Wynalazek dotyczy urzadzenia, zapo- moca którego stopien napelniania maszy¬ ny parowej moze byc tak miarkowany, ze przy wszelkich szybkosciach walu silnika osiaga sie mozliwie najwieksza sprawnosc.Urzadzenie tego rodzaju powinno umozli¬ wiac odczytywanie w jednym wyniku re¬ zultat wzajemnego wspóldzialania wszel¬ kich czynników, wplywajacych na wiel¬ kosc napelniania cylindra, umozliwiajace osiagniecie mozliwie najwiekszej sprawno¬ sci przy rozmaitych szybkosciach obrotu walu maszyny. Polaczenie takiego urzadze¬ nia z aparatem, oznaczajacym szybkosc obrotu walu maszyny, umozliwia przez po¬ równanie obu cyfr odpowiednie ustawie¬ nie rozrzadu cylindrów, a wiec tern samem osiaganie najlepszych wyników. Urzadze¬ nie to nadaje sie szczególnie do lokomo¬ tyw, w którym to wypadku zostaje wy¬ znaczona z jednej strony szybkosc, z dru¬ giej zas strony moc maszyny, na która wplywa wielkosc napelniania cylindra.Celem osiagniecia mozliwie najwiek¬ szej sprawnosci lokomotywy, zmienia sie stopien napelniania cylindra przez sprze¬ zenie ruchów suwaka z ruchem tloka, w zaleznosci od jego szybkosci. Szybkosc ta jest wprost proporcjonalna do szybkosci lokomotywy, wobec czego kazdy przy¬ rzad, oznaczajacy te szybkosc, moze byc tak wykonany, ze nim mozna bedzie od¬ czytac szybkosc ruchu tloka. Przyrzad ta¬ ki nie wystarcza jednak do oznaczenia przez maszyniste równiez polozenia suwa¬ ka, rozrzadczego, przy którem lokomoty-wa posiada najwieksza zdolnosc pociago¬ wa. X)la maszynistyt któremu znane sa rozmaite* szybkosci tloka, niezbedna jest znajomosc poszczególnych polozen suwa¬ ka, przy których zostaje osiagnieta przy rozmaitych szybkosciach tloka najwieksza sprawnosc maszyny parowej, wobec czego maszynista musialby oznaczyc te poloze¬ nia przed nastawieniem suwaka rozrzad- czego.Znane sa urzadzenia, które sluza do o- znaczania w jednym wyniku rezultat wspóldzialania wszelkich czynników, wplywajacych na wielkosc napelniania, wzglednie na polozenie suwaka rozrzad- czego, umozliwiaja wiec osiaganie naj¬ wiekszej sprawnosci przy rozmaitych szybkosciach tloka. Z urzadzeniem tego ro¬ dzaju polaczony jest mechanizm do ozna¬ czania szybkosci tloka. Lirzadzenia te po¬ siadaja wskazniki, poruszajace sie wzdluz wspólnej podzialki, przyczem jeden z nich umozliwia odczytywanie wartosci, o- trzymywane jako rezultat wspóldzialania rozmaitych czynników, wplywajacych na wielkosc napelniania i zostaje uruchamia¬ ny od walu, polaczonego z drazkiem regu¬ lujacym. W urzadzeniu tern wskaznik zaj¬ muje na podzialce przy ruchu drazka re¬ guluj a,cego takie polozenie, które powinno odpowiadac polozeniu wskaznika, ozna¬ czajacego na tej podzialce szybkosc, gdyz obydwa wskazniki pozwalaja oznaczyc wyniki w tych samych jednostkach. Przy¬ rzad taki umozliwia wiec bardzo latwa regulacje stopnia napelniania celem osia¬ gniecia nojwiekszej sprawnosci maszyny, gdyz wystarczy dla tego celu ustalenie po¬ lozenia drazka regulujacego, przy którem wskaznik, uruchamiany tym drazkiem znajduje sie na jednej linji ze wskazni¬ kiem, oznaczajacym szybkosc tloka. Przy takiem ustawieniu zostaje osiagniety naj¬ korzystniejszy stopien napelniania przy danej szybkosci tloka.W urzadzeniu wykonanem w mysl wy¬ nalazku, polaczenie czesci uruchamiaja¬ cych wskaznik, który sluzy do odczyty¬ wania stopnia napelniania z walem kciu¬ kowym lokomotywy jest korzystniejsze, anizeli to ma miejsce w wyzej opisanem urzadzeniu. Polaczenie jest bardziej pro¬ ste, wobec czego koszty urzadzenia sa mniejsze.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia schematycznie urzadzenie w zastosowaniu do parowozu, a fig. 2 — widok urzadzenia w kierunku plaszczyzny przeprowadzonej wzdluz linji 2—2 na fig. 1. Fig. 3 przed¬ stawia widok czesci urzadzenia w kie¬ runku strzalek 3—3 na fig, 1, fig. 4 — widok zprzodu na oslone zawierajaca tar¬ cze kciukowa, przy zdjetej pokrywie, fig. 5 — przekrój przez powyzistza oslone wizdluz linji 5—5 na fig. 4, fig. 6 — prze¬ krój poprzeczny przez zebatke i kolo ze¬ bate napedu tarc/zy kciukowej, fig. 7 — przekrój wzdluz linji 7—7 na fig. 4, fig. 8— przekrój przez krazek kierowniczy do lin¬ ki, a fig. 9 — przekrój wzdluz linji 9—9 na fig. 8f fig. 10 — widok zprzodu na kra¬ zek kierowniczy do linki, a fig. 11 — wi¬ dok czesci laczacych zebatke i wal kciu¬ kowy lokomotywy.Urzadzenie wykonane w mysl wyna¬ lazku przedstawione jest na rysunku w zastosowaniu dla lokomotywy (fig. 1), któ¬ rej suwak rozrzadczy 20 uruchamiany jest przez stawidlo 21. Na wale 22 osadzo¬ na jest dzwignia 23, polaczona zapomoca drazka 24 z dzwignia nastawcza 25 umie¬ szczona w miejscu 26 stanowiska maszyni¬ sty. Krazek 27 posiada dwa zagiete ramio¬ na 30 (fig. 11), obchwytujace wal 22, do którego sa przymocowane na stale, np. za¬ pomoca spawania. Po drugiej stronie kra¬ zek 27 posiada srdby 31 przeprowadzone przez otwory krazka 32, którego polozenie wzgledem krazka 27 ustala sie w pewnem polozeniu zapomoca nakretek 33, 34, po- czem odcina sie konce srub 31, tak ze nie — 2 —wystaja z zewnatrz nakretek, nakretki zas laczy sie na stale z krazkiem 32, np. za¬ pomoca spawania, dzieki czemu krazek 32 otrzymuje stale niezmienne polozenie wzgledem walka 22. Na czopie 35 krazka 32 obracaja sie widelki 36, które zostaja utrzymywane w pewnem polozeniu zapo- moca nakretek. Do konca widelek 36 umo¬ cowany jest drazek, polaczony z oslona 29.Na tylnej stronie oslony 29 znajduje sie tuleja 39, przez która przeprowadzony jest wal 38 do wnetrza oslony. Na tulei 39, obracajacej sie razem z walem 38 u- mieszczona jest tarcza 40 polaczona sztywno z walem 38 zapomoca na¬ kretki 41. Wodzik 42, przesuwajacy sie wewnatrz oslony, posiada wyciecie 43 dla walu 38. Na czopie 44, umieszczonym na jednym koncu wodzika 42, obraca sie kra¬ zek 45, przylegajacy do powierzchni czo¬ lowej wodzika 40 i przyciskany do niej za¬ pomoca sprezyn 46, umocowanych do wo¬ dzika i do trzpieni 47 osadzonych sztywno w oslonie 29. Linka 48, polaczona z wodzi¬ kiem po stronie przeciwleglej krazkowi 45, przeprowadzona jest przez otwór w oslo¬ nie i przez rurke 49. Przy ruchu wahadlo¬ wym tarczy 40 wodzik przesuwany jest w rózne polozenia zaleznie od zetkniecia sie krazka 45 z tarcza 40, a wiec poloze¬ nia wodzika zaleza od krzywizny po¬ wierzchni obwodu tarczy 40.Koniec walu 38 przeciwlegly nakretce 41 wystaje poza oslone 50, zlozona z dwóch czesci 51 i 52, zewnatrz której osa¬ dzone jest na wale 38 zebate kolo 53, wspólpracujace z zebatka 55, umieszczona w oslonie 54. Plytka 56 utrzymuje w sta¬ lym styku kolo zebate 53 z zebatka 55, z która polaczony jest drazek 28, przepro¬ wadzony przez oslone 54. Nakretka 57, nakrecona na koniec walu 38, przyciska oslone 50 do piasty 37, przyczem oslona 50 moze sie powoli obracac wzgledem o- slony 29 i otrzymywac rózne polozenia, zaleznie od polozenia drazka 28, polaczo¬ nego z walem 22. Przy ruchu wahadlo¬ wym, a wzglednie przy obrocie tego walu drazek 28 obraca sie nieco w plaszczyznie prostopadlej do osi walu 38. Oslona 50 moze równez obracac sie w tej samej pla¬ szczyznie tak, ze dostosowuje sie do polo¬ zenia drazka 28. Poniewaz oslona 29 moze byc zastosowana w rozmaitych miejscach lokomotywy i róznych polozeniach w sto¬ sunku do polozenia walu 22, polaczenie zebatek 55 walu 22 moze byc ustawiane pod dowolnym katem wzgledem oslony 29. Drazek 28 zaopatrzony jest w rzymska nakretke 58, zapomoca której reguluje sie jego dlugosc odpowiednio do wielkosci lo¬ komotywy.Przesuwy 25 powoduja obrót walu 22, a wiec i krazka 27 wokolo tego walu, przy¬ czem za posrednictwem krazka 28 zebatka 55 przesuwa sie wzdluz linji prostej, obra¬ cajac kolo zebate 53, tarcze 40, polozenie której wyznacza polozenie wodzika 42. W lokomotywach wal 30 moze obracac sie zwykle o kat 30° w kazdym kierunku, podczas gdy pozadanem jest uzyskanie obrotu wskaznika przyrzadu 59 o kat 90°, luib nawet wiekszy. Wobec tego zadaniem przekladni, skladajacej sie z zebatki 55 i kola zebatego 53 jest uzyskanie obrotu drazka 40 o pozadany kat.Linka 48 przeciagnieta jest przez rur¬ ke 49 i prowadzi do stanowiska maszyni¬ sty, w którem umieszczony jest przyrzad 59, zaopatrzony w podzialke 60 i dwa wskazniki (fig. 2). Jeden ze wskazni¬ ków uruchamiany zostaje gietkim wa¬ lem, umieszczonym w rurce 61 i polaczo¬ nym z kólkiem 62, stykajacem sie z powierzchnia biegowa obwodu jednego z kól lokomotywy. Wskaznik ten wyzna¬ cza szybkosc lokomotywy, wyrazona w obranych jednostkach. Drugi wskaznik, u- ruchamiany linka 48, otrzymuje rozmaite polozenia, zaleznie od polozenia wodzika 42 w oslonie 29. — 3 —Rurka, przez która przeprowadzona jest linka 48, jest kilkakrotnie zgieta, co byloby przeszkoda dla jej swobodnego ruchu, wobec czego umieszczone sa w od¬ powiednich miejscach rurki krazki kierow¬ nicze 64 (fig. 8—10).Oslona krazka kierowniczego sklada sie z dwóch czesci 65 i 66 zaopatrzonych w kolnierze 67 i 68. W piastach oslony krazka kierowniczego umieszczone sa czo¬ py 70 walka, na którym osadzony jest kra¬ zek 69, zaopatrzony na obwodzie w zlo¬ bek. Walek krazka 69 posiada na jednym koncu leb 71, a na drugim gwint dla na¬ kretki 72, zapomoca których laczy obydwie czesci oslony w jedna calosc.Przedluzenie 73 czesci 65 wystaje po¬ za kolnierz 68 obejmujac w ten sposób czesc 66, podczas gdy równoczesnie prze¬ dluzenie 74 kolnierza 68 wystaje poza kol¬ nierz 67, obejmujac w ten sposób czesc 65. Obydwa przedluzenia posiadaja nad- lewy 75, przez otwory których przeprowa¬ dzona jest linka 48. Dlugosc obwodów obu przedluzen jest mniejsza, niz dlugosc ob¬ wodu pelnego kola, tak ze czesci krazka kierowniczego moga byc ze soba polaczo¬ ne w róznych polozeniach, dzieki czemu kat miedzy osiami nadlewów 75 moze byc rozmaity.Na fig. 8 osie nadlewów 75 sa prosto¬ padle do siebie, lina wiec przeprowadzo¬ na jest pod prostym katem. Przestawianie czesci 65 i 66 tak, ze konce 76 przedluzen stykaja sie ze soba powoduje zmniejsze¬ nie kata pomiedzy osiami nadlewów 75, a wiec zmiane kierunku linki. Jezeli jednak czesci 65 i 66 zostana tak obrócone, ze kon¬ ce 77 przedluzen zetkna sie ze soba, kie¬ runek linki zostanie odchylony o kat mniejszy niz 90°.Urzadzenie wedlug wynalazku posiada prosta budowe i moze byc latwo zastoso¬ wane na lokomotywach najrozmaitszego typu, przyczem oslone 29 umieszcza sie po prawej stronie lokomotywy i tak daleko od jej srodkowej linji, ile zezwala na to zapotrzebowanie miejsca.Ramiona 30 czesci 27 wygina sie tak dalece, ze obchwytuja wal 22, poczem kra¬ zek 27 przesuwa sie na tym wale tak dlu¬ go, az osiagnie on polozenie, w którem li- nja prostopadla do osi czopa 35 i walu 22, w plaszczyznie przechodzacej przez te osie, jest prostopadla do osi drazka 28.Nastepnie laczy sie ramiona 30 z walem na stale zapomoca spawania. Oslona, w której znajduje sie zebate kolo 53 i ze¬ batka 55f moze sie nieco obracac i tym sposobem umozliwiac wychylenia drazka 28, powstajace podczas doprowadzania walu 22 do odpowiedniego polozenia. Je¬ zeli pojedyncze czesci urzadzenia znajdu¬ ja sie w polozeniach roboczych, wal 22 moze obracac sie, przyczem stale polacze¬ nie zebatki 55 z kolem zebatem 53 zostaje utrzymane.Linka, prowadzona od oslony 29 do ru¬ chomego wskaznika przyrzadu, umieszczo¬ nym w miejscu stanowiska maszynisty, moze dowolnie zmieniac kierunek, przy¬ czem dzieki krazkom kierowniczym poru¬ sza sie ona bez przeszkody równiez we wszystkich miejscach zmiany kierun¬ ku.W przedstawionym na rysunku przy¬ kladzie wykonania przyrzad umieszczony jest na kotle po prawej stronie stanowiska maszynisty. Poniewaz jednak linka moze byc dowolnie wyginana, mozliwem jest u- mieszczenie przyrzadu w" kazdem innem dowolnem miejscu, w którem moze byc do¬ zorowany przez maszyniste. PL