Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do re¬ gulacji przeplywu cieklego metalu z kadzi zatycz- kowej do krystalizatora do ciaglego, pionowego odlewania wlewków.Znane jest regulowanie przeplywu za pomoca urzadzenia zatyczkowego do blokowania otworu wylewu. Zatyczka umieszczona na koncu zerdzi za¬ myka otwór wylewu w wyniku podnoszenia tej zerdzi. Podnoszenie zerdzi odbywa sie za pomoca urzadzenia regulacyjnego przymocowanego do ka¬ dzi zatyczkowej i polaczonego z nia.Znane jest z opisu wylozeniowego RFN nr 1935 782 tego rodzaju urzadzenie do sterowania zatyczki kadzi zatyczkowej, regulujacej przeplyw cieklego metalu z kadzi do krystalizatora do cia¬ glego odlewania wlewków, polaczonej z zerdzia, której górna czesc jest zamocowana w widelkach poziomego ramienia dzwigni katowej majacej na wierzcholku staly punkt obrotu. Natomiast pio¬ nowe ramie dzwigni katowej jest polaczone z u- rzadzeniem napedowym.Takie urzadzenie regulacyjne moze byc sterowa¬ ne recznie ale jest równiez sterowanie automatycz¬ ne za pomoca urzadzenia do pomiaru wypelnienia krystalizatora. Taka regulacja moze byc równiez dokonana za pomoca zródel radioaktywnych od¬ powiednio umieszczonych, których stosowanie jest z wielu wzgledów klopotliwe. Wada tego rozwia¬ zania jest trudnosc szybkiego odlaczenia kadzi za- 10 15 20 25 30 tyczkowej i umieszczonej w niej zerdzi z zatyczka, od urzadzenia regulacyjnego.Znana jest równiez kadz z ruchami podnoszenia, opuszczania, przemieszczania na boki lub wychyla¬ nia, zapobiegajacymi * niekorzystnym przypadkom procesu odlewania, lub zapoczatkowania i koncze¬ nia odlewania.Takie rozwiazanie wymaga skomplikowanego polaczenia czesci sterujacych zespolonych z kadzia i czesci zespolonych z organami do sterowania re¬ cznego lub automatycznego. Ponadto czas bezpo¬ sredniej interwencji jest znaczny, a organy stero¬ wania automatycznego sa podatne na uszkodzenia.Natomiast w przypadku sterowania automatycz¬ nego poczatek odlewania jest bardzo utrudniony.Celem wynalazku jest unikniecie wymienionych niedogodnosci znanych rozwiazan.Cel ten osiagnieto przez wykonanie urzadzenia do regulacji przeplywu cieklego metalu z kadzi zaty¬ czkowej do krystalizatora do cieklego, pionowego odlewania wlewków, za posrednictwem elektry¬ cznego urzadzenia optycznego polaczonego z dzwi¬ gnikiem sprzezonym z dzwignia do sterowania re¬ cznego. Istota wynalazku polega na tym, ze powyz¬ sze urzadzenie zawiera dzwignik zebatkowy, oraz mechanizm posredni dzwigniowo^wodzikowy do recznego i awaryjnego nastawiania zatyczki z ma¬ lej odleglosci, polaczony za pomoca zespolu, w sklad którego wchodza korba, czop, cieglo szybko- 124 466124 466 3 4 rozlaczne i widelki z dzwignikiem zebatkowym, a w pewnej odleglosci od mechanizmu posredniego dzwigniowo-wodzikowego ma deske nastawcza wy¬ posazona w dzwignie glówna do regulacji recznej, przy czym dzwignik elektryczny polaczony jest za posrednictwem ciegna kulkowego z mechanizmem posrednim dzwigniowo-wodzikowym z tym, ze prze¬ widziane jest dodatkowe ramie do recznej regu¬ lacji awaryjnej za pomoca podwójnej dzwigni ka¬ towej, polaczonej bezposrednio z mechanizmem po¬ srednim j&zwigniowo-wodzikowym.Korzystnie, dzwignik zebatkowy sklada sie z po¬ laczonej z zerdzia zatyczki zebatki, z zazebiajace¬ go sie z nia kola zebatego przymocowanego do cie¬ gna szybkorozlacznego za posrednictwem korby za- opatrojonej w" czop polaczony ciegnem szybkoroz- lacznym, którego -jeden koniec stanowia widelki, a drugim koncem jest polaczony z mechanizmem posrednim dzwigniowo-wodzikowym.Mechanizm posredni dzwigniowo-wodzikowy skla¬ da sie z podwójnej dzwigni katowej, innej dzwig¬ ni katowej przymocowanej przegubowo na tej sa¬ mej osi, przy czym ramiona dzwigni sa sprzezo¬ ne ze soba za pomoca kolka, zas drugie ramie po¬ dwójnej dzwigni katowej jest polaczone przegu¬ bowo za pomoca osi, z ciegnem szybkorozlacznym od strony jego konca przeciwnego do konca W ksztalcie widelek, podczas gdy przedluzenie dru¬ giego ramienia podwójnej dzwigni katowej stano¬ wi ramie do regulacji awaryjnej, zas deska na- stawnicza do zdalnej regulacji zawiera dzwignie podwójna i dzwignie tarczowa, przymocowane przegubowo na tej samej osi i sprzezone ze soba sprzeglem elektromagnetycznym, natomiast dzwig¬ nia podwójna jest polaczona mechanicznie z dzwig¬ nia katowa za posrednictwem ciegna kulkowego ramion przesuwnych i laczników, z tym, ze po¬ dwójna dzwignia jest polaczona z dzwignia glów¬ na do sterowania recznego i z przeciwciezarem ró¬ wnowazacym ciezar zerdzi zatyczki, a dzwignia tarczowa jest polaczona z dzwignikiem elektrycz¬ nym, sluzacym do samoczynnej regulacji poziomu kapieli metalu w krystalizatorze.Dzwignik jest uruchamiany przez czujnik za po¬ moca wylacznika elektronicznego i wzmacniacza znanego typu. Przejscie od sterowania dzwignikiem do sterowania recznego jest zapewnione przez od¬ powiednie sprzeglo umieszczone tak, ze umozliwia dowolne stosowanie jednego lub drugiego sterowa¬ nia. Usuwanie wszystkich luzów przeniesienia na¬ pedu jest otrzymane przez przeciwciezar równo¬ wazacy ciezar poszczególnych elementów oraz sily metalostatyczne i tarcie, dobierany podczas mon¬ tazu, w celu utrzymania stalej, niezaleznie od po¬ ziomu wypelnienia kadzi zatyczkowej, sily skiero¬ wanej z dolu do góry, która jest zawsze mniejsza od ciezaru zespolu zerdz-zatyczka.Dzieki temu przeciwciezarowi unika sie stosowa¬ nia sprezyn, których sprezystosc zmienia sie z u- plywetn czasu w srodowisku o wysokiej tempera¬ turze, a które to sprezyny wywoluja ponadto na¬ ciski zmieniajace sie w funkcji ich odksztalcenia.Zamkniety uklad regulacyjny oparty na wyko¬ rzystaniu promieniowania wysylanego przez ciekly metal znajdujacy sie w krystalizatorze, zbadany przemyslowo w urzadzeniu do odlewania ciaglego, w polaczeniu ze sterowaniem mechanicznym we¬ dlug wynalazku usuwa niedogodnosci znanych roz¬ wiazan i daje bardzo dobre funkcjonowanie i zna¬ czna stabilnosc poziomu cieklego metalu w kry¬ stalizatorze.Ten wynik jest otrzymany nawet w przypadku, gdy stosuje sie ceramiczne tuleje wyplywowe stru¬ mienia cieklego metalu, przeplywajacego miedzy kadzia zatyczkowa i krystalizatorem.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia do¬ godne polaczenie czesci sterujacych skojarzonych z kadzia z organami do sterowania recznego lub automatycznego. Ponadto czas bezposredniej inter¬ wencji jest skrócony do minimum, zas organy ste¬ rowania automatycznego sa dobrze chronione przed uszkodzeniem.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym przed¬ stawiono urzadzenie wedlug wynalazku w widoku z boku, czesciowo w przekroju.Na rysunku przedstawiono kadz zatyczkowa 1 zawierajaca otwór wylewowy 2 przeznaczony do zasilania krystalizatora 3 do ciaglego, pionowego odlewania wlewków. Ten otwór wylewowy 2 jest zamkniety przez zerdz zatyczki 4. Górny koniec zerdzi zatyczki 4 jest polaczony dzierzakiem 5 z zebatka 6, przesuwajaca sie w korpusie 7 przy¬ mocowanym do kadzi zatyczkowej 1. Stanowisko odlewania zawiera dzwignik zebatkowy 11 z ze¬ batka 6, wspólpracujaca z kolem zebatym 8, za¬ klinowanym na tym samym wale co korba 9 za¬ wierajaca czop 10.W poblizu dzwignika zebatkowego 11, usytuo¬ wany jest mechanizm posredni dzwigniowo-wodzi¬ kowy 12 do recznego i awaryjnego ustawiania za¬ tyczki z malej odleglosci polaczony z nim za po¬ moca zespolu, w sklad którego wchodza korba 9, czop 10, cieglo szybkorozlaczne 17 i widelki 19.Mechanizm 12 zawiera podwójna dzwignie katowa 13 i dzwignie katowa 14 zamocowane przegubowo na tej samej stalej osi 15.Jedno ramie podwójnej dzwigni katowej 13 jest sprzegniete z jednym ramieniem dzwigni katowej 14 za pomoca kolka 16. Cieglo szybkorozlaczne 17 o dlugosci regulowanej, przymocowane jest jednym koncem na osi 18 do drugiego ramienia podwój¬ nej dzwigni katowej 13, a drugi koniec w posta¬ ci widelek 19, jest umieszczony na czopie 10 kor¬ by 9.Drugie ramie 20 dzwigni katowej 14 jest pola¬ czone za posrednictwem lacznika 21 z ramieniem przesuwnym 22 napedzanym przez ciegno kulkowe 23 wyprowadzone z deski nastawczej 24. Z drugim koncem ciegna kulkowego 23 jest polaczone inne ramie przesuwne 25. Jest ono sprzezone poprzez lacznik 26 z jednym z ramion tarczowej dzwigni podwójnej 27 przymocowanej obrotowo na stalej osi 28, na której jest osadzona. równiez dzwignia tarczowa 29.Drugie ramie dzwigni podwójnej 27 jest polaczo¬ ne za pomoca osi 30 i lacznika 31 z ramieniem dzwigni glównej 32 obracanej recznie wokól sta¬ lej osi 35, za posrednictwem stalej osi 34 laczacej ramie dzwigni glównej 32 z lacznikiem 31. Ruch 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60124 466 5 6 dzwigni glównej 32 jest wspomagany przez prze¬ ciwciezar 35.Do konca 36 dzwigni tarczowej 29, jest przymo¬ cowany przegubowo koniec dzwignika elektrycz¬ nego 37, który jest przymocowany przegubowo na stalej osi 38, a sprzeglo elektromagnetyczne 39 umozliwia sprzezenie dzwigni podwójnej 27 z dzwi¬ gnia tarczowa 29.Ponadto, urzadzenie jest korzystnie uzupelniane w ramie 40 umozliwiajace regulacje zabezpiecza¬ jaca, stanowiace przedluzenie drugiego ramienia podwójnej dzwigni katowej 13.Po umiejscowieniu kadzi zatyczkowej 1 przed odlewaniem, wystarczy osadzic cieglo szybkorozla- czne 17 na czopie 10. Gdy kadz zatyczkowa 1 wy¬ pelni sie metalem mozna zaczac operacje odlewa¬ nia przez reczne uruchomienie dzwigni glównej 32, przy czym sprzeglo elektromagnetyczne 39 jest wtedy wylaczone. Nastepuje regulacja samoczyn¬ na za pomoca elektronicznego urzadzenia optycz¬ nego, nie przedstawionego, polegajaca na sprzeg¬ nieciu go z silnikiem dzwignika elektrycznego 37 po wlaczeniu w tym samym czasie sprzegla elek¬ tromagnetycznego 39. Ten dzwignik zapewnia re¬ gulowanie ustawienia zerdzi 4 równoczesnie z prze¬ mieszczeniem dzwigni glównej 32.Deska nastawcza 24 wraz ze znajdujacymi sie na niej urzadzeniami, zwlaszcza z dzwignikiem ele¬ ktrycznym 37, dzwignia glówna 32 oraz przeciwcie¬ zarem 35, znajduja sie w pewnej odleglosci od odllewanego metalu, co zapewnia wieksze bezpie¬ czenstwo dla personelu podczas pracy, a równiez lepsza konserwacje urzadzen.W przypadku uszkodzenia urzadzenie elektroni¬ cznego lub dzwignika elektrycznego 37, sprzeglo elektromagnetyczne 39 jest natychmiast rozlaczane i mozna wówczas podjac regulacje reczna za po¬ moca dzwigni glównej 32.W skrajnym przypadku gdy cieglo kulkowe 32 albo lacznik 21 lub 26 zostana zablokowane, moz¬ na wówczas natychmiast wyciagnac kolek 16 i kon¬ tynuowac operacje odlewania uruchamiajac ramie 40 podwójnej dzwigni katowej 13.Wreszcie w przypadku koniecznosci natychmias¬ towego opróznienia kadzi cieglo szybkorozlaczne 17 jest odlaczone od czopa lp uwalniajac kadz od wszystkich polaczen i umozliwiajac jej calkowita swobode ruchów, a takze zapewniajac zamkniecie otworu wylewowego gdyz zerdz wraz z zatyczka zatyka otwór wylewowy pod wlasnym ciezarem.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie do regulacji przeplywu cieklego metalu z kadzi zatyczkowej do krystalizatora do ciaglego, pionowego odlewania wlewków, za po¬ srednictwem elektrycznego urzadzenia optycznego polaczonego z dzwignikiem sprzezonym z dzwignia do regulacji recznej, znamienne tym, ze ma dzwig¬ nik zebatkowy (11) oraz mechanizm posredni dzwig- niowo-wodzikowy (12) do recznego i awaryjnego 5 nastawiania zatyczki z malej odleglosci, polaczo¬ ny za pomoca zespolu, w sklad którego wchodza korba (9), czop (10), ciegno szybko rozlaczne (17) i widelki (19) z dzwignikiem zebatkowym (11), a w pewnej odleglosci od mechanizmu posrednie¬ go dzwigniowo-wodzikowego (12) ma deske na¬ stawcza (24) wyposazona w dzwignie glówna (32) do regulacji recznej, przy czym dzwignik elek¬ tryczny (37) polaczony jest za posrednictwem cie¬ gna kulkowego (23) z mechanizmem posrednim dzwigniowo-wodzikowym (12) z tym, ze przewi¬ dziane jest ponadto dodatkowe ramie (40) do re¬ cznej regulacji awaryjnej, za pomoca podwójnej dzwigni katowej (13), polaczonej z mechanizmem posrednim dzwigniowo-wodzikowym 12. 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze dzwignik zebatkowy (11) sklada sie z polaczo¬ nej z zerdzia zatyczki (4), zebatki (6), z zazebia¬ jacego sie z nia kola zebatego (8), przymocowane¬ go do ciegla szybkorozlacznego (17) za posredni¬ ctwem korby (9) zaopatrzonej w czop (10) pola¬ czony szybkorozlacznym cieglem (17), którego je¬ den koniec stanowia widelki (19), a drugim kon¬ cem jest polaczone z mechanizmem posrednim dzwigniowo-wodzikowym (12). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze mechanizm posredni dzwigowo-wodzikowy (12) sklada sie z podwójnej dzwigni katowej (13), z dzwigni katowej (14) przymocowanej przegubowo na tej samej osi (15), których ramiona sa sprze¬ zone ze soba za pomoca kolka (16), przy czym drugie ramie podwójnej dzwigni katowej (13) jest polaczone przegubowo za pomoca osi (18) z cieglem szybkorozlacznym (17) od strony jego konca przeciwnego do konca w ksztalcie widelek (19), podczas gdy przedluzenie drugiego ramie¬ nia podwójnej dzwigni katowej (13) stanowi ra¬ mie (40) do regulacji awaryjnej, zas deska na¬ stawcza (24) do zdalnej regulacji zawiera dzwi¬ gnie podwójna (27) i dzwignie tarczowa (29), przy¬ mocowane przegubowo na tej samej osi (08) i sprzezone ze soba przez sprzeglo elektromagne¬ tyczne (39), natomiast dzwignia podwójna (27) Jest polaczona mechanicznie z dzwignia katowa (14) za posrednictwem ciegna kulkowego (23), ramion przesuwnych (22, 25) i laczników (21, 26) z tym, ze dzwignia podwójna (27) jest polaczona z dzwi¬ gnia glówna (32) do sterowania recznego i z prze¬ ciwciezarem (35) równowazacym ciezar zerdzi za¬ tyczki (4), a dzwignia tarczowa (29) jest polaczo¬ na z dzwignikiem elektrycznym (37), sluzacym do samoczynnej regulacji poziomu kapieli metalu w krystalizatorze. 15 20 25 30 35 40 45 50124 466 *¦' J* ^ ****** * * DN-8, z. 1202/84 Cena 100 zl PL PL