Przedmiotem wynalazku jest maszyna robocza — silnik spalinowy, pompa lub sprezarka - z wirnikiem lopatkowym, pelniacym takze role tloka obrotowego.Znane sa rozmaite rozwiazania silników, w których tlok ma ksztalt co najmniej trójwierzcholkowego wirnika lub plaskiej, eliptycznej bryly z kolnierzem eliptycznym. Znane sa takze pompy, posiadajace mimosro- dowo usytuowany w cylindrze wirnik lopatkowy. Cylinder taki moze miec ksztalt kolowy, a w takim przy¬ padku wirnik ma dzielone lopatki dociskane lub laczone sprezynami, badz tez ksztalt cylindra stanowi krzywa slimakowa Pascala, dzieki czemu wszystkie cieciwy przeprowadzone przez ognisko tego przekroju sa sobie równe i mozna stosowac jako tlok jednolita, niedzielona plytke, umieszczona w ukosnym przecieciu wirnika. Na podobnej zasadzie moze byc równiez skonstruowany silnik spalinowy.Glówna wada maszyn, w cylindrach których pracuja mimosrodowo usytuowane wirniki lub waly z przesu¬ wajacymi sie, dzielonymi lopatkami, jest, oprócz trudnosci uszczelniania, wywieranie przez lopatki sil bezwlad¬ nosciowych na scianki cylindra.Newralgicznymi miejscami sa zwlaszcza wszelkie zmiany krzywizny, dlatego tez nalezy dazyc do optymali¬ zacji ksztaltu cylindra. Z kolei wiadomo, iz rozwiazania z jednolitymi lopatkami sa korzystniejsze, niz z lopatka¬ mi dzielonymi.Maszyna robocza wedlug wynalazku ma mimosrodowo usytuowany w cylindrze wirnik, lub wal, w którego przecieciu osadzona jest przesuwnie wzgledem swojej osi obrotu, pokrywajacej sie z osia wirnika lub walu, jednolita lopatka. Cylinder maszyny roboczej ma w przekroju poprzecznym ksztalt konchoidy okreslonej równaniem p = R + r (1 — cos a) w którym p — promien wodzacy konchoidy R — minimalny promien konchoidy r — parametr okreslajacy mimosród konchoidy 0 124 082 Taki ksztalt cylindra umozliwia przyleganie obu konców tloka do scianki cylindra w kazdym polozeniu tloka. Przedmiot wynalazku jest wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia zarys cylindra maszyny, fig. 2 — zasade wykonywania cylindra, fig. 3 — urzadzenie do wykonywania cylindra, zas fig. 4 — silnik spalinowy w przekroju poprzecznym.Zarys wewnetrznej scianki cylindra 1 w przekroju poprzecznym jest wyznaczony przez punkt A, zakreslaja¬ cy ksztalt konchoidy wzgledem ogniska 0 cylindra 1. Ognisko 0 jest jednoczesnie osia obrotu mimosrodowo usytuowanego w cylindrze walu 2. Dlugosc promienia wodzacego punktu A jest suma promienia minimalnego R, oraz iloczynu parametru r i wyrazenia 1 —cos a, gdzie a jest katem obrotu promienia wodzacego punktu A r wzgledem wyjsciowego punktu C, w którym kolo o promieniu R styka sie z zarysem wewnetrznej sciany cylin- ; dra 1.Na fig. 1 przedstawiono przykladowo zarys cylindra, wykreslony przy zalozeniu wielkosci r równej polo¬ wie promienia R. Mozliwe jest jednak uzyskanie innych zarysów przez zmiane parametru r, oraz wprowadzenie dodatkowych parametrów równania konchoidy.Przykladowy sposób wykonania cylindra maszyny roboczej zilustrowany jest na fig. 2. Obrabiany cylin¬ der 1 obracany jest wzgledem narzedzia skrawajacego 4, któremu nadaje sie za posrednictwem jarzma 8, osadzo¬ no w prowadnicy 5, ruch posuwisto-zwrotny, sprzezony z i uchem punktu B, poruszajacego sie po okregu o promieniu r. Ruch obrotowy punktu B zostaje przeniesiony na ruch liniowy jarzma 8. Predkosc katowa obrotu cylindra 1 i punktu B jest taka sama. Polozenie wyjsciowe punktu B, w którym narzedzie 4 wyznacza minimalny promien R zarysu cylindra 1 zobrazowano na fig. 1. Przez obrót cylindra 1 i punktu B narzedzie 4 uzyskuje posuw o wielkosci r (1 - cos a).Urzadzenie do wykonywania cylindra ma glowice nozowa 6 z nozem 4, osadzona na sankach 7. Sanki glowicy zaopatrzone sa w mechanizm przesuwu liniowego, zlozony z jarzma 8 i prowadnicy 5.Jarzmo napedzane jest mechanizmem korbowym 9. Obrabiany cylinder 1 jest osadzony w uchwycie 10 wrzeciona 11. Naped wrzeciona 11 sprzezony jest z napedem mechanizmu korbowego 9 oraz z napedem posuwu glowicy nozowej 6 równolegle do osi podluznej cylindra 1. Pokretlo 12 sfuzy do ustawienia pracy narzedzia 4, praktycznie do regulacji grubosci wióra przy obróbce wiórowej. Unieruchomienie mechanizmu korbowego 9 powoduje wytaczanie zarysu cylindrycznego.Fig. 4 stanowi ilustracje jednej z wersji maszyny wedlug wynalazku. Jest to silnik spalinowy, w którego cylindrze 1 osadzony jest mimosrodowo obrotowy wal 2. W przecieciu walu 2, jest przesuwnie osadzony lopat¬ kowy, niedzielony tlok 3. Os obrotu tloka 3 pokrywa sie z osia obrotu walu 2. W scianie bocznej cylindra 1 osadzona jest zaplonowa swieca 13 oraz zawory: ssacy 14 i wydechowy 15. Zasada dzialania takiego silnika jest powszechnie znana.W opisie nie uwzgledniono zagadnienia uszczelnien, bedacego oddzielnym problemem.Zastrzezenie patentowe Maszyna robocza z wirnikiem lopatkowym posiadajaca mimosrodowo usytuowany w cylindrze wirnik, w którego przecieciu osadzona jest jednolita lopatka, znamienna tym, ze lopatka (3) jest osadzona przesuwnie wzgledem swojej osi obrotu, pokrywajacej sie z osia obrotu wirnika (2), a cylinder (1) ma w przekro¬ ju poprzecznym ksztalt konchoidy okreslonej równaniem p ¦ R + r (1 -cosa) w którym p — promien wodzacy konchoidy R — minimalny promien konchoidy r — parametr okreslajacy mimosród konchoidy 0 %* Ffy2124 082 fig.3 KqA PracowniaPoligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Ona 100 zl PL