Przedmiotem wynalazku jest interferometr, w którym przez okreslony odcinek czasu zmienia sie jednostajnie róznica dróg optycznych dwóch wia¬ zek spójnych interferujacych ze soba.Znane sa interferometry, w których zmiane róz¬ nicy dróg optycznych uzyskuje sie przez cyklicznie powtarzajacy sie przesuw jednego elementu optycz¬ nego z ukladu interferometru, na przyklad zwier¬ ciadla, lub przez obrotowe wahanie sie innego ele¬ mentu optycznego, na przyklad plasko-równoleg- lej plytki szklanej.Wada tych znanych interferometrów jest mala predkosc przyrostu dróg optycznych wynikajaca stad, ze zmieniana jest droga tylko jednej z dwóch wiazek spójnych. Ponadto, na okreslonym odcinku nie mozna dostatecznie rozpedzic, a nastepnie za¬ hamowac elementu optycznego powodujacego zmia¬ ne róznicy dróg optycznych.Interferometr wedlug wynalazku zawiera wiruja¬ cy ze stala predkoscia katowa pryzmat, którego podstawa jest romb lub prostokat. Do pryzmatu skierowane sa z róznych kierunków dwie spójne wiazki swiatla z ukladu elementów optycznych rozdzielajacych uprzednio wiazke swiatla na dwie wiazki spójne a po wyjsciu z pryzmatu laczacych te dwie wiazki, interferujace nastepnie ze soba.Pryzmat jest tak usytuowany wzgledem ukladu elementów optycznych, ze w pewnym polozeniu pryzmatu tory optyczne wewnatrz pryzmatu sa 10 15 20 25 30 równe co do dlugosci i stanowia wzajemne zwier¬ ciadlane odbicie wzgledem plaszczyzny symetrii przechodzacej przez podstawe pryzmatu.Pryzmat w ukladzie interferometru wedlug wy¬ nalazku moze osiagnac duza predkosc katowa przez napedzanie dostatecznie dlugo przed pomiarem. Po¬ nadto wirujacy pryzmat powoduje jednoczesnie wy¬ dluzanie sie drogi jednej i skracanie drogi drugiej wiazki spójnej. Osiaga sie przez to bardzo duze zadane zmiany róznicy dróg optycznych dwóch wiazek spójnych.Interferometr wedlug wynalazku zastosowany w spektrometrach fourierowskich daje mozliwosc po¬ miaru widm fourierowskich w czasach pojedyn¬ czych mikrosekund.Dzieki mozliwosci uzyskania duzych zmian rózni¬ cy dróg optycznych dwóch wiazek spójnych, okres modulacji interferometru mozna dopasowac do o- kresu modulacji wneki laserowej. Dzieki temu wy¬ tworzyc mozna pulsujace swiatlo laserowe o czasie trwania pulsów równym pikosekundom.Przedmiot wynalazku zostanie blizej objasniony na przykladzie wykonania przedstawionym na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie interferometr z wirujacym pryzmatem, a fig. 2 — inny, bardzo korzystny technologicznie przyklad wykonania interferometru wedlug wynalazku.Interferometr sklada sie z pryzmatu P, którego podstawa jest romb z dwóch luster LI i L2 oraz 124 767124 767 3 4 z dwóch plytek szklanych Wl i W2 z warstwami swiatlodzielnymi, które zaznaczono linia przerywa¬ na. Pryzmat P umocowany jest w obrotowej opra¬ wie, której os obrotu O przechodzi przez srodek podstawy pryzmatu i jest prostopadla do plaszczy¬ zny podstawy.Przez interferometr przechodza wiazki swiatla, które zobrazowano za pomoca ich osi. Wchodzaca do interferometru wiazka 1 pada na plytke Wl i rozdziela sie na dwie wiazki spójne 2 i 3. Wiaz¬ ka 2 odbija sie od lustra LI, wchodzi do pryzma¬ tu P przez sciane a, odbija sie wewnatrz pryzma¬ tu dwukrotnie od przeciwleglych scian d i b, opu¬ szcza pryzmat przez sciane c, odbija sie od lustra L2 i pada na plytke W2. Wiazka 3 odbija sie naj¬ pierw od lustra L2 wchodzi do pryzmatu P przez sciane d, odbija sie od scian a i c, opuszcza pryz¬ mat priez sciane b, odbija sie od lustra LI i pada na plytke W2, gdzie spotyka sie z wiazka 2. Wiaz¬ ki spójne 2 i 3 interferuja ze soba i opuszczaja interferometr w kierunkach 4 i 5. Energia wiazek 4 i 5 zalezy od róznicy dróg optycznych wiazek spójnych 2 i 3, przy czym dlugosc drogi optycznej kazdej wiazki spójnej mierzy sie wzdluz calej trasy pomiedzy dwoma warstwami swiatlodzielnymi ply¬ tek Wl i WL Jezeli pryzmat P obraca sie wokól osi O, wtedy droga jednej wiazki spójnej skraca sie, a druga drugiej wiazki spójnej wydluza sie. Wokól poloze¬ nia, w jakim narysowano pryzmat P na fig. 1, ist¬ nieje niewielki obszar katów obrotu pryzmatu, we¬ wnatrz którego jednostajny obrót pryzmatu powo¬ duje jednostajny przyrost róznicy dróg optycznych dwóch wiazek spójnych. Wówczas energia wiazek 4 i 5 jest sinusoidalnie modulowana, przy czym okres modulacji zalezy od predkosci obrotowej pry¬ zmatu i dlugosci fali swiatla.Przed pomiarem modulowanej energii mozna rozpedzic pryzmat do duzej predkosci obrotowej, zas pomiar przeprowadzic mozna w takim interwa¬ le katów obrotu, w którym przyrost drogi optycz¬ nej jest jednostajny.W pryzmacie, w którym naprzeciwlegle sciany sa do siebie równolegle, z szesciu mozliwych stop¬ ni swobody pryzmatu tylko jeden, a mianowicie obrót wokól osi prostopadlej do podstawy, spowo¬ duje zmiane róznicy dróg optycznych wiazek spój¬ nych. Wszelkie ruchy posuwiste lub obrotowe pryz¬ matu nie powoduja rozjustowania sie interferome¬ tru. Takie wlasnosci interferometru sa zachowa¬ ne wtedy, gdy kazda wiazka spójna wchodzi do i wychodzi z pryzmatu przez dwie sciany naprzeciw¬ legle, oraz gdy odbija sie wewnatrz pryzmatu od dwóch naprzeciwleglych scian.Aby przy okreslonym kierunku obrotu pryzmatu droga jednej wiazki spójnej skracala sie, a droga drugiej sie wydluzala, trzeba wiazki te przepro¬ wadzic przez pryzmat w ten sposób, zeby tor jed¬ nej wiazki spójnej byl zwierciadlanym odwróce¬ niem toru drugiej wiazki wzgledem jednej z plasz¬ czyzn symetrii pryzmatu, prostopadlej do podstawy pryzmatu.Figura 2 przedstawia schematycznie inny przy¬ klad interferometru, który sklada sie z trzech jed¬ nakowych pryzmatów PI, P2, P3 o podstawie pro¬ stokatnej, oraz dwóch z dwóch luster L3 i L4.Pryzmat PI obraca sie wokól osi prostopadlej do podstawy pryzmatu PI i przechodzacej przez jej srodek O. Pomiedzy pryzmatami P2 i P3 znajduje sie warstwa swiatlodzielna W, na przyklad cienka warstwa powietrza o grubosci mniejszej od dlugos¬ ci fali swiatla. W interferometrze tym kazda wiaz¬ ka spójna przechodzi przez obracajacy sie pryzmat PI dwukrotnie, dzieki czemu przy danej predkos¬ ci obrotowej pryzmatu przyrost róznicy dróg opty¬ cznych jest dwukrotnie wiekszy niz przy jednym przejsciu. Katy padania i wiazki na powierzchnie lamiace pryzmatów PI, P2, P3 sa w przyblizeniu równe i moga byc równe tak zwanemu katowi Brewstera. Wtedy odpowiednio spolaryzowane swia¬ tlo nie odbija sie od powierzchni lamiacych, a in¬ terferometr pracuje bez strat swietlnych i bez tak zwanego szumu optycznego.^ Wiazka 6 wchodzaca do pryzmatu P2 pada na warstwe swiatlodzielna W i rozdziela sie na dwie wiazki spójne. Wiazki te po kilkakrotnym odbiciu sie wewnatrz pryzmatów i po kilkakrotnym zala¬ maniu sie padaja odpowiednio na lustra L3 i L4, od których odbijaja sie i wracaja po swojej pier¬ wotnej drodze do warstwy W, gdzie nastepuje in¬ terferencja wiazek. Interferometr opuszczaja dwie wiazki modulowane, jedna w kierunku wiazki w- chodzacej 6, lecz z przeciwnym zwrotem, druga zgodnie z kierunkiem 7.Zastrzezenia patentowe 1. Interferometr zawierajacy elementy optyczne rozdzielajace wiazke swiatla na dwie wiazki spój¬ ne i doprowadzajace je do interferencji, znamienny tym, ze sklada sie z wirujacego ze stala predkos¬ cia katowa pryzmatu (P) o podstawie rombu lub prostokata, a do pryzmatu skierowane sa z róz¬ nych kierunków dwie spójne wiazki swiatla (2,3) z ukladu elementów optycznych rozdzielajacych uprzednio wiazke swiatla 1 na dwie wiazki spójne (2, 3), a po wyjsciu z pryzmatu laczacych dwie wiazki spójne ze soba, przy czym pryzmat (P) jest tak usytuowany wzgledem tego ukladu elementów optycznych, ze w pewnym polozeniu pryzmatu to¬ ry optyczne wewnatrz pryzmatu sa równe co do dlugosci i stanowia wzajemne zwierciadlane od¬ bicie wzgledem plaszczyzny symetrii przechodzacej przez podstawe pryzmatu. 2. Interferometr wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zawiera trzy jednakowe pryzmaty o podstawie prostokatnej, z których jeden (PI) jest wirujacy ze stala predkoscia katowa, a dwa pozostale P3) oddzielone swiatlodzielna warstwa W sa ele¬ mentami rozdzielajacymi wiazke swiatla (6) na dwie wiazki spójne i doprowadzajacymi je do in¬ terferencji. 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55124 767 Fig. 1 Fig.2 PL