PL126068B2 - Method of manufacture of improver for lubricants - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania dodatku uszlachetniajacego substancje smarowe.Zwiekszenie wytrzymalosci filmu olejowego i zmniejszenie zuzycia elementów wspólpracuja¬ cych czesci maszyn, osiaga sie przez wprowadzenie do substancji smarowej zwiazków chemicznych zawierajacych najczesciej siarke, chlor, fosfor i azot. Z opisów patentowych (USA 2613183; 2932615, NRD 60609) wiadomo, ze szczególnie korzystnymi cechami trybologicznymi charakte¬ ryzuja sie zwiazki organiczne zawierajace w czasteczce chlor oraz siarke w ugrupowaniu siarczko¬ wym lub dwusiarczkowym. Stosowane dodatki uszlachetniajace poprawiaja tylko niektóre parametry uzytkowe substancji smarowych i czesto sa przyczyna wystepowania innych, niepozada¬ nych zjawisk. Niekorzystna wlasciwoscia tego typu dodatków jest silne dzialanie korozyjne w stosunku do stali oraz miedzi ijej stopów. Ponadto wiekszosc zwiazków siarkoorganicznych jest zle rozpuszczalna w olejach mineralnych co ogranicza mozliwosc ich wykorzystaniajako dodatków uszlachetniajacych. Innym czynnikiem ograniczajacym zastosowanie tego typu zwiazków jest skomplikowana technologia ich wytwarzania i wysoka cena.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu otrzymywania takiego dodatku uszlachetniaja¬ cego, który bylby pozbawiony wspomnianych wyzej wad. Nieoczekiwanie stwierdzono, ze mozna otrzymac dodatek uszlachetniajacy substancje smarowe, zawierajacy w czasteczce siarke i chlor pozbawiony wyzej omówionych wad, sposobem wedlug wynalazku, który polega na tym, ze szesciochlorocykloheksan lub mieszanine jego izomerów ogrzewa sia z siarka elementarna i substancjami alkalicznymi. Jako substancje alkaliczne moga byc stosowane wszystkie znane akceptory chlorowodoru, a szczególnie weglany metali jedno lub dwuwartosciowych. Szczególnie korzystne jest stosowanie weglanu sodowegojako substancji alkalicznej. Proces wedlug wynalazku prowadzi sie w temperaturze od 100°C do 300°C, jednak ze wzgledu na mozliwosc zweglania sie substancji zwykle nie przekracza sie temperatury 250°C. Korzystnym zakresem temperatur w jakich prowadzi sie wytwarzanie dodatku wedlug wynalazku, jest zakres od 150°C do 200°C.W wyniku przeprowadzonych badan stwierdzono, ze korzystne jest stosowanie od 1 kmola do 3 kmoli siarki na 1 kmol szesciochlorocykloheksanu lub mieszaniny jego izomerów. Wytwarzanie2 126 068 dodatku sposobem wedlug wynalazku moze odbywac sie w obecnosci trudnolotnego rozpuszczal¬ nika organicznego, korzystnie w obecnosci trójchlorobenzenu lub mieszaniny jego izomerów.Stwierdzono, ze otrzymana wedlug wynalazku mieszanina skladajaca sie z siarczków i wielo¬ siarczków chlorowcopochodnych organicznych jest doskonalym, wielofunkcyjnym dodatkiem uszlachetniajacym substancje smarowe. Badania trybologiczne roztworów otrzymanego dodatku w olejach mineralnych wykazaly, ze posiada on dobre wlasciwosci przeciwtarciowe, przeciwzatar- ciowe i przeciwzuzyciowe. Inna korzystna cecha produktów siarkowania technicznej mieszaniny szesciochlorocykloheksanów jest ich dobra rozpuszczalnosc w olejach mineralnych oraz brak dzialania korozyjnego w stosunku do zelaza i jego stopów.Techniczna mieszanina szesciochlorocykloheksanów jest produktem odpadowym powstaja¬ cym podczas produkcji znanego insektycydu o handlowej nazwie Lindan. Wykorzystanie odpado¬ wej mieszaniny szesciochloroheksanów znacznie obniza koszt opisanego dodatku oraz umozliwia zagospodarowanie uciazliwego odpadu.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania, który przedstawia sposób otrzymywania dodatku uszlachetniajacego z technicznej mieszaniny szesciochlorocykloheksanów i nie ogranicza zakresu stosowania wynalazku.Przyklad. W kolbie trójszyjnej zaopatrzonej w mieszadlo, chlodnice zwrotna i termometr umieszcza sie 1 kmol szesciochlorocykloheksanu, 1,5 kmola siarki elementarnej i 1,5 kmola weglanu sodowego". Po uruchomieniu mieszadla zawartosc kolby ogrzewa sie do temperatury 180°C przez 0,5 godziny. Utrzymuje sie powyzsza temperature i kontynuje sie mieszanie przez 8 godzin. Nastepnie mieszanine poreakcyjna chlodzi sie do temperatury pokojowej i oddziela od nieprzereagowanej siarki i weglanu sodowego poprzez ekstrakcje heksanu w aparacie Soxletta. Po oddestylowaniu heksanu otrzymuje sie mieszanine siarczków i wielosiarczkówchlorowcopochod¬ nych organicznych, która jest krystalicznym zóltym cialem stalym. Roztwór zawierajacy 3% wagowych powyzszego produktu w oleju mineralnym, o lepkosci 50mm2/s w temperaturze 50°C, wykazuje na aparacie czterokulowym obciazenie zespawania wynoszace 420 kG oraz zuzycie mierzone w mm srednicy skazy kulki równe 1,1 przy obciazeni 120 kG. Dla oleju bazowego obciazenie zespawania wynosi J50kG i zuzycie 2,7 mm przy obciazeniu 120 kG.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania dodatku uszlachetniajacego substancje smarowe poprzez siarkowanie zwiazków organicznych zawierajacych w czasteczce chlor, znamienny tym, ze szesciochlorocyklo- heksan lub mieszanine jego izomerów poddaje sie dzialaniu siarki elementarnej w temperaturze od 100°C do 300°C, korzystnie w temperaturze od 150°C do 200°C i w obecnosci substancji alkalicznych. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje alkaliczna stosuje sie weglan sodowy. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze na kazdy 1 kmol szescioheksanu lub mieszaniny jako izomerów stosuje sie od 1 do 3 kmoli siarki elementarnej. 4. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze prowadzi sie go w obecnosci trudnolot¬ nego rozpuszczalnika organicznego, korzystnie w obecnosci trójchlorobenzenu lub mieszaniny jego izomerów.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania dodatku uszlachetniajacego substancje smarowe poprzez siarkowanie zwiazków organicznych zawierajacych w czasteczce chlor, znamienny tym, ze szesciochlorocyklo- heksan lub mieszanine jego izomerów poddaje sie dzialaniu siarki elementarnej w temperaturze od 100°C do 300°C, korzystnie w temperaturze od 150°C do 200°C i w obecnosci substancji alkalicznych.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje alkaliczna stosuje sie weglan sodowy.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze na kazdy 1 kmol szescioheksanu lub mieszaniny jako izomerów stosuje sie od 1 do 3 kmoli siarki elementarnej.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze prowadzi sie go w obecnosci trudnolot¬ nego rozpuszczalnika organicznego, korzystnie w obecnosci trójchlorobenzenu lub mieszaniny jego izomerów. Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz. Cena 100 zl PL