Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania drutu ze stopu lutowniczego przeznaczonego do lu¬ towania miedzi i jej stopów, zawierajacego oprócz miedzi od 4 do 14% masowych fosforu oraz urza¬ dzenie do wytwarzania drutu z lutowniczego stopu miedz-fosfor przy uzyciu typowych ciagarek.Dotychczas znane i stosowane jest wytwarzanie tych stopów metodami odlewniczymi w postaci- paleczek o przekroju powyzej 6 mm. Skladnikami struktury stopów lutowniczych miedz-fosfor jest mieszanina roztworu stalego i zwiazku miedzyme¬ talicznego Cu3P. Zwiazek miedzymetaliczny Cu3P, zawsze wystepujacy w stopach miedzi i fosforem zawierajacych od 1,7 do 14% masowych fosforu, po¬ woduje znaczna kruchosc stopów i dlatego luto¬ wia te wytwarza sie metodami odlewniczymi.Paleczki otrzymane metodami odlewniczymi po¬ siadaja chropowata powierzchnie i nie wykazuja stalej tolerancji wymiarowej, co nie pozwala na automatyzacje procesów lutowania. Ponadto me¬ tody odlewnicze nie pozwalaja na uzyskanie pale¬ czek o srednicach ponizej 6 mm, co uniemozliwia lutowanie drobnych elementów. Nie ujawnione sa natomiast do tej pory zadne sposoby ani tez urza¬ dzenia do wytwarzania stopu lutowniczego miedz- -fosfor w postaci drutu.Niemniej znane sa urzadzenia do wytwarzania drutu z innych rodzajów tworzyw metalicznych.Druty z innych metali i stopów wytwarza sie z pretów wyciskanych lub walcowanych o sre- 15 20 dnicach z reguly powyzej 6 mm. Prety te poddaje sie procesowi przeciagania na zimno na ciagarkach bebnowych lub lawowych.Ciagarki bebnowe skladaja sie z kadluba, skrzyn¬ ki ciagadla, w której umieszczony jest uchwyt do ciagadel oraz bebna zbiorczego z koszem do zdej¬ mowania kregów drutu. Ciagarki lawowe skladaja sie z lawy, na której przesuwa sie wózek ze szcze¬ kami do chwytania preta, lancucha napedowego bez konca i ciagadla w obudowie. Znane ciagarki bebnowe i lawowe stosowane w procesach prze¬ róbki plastycznej miedzi i jej stopów nie sa wy¬ posazone w urzadzenia do podgrzewania metalu przed ciagnieniem.Podgrzewanie stosuje sie przede wszystkim w pro¬ cesach ciagnienia drutów ze stopów zelaza, przy czym temperatury podgrzewania sa z reguly wyz¬ sze niz 700 K. Do tego celu stosowane sa dodatko¬ we urzadzenia, to jest nagrzewnice indukcyjne i oporowe, albo piece grzewcze opalane gazem lub mazutem. Urzadzenia grzewcze moga byc wypo¬ sazone w aparature do wytwarzania odpowiednich atmosfer ochronnych.Wada znanych urzadzen do nagrzewania jest nie- równomiernosc nagrzania calosci materialu przed procesem ciagnienia oraz mozliwosc utlenienia powierzchni nagrzanego materialu.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wy¬ twarzania drutu o srednicach od 0,5 do 6,0 mm 124 288124 288 ze stopu lutowniczego miedz-fosfor oraz urzadze¬ nia umozliwiajacego wytwarzanie tego drutu na typowych ciagarkach.Sposób wytwarzania drutu ze stopu lutowniczego wedlug wynalazku polega na tym, ze wlewki ze stopu miedz-fosfor zawierajacego od 4 do 14% ma¬ sowych fosforu nagrzewa sie do temperatury w granicach od 570 K do 870 K i poddaje sie pro¬ cesowi wyciskania stosujac matryce, w których stosunek pola powierzchni poprzecznego przekroju otrzymywanych pretów do pola powierzchni po¬ przecznego przekroju wlewka wynosi co najmniej 1:40. Wycisniete prejty korzystnie zwija sie bezpo¬ srednio ;w fcregi, ajn^istepnie poddaje sie ciagnie- ni|i z zakresie temperatur od 290 K do 720 K. przadzenie do wytwarzania drutu ze stopu lu¬ towniczego miedz-fosfor wedlug wynalazku, sta¬ nowiace wyposazenie typowych ciagarek, sklada sie ze zbiornika z podgrzewanym medium oraz bebna zwijarki zamocowanego wewnatrz tego zbiornika.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze zastosowanie operacji wyciskania wlewków ze stopu, lutownicze¬ go miedz- fosfor, nagrzanych uprzednio do scis¬ le okreslonej temperatury, przy równoczesnym za¬ chowaniu okreslonego stosunku przekrojów po¬ wierzchni wyciskanego preta do wlewka, a nas¬ tepnie ciagnienie wyciskanych pretów równiez w scisle okreslonym zakresie temperatur, pomimo kruchosci stopu wynikajacej z obecnosci zwiaz¬ ku miedzymetalicznego Cu3P, pozwolilo na uzys¬ kanie drutów o zalozonych srednicach, stalej tole¬ rancji wymiarowej i duzej gladkosci powierzchni.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwilo wy¬ twarzanie tego drutu na typowych ciagarkach.Lutowie miedz-fosfor wytworzone w postaci dru¬ tów o malych srednicach pozwala na automatyza¬ cje procesów lutowania, umozliwia lutowanie drob¬ nych elementów wymagajacych jedynie niewiel¬ kiej ilosci lutowia, czego nie mozna bylo uzyskac stosujac lutowie w postaci paleczek o duzych sre¬ dnicach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku w przekroju podlu¬ znym. Urzadzenie do wytwarzania drutu ze stopu lutowniczego miedz-fosfor sklada sie ze zbiornika 1 oraz zamocowanego w nim bebna 2 zwijarki.Zbiornik 1 wypelniony jest podgrzewanym olejem.Urzadzenie to umieszcza sie obok ciagarki 3. .!• 15 40 45 Proces wytwarzania drutu w przykladowym wy¬ konaniu przebiega nastepujaco. Wlewek ze stopu lutowniczego zawierajacego 8,3% masowych fosforu, reszta miedz, o srednicy 205 mm i dlugosci 30 mm nagrzewa sie do. temperatury 770 K i poddaje pro¬ cesowi wyciskania na typowej poziomej prasie hydraulicznej stosujac matryce posiadajaca dwa otwory o srednicy 7 mm kazdy. Wycisniete prety zwija sie bezposrednio na dwóch zwijarkach z predkoscia dostosowana do szybkosci wyciskania.Zwiniete kregi 4 umieszcza sie na bebnie 2 zwi¬ jarki w zbiorniku 1. Po nagrzaniu kregu zanurzo¬ nego w oleju poczatkowo do temperatury okolo 470 K prety poddaje sie ciagnieniu z zastosowa¬ niem szeregu typowych ciagadel i otrzymuje sie drut o srednicy 2,5 mm. Pomiedzy poszczególnymi ciagami temperatura drutu oraz oleju ulega obni¬ zeniu i tak przykladowo dla dwóch pierwszych ciagów w zakresie srednic od 7,0 do 4,6 mm tem¬ peratura oleju wynosi okolo 470 K, dla dwóch nas¬ tepnych ciagów w zakresie srednic od 4,5 do 2,0 mm temperatura oleju wynosi 320 K, a dla osta¬ tniego ciagu na drut o srednicy 2,5 mm temperatu¬ ro wynosi 290 K. Otrzymany drut w swej struktu¬ rze posiada bardzo rozdrobniony zwiazek Cu3P, co w praktyce eliminuje kruchosc lutowia.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania drutu ze stopu lutowni¬ czego miedz-fosfor, zawierajacego od 4 do 14% masowych fosforu, znamienny tym, ze wlewki z te¬ go stopu nagrzewa sie do temperatury w grani¬ cach od 570 K do 870 K i poddaje sie procesowi wyciskania stosujac matryce, w których stosunek pola powierzchni poprzecznego przekroju otrzymy¬ wanych pretów do pola powierzchni poprzecznego przekroju wlewka wynosi co najmniej 1:40, po czym wycisniete prety poddaje sie ciagnieniu w za¬ kresie temperatur od 290 K do 720 K. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wycisniete prety korzystnie zwija sie bezposrednio w kregi. 3. Urzadzenie do wytwarzania drutu ze stopu lutowniczego miedz-fosfor stanowiace wyposazenie typowych ciagarek, znamienne tym, ze sklada sie ze zbiornika (1) z podgrzewanym medium oraz za¬ mocowanego w nim bebna (2) zwijarki. gaz TV Jl 1L ^-a; ' Y///////////M LZOraf. Z-d Nr 2 — 1315/94 90+20 egz. A4 Om» W ii PL