Przedmiotem wynalazku jest uklad wspomagaja¬ cy obróbke skrawaniem, szczególnie przydatny pod¬ czas obróbki na tokarce przedmiotów wykonanych z materialów trudnoskrawalnych.Dotychczas do obróbki przedmiotów trudnoskra¬ walnych stosuje sie narzedzia zaopatrzone w spec¬ jalne ostrza z weglików spiekanych lub diamentu.Jednoczesnie, w celu polepszenia skrawalnosci oraz przedluzenia trwalosci ostrza narzedzi, bezposrednio przed obróbka przedmiot skrawany podgrzewa sie plomieniowo" lub indukcyjnie. Wystepujace przy tym zmiany strukturalne metalu powoduja znaczne po¬ gorszenie warunków obróbki, a ponadto, na skutek rozszerzalnosci cieplnej materialu, z którego wyko¬ nany jest przedmiot obrabiany, pogarsza sie rów¬ niez dokladnosc wymiarowa obróbki.Istota wynalazku jest uklad, w którym obrabiany przedmiot jest polaczony z zaciskami strony wtór¬ nej transformatora obnizajacego napiecie, przy czym jeden z zacisków jest polaczony poprzez narzedzie skrawajace, a drugi poprzez wirujacy pierscien uchwytu obrabianego przedmiotu. Strona pierwotna tego transformatora jest polaczona poprzez stycznik z autotransformatorem, natomiast stycznik jest po¬ laczony z ukladem sterujacym i ukladem zabezpie¬ czajacym. Uklad sterujacy moze byc polaczony z czujnikiem indukcyjnym, przekazujacym impulsy do ukladu zabiezpieczajacego,. przy czym czujnik ten; przesuwajacy sre wzdluz obrabianego przed- ' miotu z odpowiednim wyprzedzeniem w stosunku 20 do narzedzia skrawajacego, jest usytuowany w po¬ blizu strefy skrawania. Uklad zabezpieczajacy ma. element czasowy, który realizuje odpowiednio do¬ brany program zabezpieczenia narzedzia skrawaja¬ cego.Rozwiazanie to, wskutek podgrzania skrawane¬ go materialu w miejscu styku ostrza narzedzia skrawajacego z obrabianym przedmiotem, zapewnia znaczne zmniejszenie oporów skrawania i zwieksza trwalosc ostrza. Uzyskuje sie takze wyzsza jakosc obrabianej powierzchni i wieksza dokladnosc wy¬ miarowa oraz unika sie zmian strukturalnych w ma¬ teriale.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, który przedstawia schemat ideowo-pogladowy ukladu.W elektrycznym ukladzie zasilania 1, transfor¬ mator 4 obnizajacy napiecie jest przylaczony do sieci poprzez stycznik 3, autotransformator 2 i wy¬ lacznik 5. Przelozenie tego transformatora wynosi 1 : 20. Do zacisków obwodu wtórnego transformato-, ra 4 obnizajacego napiecie jest tak przylaczony ob¬ rabiany przedmiot 6, ze jeden z zacisków jest pola¬ czony z odizolowanym narzedziem skrawajacym 11 — nozem tokarskim, a drugi z wirujacym pierscie¬ niem 10 uchwytu obrabianego przedmiotu 6.W obwód cewki elektromagnesu stycznika 3 jest wlaczony uklad sterujacy 7 i uklad zabezpieczajacy 8, przy czym uklad sterujacy 7, zasilany z oddziel¬ nego zródla pradu, jest polaczony z czujnikiem in- 124 6693 124 669 4 dukcyjnym 9, natomiast uklad zabezpieczajacy 8 ma element czasowy, który realizuje odpowiednio dobrany program zabezpieczenia noza tokarskiego.W stanie zamknietym ukladu wedlug wynalazku nastepuje przeplyw pradu przez nóz tokarski i obra¬ biany przedmiot 6. Stycznik 3 jest sterowany auto¬ matycznie lub recznie. Podczas sterowania automa¬ tycznego czujnik indukcyjny 9 przesyla sygnal do ukladu zabezpieczajacego 8 w przypadku powstania luku elektrycznego w miejscu obróbki. Zjawisko to moze wystapic w procesie skrawania materialu z wadami, takimi jak np. pory lub pecherze w od¬ lewach zeliwnych. Czujnik indukcyjny 9 jest prze¬ suniety, wzgledem ostrza noza tokarskiego, w kie¬ runku ruchu posuwu, co umozliwia samoczynne wy¬ laczenie zasilania przed powstaniem luku elektrycz¬ nego.Element czasowy ukladu zabezpieczajacego 8 po¬ woduje bezzwloczne wylaczenie elektrycznego ukla¬ du zasilajacego 1, które trwa do momentu zaniku ostatniego impulsu taktujacego stan logiozny sygnalu wyjsciowego. Po przejsciu ostrza noza tokarskiego przez strefe wadliwa materialu, po uplywie nasta¬ wionego czasu zwloki, nastepuje ponowne zalaczenie elektrycznego ukladu zasilajacego 1. Wielkosc pradu przeplywajacego przez obrabiany przedmiot 6 jest zalezna od rodzaju materialu obrabianego i moze byc regulowana za pomoca autotransformatora 2.Dzieki stosowaniu ukladu wedlug wynalazku uzy¬ skuje sie: — zmniejszenie oporów skrawania, — zwiekszenie odpornosci na zuzycie ostrzy narzedzi skrawajacych, warstwy wierzchniej, — poprawe chropowatosci powierzchni, — korzystana zmiane wlasciwosci stereometrycznych warstwy wierzchniej, — zmniejszenie wartosci wspólczynnika tarcia ma¬ terialu obrabianego o powierzchni przylozenia, a przede wszystkim wióra o powierzchnie na¬ tarcia.Ilosciowa zmiana poszczególnych wlasnosci jest zalezna od rodzaju materialu obrabianego i mate¬ rialu ostrza narzedzia. 10 Zastrzezenia patentowe 1. Uklad wspomagajacy obróbke skrawaniem, znamienny tym, ze obrabiany przedmiot (6) jest tak polaczony z transformatorem (4) obnizajacym napie- !5 cie, który równiez jest polaczony z elektrycznym ukladem zasilajacym (1), ze jeden z zacisków strony wtórnej tego transformatora jest polaczony z na¬ rzedziem skrawajacym (11), a drugi z wirujacym pierscieniem (10) uchwytu obrabianego przedmiotu 20 (6), natomiast w elektrycznym ukladzie zasilajacym (1), do zacisków strony pierwotnej transformatora (4) obnizajacego napiecie jest przylaczony posrednio, poprzez stycznik (3), autotransformator (2), przy czym stycznik (3) jest polaczony z ukladem sterujacym (7) 25 i ukladem zabezpieczajacym (8). 2. Uklad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze uklad sterujacy (7) jest polaczony z czujnikiem indukcyj¬ nym (9), przekazujacym impulsy do ukladu zabez¬ pieczajacego (8), przy czym czujnik ten, przesuwa- 30 jacy sie wzdluz obrabianego przedmiotu (6) z odpo¬ wiednim wyprzedzeniem w stosunku do narzedzia skrawajacego (11), jest usytuowany w poblizu stre¬ fy skrawania, natomiast uklad zabezpieczajacy (8) ma element czasowy, realizujacy odpowiednio do- 35 brany program zabezpieczenia narzedzia skrawa¬ jacego (11).ZGK 1676/1110/84 — 95 egz.Cena 100 zl PL