Przy wydobywaniu metalicznego cyn¬ ku z rudy siarczku cynku ladowano do¬ tychczas rozdrobniona lub .rózgatankowa¬ na rude do prazelnika (pieca prazacego), gdzie najwpierw ruda przeprazala sie w celu wydzielenia siarki. Podczas dlugie¬ go prazenia przy wysokiej temperaturze siarka moze byc prawie zupelnie wydzie¬ lona, ale pomimo zbyt duzych kosztów, w tak prazonych rudach po wyladowaniu z pieca ruda zawiera jeszcze 2% lub wiecej siarki. Rudy takie znane sa pO'd na'zwa .;rud ptz\eprazonych'', Po prazeniu rude miesza sie z weglem, koksem lub innym materjalem palnym oraz niekiedy z mala iloscia soli i innych skladników. Potem nastepuje ladowanie do retort pieca cynkowego belgijskiego, przyczem na kazdej retorcie umieszczony jest skraplacz. Przy ogrzaniu we -wlasci¬ wy sposób retort, znajdujacych sie -w pie¬ cu, nastepujie reakcja pomiedzy weglem, czystym i cynkiem, który w prazonej ru¬ dzie wystepuje przewaznie w postaci tlen¬ ku cynku i tworzy metaliczna pare cynko¬ wa oraz tlenek wegla. Para cynkowa prze¬ chodzi do skraplacza, gdzie skrapla sie na cynk metaliczny, podczas gdy przez otwór powietrzny (skraplacza wydobywa sie kwas weglowy i spala, W prazonej rudzie poza cynkiem w postaci tlenku cynku znajduje sie -zawslze wskutek niekompletnej reakcji; znaczna ilosc siarki, w postaci siarczku i siarczanu cynku- Znajdujace sie w retortach po ukon¬ czonej destylacji tak zwane „pozostalo--sci cynkowe ' sa r nich usuwane. Pozosta¬ losci te zawieraja troche ziemistej masy, która po&ziatkowo znajdowala sie w ru¬ dzie cynlkowej oraz znaczna ilosc cynku, który nie zostal odtleniony ani wydzielo¬ ny, poniewaz w prazonej rudzie znajdo¬ wal sie w postaci siarczku lub siarczanu cynku. Poza tern zawieraja one znaczna ilosc niespalonego wegla i ozesto niewiel¬ kie ilosci srebra i zlota, pochodzace z pierwotnej rudy.Typowa analiza pozostalosci cynko¬ wych wykazalaby okolo 10% cynku i 30% wejgla. Dotychczafc pozostalosci te u- wazano za odpadki, poniewaz nie bylo ta¬ niej i sprawttiej metody kfh wykorzystania.W ostatnich latach powstal projekt poddania czesciowo przeprazonych rud cynkowych swiezeniu, poniewaz sposób ten jest oszczedlniejiszy i daje lepiej wy¬ prazony produkt. Przytem po prazeniu rudy pozostaje dostafeiczlna ilosc siarki, np. 8% do 12%, która sluzy za paliwo przy swiezenfti, lufo tez do mieszaniny do¬ daje sie dla zwiejkszeinia zawartosci siarki swiezego siarczku cynku, sluzacego jako paliwo przy swiezeniu. Dla pewnosci, ze dostateczna ilosc siarki jest obecna do przeprowadzenia swiezenia, zaleca sie, aby w nasypie bytto lepiej zaduzo, niz za- malo siarki, poniewaz w tym ostatnim przypadku zasyp nie zapali sie i nie na¬ stapi wcale swiezenie. Wada jest przy¬ tem to, ze wsktótefk uzycia samej siarici jako paliwa do swiezenia i wtskutek nie¬ wielkiego jej nadmiaru mie moze nastapic calkowite jej za^pailenie sie, przydzeim w najlepszym razie produkt swiezony posia¬ da jeszcze 1% do 1V2% siarfki. Pozostala siatka jest chelmidznie polaczona z pewna iloscia ioynku, co ikomplikuje reakcje w re¬ tortach, oralz w nizej podanym sposobie utrudnia otrzymywanie cynku. Poza tern ws^pomniame piece do czesciowego praze¬ nia lub przeprazania rudy c^nfeowej sa takie, ze zfaaczma iltósc znajdujacej sie wi rudzie siarki przemienia sie w nich z siarczku na siarczan i taki wyprazony za¬ syp 'wprowadzony do aparatu do swieze¬ nia, zawiera zawsze tego rodzaju siar¬ czan, który komplikuje i zmadznie utrud¬ nia swiezenie, poniewaz rozklad siarcza¬ nów jest reakcja pochlaniajaca cieplo i wymagajaca duzo ciepla. Dlatego koniecz¬ nem jest tam, igdzie siarlke stosuje sie ja¬ ko paliwo do swiezenia, pozostawic w za¬ sypie niefiylko dóstatecizna ilosc siarczku niezbedna dla dostarczenia ciepla do swiezenia rudy, lecz, jeszcze pewny nadj miar, aby otrzymac niezbedne cieplo do rozkladu siarczanów i aby w ten; sposób siarke z nich usunac. Przytem wspomnia¬ ne pozostalosci staja sie jeszcze gorsze i usuniecie zupelne siarki z zasylpu tak jest utrudnione, ze pozostaje produkt o dosta¬ tecznie malej zawartosci siarki, który nie daje lepszych rezultatów.Celem niniejszego wynalazku jest u^ wolnienie rudy cynkowej od siarici i wy¬ tworzenie takiego prazonego lub siwiezo- nago anaterjalu, któryby prawie zupelnie nie zawieral siarczku, oraz wcale siar¬ czanu cyniku, a byl natomiast porowaty, aby zawartosc cynku, przy nastepnem traktowanitu, szybko sie odtleniala i desty¬ lowala w ceihi ostatecznego otrzymania metraliczmego icynfeu.Poza tem wynalazek niniejszy daje moznosc wykorzystac jako paliwo pozo¬ stalosci z- retort, w których sa prazone i swiezone rudy, przyczem wedlug nizej o- pisanego sposobti swiezenia dodaje sie te pozostalosci do prazonej rudy. Pozostalo¬ sci te znane sa ogólnie jako „pozostalosci cynjkowe" i zawieraja wiecej lub mniej niespalonego wegla, który dostartoza nie¬ zbednego ciepla do swiezenia, uprzednio prazonych rud cynkowych, przyczem siar¬ ka prawie calkowicie jest usumieta ze swiezego produktu. Dalsza zaleta niniej¬ szego wynalazfctt jest to, ze cynk, znajdu¬ jacy sie w pozostalosciach, podczas swie- — 2 —zerna przestaje byc tru*k*otopliwym i moi&& go destylowac.Przy wykonaniu sposobu wedlug ni¬ niejszego wynalazku drobna ruda siarcz¬ ku cynku, zostaje, w znany sposób, cze¬ sciowo prfcejpraizona, przewaznie tylko taik dalece, jak pozwalaja na to wzgledy eko¬ nomiczne lub praktycznie, oraz bez doda¬ wania innego paliwa, nie liczac siarki za¬ wartej w rudzie; ozmacza to innemi Glowa¬ mi samorodne prazenie. W ten sposób ru¬ da cynkowa moze byc wyprazona az do zawartosci 3% kb 4.% siatki, która to ilosc wysttarciza jako paliwo przy nastep- nem swiezeniu rudy, jest jednak za duza, aby produkt prazony mógl byc bezpo* srednio zaladowany do pieca destylacyj¬ nego. Do tej czesciowo prazonej rudy do¬ daje sie w znany sposób prfcy swiezeniu wody, (jak równiez miaterjalu zawier»aja- cego wegiel, nastepnie ladunek zapala sie a wskutek przeplywu powietrza wegiel za¬ pala sie i ladunek spieka sie. Siarczany, majdajace sie w materjale prazonym, sa przez wegiel bardzo szybko i skutetizaie rozkladane i w tych warunkach .ladunek swiezy sie szybko, a wskutek stJostzrikowo niewielkiej zawartosci siatki, zawartej w materjale, a takze zastosowania wegla, celem dostarczenia pozadanego ciepla do przeprowadzenia procesu swiezenia, siar¬ ka moze byc calkowicie ze swiezonego produktu wydzielona. Prazenie lub swie¬ zenie ladunku z, czesciowo wyprazonej rudy, w której sklad wchodzi materjat zawierajacy wegiel, moze sie odbywac w znanych aparatach do swiezenia.Maferjal zawierajacy wegiel, który stosowany jest latcznie z ctzescioWo wypra¬ zona nida, celem dostarczenia ciepla, po¬ trzebnego dó odmienienia siarczanów i swiezenia, sklada sie z wyzej wymienio- fiyqh pozostalosci cynkowych. Po swieze¬ niu materjal, skladajacy sie ,z czesciowo wyprazonej rudy cynkowej i pozostalosci, miesza sie z weglem, koksem, sola t i. d/ wprowadza do retort, gdzie w zwykly spo¬ sób ogrzetaa, przyczem utleniony cynk przy swiezeniu odtlenia sie na cynk meta¬ liczny i skraca. Skroplony cynk przecho¬ dzi do skraplacza, gdzie sie skrapla na plynny cynk metaiiczny, podczas gdy tte- nek wegla jest odprowadzony w zwykly sposób przez otwór w skraplaczu. Ponie¬ waz swiezony cynk wodny jest od siarki i bardzo porowaty, diestylaoja pary cyn¬ kowej znacznie jest przez to przyspie¬ szona* podczas gdy jedinoczesnie osiaga sie procentowo wyzsza zawartosc cynku, niz to bylo mozliwe w dotychczas stoso¬ wanych sposobach.Pozostalosci cynkowe z retort, zawie¬ rajace wegiel, któne dotycbcaas uwazane byly w piecach przetapiajacych za od¬ padki, dostarczaja idealnie taniego mate- rjalu, sluzacego do przeprowadzenia wy¬ zej wspomnianego odtlenienia siarczanów i swiezenia rudy. Znajdujace sie w pie¬ cach prz*£apiajacych cynk, pozostalosci cynkowe posiadaja rózny sklad chemicz¬ ny i dlatego nie wszystkie nadaja sie do wyzej wspomnianego ceki. Pozostalosci cynkowe moga byc w pewnych przypad¬ kach tak przesiane lub skoncentrowane zapomoca koncentracji wodnej albo ma¬ gnetycznej, ze powstaja z nich dwa lub wiecej produktów, z których jeden zawie¬ ra zwykle wieksza ilosc Czystego wegla i mniejsza ziemistego materjalu i dlatego nadaje sie lepie} jako paliwo do swieze¬ nia wedlug ninie^zego wynalazku, pod¬ czas gdy drugi lnb nastepne produkty na¬ daja sie lepiej do innych celów. Niektóre pozostalosci posiadaja np. bardzo duzo krzemionki i glinki, których doprowadze¬ nie do ladunku retorty nie jest pozadane.Zapomoca jednego z wyzej wspomnia¬ nych sposobów czesto mozliwem jest wy¬ dzielenie znacznej ilosci krzemionki i glin¬ ki, prfcez cb pozostalosci cynkowe nadaja sie lepiej do niniejszego sposobu, Zasto- ^ 3 -S&wfcnie (pozostalosoi cynkowych posiaida te zalety, ze daje z jednaj strony dostep¬ ne i tanie zródlo wegla,-,, z drugilej zas do¬ prowadza do zasypu (okladajacego sie z czesciowo przejprazonych ruid i pozostalo¬ sci cynkowych) peiwna ilosc niedestylowa- nego cynku, który'zmajdtuje sie w tych po¬ zostalosciach i który droga destylacji w retortach moze byc z, nich ohlzyniany. In¬ nemu siloWami, znajdujacy sie w pozosta¬ losciach cynk moze (byc zjnowu odzyskany przez zastosowanie i swiezenie lych pozo¬ stalosci izmiesizanych z czesoiowo pr'zepra- zona ruda cynkowa, poniewaz podcizas procesu swiezenia trudno topliwy, niede- stylowany cyin|k wydziela sie tak idalece, ze jullatnia stie w retorcie, w której traktu¬ je sie swiezony produkt, zawierajacy uprzedlnio trudinotopliwy cynk. Dalsza za¬ leta zastosowania pozostalosci cynko¬ wych z, tfeitort do swiezenia, czesoiowo ptfzeprazonych rud cynkowych jest to, ze rudy te jposiadaja rtzesto' niewielkie ilosci zlota, srebra, miedzi luib innych metali, które pozostaja w pozostalosciach po de¬ stylacji cynku wedi/ug wyzej opisanego sposobu. Pozostalosci te zawieraja jednak zloto, sudbro, miedz i inne metale w tak mailej ilosci, ze nie pokrywaja kosizitów ich otrzymywania. Prtzy izastosowanit: tych pozostalosci cynkowych, stosownie do niniejszego wynalazku, wedlug którego uzyte sa one do swiezenia wraz z ladun¬ kiem, skladajacym sie z czesciowo pTze- pirazonej rudy cynkowej, zloto, srebro, miedz i inne metale nagromadzaja sie stopniowo w pozostalosciach przez kilka¬ krotne ich uzycie, dzieki czemu zawiera- bruk L. Bogusi ja óne wriesztcie dostateczna ilosc metali, których otrzymywanie juz sie oplaca* Wtedy pozostalosci te wydala sie z retort, odpowiednio traktuje, dla otrzymania wartosciowych metali, przyczem do apa¬ ratu do swiezenia wprowadza sie swieze pozostalosci.W powyzszym opisie jest mowa o od¬ siarczonej, swiezonej rudzie cynkowej, która nadaje sie jako ladunek do retort, celem wydobycia zawartego w niej cynku, rozumie sie jednak, ze materjal ten moze sluzyc równiez -do innych celów^ niz do o- tuzymywania metalicznego cynku, np. do otrzymania tlenku cynku z materjalu od- siairczionego i swiezonego, albo do otrzy¬ mania cyniku jako metalu, luib jego zjwiaz- ków zapomoca innych sposobów. PL