Przedmiot niniejszego wynalazku sta¬ nowi skladarka i odlewarka wierszy z czcionkami, prowadzonemi biegiem okrez¬ nym na drutach, przyczem sanki podno¬ sza zlozone wiersze po odlaniu do drutów odkladajacych, na które zesuwa je suwak.Sanki byly dotad wprawiane w ruch zapo- moca zwyklej zebnicy, przesuwanej przez glówny wal maszynowy, który uruchomial równiez wspomniany suwak. Urzadzenie takie nie zapewnia dokladnego dzialania, szczególnie gdy czesci sa juz zuzyte. Su¬ wak powinien bowiem rozpoczynac swój ruch dopiero wtedy, gdy sanki sa unieru¬ chomione w najwyzszem polozeniu, a te moga zaczac sie opuszczac dopiero wtedy, gdy suwak wrócil do swego polozenia poczatkowego.W mysl wynalazku nadaje sie ruch su¬ wakowi zapomoca poruszajacej sanki zebnicy, która sklada sie z dwóch czesci.Gdy sanki sie podnosza, to obydwie czesci zebnicy sa polaczone i rozlaczaja sie do¬ piero w chwili dojscia sanek do najwyzsze¬ go polozenia; jedna czesc przesuwa sie dalej i uruchomia suwak, poczem obydwie czesci zebnicy zostaja znowu sprzezone.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig, 1 przedstawia schemat urzadzenia napedowego sanek;fig. 2 — dolna czesc urzadzenia napedo¬ wego ty wiekszej jtódziajce; fig. 3 — bocz¬ ny widok flg. 2; fig: "4 — lgórna czesc urza¬ dzenia napedowego sanek; fig. 5 — prze¬ krój wedlug linji V — V na fig. 4; fig. 6— przekrój wedlug linji VI — VI na fig. 2; fig. 7 — 9 przedstawiaja dzielona zebnice w wiekszej podzialce i w trzech róznych polozeniach; fig. 10 — zapadke, przytrzy¬ mujaca sanki; fig. 11 — widok suwaka; fig. 12 — przekrój wedlug linji XII — XII na fig. 2, a fig. 13 — przekrój wedlug linji XIII — XIII na fig. 1.Czcionki 42, wiszace na drutach dopro¬ wadzajacych 1 i zlozone w wiersz, przesu¬ waja sie znanym sposobem w kierunku strzalki a na druty sanek 3. W tern po¬ lozeniu odbywa sie odlewanie klisz, po- czem sanki 3 podnosza sie w kierunku strzalki b; w najwyzszem polozeniu suwak 4 przesuwa czcionki na druty odkladajace 5, po których wracaja w kierunku strzalki c do magazynu, nieprzedstawionego na ry¬ sunku.Przedmiot wynalazku stanowi urzadze¬ nie, uruchomiajace sanki 3 i suwak 4. Wal 6, napedzany stale przez kolo pasowe 74, wprawia w ruch zapomoca nieuwidocznio- nej na rysunku przekladni tarcze 7 (fig. 3) z mimosrodowym krazkiem 8, który dziala na dwuramienna dzwignie 10, wahajaca sie na czopie 9. Drugi koniec tej dzwigni znajduje sie pod suwakiem 12 (fig. 2), pro¬ wadzonym w ramie 11 maszyny zapomoca szczelin i srub, przyczem ponad suwakiem znajduje sie próg 13, przymocowany do zebnicy 16, wodzonej w ramie 11 maszyny zapomoca ramienia 14 i krazka 15. Górny koniec zebnicy 16 jest sprzezony z druga zebnica 17, zaopatrzona w sprezynowa za- tyczke 18, która zaskakuje w otwór draz¬ ka 19, znajdujacego sie obok osadzonej obrotowo na czopie 20 dzwigni 21 (lig. 12), naciskanej sprezyna 22. Na dzwigni 21 jest zawieszona czesc sprzegla 23. Gdy krazek 8 tarczy 7 naciska dzwignie 10, to suwak 12 i próg 13 podnosza nieco zebnice 16, 17, wskutek czego podnosi sie równiez drazek 19 i zwalnia dzwignie 21, która pod naciskiem sprezyny 22 wlacza sprzeglo 23.Na drazku 19 znajduja sie dwa sworz¬ nie 77 i 78 (fig. 2), z których dolny 78 opie¬ ra sie o rame 11 maszyny, gdy drazek 19 wylacza sprzeglo, natomiast górny swo¬ rzen 77 uderza o inny wystep ramy po podniesieniu drazka 19 i ogranicza w ten sposób jego przesuw. Drazek 19 odsuwa zatyczke 18, a tern samem uwalnia sie od zebnicy 17 i opiera dolnym koncem na zwolnionej dzwigni sprzeglowej 21. Wsku¬ tek wlaczenia sprzegla obraca sie kolo ze¬ bate 24 (fig. 3), napedzajac za posred¬ nictwem kól 25, 26 kolo zebate 27, dziala¬ jace na zebnice 16, która podnosi sie nadal, przesuwajac wgóre równiez zebnice 17, obracajaca kolo zebate 28 (fig. 2). Wieksze kolo zebate 29 jest z poprizedniem zliczo¬ ne i zazebia sie z zebnica 30, dzialajaca ja¬ ko przeciwwaga (fig. 1 i 4) i polaczona za¬ pomoca prowadzonego przez krazki lancu¬ cha 31 z sankami 3. Zebnica 17, podnoszac sie, opuszcza zebnice 30 i tern samem pod¬ nosi sanki 3 a.z do najwyzszego polozenia, zaznaczonego na fig. 4 linjami przerywa¬ nemu Rama sanek 3 sklada sie z czterech katowników 32, 33 (fig. 13), pomiedzy któ- remi sa umocowane w dwóch szeregach druty prowadnicze 2, podczas gdy zboku umocowane sa obrotowo krazki 35, tocza¬ ce sie po katownikach 36, 37, tworzacych w ramie maszyny prowadnice. Na górnej poprzeczce sanek 3 znajduje sie sworzen $8, na górnej zas poprzeczce prowadnicy 36, 37 — zapadka sprezynowa 40 z wyste¬ pem 41, zawieszona obrotowo na czopie 39. W najwyzszem polozeniu chwyta za¬ padka 40 sworzen 38 i w ten sposób przy¬ trzymuje sanki.Ruch czesci napedowych 17, 28, 29, 30 musi ustac, gdy sanki znajduja sie w naj¬ wyzszem polozeniu, a suwak 4 przesuwa — 2 —czcionki 42 z drutów 2 na druty odklada¬ jace 5. Odbywa sie to w sposób nastepu¬ jacy, Zebnice 16, 17 nie sa polaczone na sta¬ le, lecz dolnem przedluzeniem zebnicy 17 jest drazek 43 (fig- 6). Z zebnica 16 jest polaczona listwa 79, na której jest osadzo¬ na obrotowo na srubie 44 (fig, 2, 3 i 7 — 9) zapadka 45 z ukosnym wasem 48 i zebem 46, opierajacym sie na sworzniu 47, przy¬ mocowanym do zebnicy 17. Podnoszaca sie zebnica 16 przesuwa równiez wgóre zapomoca zapadki 45 i sworznia 47 zebni¬ ce 17, az was 48 uderzy w uKosny wystep 49 ramy maszyny; wtedy zostaje on wraz z zapadka 45 odchylony (fig. 9). Wskutek tego zebnica 17 zostaje zatrzymana, a tern samem równiez sanki 3, które nie opadaja, poniewaz przytrzymuje je zapadka 40, 41.Zebnica 16 podnosi sie jednak dalej, powodujac uruchomienie suwaka 4, zesu- wajacego z drutów 2 czcionki 42 na druty odkladajace 5. W tym celu znajduje sie na zebnicy 16 wystep 50, który podnosi drazek 51, przesuwajacy prostolinijnie za posrednictwem dzwigni 52, 53, 54 i 55 (fig, 4 i 5) drazek 57, do którego jest przy¬ mocowany suwak 4. Ten ostatni sklada sie z pionowego drazka (fig, 11) z bocznemi wystepami 58, które wchodza pomiedzy druty 2 sanek 3 i w ten sposób zesuwaja wiszace na nich czcionki. Na sworzniu 56 dzwigni 55 jest osadzony krazek 59, tocza¬ cy sie po poziomej listwie 60, tak ze gdy drazek 51 podnosi sie, przestawiajac uklad dzwigni 52 — 57 do polozenia posredniego, zaznaczonego na fig. 4 linjami przerywa- nemi, to suwak 4 przesuwa sie poziomo. W spoczynku znajduje sie suwak pomiedzy katownikami 36, 37 prowadnicy sanek 3 (fig. 5).Do górnego konca katownika 36 jest przymocowany klocek 61, w którym prze¬ suwa sie sprezynowa zapadka 62 (fig, 10) z kolnierzem 63, który przylega do suwa¬ ka 4. Gdy suwak znajduje sie w spoczyn¬ ku, to zatyczka jest cofnieta. Jezeli na¬ tomiast sanki 3 znajduja sie w najwyz- szem polozeniu i suwak 4 przesuwa sie, to zatyczka 62 zaskakuje w otwór 64 ra¬ my sanek i przytrzymuje je, dopóki su¬ wak nie wróci do polozenia poczatkowego, w którem wyciska ja z ramy.W czasie przesuwu suwaka odsunieta zostaje zapadka 40, 41 zapomoca znajdu¬ jacego sie na drazku 55 ramienia 65, któ¬ re naciska wystep 41 tak, ze zapadka zwalnia sworzen 38.Gdy zebnica 16 osiagnela najwyzsze polozenie, to próg 66 (fig. 2 i 3), znajdu¬ jacy sie na jej dolnym koncu, uderza w wodzony w ramieniu 14 sworzen 67, który obraca dzwignie katowa 68. Koniec tej dzwigni przesuwa dzwignie 21 (fig. 12) i wylacza sprzeglo 23, wskutek czego na¬ ped zostaje wstrzymany.Maszyna pracuje w nastepujacy spo¬ sób.Po odlaniu wiersza wal 6 za posred¬ nictwem ukladu 7—\13 podnosi zebnice 16 i 17 oraz drazek 19 i powoduje wlaczenie sprzegla 23, wskutek czego dalsze podno¬ szenie zebnic 16, 17 odbywa sie juz za po¬ srednictwem przekladni 24—27. Sanki 3 osiagaja w ten sposób najwyzsze poloze¬ nie, w którem przytrzymuje je zapadka ,40, 41. W tej chwili ukosny wystep 49 wy¬ lacza zapadke 45, tak ze zebnica 17 z&- trzymuje sie; zebnica 16 podnosi sie na¬ tomiast w dalszym ciagu i przesuwa za¬ pomoca wystepu 50 drazek 51, wskutek czego uklad dzwigni 52—57 przcsuwa su¬ wak 4. Jednoczesnie zostaje zwolniona za¬ padka 62, która rygluje sanki 3, poczem nastepuje zwolnienie zapadki 40, 41.Sworzen 84 (fig, 4) sanek 3 zaskakuje w odpowiedni otwór zapadki 40 i przytrzy¬ muje ja, aby nie mogla uchwycic zpowro- tem sworznia 38.Gdy zebnica 16 znalazla sie w najwyz- szem polozeniu i suwak 4 zostal calko- — J-3 —wicie wysuniety, obraca próg 66 za po¬ srednictwem sworznia 67 dzwignie kato¬ wa 68 i wylacza sprzeglo 23, przyczem drazek 19 opada przed dzwigjiie sprzeglo¬ wa 21 i przytrzymuje ja w tem polozeniu (fig. 12). Sprezyna 76, osadzona na draz¬ ku 51 i napinajaca sie przy podnoszeniu drazka, przesuwa go wdól, tak ze suwak 4 wraca do prawego polozenia krancowe¬ go i wylacza zapadke 62. Jednoczesnie opuszczajacy sie drazek 51 naciska wy¬ step 50 i przesuwa wdól zebnice 17. Do¬ piero po zwolnieniu od zapadki 62, a tem samem po przejsciu suwaka 4 do stanu spoczynku, moga sanki 3 opuscic sie, po¬ niewaz ich ciezar jest wiekszy od ciezaru zebnicy 30. Sworzen 84 uwalnia sie od za¬ padki 40, która wraca do polozenia pio¬ nowego, a obydwie zebnice 16 i 17 opu¬ szczaja sie pod dzialaniem przekladni 28, 29, 30. Gdy zebnica 17 znajduje sie w do- wolnem polozeniu, jej sprezynowa zatycz- ka 18 zaskakuje znowu w otwór drazka 19 (fig. 9).Jezeli ten sam wiersz ma byc kilka¬ krotnie odlany, to sanki 3 przytrzymuje sie w najrtizszem polozeniu zapomoca ry¬ gla 69, przestawianego recznie i wchodza¬ cego w otwór 70 ramy sanek (fig. 13); tem samem nie moze sie przesuwac równiez zebnica 17 oraz drazek 19, tak ze sprzeglo 23 nie zostaje wlaczone. Zebnica 16 po¬ suwa sie natomiast wgóre i musi sie móc przesunac wzgledem zapadki 45. W tym celu jest na zebnicy 16 przymocowana listwa 79 zapomoca srub, przechodzacych przez szczeliny 80. Listwa ta trzyma ra¬ mie 81 ze sworzniem 83, na który dziala sprezyna 82 i który jest osadzony w pro¬ gu 13. W czasie normalnej pracy porusza sie zebnica 16 i listwa 79 jak jedna ca¬ losc. Jezeli jednak zebnica 17 jest przy¬ trzymana, to przy podnoszeniu sie zebni¬ cy 16 sprezyna 82 zostaje scisn'eta przez ramie 81, poniewaz sworzen 47 przytrzy¬ muje zapadke 45; nastepnie listwa 71 (fig. 8) naciska sworzen 72 zapadki 45, która odchyla sie i zwalnia wskutek tego zebnice 17, tak ze obydwie zebnice 16 i 17 ^zostaja rozlaczone. To samo moze nasta¬ pic z innych powodów, np. gdy sanki zo¬ stana zatrzymane w najnizszem poloze¬ niu przez odprysk olowiu.Jezeli w najwyzszem polozeniu sanek zdarzy sie jakies uszkodzenie, np. czcion¬ ki nie sa uporzadkowane tak, ze suwak 4 nie moze sie przesunac, to dzwignie 52, 53 musza sie jednak przestawic. W tym celu dzwignia 53 jest dwuramienna i jej wol¬ ny koniec jest polaczony z dzwignia 54 za¬ pomoca sprezyny 73 (fig. 4) tak, ze moze w^hac sie, nie poruszajac dzwigni 54. To polaczenie sprezynowe zabezpiecza jedno¬ czesnie czcionki przed uszkodzeniem wskutek ewentualnego przedwczesnego o- puszczenia sie sanek 3. PL