Niniejszy wynalazek dotyczy maszyny do poczatkowej i powtórnej' obróbki form odlewniczych i wszelkich przedmiotów wydrazonych.Patemt 6814 dotyczy takie maszyny tego rodzaju i polega nia tern, ze odpo¬ wiednie narzedzie poruszane jest przez wal, obracany zapomoca odpowiedniego u- rzadzenia, sprzegajacego to narzedzie z walem, tak wzgledem kierunku obrotu,, jak równiez i poprzecznie do tego kierunku obrotu, celem utworzenia przez ostrze na¬ rzedzia dowolnej powierzchni o tworza¬ cych równoleglych ido siebie lub nierów- noleglych.Zasada tej maszyny jest ta sarnia, co i tokarki, z ta jednak róznica, ze ositrze na¬ rzedzia zamiast kola zakresla dowolna lecz scisle okreslona linije dokola glów¬ nej osi maszyny, Natomiast maszyna do poczatkowej i powtórnej obróbki form odlewniczych i wszelkich przedmiotów wydrazonych, sta¬ nowiaca przedmiot niniejszego wyna¬ lazku, nie jest oparta na zasadzie tokarki, lecz na zasadzie imadla lub hebla.Stosownie do niniejiszeigo wynalazku zarys wewnetrzny przedmiotu podlegaja¬ cego obróbce, przedstawiajacy w przekro¬ ju poprzecznym jakikolwiek ksztalt regu¬ larny lub nieregularny, oraz tworzacy po¬ wierzchnie równolegla lub nierównoleglado osi obrotu, otrzymuje sie w ten sposób, ze narzedzie porusza sie w kierunku na- przeiniajni^rostalkiiijiiyin wedlug pozada¬ nego*kata, zmiennego lufo stalego wizigle- dem osi oihrotu linji tworzacej nadawanej ^powierzchni, i* otrzymuje sie 'pod koniec przesuwu wzgledem tego ruchu prostoli¬ nijnego poprzecznie przestawienie stopnio¬ wo zmienne, stosownie do danej; skali, przyczem to poprzeczne przestawienie na¬ rzedzia, stoipniiowo izanienne, jest polaczone z prizerywanem przestawieniem obroto- wem przedmiotu podlegajacego obróbce.Przez; polaczenie tych dwóch ruchów: narzedzia i przedmiotu podlegajacego ob¬ róbce, nadaje sie pozadany ksztalt obra¬ bianemu przekrojowi.Maszyna wedlug niniejszego wyna¬ lazku, w stosunku do maszyny wedlug pa¬ tentu Nr 6814 jest bardziej mdoskonalona, gdyz przy obróbce form odlewniczych dozwala obrabiac je w kierunku podluz¬ nym tak, ze slady narzedzia rozkladaja sie równomiernie w kierunku podluznym formy, co zapewnia ulatwiony odlew, oraz dozwala na szybka i latwa zamiane i do¬ stosowanie narzedzia w razie jego uszko¬ dzenia lub w podobnych wypadkach.Na rysunkach przedstawiony jest sche¬ matycznie przyklad wykonania niniejsze¬ go wynalazku, gdzie fig. 1 przedstawia rzut pionowy w widoku; fig. 2 — rzut po¬ ziomy w widoku; fig. 3 — w powiekszonej skali rzut boczny fig. 1, i fig. 4 —w po¬ wiekszonej skali i rzucie bocznym przekrój wedlug A—A (fig. 2.Maszyna przedstawiona na fig. 1 po¬ siada podstawe 1, ze stalym wspornikiem 2 umieszczonym na jednym jej koncu, oraz podluzne prowadnice 3, 4 i 5.Na wsporniku 2 umieszczony jest wózek 7 przesuwany poprzecznie, np, zapomoca prowadnicy z lozyskami kullkowemi 6. Na prowadnicach 3 i 5 umocowany jest wózek 8, a na prowadnicach 3 i 4 -wózek 9, na którym znajduje sie wózek 11 przesuwany poprzecznie np. zapómóca prowadnicy t lozyskiem kulkowem 10. Wózki 8 i 9 moz¬ na przestawiac niezaleznie od siebie na odnosnych prowadnicach w dowolny ispo- sób, np. zapomoca zwyklej srulby prowad¬ nicze) 12, poruszanej zapomoca oddziel¬ nego silnika elektrycznego 13 za posred¬ nictwem kól zebatych.Wózki 7 i 41 daja sie przesuwac w kie¬ runku poprzecznym, sa zlaczone ze soba albo w sposób przegubowy, albo pól-prze- gdbowy, albo n/a stale zapomoca wózka wspornikowego 15, na którym przesuwa sie wzdluz wózek 16 przytrzymujacy na¬ rzedzie, poruszany sruba 17, obracana za¬ pomoca przekladni kól zebatych 18, umie¬ szczonych na wózku 7, albo zapomoca od¬ dzielnego silnika 19, umieszczonego rów¬ niez na wózku 7, lufo wreszcie zapomoca pedni.Koniec wózka wspornikowego 15, po¬ laczony z wózkiem U w sposób latwy do rozlaczenia, np. zapomoca widelkowego przedluzenia, zaczepia o prostop&dla os 21 i jest pokryty oslona 22, tworzaca czesc wózka //.Na wózku 8 znajduje sie obrotowa do¬ kola osi w kierunku podluznym ido podsta¬ wy 1 czesc 23 zaopatrzona w wieniec ze¬ baty 24.Wewnatrz czesci 23, zaponioca isrufo 25, które jednoczesnie sa srubami centrujace- mi, umocowany jest wydrazony przedmiot 26 — w danym przypadku forma odlewni¬ cza przeznaczona do pierwotnego i powtór¬ nego obrabiania, przyczem wózek wspor¬ nikowy 15 przechodzi wewnatrz formy na wylot.Podstawe 1 uzupelniaja wsporniki boczne 27, 28, 29 zaopatrzone lozyskami 30, które podtrzymuja wal 31, równolegly do osi obrotu czesci 23. Na wale 31 umo¬ cowane jesit z jednej strony naprzeciw wienca zebatego 24 czesci 23 kolo zebate, posiadajace w danym przypadku srednice równa wiencowi zebatemu 32, z drugiej zas — 2 —strony, naprzeciw wózków 7 i 11 daja¬ cych sie przesuwac poprzecznie, znajduja sie dwie zebatki 33, 34 o profilach jedna¬ kowych podobnych albo róznych, odpo¬ wiadajacych lacznie ksztaltowi przekroju wewnetrznego, który nalezy nadac przed¬ miotowi podlegajacemu obróbce. W przed¬ stawionym przykladzie zebatki 33, 34 ima¬ ja profile podobne, takie, jak przedsta¬ wiono na fig. 3; zebatka 34 ma wymiary nieco mniejsze niz zebatka 33, ze wzgledu na rozbieznosc lub zbieznosc powierzchni wewnetrznej formy odlewniczej.Wózki 7 i 11 stale przyciskaja sie do zebatek 33 i 34 w dowolny sposób, jak np. pod wplywem swobodnie zawieszonych ciezarów 35, polaczonych z koncami od¬ powiednich wózków za posrednictwem lin lub lancuchów 36, przechodzacych przez krazki 37, umieszczone obrotowo na wale 31. Wózki te opieraja sie na wspomnia¬ nych, odpowiednich zebatkach zapomoca krazków 38.Zebatka 24, czesc 23 i kolo zebate 32 osadzone na wale i zebatki 31, 33, 34 za¬ zebiaja sie ze wspólnem kolem zebatem 39, umocowaniem na wale 40, umieszczo¬ nym z jednej strony w lozyskach 41, a z drugiej w skrzynce przekladniowej 42, przymocowanej na podstawie 43. We¬ wnatrz tej skrzynki 42 znajduje sie np. kolb ze sruba bez konca, umocowana na wale 40 i zazebiajaca sie ze sruba 44. Na tej ostatniej umocowane ,jesit kolo zebate 45, wspólpracujace ze zwyklym systemem zazebien 46, 47, 48, poruszanym przez wó¬ zek z narzedziem 16, gdy narzadzie to do¬ chodzi do konca biegu, zapomoca jakiego¬ kolwiek zwyklego systemu pedni, nie przedstawionego na rysunku.Takze zmiane kierunku wózka 16 z narzedziem mozna uskutecznic automa¬ tycznie w dowolny sposób (nie przedsta¬ wiony na rysunku) albo przez zmiane kie¬ runku ruchu silnika 19, w sposób elektro¬ mechaniczny lub wylacznie mechaniczny.Wózek 7 moze posiadac w odpowied- niem miejscu otwór 49, -przez który prze¬ chodzi lina 50, przywiazana jednym* kon¬ cem gim do przeciwwagi 51.Jest oczywistem, ze wózek 16 podtrzy¬ mujacy narzedzie, moze byc zaopatnzony tylko w jedno narzedzie, pracujace tylko w jednym kierunku, albo moze posiadac np. dwa narzedzia skierowane w kierun¬ kach przeciwnych; taki system moze pra¬ cowac w dwóch kierunkach. W opisie pra¬ cy maszyny przytoczonej nizej wychodzi sie z zalozenia, ze wózek 16 podtrzymuja¬ cy narzedzie zawiera dwa narzedzia, pra- cujjajce w przeciwnych kierunkach.Dzialanie maszyny jest nastepujace.Forma odlewnicza 26 znajduje sie na miej¬ scu, jak tb przedstawiono na rysunkach, na w&le £as 31 umieszczono zebatki 33 i 34, odpowiadajace przekrojowi wewnetrz^ nemu fortmy odlewniczej lekko rozszerza¬ jacemu sie w kierulnku strzalki y, a wózek wspornikowy 15 nachyla sie w rzucie po¬ ziomym w stosunku do osi obrotu czesci 23 o kat odpowiadajacy .dokladnie rozszerze¬ niu przekroju wyzej wzmiankowanego.Skoro tylko pusci sie W ruch silnik 19, sruba 17, poruszana przez przekladnie kól zebatych, powoduje postepowy ruch wózka 16, podtrzymujacego narzedzie, np. w kierunku strzalki w, w ten sposób, ze jedno z narzedzi, skoro wejdzie do formy odlewniczej,, zbiera w miejiscu wyznaczó- nem na jej powierzchni wewnetrznej wió¬ ry wzdluz calej dlugosci formy- Skoro tylko pracujace narzedzie wyjdzie z dru¬ giej strony formy, wózek 16 z narzedziem uderza najpierw o wspomniany system pedni i powoduje przestawienie katowe dzwigni 46 w kierunku strzalki z, oraz obrót, odpowiadajacy kolu zebatemu 45 i srubie 44, która przenosi s'wófl rtflch za posrednictwem kola ze sruba bez konca, zawarta w skrzynce 42, oraz walu 40, na kolo zebate 39. To ostatnie kolo przenosi — 3 —swój ruch z jednej strony na kolo zebate 32, na walie 31 z zebatkami 33 i 34, a z drugiej strony na wieniec zebaty 24, u- mooowfcny na czesci 23, utrzymujacej for¬ me 26. To powoduje, ze przestawienie ob¬ rotowe formy 26 jetsit polaczone z odpo- wiedniem przestawieniem wózków 7 i 11, oraz praca wózka wspornikowego 15 i wózka 16 z narzedziem,, spowodowana przez a^batki 33, 34 Wzlgledtoie ciezary 35, przyczem przyjmuje sie, ze poszczególne czesci znajdowaly sie w chwili przejscia wzmiankowanego narzedzia w polozeniu przedstawionem ma fig. 4. Forma zmieni polozenie o odpowiednia wartosc podczas przestawienia, o któórtem wJs|pomliiano, np. w kierunku strzalki R, a narzedzia z ich systemem wózków przesuna sie w kierun¬ ku strzalki S.W chwili, gdy ta zmiana polozenia o- siaga dostateczna wartosc, odpowiadaja¬ ca szerokosci i grubosci wióra w miejscu, w którem ostrze ma je zabrac, narzedzie rozpoczyna prace. Poniewaz jednak z po¬ wodu stJozkowatosci przedmiotu wymiary wióra nie sa stale na calej dlugosci drogi narzedzia, wózek 16 podtrzymujacy na¬ rzedzie, który ciagle jeszteze przesuwa sie w kierunku strzalki w, dotyka sie zapory lub równoznacznego narzedzia systemu zmieniajacego kierunek ruchu, sruba 17 obraca sie w kierunku odwrotnym, pocia¬ gajac wózek podtrzymujacy narzedzie w kierunku sttrzalkf T, i wówczas drugie (na¬ rzedzie zjbtera wiór obok sladu, pozosta¬ wionego przez pierwsze. Skoro tylko wó¬ zek podtrzymujacy narzedzie wyszedl z przeciwnej strony formy, powoduje to przy pombcy wspomnianego systemu ped¬ ni obrotowych przeistawienie formy w kierunku obrotowym, a narzedzi w kie¬ runku pioprzecznym, analogicznie jak opi¬ sano wyzej. Nastepnie zachodzi zmiana kierunku ruchu sruby 17, jak poprzednio, i znów zaczyna sie ruch, az foirtma lub in¬ ny przedmiot wydrazony nie zostanie obrobiony na calym obwodzie powierzch¬ ni wewnetrznej. Rozumie sie, ze podczas calej tej pracy przedmiot podlegajacy obróbce ulega przestawieniu po kazdem przejsciu narzedzi, piold katem, który zawrze pozlostaje stalym, podczas gdy na¬ rzedzia, z ich syslbemem ' wózków, przy obróbce wewnetrznych scian przedmiotu, podlegaja w tym czasie przestawieniu po¬ przecznemu w jednym lub drugim kierun¬ ku i zalezlnie od liniji tworzacej omawia¬ nego przedmiotu oddalaja sie lub zbiliza- ja do osi obrotu.Jezeli w1 czasie pracy jedno lub dru¬ gie narzedzie zostanie uszkodzone, wy¬ starczy poprostu zatrzymac masizyne w chwili, gdy Wózek 16 podtrzymujacy na¬ rzedzie wyszedl z formy z jednego lub drugiego jej konca, i zamienic uszkodzo¬ ne narzedzie, co mozna uskutecznic w sposób latwy, szybki i dokladtay, jak przy zwykleij heblarce.Skoro forma lub podobny przedmiot zostal obrobiony z]gruba i powtórnie na calym obwodzie wewnetrznym, zatrzymu¬ je sie silnik 19, najlepiej w chwili, gdy wózek 16 podtrzymujacy narzedzie znaj¬ duje sie w polozeniu najiblizsizem wózka 7.Nastepnie odczepia sie line lub lancuch 36 od wózka U.Nastepnie Izdejmuje sie lub zwalnia wózki 8 i 9 z odpowiedniich prowadnic 3, 4 i 3, 5 lub 3, 4, 5 i umocowuje uchwyty tychze wózków na srubie 12, p/uiszczajac w ruch silnik 13 w takim kierunku, aby sru¬ ba 12 pociaglnela wózki 8 i 9 w kierunku strzalki U. Widelkowate zakonczenie 20 wózka Wspornikowego 15 wylaciza sie wtedy od wózka // z osia 21 i oslona 22.Gdy wózek wspornikowy 15 znajduje sie w stanie nieczynnym, na wózku 7 prze¬ ciwwaga 51 wraz ze siznurem lub lancu¬ chem 50 zaczynaja dzialac, równowazac sily, powstajace w ukladzie 7, 15 tego piolozenia nieczynnego i zapobiegaja wy¬ sunieciu sie wózka na prowadnice 2. — 4 —Skoro wózek 8 iz cziescia 23 i obrobiona forma 26 zajal takie polozenie, ze lewy brzeg (fig. 2) formy przekroczyl w kie¬ runku strzalki U albo W koniec 20 wózka wspornikowego 15, wtedy zatrzymuje sie silnik 13.Nastepnie .zwalnia sie srliby 25 na czesci 23, uwalniaijac w ten sposób forme 26, poczem wyjmuje sie ja z czesci 23, np. zapoimoca krazków, i przestawia wó¬ zek 8 wraz z czescia 23 przy pomocy me¬ chanizmu 13, 14, 12, niezaleznie od wózka 9 (który jest w czasie tego nieruchomy) w kierunku strzalki y.Po wyjeciu z masizyny obrobionej for¬ my, umieszcza sie druga forme w taki sposób jak poprzedni.W pewnych wypadkach, uwlaszcza ze wzgledu na -ekonomie czasu, moze byc ko¬ rzystne wyjmowanie obrobionej formy z maszyny razom z czescia 23, 24 i zamie¬ nianie jej na inna z uprzednio umocowa¬ na forma.Jest widoczne, ze niniejszy wynalazek mozna wykonac w najrozmaitszych od¬ mianach.Tak np. uklad wózka wspornikowego i systemu zebatek 33, 34 moznaby równiez wykonac w ten/ sposób, aby nadawal sie do obróbki przedmiotów wydrazonych z jednej strony zamknietych. Z drugiej stro¬ ny formje lub inny przedmiot podlegaja¬ cy obróbce, zamiast umocowywac bezpo¬ srednio W czesci 23 lub zapomoca w niej umieszczonych srub ceotruijacych 25, mozna przytrzymywac w czesci 23 zapo¬ moca systemu podpór i urzadzen centru¬ jacych ustawionych w sposiób wtspólisrod- kowo obrotowy w stosunku do czesci 23, co bardzo ulatwia umocowanie formy lulb podobnego przedmiotu w dokladnem po¬ lozeniu katowem w stosunku do kól ze¬ batych 24, 32, 39 oraiz tfebatidk 33, 34.Równiez zebatki 33, 34 mozna zamienic przez plyty liowkbwane, przez dzwignie lub inne urzadzenia, zdolne do odtworze¬ nia przekroju przedmiotu podlegajacego surowej i powtórnej obróbce. PL