono gazowy CO2 pod cisnieniem 9,8 • 105 Pa w ciagu 20 minut, a nastepnie dodano 0,67 g (0,0025 mola) bromku (4-bromometylo)- benzylu i ponownie doprowadzono pod cisnieniem 9,8 • 105 Pa dwutlenek wegla. Nastepnie reaktor ogrzewano w temperaturze 80-90°C w ciagu 48 godzin. Po zakonczeniu reakcji wypuszczano nadmiar C02, saczono od powstalej soli KBr i do przesaczu dodawano 20 cm3 wody.Wytracony w ten sposób bialy, krystaliczny osad przemywano dodatkowo duza iloscia wody. Otrzymano 0,9 g produktu o temperaturze topnienia 110-112°C.Przyklad II. Proces prowadzono analogicznie, jak w przykladzie I, z tym, zejako bromopo- chodna stosowano 4,4'-dibromometylobifenyl w ilosci 0,85 g (0,0025 mola). Otrzymano 0,7 g 4,4'-di(cykloheksyloksykarbonyloksymetylo)bifenylu, o temperaturze topnienia 104-108°C.Przyklad III. Proces prowadzono analogicznie, jak w przykladzie I, z tym, ze zamiast soli potasowej cykloheksanolu stosowano sól potasowa n-propanolu w ilosci 0,98 g (0,01 mola).Otrzymano 0,5g l,4-di(propanoloksykarbonyloksymetylo)benzenu.Przyklad IV. Proces prowadzono analogicznie, jak w przykladzie I, z tym, ze zamiast soli potasowej cykloheksanolu stosowano sól sodowa cykloheksanolu w ilosci 1,22 g (0,01 mola), a jako czynnik kompleksujacy kationy sodowe uzywano eteru koronowego 15-crown-5 w ilosci 0,3 g.Otrzymano 0,7 g monomeru weglanowego o temperaturze topnienia 109-112°C.Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania monomerów weglanowych o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1 -4 atomów wegla lub grupe cykloheksy- Iowa, W oznacza grupe 1,4-fenylowa, 4,4'-difenylometanowa, 4,4'-benzofenonowa i 4,4'- bifenylowa, znamienny tym, ze sól metalu alkalicznego alkoholu o wzorze ogólnym R—OH, w którym R ma wyzej podane znaczenie poddaje sie reakcji z dwutlenkiem wegla, a nastepnie reakcji z dibromopochodna w obecnosci dwutlenku wegla i czynników kompleksujacych kationy metali alkalicznych takich, jak etery koronowe.R 0-C-O-ChU-W-Chk-O-C-O-R U c L I 0 0 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania monomerów weglanowych o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym R oznacza grupe alkilowa zawierajaca 1 -4 atomów wegla lub grupe cykloheksy- Iowa, W oznacza grupe 1,4-fenylowa, 4,4'-difenylometanowa, 4,4'-benzofenonowa i 4,4'- bifenylowa, znamienny tym, ze sól metalu alkalicznego alkoholu o wzorze ogólnym R—OH, w którym R ma wyzej podane znaczenie poddaje sie reakcji z dwutlenkiem wegla, a nastepnie reakcji z dibromopochodna w obecnosci dwutlenku wegla i czynników kompleksujacych kationy metali alkalicznych takich, jak etery koronowe. R 0-C-O-ChU-W-Chk-O-C-O-R U c L I 0 0 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz. Cena 100 zl PL