Przedmiotem wynalazku jest uklad automatycz¬ nej regulacji jaskrawosci w urzadzeniu do prze¬ twarzania sygnalów wizyjnych, zawierajacym uklad automatycznego ogranicznika pradu wiazek elek¬ tronów w kineskopie, przeznaczony do automa¬ tycznego ograniczania nadmiernego przeplywu pradu kineskopu oraz uklad kompensujacy nie¬ pozadane zmiany poziomu stalopradowego, pow¬ stajace wówczas, gdy amplituda sygnalów* wizyj¬ nych zmienia sie na skutek dzialania automa¬ tycznego ogranicznika pradu wiazek elektronów w kineskopie w kierunku zapewniajacym ogranicze¬ nie nadmiernego przeplywu pradu przez kineskop.Znany jest uklad automatycznej regulacji jas¬ krawosci w ukladzie przetwarzania sygnalów wi¬ zyjnych, zawierajacym uklad automatycznego ogra¬ nicznika pradu wiazek i posiadajacym kanal wi¬ zyjny do przetwarzania sygnalów wizyjnych re¬ prezentujacych obraz, z okresowo powtarzajacy¬ mi sie okrasami trwania obrazu i okresami wy¬ gaszania usytuowanymi miedzy sasiednimi okresa¬ mi trwania obrazu, i zawierajacych poziom wy¬ gaszania okreslajacy jaskrawosc obrazu. Uklad zawiera zródlo napiecia odniesienia jaskrawosci, kineskop i wzmacniacz sygnalów wizyjnych o re¬ gulowanym wzmocnieniu zawarty w kanale wi¬ zyjnym, komparator dolaczony do wzmacniacza i zródla napiecia odniesienia jaskrawosci dla do¬ starczania sygnalu wyjsciowego wskazujacego róznice miedzy napieciem odniesienia i poziomem wygaszenia, filtr dolaczony do komparatora i wzmacniacza, pierwszy obwód sprzegajacy wla¬ czony miedzy wzmacniacz i kanal wizyjny, oraz uklad ogranicznika wiazki uzyskujacy sygnal wyjsciowy sterowania, reprezentujacy pobór nad¬ miernego pradu przez kineskop, a takze drugi obwód sprzegajacy wlaczony miedzy uklad ogra¬ nicznika pradu wiazek i pierwszy punkt we wzmacniaczu. io Odbiornik telewizyjny lub podobne urzadzenie do przetwarzania sygnalów wizyjnych zawiera srodki techniczne przeznaczone do automatyczne¬ go ograniczenia nadmiernego przeplywu pradu ki¬ neskopu poprzez regulacje amplitudy szczytowej 15 sygnalów telewizyjnych w kierunku zapewniaja¬ cym ograniczenie nadmiernych pradów wiazek elektronów w odpowiedzi na sygnal sterujacy au¬ tomatycznego ograniczania pradu wiazek elektro¬ nów. Uklady tego typu sa przedstawione w opi- 20 sach patentowych Stanów Zjednoczonych Amery¬ ki nr 4126 884 oraz nr 4 096 518. Sygnal sterujacy automatycznego ograniczania pradu wiazek elek¬ tronów wykorzystywany w ten sposób w pewnych przypadkach wywoluje równiez niepozadane duze tf zmiany skladowej stalopradowej sygnalu wizyjne¬ go. Zmiany skladowej stalopradowej moga byc przykre w skutkach i musza byc eliminowane lub kompensowane. Urzadzenie przeznaczone do tego celu jest opisane w zgloszeniu patentowym Sta- M nów Zjednoczonych Ameryki nr 794128, które126 553 3 4 przedstawia uklad regulacji jaskrawosci zawiera¬ jacy zamkniety uklad regulacji. W tym ukladzie wykorzystuje sie kluczowany komparator i kon. densator filtrujacy zalaczone na wyjsciu kompa¬ ratora, dzialajace jako uklad próbkujacy i pamie¬ tajacy wlaczony w zamknietym obwodzie regula¬ cji z kanalem wizyjnym. Odfiltrowany wyjsciowy sygnal komparatora jest wykorzystywany do re¬ gulacji skladowej stalopradowej sygnalu wizyjne¬ go tak, aby ta skladowa zasadniczo odpowiadala napieciu odniesienia reprezentujacemu jaskrawosc.Pojemnosc kondensatora filtrujacego jest wybra¬ na tak, aby czas reakcji ukladu automatycznej regulacji jaskrawosci i jego odpowiedz na zakló¬ cenia szumowe odpowiadaly jaskrawosci odtwarza¬ nia obrazu.Niepozadane zmiany poziomu stalopradowego sygnalu wizyjnego sa szczególnie przykre wów¬ czas, gdy uklad ogranicznika pradu wiazek elek¬ tronów jest pobudzany do pracy w odpowiedzi na szybkie lub powodowane starami przejscio¬ wymi nadmierne zwiekszanie pradu wiazek elek¬ tronów w powtarzajacych sie lub niepowtarzaja- cych sie warunkach sygnalowych. Niektóre przy¬ klady tego typu zwiazane sa z obecnoscia sygnalu wizyjnego reprezentujacego obszary jasne obrazu otoczone obszarami ciemnymi obrazu, powtarza¬ jace sie w czasie trwania kilku okresów wybie¬ rania pola, albo tez kompleksowych wzorów ob¬ razów zawierajacych naprzemiennie usytuowane obszary obrazu z przejsciami od czerni do bieli, takie, jakie moga byc wytwarzane przez sygnaly zwiazane z systemami gier wizyjnych. Niepowta- rzajace sie szybkie zwiekszenia nadmiernych pra¬ dów wiazek elektronów moga miec miejsce przy dowolnym szybkim przejsciu od czerni do bieli takim, jakie zachodzi przy zmianie kanalów, gdy po ciemnym obszarze nastepuje natychmiast o wiele jasniejsza scena lub gdy jest przeprowadza¬ na przez telewidza szybka ekstremalna regulacja jaskrawosci lub regulacja kontrastu.Przy wystapieniu takich warunków automatycz¬ ny uklad próbkujacy i pamietajacy automatycznej regulacji jaskrawosci moze okazac sie niezdolny do kompensowania szybkich zmian poziomu skla¬ dowej stalopradowej sygnalu wizyjnego, jezeli czas odpowiedzi ukladu próbkujacego i pamietajacego jest stosunkowo dlugi w porównaniu z szybkoscia zmian poziomu skladowej stalopradowej. Oznacza to, ze odfiltrowany sygnal wyjsciowy komparato¬ ra bedzie mial niewystarczajaca wartosc, aby sko¬ rygowac zmiane skladowej stalopradowej.Niezdolnosc ukladu automatycznej regulacji ja¬ skrawosci do zapewnienia korekcji skladowej sta¬ lopradowej w tych warunkach moze w sposób wyrazny i niepozadany przejawic sie w odtwo¬ rzonym obrazie w szczególnosci wówczas, gdy nieskompensowane zmiany skladowej staloprado¬ wej daza w kierunku przeciwnym do kierunku zmian regulowanej amplitudy szczytowej sygna¬ lu regulowanego, poniewaz takie zmiany sklado¬ wej stalopradowej daza w kierunku zwiekszenia .jaskrawosci obrazu i z tego powodu w kierun¬ ku zwiekszenia przeplywajacego przez kineskop pradu wiazek elektronów. Takie zwiekszenie pra¬ du wiazek elektronów powoduje dodatkowe ob¬ ciazenie ukladu zasilania kineskopu. W niektó¬ rych przypadkach napiecia zasilania kineskopu, to znaczy napiecie zródla wysokiego napiecia oraz napiecia zasilania zwiazane z innymi czesciami odbiornika, to znaczy ukladami do przetwarzania sygnalów wizyjnych i ukladami odchylania, sa uzyskiwane ze wspólnego ukladu zasilania, na przyklad, z transformatora wyjsciowego odchyla¬ nia linii. Nawet jezeli wspólne zródlo zasilania jest regulowane, moga powstac warunki niesta¬ bilne, jezeli ze zródla zasilania bedzie pobierany prad przewyzszajacy uprzednio ustalona wartosc dopuszczalna, taki, jaki dodatkowo pobiera kines. kop w warunkach ekstremalnych. Jednym z wi¬ docznych objawów takich warunków jest fluktua¬ cja (niestabilnosc) poziomu jaskrawosci obrazu wywolana fluktuacjami stalopradowego napiecia zasilania, wytwarzanego przez zródlo zasilania. W róznych warunkach, to znaczy jezeli jaskrawosc poczatkowa jest ustalona na wysokim poziomie, dzialanie obwodów synchronizacji obrazu moze byc takie, ze zostanie naruszona stabilnosc obra¬ zu, to znaczy zostanie naruszona synchronizacja pola i linii.Fluktuacje poziomu jaskrawosci . obrazu moga równiez miec miejsce, gdy zmiany poziomu skla¬ dowej stalopradowej wywolane dzialaniem ukla¬ du ogranicznika pradu wiazek elektronów daza w tym samym kierunku, w jakim zmienia sie amplituda szczytowa sygnalu regulowanego, w tym przypadku jaskrawosc obrazu bedzie zmieniala sie miedzy poziomem odpowiadajacym normalnej jaskrawosci a zmniejszonym poziomem jaskra¬ wosci.Zmiany poziomu skladowej stalopradowej i to¬ warzyszace temu niepozadane efekty moga byc znacznie zmniejszone lub eliminowane poprzez zwiekszenie czasu odpowiedzi komparatora, na przyklad, poprzez zmniejszenie pojemnosci konden¬ satora filtrujacego zalaczonego na wyjsciu kom¬ paratora. Jednakze nie jest to rozwiazaniem opty¬ malnym, poniewaz mala pojemnosc kondensatora filtrujacego zmniejsza odpornosc na szumy ukla¬ du automatycznej regulacji jaskrawosci. Pozadane jest zaprojektowanie automatycznego ukladu re¬ gulacji jaskrawosci zawierajacego komparator i obwody przyporzadkowane, które kompensowalyby niepozadane zmiany poziomu skladowej stalopra¬ dowej sygnalu wizyjnego wywolane dzialaniem ukladu ogranicznika pradu wiazek elektronów na drodze nie wymagajacej zastosowania rozwiazan kompromisowych pod wzgledem skutecznosci (to znaczy odpornosci na szumy) ukladu automatycz¬ nej regulacji jaskrawosci. Uklad automatycznego ogranicznika pradu wiazek elektronów z obwo¬ dami regulacyjnymi, przedstawiony w opisie pa¬ tentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4 096 518, jest przeznaczony do zapewniania na- daznego sterowania poziomem stalopradowym syg¬ nalu wizyjnego (jaskrawosc obrazu) i amplituda szczytowa (kontrast obrazu) w róznych zakresach zmian nadmiernego pradu wiazek elektronów.Uklad czujnika zawarty w ukladzie automatycz- 10 15 90 25 45126 553 6 nego ogranicznika pradu wiazek elektr (.ów jest przedstawiony w opisie patentowym Sta ^w Zjed¬ noczonych Ameryki nr 4 167 025.Uklad wedlug wynalazku zawiera obvfd sprze¬ gajacy zawierajacy tranzystor, którego emiter jest dolaczony do wzmacniacza, kolekto jest do¬ laczony do zródla dodatniego potencjalu i stalopra- dowego, a baza jest dolaczona z jednej strony do kondensatora, a z drugiej strony do ukladu regu¬ lacji kontrastu.Komparator ma odpowiedz czasowa w/lna wzgle¬ dem zmian przejsciowych wyjsciowego^ poziomu stalopradowego.Komparator i kondensator sa wlaczone w ukla¬ dzie próbkowania i pamietania w zamknietym ob¬ wodzie sterowania z kanalem wizyjnym.Do elektrody przyspieszajacej kineskopu jest dolaczony wzmacniacz wysokonapieciowy.Kondensator jest wlaczony miedzy wyjscie ukla¬ du automatycznego ogranicznika pradu wiaze1 elektronów, a wtórnik emiterowy dolaczony *o wzmacniacza.Wzmacniacz zawiera tranzystor majacy nc wejs¬ ciu baze dolaczona do kanalu wizyjpcgo i na wyjsciu kolektor, a emiter tranzystora jest dola¬ czony do zródla pradowego w postaci tranzystora, przy czym do kolektora tranzystora jest dolaczo¬ ny rezystor obciazenia. Wyjscie ukladu ogranicz¬ nika pradu wiazek jest polaczone do tranzystora.Kondensator jest dolaczony z jednego konca do wyjscia ukladu ogranicznika pradu wiazek i z drugiego konca do rezystora obciazenia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowo-ideowy czesci od¬ biornika telewizji kolorowej zawierajacego uklad wedlug wynalazku, a fig. 2 i fig. 3 — inne czes¬ ci odbiornika, których omówienie jest niezbedne dla zrozumienia dzialania ukladu wedlug wyna¬ lazku.Przedstawione na fig. 1 zródlo 10 sygnalów wi¬ zyjnych zapewnia detekcje calkowitego sygnalu wizyjnego zawierajacego skladowe chrominancji i luminancji. Skladowa chrominancji jest przetwa¬ rzana w ukladzie przetwarzania 24 skladowej chro¬ minancji, wlaczonym w torze chrominancji odbior¬ nika telewizyjnego. Skladowa chrominancji jest doprowadzana do ukladu przetwarzania 24 skla¬ dowej chrominancji poprzez uklad selekcji czesto¬ tliwosciowej 20 skladowych calkowitego sygnalu wizyjnego. Uklad przetwarzania 24 skladowej chro¬ minancji moze zawierac na przyklad stopnie wzmacniajace, jak równiez stopnie automatycznej regulacji nasycenia kolorów oraz stopnie automa¬ tycznej regulacji czestotliwosci i fazy. Sygnaly z ukladu przetwarzania 24 sa nastepnie wzmacnia- sne przez wzmacniacz chrominancji 35 i doprowa¬ dzane do demulatora chrominancji SS celem wy¬ tworzenia sygnalów róznicowych koloru E — Y, G-iiB-I. Kazdy z sygnalów róznicowych koloru jest sumowany z sygnalem luminancji Y w ukladach macierzowych 4L», 4tb i 4tc, w wy¬ niku czego wytworzone zostaja sygnaly R, G i B reprezentujace kolory podstawowe obrazu. Te syg¬ naly sa nastepnie doprowadzane do kineskopu 41 10 15 20 25 40 45 50 poprzez stopnie wysterowujace kineskop (nie prze¬ kazane na rysunku).Uklad przetwarzania 42 sygnalów luminancji wla¬ czony w torze luminancji odbiornika wzmacnia wstepnie he sygnaly i w inny sposób przetwarza skladowe: luminancji calkowitego sygnalu wizyj¬ nego doprowadzana ze zródla 10 sygnalów wi¬ zyjnych. Przetworzona skladowa luminancji jest doprowadzana do wzmacniacza 44 luminancji za¬ wierajacego pare tranzystorów 45 i 46 wlaczonych w ukladzie wzmacniacza róznicowego, oraz zródlo pra/owe zawierajace tranzystor 47, przeznaczone dcy doprowadzania pradów roboczych do tranzy¬ storów 45 i 46. Obciazeniem dla wzmacniacza 44 /*st tranzystor 69 wlaczony w ukladzie o wspól¬ nym kolektorze i rezystor 49 obciazenia wlaczo¬ ny w obwodzie kolektorowym tranzystora 46.Wzmocniony sygnal luminancji T jest uzyskiwa¬ ny na kolektorze tranzystora 46 i doprowadzany do kazdego z ukladów macierzowych 40a, 40b i 49c, zbudowanych identycznie.Sygnal luminancji Y na wyjsciu kolektorowym tranzystora 46 jest sygnalem okresowym, zajmu¬ jacym okres powrotu Tj usytuowany miedzy ko¬ lejno po sobie nastepujacymi okresami wybiera¬ nia linii, w czasie których przenoszona jest infor¬ macja o luminancji odtwarzanego obrazu repre¬ zentowana przez sygnal Y'. Okresy wygaszania sa zajete przez impulsy synchronizacji o bieguno¬ wosci ujemnej i przez poziom odniesienia wyga¬ szania VB (to znaczy poziom odniesienia jaskra¬ wosci). Poziom odniesienia wygaszania VB nie zmie¬ nia sie w zaleznosci od informacji obrazowej i w przyblizeniu odpowiada poziomowi czerni sygna¬ lu luminancji. Jednakie zmiany poziomu odnie¬ sienia "wygaszania VB powoduja zmiany jaskra¬ wosci obrazu.W przypadku nadawania calkowitego sygnalu telewizyjnego tak zwana czesc tylna okresu Tt trwania calkowitego sygnalu wizyjnego jest zaje¬ ta przez kilkuókresowy sygnal synchronizacji ko¬ lorów o czestotliwosci równej okolo 3,58 MHz wedlug standardu telewizyjnego Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki. Sygnal synchronizacji kolorów jest eliminowany z sygnalu luminancji w wyni¬ ku dzialania fittru-pulapki (nie pokazanego na rysunku) zalaczonego przed ukladami luminancji, zestrojonego na czestotliwosc 3,58 MHz. Przedzial czasowy T, jest zajety tylko przez sygnal repre¬ zentujacy poziom odniesienia jaskrawosci (poziom odniesienia wygaszania).Kontrast obrazu jest regulowany za pomoca ukladu regulacji 85 kontrastu, to znaczy za po* moca potencjometru regulacji kontrastu dostepne¬ go dla telewidza. Ufclad regulacji 9S kontrastu zmienia prad przeplywajacy przez tranzystor 47, przy czym sterujacy sygnal pradowy jest dopro¬ wadzany dó tranzystora 47 poprzez wtórnik emi¬ terowy zrealizowany przy wykorzystaniu tranzy¬ stora 48. W wyniku tego nastepuje zmiana wzmoc¬ nienia wzmacniacza 44, a na kolektorze tranoytfto- ra 44 uzyskuje sie amplitude szczytowa sygnalu luminancji Jaskrawosc obrazu jest regulowana recznie za pomoca obwodu zawierajacego potencjometr 7t7 regulacji jaskrawosci, dolaczonego do zródla do¬ datniego potencjalu stalopradowego +11,2 V.Zwiekszenie lub zmniejszenie jaskrawosci jest u- zysfciwane poprzez regulacje potencjometru 70, to znaczy poprzez zmiane ustawienia jego suwaka w polozeniu posrednim miedzy polozeniem górnym MAX i polozeniem dolnym MIN, przy której to zmianie polozenia suwaka potencjometru 70 wy¬ stepuja zmiany napiecia miedzy baza a emiterem tranzystora 78 wlaczonego w ukladzie wtórnika emiterowego. Napiecie emiterowe tranzystora 78 reprezntuje napiecie odniesienia jaskrawosci, któ¬ rego wartosc jest zalezna od ustawienia suwaka potencjometru 70 regulacji jaskrawosci. Jest ono doprowadzane do wejscia kluczowanego róznico¬ wego komparatora 50 o duzym wzmocnieniu,, zbu¬ dowanego w ukladzie próbkowania i pamietania.Komparator 50 zawiera próbkujace tranzystory 52 i 54 o polaczonych razem emiterach, wlaczone w ukladzie wzmacniacza róznicowego. Prady ro¬ bocze dla tranzystorów 52 i 54 sa doprowadzane poprzez tranzystor 56 bedacy kluczowym zródlem pradu i rezystor 57. Obciazenie rzeczywiste dla tranzystorów 52 i 54 stanowi obwód tak zwanego lustra pradowego, zawierajacy tranzystor 61, tranzystor 60 wlaczony w ukladzie diody i rezy¬ stor 65.Napiecie odniesienia jaskrawosci z potencjome¬ tru 70 jest doprowadzane do bazy tranzystora, próbkujacego 54, a sygnal B koloru niebieskiego z wyjscia ukladu macierzowego 40e jest doprowa¬ dzany do bazy tranzystora 52 poprzez diode 51.Sygnal wyjsciowy z kolektora tranzystora 52 jest doprowadzany do kondensatora 68 usredniajace¬ go doprowadzona do niego informacje. Kondensa¬ tor ten jest wlaczony miedzy baze tranzystora 67 a punktem polaczenia bazy tranzystora 48, wyjs¬ cia ukladu regulacji 85 kontrastu i zacisku B be¬ dacego jednym z zacisków wyjsciowych ukladu 90 automatycznego ogranicznika pradu wiazek e- lektronów. Dioda 53 spolaryzowana w kierunku przewodzenia, zgodnym z kierunkiem przewodze¬ nia obwodu kolektor-emoiter tranzystora 52 jest zalaczona miedzy kondensatorem 68 a wyjsciem kolektorowym tranzystora 52. Napiecie wytwarza¬ ne na kondensatorze 68 w wyniku doprowadza- tt nia do niego napiecia wyjsciowego fcomfparar.ora 50 jest doprowadzane do wzmacniacza 44 poprzez wtórnik emiterotfy zrealizowany z wykorzystaniem tranzystora 67 i poprzez tranzystor 69. Napiecie to sluzy do regulacji poziomu wygaszania i przez M to poziomu jaskrawosci wyznaczonego przez po¬ ziom stalopradowy sygnalu luminancji T uzyski¬ wanego na kolektorze tranzystora 46 wzmacniacza luminancji 44 i jest wykorzystywane w sposób o- pisanyponizej. M Uklad 90 automatycznego ogranicznika pradu wiazek elektronów moze zawierac obwody regu¬ lacyjne przeznaczone do zapewnienia - nadaznego sterowania poziomem stalopradowym sygnalu wizyjnego (jaskrawosc obrazu) i amplituda szczy- w towa (kontrast obrazu) w róznych zakresach zmian nadmiernego pradu wiazek elektronów. Do wejs¬ cia ukladu 90 automatycznego ogranicznika jest doprowadzany sygnal reprezentujacy nadmierny prad wiazek eielrtronow kineskopu* na który rea- m 553 8 guje czujnik 210 przedstawiony na fig. 2, mierza¬ cy poziomu pradu IR pobieranego przez kineskop, przeplywajacego do wejscia stalopradowego wzmac¬ niacza wysokonapieciowego 215, który jest zród- 5 lem wysokiego napiecia roboczego i pradu elek¬ trody przyspieszajacej kineskopu.W danym przykladzie wykonania wynalazku uklad 90 automatycznego ogranicznika pradu wia¬ zek elektronów jest zbudowany tak, ze napiecie 10 sterujace o biegunowosci ujemnej uzyskiwane na wyjsciowym zacisku B ukladu 90 automatycznego ogranicznika wówczas, gdy prad wiazek jest wiek¬ szy od poziomu progowego, mieszczacego sie w pierwszym zakresie wartosci pradów, jest dopro- 19 wadzane poprzez tranzystor 48 do tranzystora 47 bedacego zródlem pradowym we wzmacniaczu 44.W wyniku tego zmienia sie aanplióuria szczytowa sygnalu wizyjnego przetwarzanego przez wzmac¬ niacz 44 w kierunku ograniczenia pradu wiazek 20 elektronów. Napiecie sterujace o biegunowosci ujem- nej, uzyskiwane na wyjsciowym zacisku A ukladu 90 wówczas, gdy prad wiazek staje sie wiekszy od poziomu progowego mieszczacego sie w drugim zakresie wartosci pradów wiekszych od wartosci M pierwszego zakresu, jest doprowadzane do bazy tranzystora 54 komparatora poprzez tranzystor 78.Sluzy to do modyfikowania napiecia reprezentu¬ jacego jaskrawosc odniesienia, doprowadzanego do tranzystora 54 komparatora. To napiecie steru¬ je, jace lacznie z dzialaniem toomfcaraitora 50 sluzy do zmiany poziomu stalopradowego sygnalu lumi¬ nancji i przez to jaskrawosci obrazu w kierun¬ ku ograniczenia wiazek elektronów na poziomie mniejszym od poziomu progowego. Napiecie steru¬ jace na zacisku B jest stabilizowane w tym cza¬ sie na ustalonym poziomie.Poziom wygaszenia sygnalu luminancji i stad jaskrawosc obrazu odtwarzanego sa regulowane w zaleznosci od napiecia na kondensatorze 68.Komparator 50, wzmacniacz 44 i uklad macierzo¬ wy 40e tworza zamkniety obwód (tak zwana pet- le-serwo), którego zadaniem jest utrzymywanie zasadniczo ustalonego stosunku miedzy napieciem stalopradowym nastawianym za pomoca potencjo¬ metru 70 regulacji jaskrawosci i jaskrawoscia wy¬ znaczona przez sygnal B doprowadzany do kines¬ kopu 41 z wyjscia ukladu macierzowego 40e.Komparator 50 i kondensator 68 sa wlaczone w ukladzie, który jest nazywany ukladem próbku¬ jacym i pamietajacym. Próbkowanie ma miejsce w okresie Tt zajetym przez sygnal synchronizacji kolorów, a zapamietywanie — w pozostalym cza¬ sie kazdego cyklu odchylania linii.Tranzystor 56 bedacy zródlem pradu w kom¬ paratorze 50 i w konsekwencji próbkujacy tran¬ zystor 52 oraz próbkujacy tranzystor 54 sa prze¬ laczane w stan przewodzenia przez okres próbko¬ wania w odpowiedzi na dodatnie okresowe impul¬ sy kluczujace YK doprowadzane do bazy tranzy¬ stora 56 w okresie Tt zajetym przez sygnal syn¬ chronizacji kolorów. Okresowe impulsy kluczuja¬ ce sa doprowadzane ze zródla 55 impulsów klu¬ czujacych. Poniewaz okres Tt odpowiada czesci o- kresu wygaszania (powrotu), podczas którego In¬ formacje o luminancji i chrominancji obrazu nie wystepuja w sygnale wizyjnym, sygnal wizyjny126553 1# uzyskiwany na wyjsciu ukladu mari/:zowego 40c doprowadzany do bazy tranzystora )52 zawiera tylko skladowa poziomu wygaszania. ,_ W statycznych warunkach regull:ji Jaskra¬ wosci dla danego ustawienia potei* ometru 70 i danego czasu, gdy tranzystor 56 je*1 przelaczony w stan przewodzenia, komparator U porównuje napiecie, które pojawia sie na bazfc tranzystora 54 i które odpowiada pozadanemu poziomowi jaskrawosci zgodnemu z ustawieni* jm potencjo¬ metru 70, z napieciem które pojaw/i sie na ba¬ zie tranzystora 52 i które odpowiada jaskrawosci reprezentowanej przez poziom wygaszania sygna¬ lu, fetory jest otrzymywany na wyjsciu ukladu' ma¬ cierzowego 40c. Napiecia na bazach tranzystorów 52 i 54 komparatora moga sie róznic na skutek rozregulowania ustawienia potencjometru 70 lub fluktuacji poziomu wygaszania syg4ilu B na sku¬ tek zmian temperatury lub z intiych powodów.Jezeli istnieje róznica miedzy tymi napieciami komparator 50 wytwarza napieciowy sygnal ste¬ rujacy uzyskiwany na kolektorze tranzystora 52, a wiec i na kondensatorze 68 i na bazie tranzy¬ stora 60, którego wartosc i biegunowosc sa takie, jgkie sa wymagane, aby zmniejszyc te róznice do zera — to znaczy róznice miedzy napieciami na bazach tranzystorów 52 i 54, co odpowiada wy¬ twarzaniu zerowego sygnalu uchybu.Jezeli na przyklad, napiecie na bazie tranzy¬ stora 52 zmienia sie wzgledem napiecia na ba¬ zie tranzystora 54, prad kolektora i napiecie na kolektorze tranzystora 52 beda zwiekszac sie od¬ powiednio wzgledem pradu kolektora i napiecia na. kolektorze tranzystora 54 na skutek dzialania komparatora róznicowego 50 w okresie T* Zwiek¬ szone napiecie kolektorowe tranzystora 54 pola¬ ryzuje tranzystor pnp 61 tak, ze zmniejsza sie prad przeplywajacy przez ten tranzystor. W wy¬ niku tego zmniejsza sie ladunek elektryczny zma¬ gazynowany przez kondensator 68, to znaczy kon¬ densator ten rozladowuje sie, a prad rozladowania kondensatora przeplywa przez obwód kolektor-emi- ter tranzystora 52 w zaleznosci od wartosci jego przewodnosci. Wytworzony sygnal napieciowy bez zmiany biegunowosci zostaje doprowadzony po¬ przez tranzystory 67 i 60 oraz rezystor 40 do ko¬ lektora tranzystora 46, co powoduje, ze poziom wygaszania sygnalu luminancji Y na kolektorze tranzystora 46 równiez zmniejsza sie w odpowied¬ nim stopniu. To zmniejszenie poziomu wygaszania dazy w kierunku zmniejszania róznicy potencja¬ lów miedzy bazami tranzystorów 52 i 54 kompa¬ ratora do zera, co swiadczy o spelnieniu posta¬ wionych wymagan.Wzmocnienie wzmacniacza 44 zmniejsza sie, je¬ zeli uklad 00 automatycznego ogranicznika wytwa¬ rza wyjsciowy sterujacy sygnal napieciowy na zacisku B. Sygnal sterujacy o biegunowosci ujem¬ nej, uzyskiwany na zacisku B ukladu 00, jest przekazywany poprzez wtórnik emiterowy z tran¬ zystorem 48 bez odwracania fazy na baze tranzy¬ stora 47. Ten sygnal sterujacy zmienia sie w kie¬ runku zmniejszenia pradu przeplywajacego przez tranzystor 47, a wiec i wzmocnienia sygnalowe¬ go wzmacniacza 44 proporcjonalnie do wartosci sygnalu sterujacego. Takie zmniejszenie wzmocnie¬ nia wzmacniacza 44 powoduje zmniejszenie ampli¬ tudy szczytowej sygnalu luminancji, pojawiaja¬ cego sie na wyjsciu kolektorowym tranzystora 46 i w takiej mierze, ze nastepuje ograniczenie pradu wiazek elektronów przeplywajacego przez kines¬ kop 41.Nalezy zaznaczyc, ze chociaz amplituda sygnalu luminancji zmniejsza sie w kierunku ogranicze- 10 nia pradu wiazek elektronów, poziom staloprado- wy na kolektorze tranzystora 46 ma tendencje zwiekszac sie w przeciwnym kierunku, to znaczy w kierunku zwiekszenia jaskrawosci obrazu i stad pradu wiazek elektronów. Przyczyna tego jest 15 zmniejszenie wzmocnienia pradu przeplywajacego przez tranzystor 46, gdyz zmniejszony prad powo¬ duje wytworzenie spadku napiecia stalopradowego na rezystorze 40 obciazenia, przez co zwieksza sie napiecie stalopradowe na kolektorze tranzysto- 20 ra 46.Rózne warunki sygnalowe charakterystyczne dla procesów przejsciowych, na przyklad takie, któ¬ re byly wymienione powyzej, moga stac sie przy¬ czyna nadmiernych pradów nieustalonych wywo- 25 lanych procesami okresowymi i nieokresowymf.Odpowiednie sygnaly sterujace dla warunków przejsciowych sa wytwarzane na wyjsciowym za¬ cisku B ukladu 00 automatycznej ogranicznika pradu wiazek elektronów w odpowiedzi na te M warunki sygnalowe. Sluza one do zmniejszania wzmocnienia sygnalów przez wzmacniacz 44 w kierunku ograniczenia pradów nadmiernych. W tym samym czasie jednakze zwieksza sie chwilo¬ we napiecie kolektorowe tranzystora 46, przy czym 2S zmienia sie to napiecie z szybkosca, z jaka zmie¬ nia sie sygnal sterujacy ukladu 00 automatyczne¬ go ogranicznika pradu wiazek, poniewaz zwiek¬ szone napiecie kolektorowe tranzystora 46 jest zwiazane ze zmniejszeniem przeplywu jradu i 43 wzmocnienia sygnalowego tranzystora 46. To zwiekszenie napiecia kolektorowego tranzystora 46 nie jest pozadane, poniewaz dazy w kierunku przeciwnym do kierunku ograniczenia efektu wy¬ wolywanego zmniejszeniem wzmocnienia wzmac- tt niacza 44 i moze równiez spowodowac uszkodze¬ nie ukladów zasilania odbiornika telewizyjnego w taki sposób ze odtworzenie obrazu równiez zostaje zaklócone.Na fig. 3 przedstawiony jest uklad zasilajacy M odbiornik telewizyjny w energie elektryczna. Ener¬ gia zasilania jest uzyskiwana z wyjsciowego trans¬ formatora wysokonapieciowego 310 odchylania linii, który to uklad nadaje sie do zastosowania lacznie z ukladem wedlug wynalazku. Na fig. 3 M uzwojenie pierwotne transformatora wysokonapie¬ ciowego 310 odchylania linii jest dolaczone do stop¬ nia wyjsciowego 315 odchylania linii, zrealizowa¬ nego w znanym ukladzie zawierajacym regulator 312, separator synchronizacji 313 i generator 314 odchylania linii. Z transformatorem wysokonapie¬ ciowym 310 jest polaczony równiez regulator 328 napiecia, zawierajacy element regulacyjny 825 orax tyrystor 328, przeznaczone do wytwarzania regu¬ lowanego napiecia na uzwojeniu pierwotnym. tg Transformator wysokonapieciowy 310 przedstawia126 553 11 12 soba zródlo zasilania wspólne dla wielu ukladów, przy czym poszczególne napiecia zasilania o okres¬ lonych wartosciach sa uzyskiwane z uzwojen wtór¬ nych tego transformatora. W szczególnosci górne uzwojenie wtórne 386 niskiego napiecia dostarcza wysokonapieciowe impulsy Unii doprowadzane do wzmacniacza wysokonapieciowego 215 (fig. 2), a z odczepów uzwojenia wtórnego mniejszego napiecia sa uzyskiwane napiecia stalopradowe wykorzysty¬ wane do zasilania róznych obwodów uftdadu orai impulsy kluczujace i wygaszania.Regulacja tego ukladu zasilania moze byc za¬ klócona, jezeli bedzie on zmuszony dostarczac wieksza energie przekraczajaca wartosci dopusz¬ czalne/przewidziane przez konstruktora urzadze¬ nia, na przyklad w warunkach procesów przejscio¬ wych, którym towarzyszy nadmierny prad przeply¬ wajacy przez kineskop, to znaczy w warunkach powstawania nadmiernego pradu IRX, Jak na fig. 2.Warunki te moga byc wyzwalane szybkimi zmia¬ nami poziomu stalopradowego sygnalu wizyjne¬ go, spowodowanymi dzialaniem ukladu automa¬ tycznego ogranicznika pradu wiazek elektronów, o czym bylo powiedziane powyzej, poniewaz te skie¬ rowane przeciwnie zmiany daza do zwiekszenia jaskrawosci obrazu i stad zuzycia pradu przez kineskop.Nadmierne zapotrzebowanie pradu zwiazane z kazdym z napiec zasilania w prad staly otrzymy¬ wanych z ukladu zasilania zawierajacego transfor¬ mator wysokonapieciowy 310, moze zaklócic regu¬ lacje tych obwodów. Najprawdopodobniej wysta¬ pi to podczas pracy z ograniczeniem pradu wiaz¬ ki, gdy prad wiazki (prad IR dostarczy do ki¬ neskopu przez wzmacniacz wysokonapieciowy 215) jest nadmierny. Prad taki obciaza obwód zasila¬ nia +Vt (fig. 2) zwiazany ze zródlem pradu za¬ silajacego, którym jest uzwojenie wtórne transfor¬ matora wysokonapieciowego 31* (fig. 3). W szcze¬ gólnosci regulator 322 moze byc zródlem procesów nieustalonych, jezeli w bardzo krótkim czasie musi zapewnic bardzo duzy prad, co moze byc wywolane dodatkowym przejsciowym wzrostem poziomu stalopradowego, wywolanym przez dzia¬ lanie ukladu automatycznego ogranicznika pradu wiazek, gdy prad wiazki jest Juz duzy. W takich warunkach przejsciowych moze zostac zaklócone normalne dzialanie regulatora 322 tak, ze moga powstac w obwodzie regulatora 322 relaksacje, co sprowadza do zera jego wlasnosci regulacyjne (na przyklad zaklócone moze zostac dzialanie tyry¬ stora 328 Jako elementu przelaczajacego, nawet w punkcie pracy zabezpieczonorni przed powrotem do stanu nieprzewodzenia). W takim przypadku wy¬ stapia niepozadane fluktuacje napiac zasilania pradu stalego. Fluktuacje te przejawiac sie beda na obrazie odtworzonym jako fluktuacje Jaskra¬ wosci, a w pewnych warunkach Jako utrata sta¬ bilnosci obrazu spowodowana zaklóceniem syn¬ chronizacji obrazu w wyniku zaklóconego dziala¬ nia ukladów odchylania linii i pola, spowodowa¬ nego zmianami napiecia zasilania. Czestotliwosc powtarzania takich fluktuacji Jest zalezna od sze¬ regu czynników, np. od rodzaju regulatora 322, stalych czasowych obwodu (np. stalych czasowych 1S kondensatora filtrujacego zwiazanego z kompa¬ ratorem £ z kondensatorami filtrujacymi w obwo¬ dach regulacji jaskrawosci i kontrastu), Jak rów¬ niez od wartosci wspólczynników wzmocnienia ob- s wodów zwiazanych z tymi stalymi czasowymi. Im¬ pulsy kluczujace i wygaszajace uzyskiwane ztrans¬ formatora wysokonapieciowego 81t równie*, sa za¬ lezne od dzialania regulatora 322 i z tego powodu synchronizacja ukladów przetwarzania sygnalów io równiez Jest zalezna od dzialania regulatora 322.Fluktuacje jaskrawosci obrazu moga równiez wystepowac wówczas, gdy kierunek zmian pozio¬ mu stalopradowego sygnalu wizyjnego, wywolanych dzialaniem ukladu automatycznego ogranicznika pradu wiazek jest taki sam, jak kierunek regu¬ lowanej amplitudy szczytowej sygnalu wizyjnego.W tym przypadku jaskrawosc obrazu zmieniac sie bedzie w sposób zauwazalny pomiedzy poziomem normalnej Jaskrawosci i poziomem zmniejszonej 0 jaskrawosci nawet przy prawidlowym dzialaniu ukladu zasilajacego zawierajacego regulator 322 i transformator wysokonapieciowy Sit. Czestotli¬ wosc powtarzania tych zmian jest zalezna od sta¬ lych czasowych wymienionych powyzej obwodów, ja* równiez od wzmocnienia obwodów zwiazanych z tymi stalymi czasowymi.Niepozadane zmiany napiecia stalopradowego sa zasadniczo sprowadzane do zera w wyniku pola- w czenia dolnej koncówki kondensatora filtrujacego 68 z wyjsciowym zaciskiem B ukladu 90 ogranicz¬ nika pradu wiazek (fig. 1). Polaczenie to pozwa¬ la na doprowadzenie sygnalów sterujacych z ukla¬ du 90 automatycznego ogranicznika pradu wiazek 35 przez kondensator 68 do wyjscia kolektorowego tranzystora 46 poprzez tranzystory 67 i 69 i rezy¬ stor 49. Poniewaz sygnaly sterujace automatycz¬ nego ograniczenia pradu wiazek doprowadzane poprzez kondensator 68 maja biegunowosc ujemna, w a odpowiadajace im zmiany napiecia staloprado¬ wego indukowane na kolektorze tranzystora 46 w odpowiedzi na sygnaly automatycznego ogra¬ niczenia pradu wiazek (regulacja wzmocnienia) maja biegunowosc dodatnia, wynikowa zmiana na- u piecia kolektorowego tranzystora 46 jest zasadni¬ czo zerowa.Jezeli takie lub równowazne polaczenie kompen¬ sujace nie jest przewidziane (np. jezeli dolna kon¬ cówka kondensatora 68 jest polaczona z masa), znaczne zmiany wyjsciowego poziomu staloprado- 90 wego wzmacniacza 44 spowodowane dzialaniem obwodu ogranicznika pradu wiazek moga nie byc wlasciwie skoinpensowane przez uklad automa¬ tycznej regulacji jaskrawosci zawierajacy kompa¬ rator 5t. Uklad automatycznej regulacji Jaskra* wosci bedzie dazyl do kompensacji zmian napie¬ cia stalopradowego, lecz nie bedzie zdolny do te¬ go, gdy zmiany te spowodowane dzialaniem ukla¬ du 90 automatycznego ogranicznika pradu wiazek w beda zachodzic w czasie krótszym niz wynosi czas odpowiedzi ukladu automatycznej Jaskrawosci. Na¬ lezy przy tym zaznaczyc, ze czas odpowiedzi ukla¬ du automatycznej regulacji jaskrawosci Jest funk¬ cja wartosci pojemnosci kondensatora 68 kompa- 19 ratora, jak równiez przewodnosci pradowej kom- 55126 553 13 14 paratora 50 przy ladowaniu i rozladowywaniu kondensatora 68.Niezdolnosc ukladu automatycznej regulacji ja¬ skrawosci do kompensowania wprowadzanych przez uklad 90 automatycznego ogranicznika pradu wia¬ zek zmian wyjsciowych poziomu stalopradowegD wzmacniacza 44 powoduje dodatkowe nadmierne obciazenie regulowanego zasilacza (fig. 3), które moze byc dostatecznie duze, aby spowodowac nie¬ korzystne wymienione wczesniej skutki Przed wy¬ stepowaniem tych efektów mozna sie zabezpieczyc poprzez doprowadzenie przejsciowych sygnalów sterujacych automatycznego ograniczenia pradu wiazek do wzmacniacza 44 o sterowanym wzmoc¬ nieniu w opisany (lub równowazny) sposób w celu sprowadzenia do zera niepozadanych zmian poziomu stalopradowego, wywolanych dzialaniem ukladu 90 automatycznego ograniczenia pradu wiazek. W tym ukladzie wartosc pojemnosci kon¬ densatora 68 wlaczonego na wyjsciu komparatora nie musi byc zmniejszona w celu zwiekszenia cza¬ su odpowiedzi komparatora. Odpowiednio zapew¬ niona jest wymagana odpornosc na szumy ukladu 90 automatycznej regulacji jaskrawosci.Zastrzezenia patentowe 1. Uklad automatycznej regulacji jaskrawosci w urzadzeniu do przetwarzania sygnalów wizyjnych, zawierajacym uklad automatycznego ogranicznika pradu wiazek i posiadajacym kanal wizyjny do przetwarzania sygnalów wizyjnych, zródlo na¬ piecia odniesienia jaskrawosci, kineskop i wzmac¬ niacz sygnalów wizyjnych o regulowanym wzmoc¬ nieniu zawarty w kanale wizyjnym, komparator dolaczony do wzmacniacza i zródla napiecia od¬ niesienia jaskrawosci, filtr dolaczony do kompara¬ tora i wiamacniacza, (pierwszy obwód sprzegajacy wlaczony maejdizy wzmacniacz i kanal wizyjny oraz drugi obwód sprzegajacy wlaczony miedzy utóad ogranicznika pradu wiazek i pierwszy punkt we wzmacniaczu, znamienny tym, ze zawiera trzeci obwód sprzegajacy, zawierajacy tranzystor (48), którego emiter jest dolaczony do wzmacniacza (44), kolektor jest dolaczony do zródla dodatniego potencjalu stalopradowego, a baza jest dolaczona z jednej strony do kondensatora (€8), zas z dru¬ giej do utoladu regulacji (85) kontrastu. 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze komparator (50) ma odpowiedz czasowa wolna wzgledem zmian przejsciowych wyjsciowego pozio¬ mu stalopradowego. 3. Uklad wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze komparator (50) i kondensator (€8) sa wlaczone w ukladzie próbkowania i pamietania w zamknietym obwodzie sterowania z kanalem wi¬ zyjnym. 4. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienpy^ tym, ze do edeflctrody przyspieszajacej kinejftpu (41) jest dolaczony wzmacniacz wysokonapieciowy (215). 5. Uklad wedlug zastrz. 1, znamiennym tym, ze kondensator (68) jest wlaczony miedzy wyjscia ukladu (90) automatycznego ogranicznika pradu wiazek elektronów a wtórnik emiterowy dolaczo¬ ny do wzmacniacza (44). 6. Uklad wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze wzmacniacz (44) zawiera tranzystor (46) majacy na wejsciu baze dolaczona do kanalu wizyjnego i na wyjsciu kolektor, a emiter tranzystora (46) jest dolaczony do zródla pradowego w postaci tranzy¬ stora (47), przy czym do kolektora' tranzystora (47) jest dolaczony rezystor (49) obciazenia, wyjs* cie ukladu (90) ogranicznika pradu wiazek jest dolaczone do tranzystora (47) i kondensator (68) jest dolaczony z jednego konca do wyjscia ukla¬ du (90) ogranicznika pradu wiazek z drugiego kon¬ ca do rezystora (49) obciazenia. 10 15 20 25 30126 553 <_r - i CD H oo OJ CO T 3? 2, OsJ l' Hh=—H- 3.£ LO l- Cvi 1^—o.OJ 3 OJ126 553 1X tfE7SCIA UKkflDU 90 UIZ1JNY ' l 313 HYSOK/£ NffP/£CJ£ TQZYSP*E32fi/AC£} #(f/SSKOP(/ J\ 215 JAW/5 PMBOTt/ z Tfifwsfoffwrop/? M/SClOfJ£60 ODWtfm MW. 330 L WPOLSOPOlJRoTl/ UZmCMRClfl .UYSDKOrfRPl£CtO- -UBCO 2tS.STHkOPRfpOlJe rtftPt£C/£ OMPULSY „ KwezujacB Fig.3. \ 310 PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL