PL125B1 - Sposób wyrobu przedmiotów z twardego zeliwa. - Google Patents

Description

Twarde przedmioty z zeliwa wyko¬ nywano dotychczas w ten sposób, iz mieszano twardy, bialy surowiec z su¬ rowcem miekkim ciemnoszarym, czasami z dodatkiem innych metali, jak np. ze¬ laza manganowego, i wylewano w takie formy, które, zaleznie od rozciaglosci zamierzonej twardej powierzchni, skla¬ daja sie calkowicie lub czesciowo z ze¬ laza, czesciowo zas z piasku, tak, ze po¬ wierzchnie odlane na zelazie staja sie twarde, inne zas pozostaja miekkiemi.Powierzchnia zlomu takich odlewów ma na brzegu,utworzonym twarda powierzch¬ nia, gesta srebrnobiala strukture, prze¬ chodzaca promienisto w rdzen utworzony z surowca szarego lub polowicznego.Strona ujemna trudnych do obróbki twardych powierzchni jest to, iz twar¬ dosc zaleznie od zmiany struktury zmniej¬ sza sie od powierzchni ku srodkowi, wobec czego wlasnie warstwa najtward¬ sza traci sie wskutek obróbki. Poniewaz oprócz tego wegiel w twardej warstwie znajduje sie przewaznie tylko w stanie chemicznie zwiazanym, wiec te obro¬ bione powierzchnie maja strukture bar¬ dzo gesta i odpowiednio do tego bardzo maly wspólczynnik tarcia, co jest niepo¬ zadane dla niektórych wyrobów jak np. walców mlynskich. Wykonanie form podnosi w wysokim stopniu koszta wy¬ robu tego rodzaju odlewów, a zatem i kapital zakladowy, wobec znacznej ilosci form potrzebnych do tego rodzaju spe¬ cjalnych odlewów.W mysl niniejszego wynalazku stwar- dzania nie przeprowadza sie przy odle¬ waniu, lecz odlany w piasku lub glinie przedmiot wyjmuje sie z formy, czysci, obrabia sie, o ile to pozadane, i dopiero potem hartuje sie.W tym celu zwykly szary lub polo¬ wiczny surowiec, a zatem surowiec o wysokiej zawartosci wegla perlitycz- nego (wedlug badan najnowszych docho¬ dzacej do 0,90°/o) topi sie i wylewa we formy uzywane zwykle dla odlewów szarych. Gotowe odlewy w danym wy¬ padku obrobione ogrzewa sie a nastepnie oziebia sie nagle w wodzie lub w in¬ nym plynie i w ten sposób sie je har¬ tuje. To ogrzanie nie moze jednak byc dowolnem, lecz musi osiagnac conaj- mniej te temperature, w której odbywa sie przemiana perlitu na martenzyt. Jest to znana z metalografji t. zw. tempera¬ tura kalescencji.Na podstawie doswiadczen stwier¬ dzono, iz przy zeliwie podobnie, jak to jest znanem przy stali, mozna zamienic przewazna czesc perlitu na martenzyt, ogrzewajac zeliwo conajmniej do tem¬ peratury krytycznej, ze zatem jest mozli- wem przedmioty z surowca hartowac w ten sam sposób jak stal. W tym celu przedmioty ogrzane conajmniej do tem¬ peratury krytycznej chlodzi sie tak szyb¬ ko, azeby przemiana martenzytu nie mogla nastapic, albo tez aby zaleznie od predkosci chlodzenia byla mocno utrudniona.Wykonane w ten sposób przedmioty, zaleznie od wymiarów swych przekrojów okazuja, twardosc idaca badz nawskros, badz tez na wieksza lub mniejsza glebo¬ kosc. Poniewaz przedmioty w danym wypadku jeszcze przed hartowaniem moga byc w zupelnosci obrobione, wiec, w przeciwienstwie do odlewu twardego, najtwardsza warstwa zostaje zachowana do uzytku.Ciala próbne o stosunkowo wielkim przekroju, wykonane tym sposobem, oka¬ zuja na powierzchni zlomu w srodku zwykla szara barwe jak przed hartowa¬ niem, ku brzegom jednak kolor staje sie jasniejszym. Natomiast rozdzial zylek grafitu jest równomiernym na calej po¬ wierzchni. Róznica wygladu jest spowo¬ dowana jedynie rozmaitoscia zabarwie¬ nia masy zasadniczej, mianowicie perli¬ tem wewnatrz, martenzytem ku brzegom.Twardosc, oznaczona zapomoca sklero- skopu S h o r e ' a, wskutek tego poste¬ powania zwieksza sie znacznie, np. z 45 « na 85.Badanie chemiczne wykazuje, iz za¬ wartosc wegla po hartowaniu jest nieco mniejsza niz przedtem. Strata ta, odno¬ szaca sie zarówno do zawartosci grafitu, jaki wegla zwiazanego moze byc, zdaje sie, skutkiem utleniania sie przy za¬ rzeniu.Dalsze doswiadczenia wykazaly, ze i surowiec bialy, odlewany w piasku lub nawet w formach metalowych, okazuje zwiekszenie sie twardosci wskutek tego postepowania.Poniewaz zawartosc w zelazie grafitu, dajacego sie uzyc, moze byc dosc znaczna a przy zarzeniu i chlodzeniu zostaje zachowana w postaci grafitu, przeto przedmioty wykonane nowym sposobem okazuja pod mikroskopem na powierzchniach obrobionych strukture nie tak scisla jak przy odlewach twar¬ dych z czylu. Ta wlasnosc jest dla nie¬ których celów korzystna z tego wzgledu, iz np. daje walcom szorstkosc znacznie wieksza, równajaca sie niemal szorstko¬ sci walców porcelanowych, w przeci¬ wienstwie do walców z odlewu twar¬ dego w czylu. W ten sposób walce wy¬ konane nowym sposobem moga zastapic walce porcelanowe. — 2 — PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób wytwarzania przedmiotów z twardego zeliwa, tern znamienny, iz przedmioty zaformowane znanym sposo¬ bem w piasku, glinie i t. p. odlewa sie z surowca szarego lub polowicznego, nastepnie obrabia sie i ogrzewa, conaj- mniej do temperatury krytycznej, a na¬ stepnie oziebia sie nagle w wodzie lub innych plynach. PL