Przedmiotem wynalazku jest pompa wtryskowa dla silników spalinowych, zwlaszcza która wraz z dysza wtryskowa stanowi jeden zespól konstrukcyjny. Tlok pompy jest napedzany przeciwnie do kierunku dzialania sily sprezyny powrotnej i jest sprzezony w czasie suwu powrotnego sprezyny powrotnej z ta sprezyna za pomo¬ ca jego stopy, polaczonej z nim lub stanowiacej z nim jedna calosc. Zakonczenie popychacza jest wykonane w postaci wycinka kuli, a popychacz dziala na wklesla kulista powierzchnie przylozenia o tym samym promie¬ niu sprezyny talerzowej.W znanych rozwiazaniach tego rodzaju czesc sprezyny talerzowej, tworzaca wklesla kulista powierzchnie przylozenia moze byc wykonana jako element polaczony z ta sprezyna lub oparty na niej. Stopa tloka jest z tym elementem sprzezona za pomoca sprezyny talerzowej. Skutkiem waskich tolerancji miedzy stopa tloka i elementem naciskowym, które sa wymagane do ograniczenia odcinka uderzenia tloka, beda powstawaly wyjatkowo duze mimosrodowe sily sprezyny przenoszone w postaci sil bocznych na tlok pompy, co moze uszkadzac jego powierzchnie. Ponadto odzielny element naciskowy musi miec pewna wysokosc, w zwiazku z czym nastapi zwiekszenie tych sil bocznych spowodowanych dzialaniem popychacza. Wytwarzanie takich elementów naciskowych i sprezyn talerzowychjest przy tym kosztowne.Celem wynalazku jest odciazenie stopy tloka od mimosrodowych sil bocznych i wyeliminowanie wad znanych rozwiazan.Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze wklesla kulista powierzchnia przylozenia sprezyny talerzowej jest powierzchnia pierscieniowa, a stopa tloka majaca wklesla powierzchnie o tym samym promieniu krzywizny wystaje ze sprezyny talerzowej i bezposrednio styka sie z kulista powierzchnia zakonczenia popychacza.Dzieki temu, ze popychacz bezposrednio przylega do wkleslej kulistej powierzchni przylozenia stopy tloka i dziala na sprezyne talerzowa niezaleznie od stopy tloka, wyeliminowane jest przenoszenie mimosrodo¬ wych sil sprezyny na tlok i niszczenie powierzchni bocznej tloka. Przy tym popychacz jest bezposrednio sprzezony z tlokiem i dzieki temu punkt sprzezenia popychacza z tlokiem jest polozony glebiej i lezy blizej prowadzenia tloka w tulei. Dzieki temu sily boczne pochodzace od popychacza oddzialywuja tylko w nieznacz-2 125170 nej mierze na prowadzenie tloka w tulei, przez co zmniejsza sie zuzycie tloka i tulei. Niezaleznie od tego uzyskuje sie prosta i tania konstrukcje.Zgodnie z korzystna cecha wynalazku sprezyna talerzowa jest detalem z blachy gleboko tlocznej, dzieki czemu z jednej strony ma mala wysokosc, a z drugiej strony jej technologia jest prosta imalo kosztowna.Korzystne jest wykonanie wkleslej kulistej pierscieniowej powierzchni wprost w tej sprezynie talerzowej - jest to najprostsza postac, przy której uzyskuje sie najmniejsza wysokosc sprezyny. Mozna jednak równiez wykonac te wklesla kulista pierscieniowa powierzchnie w oddzielnym elemencie naciskowym, gdy jest wymagane jej dokladniejsze wykonanie.Miedzy stopa tloka a sprzezona z nim czescia sprezyny talerzowej przy popychaczu przylegajacym do wkleslej kulistej pierscieniowej powierzchni wystepuje luz. Luz ten ulatwia regulacyjne przestawienia tloka.Kolejna korzystna cecha wynalazku jest to, ze sprezyna talerzowa ma przeciecie boczne umozliwiajace boczne wprowadzenie stopy tloka, gdy sprezyna jest zblokowana.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i 2 przed¬ stawiaja pompe wtryskowa w przekroju wzdluznym przez sprezyne talerzowa i czesciowo przez tlok w dwu róznych postaciach wykonania.W przykladzie wykonania zgodnie z fig. 1 stopa 1 tloka 2 ma wklesla kulista powierzchnie 3 przylozenia, a popychacz 4 ma zakonczenie 6 o kulistej powierzchni 5. Promien r krzywizny wkleslej kulistej powierzchni 3 jest równy promieniowi r krzywizny kulistej powierzchni 5. Takwiec popychacz 4 dziala bezposrednio na stope 1 tloka. Sprezyna talerzowa 7 do której kolnierza 8 przylega nie przedstawiona sprezyna powrotna, jest wykona¬ na w postaci glebokotlocznego detalu. Detal ten ma wklesla kulista powierzchnie 9, która równiez ma taki sam promien r krzywizny, jak kulista powierzchnia 5 popychacza 4 oraz wklesla kulista powierzchnia 3 stopy 1 tloka. Konstrukcja ta jest zwymiarowana tak, ze gdy kulista powierzchnia 5 popychacza 4 przylega do wkleslej kulistej powierzchni 9 sprezyny talerzowej 1, pomiedzy stopa 1 tloka a kulista powierzchnia 5 przylozenia popychacza 4, ewentualnie pomiedzy stopa 1 tloka a powierzchnia 11 dna sprezyny talerzowej 7, zabierajaca tlok do góry, powstaje nieznaczny luz s, tak ze tlok 2 moze byc latwo natawiany za pomoca poprzeczki 10 nie przedstawionej tulei regulacyjnej, kiedy popychacz 4 znajduje sie w pozycji uniesionej.Sprezyna talerzowa 7 ma boczne przeciecie, skladajace sie z czesci 12, 13. Przez to przeciecie zlozone z czesci 12, 13 moze byc z boku wprowadzony tlok 2 z jego stopa 1, kiedy sprezyna powrotna jest scisnieta.Szerokosc przeciecia w czesci 12 odpowiada srednicy stopy 1 tloka, a szerokosc przeciecia w czesci 13 odpowia¬ da srednicy samego tloka 2.Przyklad wykonania wedlug fig. 2 rózni sie od przykladu wykonania z fig. 1 jedynie tym, ze wklesla kulista powierzchnia 9 jest wykonana w pierscieniowej wkladce 14. Po wprowadzeniu tloka przez boczne prze¬ ciecie sprezyny talerzowej 7, zlozona z czesci 12, 13 pierscieniowa wkladka 14 moze byc wlozona od góry w sprezyne talerzowa 7, po czym wprowadza sie popychacz 4.Zastrzezenia patentowe 1. Pompa wtryskowa dla silników spalinowych, zwlaszcza w postacijednego zespolu konstrukcyjnego wraz z dysza wtryskowa, której tlok jest napedzany przeciwnie do kierunku dzialania sily sprezyny powrotnej i jest sprzezony w czasie suwu powrotnego sprezyny powrotnej z ta sprezyna za pomoca jego stopy, polaczonej z nim lub stanowiacej z nim jedna calosc, przy czym zakonczenie popychacza jest wykonane w postaci wycinka kuli, a popychacz dziala na wklesla kulista o tym samym promieniu powierzchnie przylozenia czesci sprezyny tale¬ rzowej, znamienna tym, ze wkleslokulista powierzchnia (9) przylozenia sprezyny talerzowej (7)jest powierzchnia pierscieniowa, a stopa (1) tloka (2) majaca wklesla powierzchnie (3) kulista o tym samym promie¬ niu (r) krzywizny, wystaje ze sprezyny talerzowej (7) i bezposrednio styka sie z kulista powierzchnia (5) zakon¬ czenia (6) popychacza (4). 2. Pompa -wtryskowa wedlug zastrz. 1, znamienna t y m, ze sprezyna talerzowa (7) jest wykonana jako jeden detal z blachy glebokotlocznej. 3. Pompa wtryskowa wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, ze wklesla kulista pierscieniowa powierzchnia (9)jest wykonana bezposrednio w sprezynie talerzowej (7). 4. Pompa wtryskowa wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienna tym, ze wklesla kulista pierscieniowa powierzchnia (9)jest wykonana we wkladce (14) umieszczonej w sprezynie talerzowej (7). 5. Pompa wtryskowa wedlug zastrz. 1, znamienna t y m, ze miedzy stopa (1) tloka (2) a podpiera¬ jaca ja czescia sprezyny talerzowej (7) przy przyleganiu popychacza (4) do wkleslej kulistej pierscieniowej powierzchni (9) wystepuje luz (s). 6. Pompa wtryskowa wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze sprezyna talerzowa (7) ma boczne wyciecie, korzystnie skladajace sie z czesci (12,13), przystosowane do wprowadzenia stopy (1) tloka (2).125 170 ^^125 170 Pncownit Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL