PL123529B1 - Method of transformation of end of the plastic tube into socket fitting and forming apparatus therefor - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób przeksztal¬ cania konca rury z tworzywa sztucznego w kieli¬ chowe zlacze. Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie formujace do przeksztalcania konca rury z tworzywa sztucznego w krancowe kieli¬ chowe zlacze rurowe.Znany jest z opisu patentowego Stanów Zjedno- io czonych Ameryki nr 3557278 sposób formowania na koncowych czesciach rur z PCW pogrubionych laczników kielichowych, polegajacy na umieszcze¬ niu zewnetrznej ramy wokól rdzenia ksztaltujacego kielich, pozostawieniu wolnej przestrzeni miedzy 15 rdzeniem i rama zewnetrzna, w przyblizeniu rów¬ nej grubosci sciany rury z PCW, oraz na wprowa¬ dzeniu w ta przestrzen pod naciskiem nagrzanego konca rury PCW. Ten sposób ksztaltowania po¬ grubionych laczników kielichowych na koncach 2o rur z tworzywa obejmuje wiele skomplikowanych czynnosci przygotowawczych. Urzadzenie do sto¬ sowania tego sposobu jest tak zbudowane, ze po¬ lowa rdzenia wsparta jest na prowadnicy pozio¬ mej, podczas gdy pozostala polowa na prowadnicy 25 prostopadlej wzgledem poziomej, oo umozliwia wy¬ ciagniecie rdzenia na zewnatrz po uformowaniu kielicha. W urzadzeniu tym mechanizm wsporczy jest tak duzy aby wytrzymal duze sily oporu dzia¬ lajace miedzy rura i rdzeniem. Pominieto jednakze 30 calkowicie sprawe uzytecznego wykorzystania tych sil oporu.Znany jest równiez z opisu patentowego Japonii nr 25871/52, sposób obejmujacy etap speczania sciany zmiekczonego konca rury z tworzywa sztucz- nego miedzy rdzeniem, a korpusem zewnetrznym bez zmiany wewnetrznego promienia rury, etap formowania korzystnie chlodzonej warstewki na wewnetrznej i zewnetrznej scianach obwodowych speczanego konca rury, etap przekazania speczo- nego konca rury w kierunku zwiekszajacego sie promieniowo fragmentu rdzenia, a przez to zmniejszenia grubosci tego konca i powiekszenia jego wewnetrznego promienia, przy czym wspomniany rdzen nie posiada zewnetrznego korpusu, oraz etap wystawania od wewnatrz pierscieniowego wystepu do obszaru promieniowo' zwiekszajacego sie tego fragmentu oraz formowania wewnetrznego rowka pierscieniowego o ksztalcie wystepu w wewnetrz¬ nej scianie speczonego konca rury o zwiekszonym promieniu. Sposób ten uniemozliwia jednak osiag¬ niecie zadanej grubosci konca rury na odcinku zwiekszajacego sie promienia.Celem wynalazku jest . opracowanie sposobu ksztaltowania kielichowego zlacza na koncach rur z tworzywa, oraz konstrukcji urzadzenia, iktóry wyeliminowalby niedogodnosci znanych sposobów i urzadzen i który pozwolilby uzyskac krancowe kielichowe zlacze rurowe, wypelniajace calkowicie 123 5295 123 529 4 przestrzen forttty t chwila dojscia konca rury do konca obszaru formujacego.Cel wynalazku zostal osiagniety przez to, ze sposób przeksztalcania konca rury z tworzywa w kielichowe zlacze rurowe przez formowanie po¬ przez zmiekczanie krancowej sciany rury z two¬ rzywa i przemieszczanie jej poprzez obszar formo¬ wania polega na tym, ze zmiekczona sciane konca rury przesuwa sie po torze nachylonym do wnetrza rury w kieruniku prowadzacym -skosnie ku wnetrzu rury i ku koncowi obszaru formowania.Powieksza sie promien rury przemieszczajac jej koMec, poj pierwszym nachylonym na zewnatrz torze w pierwszym, przebiegajacym ukosnie na zewnatrz kierunku, po czym zmniejsza sie pro¬ mien twcy przemieszczajac koniec rury w kierunku nachylanym*do wewnatrz od szczytu pierwszego odcinka rury w kierunku nachylonym do wew¬ natrz od szczytu pierwszego odcinka toru do doliny drugiego nachylonego na zewnatrz odcinka toru a nastepnie powieksza sie promien rury przemiesz¬ czajac jej koniec po drugim nachylonym na zew¬ natrz odcinku toru w kierunku ukosnym na zew¬ natrz ku krancowi obszaru formowania.Koniec rury powieksza sie w kierunku obwodo¬ wym na pierwszym odcinku toru i przepycha sde po nim w kierunku osiowym a po przejsciu przez najwyzszy punkt pierwszego odcinka toru zmniej¬ sza sie obwód rury na odcinku nachylonym do wewnatrz zas sciane rury rozszerza sie w kierunku promieniowym w czasie gdy jej przedni koniec przechodzi przez drugi odcinek toru i osiaga jego najwyzszy punkt, po czym pogrubia sde sciane w obszarze formowania na skutek sily nacisku dzia¬ lajacej na koniec rury po jego przejsciu przez naj¬ wyzszy punkt drugiego odcinka toru i dojsciu do kranca obszaru formowania.Sciane krancowa rury przemieszcza sie wzdluz wewnetrznych powierzchni dzielacych obszaru for¬ mowania, pierwszej i drugiej, które sa naprze¬ miennie przemiesziczaine i przestawiane w czasie przechodzenia konca rury, przy czym po opuszcze¬ niu w kierunku promieniowym i przesunieciu w kierunku osiowym jednej z tych powierzchni, pierwszej lub drugiej, pozostala powierzchnie dzie¬ laca obniza sie co najmniej w kjfcrunku promie¬ niowym. Sciane krancowa rury przemieszcza sie wzdluz stozkowych powierzchni pierwszej i dru¬ giej wewnetrznych powierzchni dzielacych, które sa podnoszone lub opuszczane w kierunku pro¬ mieniowym rury.Zgodnie z wynalazkiem, obszar formowania konca rury z tworzywa w kielich lacznikowy za¬ wiera pierwszy segment nachylony na zewnatrz, drugi segment nachylony na zewnatrz i majacy promien wiekszy od promienia segmentu pierwsze¬ go, oraz segment nachylony do wewnatrz laczacy segmenty nachylone na zewnatrz pierwszy i drugi, którego promien zmniejsza sie w miare zblizania sie do drugiego segmentu nachylonego na zewnatrz, przy czym do chwili gdy zwiekszona rura przej¬ dzie przez drugi nachylony na zewnatrz segment majacy najwiekszy promien, wzrost grubosci sciany rury jest odpowiednio kontrolowany przez zmniej- szainie sie jej srednicy wywolane przez nachylony do wnetrza segment a sciana kielicha lacznikowego scisle wypelnia przestrzen formujaca w chwili gdy przedni koniec rury osiaga kraniec przestrzend formujacej. 5 Urzadzenie sluzace do realizacji sposobu wedlug wynalazku, wykorzystujace duzy opór miedzy rura i rdzeniem, zawiera ruchome elementy rdzeniowe ograniczajace przestrzen formowania stabilnie pod¬ parte i zablokowane samoczynnie przez elementy prowadzace. Zgodnie z wynalazkiem zmiekczona rura z tworzywa sztucznego jest przesuwana w kierunku osiowym na nachylonym ku wnetrzu seg¬ mencie, a zmiekczona sciana rury jest przemiesz¬ czana przez drugi nachylony na zewnatrz segment lub odcinek toru zachowujac zwiekszona grubosc.W ten sposób uzyskuje sie formowane zlacze ru¬ rowe.Co sie tyczy odksztalcenia rozprezania sciany rury, które w kierunku obwodowym jest przys¬ pieszane przez zewnetrznie nachylony odcinek rdzenia sluzacy do zwiekszenia sciany rury w kie¬ runku promieniowym, to jest ono wieksze, gdy kat nachylenia przekroczy wartosc 15°, tak, ze duze odksztalcenie rozprezania towarzyszy podobnie roz¬ szerzonej scianie rury, w kierunku obwodowym, kiedy sciana ta dochodzi do zewnetrznie nachy¬ lonego odcinka. Kiedy wystepuje takie odksztalce¬ nie, wewnetrzna obwodowa sciana rury plynie z wglebienia rozpoczynajacego nachylony odcinek.Rozpatrywanie tego w kierunku osiowym sciany rury pozwala zrozumiec, ze w kierunku osiowym dziala sila rozciagajaca. Aby nie dopuscic do za¬ trzymania ruchu zmiekczonej rury w kierunku osiowym przez ten ruch plywajacy lub osiowo skie¬ rowana sile rozciagajaca, stosuje sie wlasnie spo¬ sób wedlug wynalazku.Osiowa sila rozciagajaca w scianie rury jest uwa¬ zana za glówny czynnik powodujacy nadmierny opór skierowany przeciw osiowemu przesuwaniu zmiekczonej rury, róznice miedzy rozmiarami od¬ ksztalcen wewnetrznej i zewnetrznej obwodo¬ wych scian rury wywolujaca faldy i zmniejszajaca efekt specznienia, który jest niezbedny, aby za¬ pobiec redukowaniu grubosci sciany jako konsek¬ wencji wzrostu promienia. Sposób wedlug wyna¬ lazku pozwala na skuteczne kontrolowanie osiowo skierowanej sily rozciagajacej. Sposób ten unie¬ mozliwia uformowanie kielicha o kacie nachylenia sciany z zakresu 15°—60°, korzystnie 25°—45° i niezbednej grubosci sciany.Cel wynalazku zostal osiagniety równiez przez opracowanie konstrukcji urzadzenia formujacego do przeksztalcania konca rury z tworzywa w kie¬ lichowy lacznik rurowy, w którym obszar formo¬ wania, z segmentem nachylonym do jego wnetrza, zaopaitrzomy jest w dzielone elementy rdzeniowe pierwszy i drugi polaczone w pierscien tworzacy wewnetrzna powierzchnie formujaca obszaru for¬ mowania, przy czym jeden z tych elementów rdze¬ niowych jest przesuwany w kierunkach promie¬ niowym i osiowym a drugi element rdzeniowy jest przesuwany co najmniej w kierunku promienio¬ wym.Przedmiot wynalazku zostal zilustrowany na przykladzie jego wykonania uwidocznionym na ry- 15 20 25 30 35 40 90 55 ft5 123 529 6 sunku, na którym fig. 1A, fig. IB, fig. 1C i fig. ID przedstawiaja urzadzenie wedlug wynalazku w przekroju, ukazujace konwencjonalne przeksztal¬ cenie rury z tworzywa sztucznego' w rurowe za¬ konczenie kielichowe, fig. 2A i fig. 2B — przekroje pokazujace przebieg przeksztalcania sciany rury osiagniety w sposobie wedlug wynalazku, fig. 3A, 3B i 3C — przekroje pokazujace przyklad prze¬ biegu przeksztalcania sciany rury z róznymi war¬ tosciami grubosci tej sciany, fig. 4 — urzadzenie formujace wedlug wynalazku w rzucie perspekty¬ wicznym, fig. 5 — glówne elementy skladowe urza¬ dzenia przedstawionego na fig. 4, fig. 6 i fig. 7 — urzadzenie w przekroju wzdluz linii VI—VI i VII—VII na fig. 5, fig. 8A — urzadzenie w prze¬ kroju pokazujacym pierwszy odsuniety stan, fig. 8B — elementy dzielone rdzenia w pierwszym odsunietym stanie i w przekroju poprzecznym, fig. 8C — urzadzenie w stanie gotowym do wyciag¬ niecia z kielicha po drugim ruchu powrotnym, w przekroju, fig. 9 — urzadzenie formujace o prostej budowie z samozabezpieczajacym mechanizmem, zwlaszcza do realizacji sposobu wedlug wynalazku w przekroju.Na figurach 2A i fig. 2B, obszar utworzony miedizy rdzeniem 1 i zewnetrznym korpusem 2 ma szerokosc równa grubosci sciany rury z PCW pod¬ dawanej obróbce. Symbol (a) oznacza pierwszy zewnetrznie nachylony odcinek rdzenia, (c) — drugi zewnetrznie nachylony odcinek rdzenia, a (b) — wewnetrznie nachylony odcinek rdzenia. Profil rdzenia 1 jest uksztaltowany zgodnie z ksztaltem kielicha, w jaki ma byc uformowany koncowy od¬ cinek rury z PCW. Katy odchylenia pierwszego (a) i drugiego (c) zewnetrznie nachylonych odcin¬ ków, zawieraja sie zwykle w zakresie 30°—£0°, a ujemny kat odchylenia wewnetrznie nachylonego odcinka (b) — w zakresie 1—5°. Koncowy odcinek rury z PCW zostaje ogrzany, zmiekczony i wtloczo^ ny za pomoca osiowo przylozonej sily w obszarze pomiedzy rdzeniem 1 i zewnetrznym korpusem 2.Fig. 2A przedstawia etap znacznie zaawansowanego pod wzgledem rozpietosci, wtloczenia rury z PCW w przestrzen miedzy rdzeniem 1 i zewnetrznym korpusem 2.Wzrost objetosci w przekroju (p) rury w posz¬ czególnych punktach na dlugosci rdzenia 1, poka¬ zany na fig. 2A, zalezy od osiowych sil tloczenia dzialajacych na rure z PCW wzdluz jej osi. Rura umieszczona na wewnetrznie nachylonym odcinku (b) rdzenia 1 (fig. 2A) podlega dzialaniu jednost-. kowo duzej sily sprezania (f), spowodowanej obec¬ noscia drugiego zewnetrznie nachylonego odcinka (c), a pole przekroju rury jest zwiekszone w sto¬ sunku do pola przekroju rury nieprzeksztalconej.Jednakze wzrost objetosci w tym przekroju nie do¬ chodzi jeszcze do stanu, w którym przestrzen miedzy rdzeniem 1 i korpusem zewnetrznym 2 jest calkowicie wypelniona materialem rury. Dlatego wiec, miedzy zewnetrzna powierzchnia rury umiesz¬ czonej na wewnetrznie nachylonym odcinku (b), a wewnetrzna powierzchnia zewnetrznego korpu¬ su 2 istnieje jeszcze oiaigle -szczelina (g).Na figurach lA do ID rysunku odnosnik (a*) oznacza segment nachylony (ukosny), (b') segment liniowy a (c') segment wybrzuszony.Odnosnik (p') oznacza zmiekczony cieplnie koniec 5 rury PCW, wcisniety do przestrzeni miedzy rdze¬ niem i rama zewnetrzna. Jak widac na fig. 1, zmiekczony koniec rury PCW ma scianki pogru¬ bione na skutek dzialania sily nacisku (f) w kie¬ runku osiowym na rure w czasie gdy wchodzi ona io do ukosnego segmentu (a').W miare wciskania rury rosnie sila nacisku i w rezultacie powieksza sie jej przekrój poprzeczny.Poniewaz jednak powieksza sie równiez promien rury, to na odcinku powiekszania sie promienia 15 zmniejsza sie grubosc rury i, jak widac na fig. IB, powstaje szczelina (g') w segmencie liniowym (bl) miedzy wewnetrzna powierzchnia ramy zewnetrz¬ nej i zewnetrzna powierzchnia rury.Grubosc tej szczeliny mozna oszacowac naste¬ pujaco. Przyjmujac ze na fig. IB przekrój po¬ przeczny rury z PCW w punkcie (P0) jest (S) i ze wewnetrzny promien rury wynosi (r), promien zewnetrzny rury mozna ujac w nastepujace rów¬ nanie: , 25 tt(R2 — r*) = S stad 30 Przyjmujac, ze odleglosc miedzy rdzeniem i rama zewnetrzna wynosi (t), grubosc szczeliny mozna wyrazic nastepujacym równaniem: d = t + r —R = t + r —i/ - L. + r* 35 * Przy dalszym wtlaczaniu rury, gdy jej przedni koniec dochodizi do pierwszego progu (ci') czesci wybrzuszonej (c'), co widac na fig. 10, nastepuje dalszy wzrost sily nacisku (f) dzialajacego w kie¬ runku osiowym na rure, czemu towarzyszy bardzo szybki wzrost grubosci rury i rura znajdujaca sie w segmencie liniowym formy zostaje pogrubiona pod dzialaniem sily nacisku (f).Zgodnie z obserwacjami poczynionymi zarówno u przez zglaszajacego wynalazek jak i innych, na skutek tego, ze wielkosc (d) szczeliny ponad sciana rury w segmencie liniowym jest duza, wspom¬ niane juz poprzednio specznienie rury przebiega tak jak to wyzej opisano. 1/ ir +r2-r — +r* i -n ) Poniewaz oczywiste jest, ze grubosc (d) szczeliny mozna zmniejszyc przez zmniejszenie promienia (r) rdzenia, to skutecznosc dzialania segmentu nachy¬ lonego do wewnatrz mozna ocenic jako bardzo dobra.M Grubosc szczeliny (g) moze byc bardziej zmniej¬ szona niz w przypadku, gdy odcinek (b) jest po¬ ziomy.Figura 2B przedstawia inny etap, w którym rura z PCW jest ostatecznie wtloczona w przestrzen * miedzy rdzeniem 1, a zewnetrznym korpusem 2,123 529 a sila wtlaczania jest wieksza niz w przejsciowym etapie przedstawionym na fig. 2A.Szczelina (g) pokazana na fig. 2A jest wyelimi¬ nowana przez, silnie wtloczona w tym etapie rure z PCW.Szczelina (u) utworzona miedzy zewnetrzna po¬ wierzchnia rury z PCW umieszczonej na wew¬ netrznie nachylonym odcinku, a wewnetrzna po¬ wierzchnia zewnetrznego korpusu, ma dlugosc przedstawiona na fig. 2A.Dlatego, kiedy szczelina (g) jest wieksza, rura zostanie skrajnie pofaldowana, co spowoduje two¬ rzenie sie fald, zanim jeszcze szczelina (g) zostanie calkowicie wypelniona materialem przetworzonej rury z PCW. Jednakze wynalazek umozliwia uzys¬ kanie waskiej szczeliny i pozwala uniknac wy¬ mienionej wyzej wady. Odpowiednio, wynalazek umozliwia przeksztalcenie koncowego odcinka rury z PCW w kielich o zadanej grubosci scian i bez faldy na jego zewnetrznej powierzchni. Rezultaty zastosowania przykladu wykonania wynalazku sa nastepujace.Jak pokazano na figurze 3A, szczytowa wartosc (X) specznienia sciany rury, która osiagnela wew¬ netrznie nachylony odcinek (b) (kat: — 3°) prze¬ chodzac przez wierzcholek (a") pierwszego zew¬ netrznie nachylonego odcinka (a) (kat: 30°) pier¬ scieniowej przestrzeni formujacej utworzonej mie¬ dzy rdzeniem 1 i zewnetrznym korpusem 2, wyste¬ puje we wglebieniu (a'). Wartosc szczytowa (x) specznienia wynosi 6,1 mm, co w porównaniu z pierwotna gruboscia sciany rury wynoszaca 5,8 mm, daje 12% zysk na grubosci sciany. Wierzcholek (a") ma 5,3 mm grubosci co przez porównanie pierscieniowego pola tego wierzcholka zwiekszo¬ nego w promieniu, z polem surowca rury, wyka¬ zuje 23% zysk na grubosci rury.Zmiekczona rura z PCW dochodzac do polowy wewnetrznie nachylonego odcinka (b) ma 5,4 mm grubosci, a zatem osiagany jest istotny 24% efekt specznienia sciany. Jest to tzw. pierwszy efekt specznienia. Promien ksztaltu pierscienia powiek¬ szony na pierwszym zewnetrznie nachylonym od¬ cinku (a) zmniejsza sie na wewnetrznie nachylo¬ nym odcinku (b). W zmiekczonej scianie (P) umieszczonej w tym polu, moga powstawac: skur¬ czenie w kierunku wewnatrz promieniowym oraz odksztalcenie skurczowe w, kierunku osiowym, czyli mozna stwierdzic, ze naturalne kurczenie zos¬ talo osiegniete w obwodowym i osiowym kierun¬ kach sciany rury bez zadnego wymuszonego od¬ ksztalcenia rozciagajacego, oraz ze rozklad napre¬ zen w scianie rury jest zrównowazony i ustabili¬ zowany tak, ze tarcie wywolane miedzy sciana rury, rdzeniem i zewnetrznym korpusem moze byc na wewnetrznie nachylonym odcinku zupelnie male.W trakcie ruchu, w jakim zmiekczona rura z PCW dochodzi do stanu pokazanego na fig. 3A, sila tloczaca zmiekczona rure w kierunku osiowym podlega tylko oporowi powodowanemu przez pierw¬ szy zewnetrznie nachylony odcinek (a). Zmiekczona rura moze byc wiec gladko poruszana przez tlo¬ czace dzialanie w rzeczywistosci pomijajace opór wewnetrznie nachylonego odcinka (b). Po dojsciu do drugiego zewnetrznie nachylonego odcinka (c) zmiekczona rura (P) napotyka na drugi opór. Dru¬ gi opór obciaza stala sila sprezania uprzednio uwolniona od wymuszonych odksztalcen sciane 5 rury, tak, ze ta sciana moze byc pogrubiona do osiagniecia nalezycie kontrolowanej grubosci na wewnetrznie nachylonym odcinku (b) a wartosc szczytowa specznienia (Y) wystepuje przewaznie we wglebieniu (c*). 10 Figura 3B przedstawia przekrój zmiekczonej rury przechodzacej przez drugi zewnetrznie nachylony odcinek (c). Oprócz istniejacego ciagle szczytu specznienia (X), pojawia sie szczyt specznienia (Y) (grubosc: 5,9 mm, stopien specznienia: 29%), wyste- 15 PUjacy we wglebieniu (c') na wewnetrznie nachy¬ lonym odcinku wzrasta do 5,8 mm, co odpowiada 28% wzrostowi stopnia specznienia.Grubosc rury na drugim zewnetrznie nachylo- 20 nym odcinku (c) wynosi 5,6 mm z powodu wyste¬ powania zwykle istniejacego szczytu specznienia (Y), z utrzymywanym na poziomie 28% efektem specznienia. Grubosc sciany wierzcholka (c") wy¬ nosi 5,0 mm, co odpowiada 24% efektowi specz- 25 niania. Jest to, tak zwany drugi efekt specznienia.Zmiekczona sciana rury z efektem specznienia, który zmniejsza naprezenie wystepujace poczatko¬ wo na zmiekczonej scianie rury w 'kierunku obwo¬ dowym i osiowym, zostaje przesunieta przez do- 3() datkowa sile w kierunku osiowym do drugiego zewnetrznie nachylonego odcinka (c). Poniewaz punkt wystepowania szczytowej wartosci specz¬ nienia (Y) jest stale umieszczony we wglebieniu (c'), sciana rury wydluza sie w kierunkach obwo- u dowym i osiowym aby skutecznie powstrzymac naprezajace odksztalcenia w scianie rury, spowodo¬ wane róznica w odksztalceniu objetosci scian zew¬ netrznej i wewnetrznej rury oraz zapobiec tworze¬ niu sie faldy.Czyli, ze dopóki wartosc szczytowa speczniente (Y) utrzymuje sie w nieruchomym punkcie wew¬ netrznie nachylonego odcinka (b), mozliwe jest utrzymywanie trwalego rozkladu naprezen w scia¬ nie rury za pomoca sily tloczacej, która jest osiowo tf przylozona do rury.Ponadto, mozna przypuszczac, ze wartosc tarcia miedzy zmiekczona sciana rury a zewnetrznym korpusem 2 jest ustabilizowana na minimalnym poziomie. Przyjeto dla porównania, ze wewnetrznie nachylony odcinek (b) jest równolegly do osi rury (kat: 0°) lub nachylony pod malym katem. Nawet gdyby szczyt specznienia (Y) powstal w tym przy¬ padku, to i tak bylby oddalony od drugiego zew¬ netrznie nachylonego odcinka (c) i przylegalby do wierzcholka (a") pierwszego zewnetrznie nachylo¬ nego odcinka (a). Uzyskany efekt bylby zupelnie inny od efektu wewnetrznie nachylonego odcinka (b), a sila oddzialywania wywolana przy wierz¬ cholku (a"), zostalaby wykorzystana do zrównowa- co zenia sily oddzialywania wywolanej przez drugi zewnetrznie nachylony odcinek (c).Gdyby nie bylo wewnetrznie skosnego odcinka, nie mozna byloby wyznaczyc na odcinku ciagna¬ cym sie od wglebienia (c') drugiego zewnetrznie m nachylonego odcinka do wierzcholka (a") pierw* 40 55123 529 9 10 szego zewnetrznie nachylonego odcinka, pozycji zrównowazenia sily reakcji, powstajacej na drugim zewnetrznie odcinku (c). Warunek kontaktu miedzy zmiekczona sciana rury, rdzeniem i zewnetrznym korpusem zmienialby sie w tym polu dowolnie, a zmiana warunku kontaktu spowodowalaby duze tarcie, co tym samym, spowodowaloby zbyteczny wzrost sily tloczacej, przylozonej osiowo do rury.Sposób wedlug wynalazku eliminuje te wady.Na figurze 3C przedstawiono etap, w którym zmiekczona rura z PCW dochodzi do konca przes¬ trzeni formujacej, w celu osiagniecia koncowego efektu specznienia, mianowicie trzeciego efektu specznienia. Efekt ten umozliwia calkowite wy¬ pelnienie przestrzeni formujacej miedzy rdzeniem a zewnetrznym korpusem przez zmiekczona sciane rury z PCW. Sila oddzialywania powracajaca z konca rury, który doszedl do kranca urzadzenia, do pierwszego zewnetrznie nachylonego odcinka (a), powoduje usuniecie szczeliny miedzy powierz¬ chniami gnacymi urzadzenia formujacego i sciana rury. Rura (P) jest uformowana wedlug profilu przesitirzeni formujacej.Zmierzone wartosci i stopnie specznienia wyno¬ sza odpowiednio: 6,5 mm, 43"% na wierzcholku (a")? 6,5 mm, 47% na drugim zewnetrznie nachylonym odcinku (c) oraz 5,8 mm, 41% na wierzcholku (c").Oczywiste jest, ze wyzej wymieniony drugi efekt specznienia sluzy do utrzymywania wartosci tarcia miedzy wtlaczana sciana rury (P) a ksztaltowymi powierzchniami przestrzeni formujacej na tak malym poziomie, jaki umozliwia przesuwanie sie sciany rury przez drugi zewnetrznie nachylony odcinek. Gwarantuje to znakomita skutecznosc formowania. Poniewaz na etapie drugiego efektu speczenia wartosc oporu tarcia Jest ciagle utrzy¬ mywana na ndsikim poziomie, zmiekczona rura z PCW moze byc dalej przetlaczana przez obszar formujacy, aby osiagnac trzeci efekt specznienia, co prosto charakteryzuje ceche sposobu wedlug wynalazku.Katy zewnetrznie nachylonych odcinków wedlug których jest formowana rura, zaleza od jej osi podluznej i zawieraja sie w przedziale 15° do 60°, korzystnie 25°—45°. Odpowiednio do tych katów, dobiera sie katy zewnetrznie nachylonych odcin¬ ków, które maja byc uformowane na zewnetrznej powierzchni rdzenia, a takze najwazniejszy dla skutecznosci, kat wewnetrznie nachylonego od¬ cinka, laczacego wierzcholek jednego zewnetrznie nachylonego odcinka z wglebieniem drugiego zew¬ netrznie nachylonego odcinka, który jest ujemny, korzystnie w zakresie 1°—5°. Ten ujemny kat pozwala uzyskac pelny efekt odpowiednio do od¬ leglosci miedzy przednim i tylnym zewnetrznie nachylonym odcinku, nawet jesli kat jest mniejszy od 1° i bliski 0°. Jezeli ten ujemny kat odpowiada lub jest wiekszy wyzej wymienionym katom zew¬ netrznie nachylonych odcinków, opisany powyzej efekt specznienia moze byc w pelni wykorzystany.Sposób przeksztalcania rury z tworzywa sztucz¬ nego w kielich jest prowadzony, przy zastosowaniu urzadzenia wedlug wynalazku, opisanego ponizej.Duze cisnienie wywierane na zmiekczona rure z tworzywa sztucznego, która jest wtlaczaina w ob¬ szar formujacy powoduje, ze urzadzenie formujace jest samozaciskowe ,co pozwala na scisle ustabili¬ zowanie formujacej powierzchni czolowej. Stabilna, formujaca powierzchnia czolowa, ujednolica od- 5 ksztalcenie sciany rury tloczonej przez powierz¬ chnie formujaca, oraz zabezpiecza przed szkodli¬ wym wzrostem oporu tarcia, nadmiernym czescio¬ wym odksztalceniom i w rezultacie chroni przed powstawaniem faldy na scianie kielicha.Do przedniego konca podpierajacego walu 41 (fig. 4 do fig. 7) jest zamocowany podstawowy czlon 42. Z podstawowym czlonem 42 jest nieru¬ chomo polaczony za pomoca srub 44 kolpak 43.Tylna sciana Tl kolpaka 43 wystaje z tylnej sciany czlonu podstawowego 42.Pierwszy ruchomy element 45a obejmuje kilka palców 92a rozmieszczonych wokól pierscienia 91a pod tym samym katem. Trzy palce sa umieszczone co 120°. Kazdy z palców 92a obniza sie w kierunku swego przedniego konca, tworzac stozkowa powierz¬ chnie czolowa górna 93a. Jak zostalo pokazane na fig. 6 i 7, na stozkowej górnej powierzchni czolowej utworzona jest wlaczajaca szyna 94a. Kazdy z pal¬ ców 92a ma wyciecie 580a utworzone na spodzie jego tylnej sciany.Drugi ruchomy element 45b obejmuje kilka pal¬ ców 92b rozmieszczonych w równych odstepach katowych wokól pierscienia 91b. Liczba i kat stoz¬ kowy palców 92b sa identyczne z liczba i katem stozkowym palców 92a pierwszego ruchomego ele¬ mentu 45b. Jak pokazano na fig. 6 i 7, na górnej czolowej powierzchni stozkowej 93b kazdego z pal¬ ców 92b drugiego ruchomego elementu 45b jest utworzona szyna wlaczajaca 94b.Wszystkie palce 92a pierwszego ruchomego ele¬ mentu 45a (fig. 6 i 7) sa prostopadle w jego prze¬ kroju poprzecznym, a jego dolna powierzchnia 95a ma luk odpowiadajacy obwodowi walu 41. Kazdy palec 92b drugiego ruchomego elementu 45b jest w swoim przekroju poprzecznym wielokatem maja¬ cym pochylenie 96b z obu stron jego dolnych scia¬ nek, z którymi wchodza w kontakt dolne sciany palców 92a pierwszego ruchomego elementu 45a, a takze majacym na swojej dolnej powierzchni 95b luk odpowiadajacy obwodowi walu 41.Pierwszy ruchomy element 45a i drugi ruchomy element 45b sa umieszczone na wale 41 w sposób zapewniajacy im swobodne poruszanie. Palce obydwu elementów ruchomych sa umieszczone przemiennie (fig. 6 i fig. 7). Pierscien 91b drugiego ruchomego elementu 45b (fig. 5) jest umieszczony w pierscieniu 91a pierwszego ruchomego elementu 45a. Wyciecie 580a sluzy do pomieszczenia pierscie¬ nia 91b drugiego ruchomego elementu 45b w pier¬ scieniu 91a pierwszego ruchoimego elementu 45a Tuleja £6 polaczona z pierscieniem 91a pierwszego ruchomego elementu 45a za pomoca srub 47 ma koncowa plyte 101 z przelotowym otworem 650, przez który przechodzi wal 41.Tloczysko 48 cylindra hydraulicznego (nie poka¬ zanego na rysunku), jest polaczone z plyta kon¬ cowa 101. Kolnierz 49 jest zamocowany nierucho¬ mo za pomoca srub 50 do pierscienia 91b drugiego ruchomego elementu 45b, Plyta koncowa 101 tulei 15 20 25 30 35 40 4f 50 55 6011 123 529 12 46 podtrzymuje hydrauliczny cylinder 51, zas tlo¬ czysko 151 jest polaczone z kolnierzem 49.Profil i wymiary elementów dzielonego rdzenia 52 odpowiadaja przestrzeni formujacej uzytej do realizacji sposobu wedlug wynalazku, która for¬ muje koniec rury z tworzywa sztucznego w okres¬ lony kielich. Na zewnetrznej powierzchni elemen¬ tów rdzenia sa przewidziane: wybrzuszenie (c") do ksztaltowania kanalu przylaczajacego pierscien gu¬ mowy do kielicha oraz wewnetrznie nachylony odcinek (b) do ksztaltowania odwrotnej stozkowa- tosci kielicha* przy czym wybrzuszenie (c") ma maksymalna wysokosc. Na rysunku przedstawiono rozwiazanie z szescioma elementami dzielonego rdzenia.Elementy 52 dzielonego rdzenia obejmuja pola¬ czone naprzemiennie elementy 52a dzielonego rdze¬ nia pierwszego rodzaju i elementy 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju. Kazdy element 52a dzie¬ lonego rdzenia pierwszego rodzaju (fig.6) jest za pomoca trapezowego rowka 161a przewidzianego na dolnej powierzchni elementu 52a latwo przesuwnie sprzezony z szyna 94a kazdego palca 92a pierw¬ szego elementu ruchomego, podczas gdy kazdy ele¬ ment 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju jest za pomoca trapezowego rowka 161b przewidzianego na dolnej powierzchni elementu 52b, latwo prze¬ suwnie spnzezony z szyna 94b kazdego palca 92b drugiego elementu ruchomego.Jak pokazano na fig. 5, na powierzchni przed¬ niego konca kazdego z elementów 52a i 52b pierw¬ szego i drugiego rodzaju jest uksztaltowane row¬ kowe wyciecie 162 sprzezone z wystepem 71 kolpa¬ ka 43. Przedni komiec kazdego elementu 52a dzie¬ lonego rdzenia jest polaczony z czlonem podstawo¬ wym 42 tak, aby mógl sie swobodnie slizgac w kierunku promieniowym, przy czym laczacy je me¬ chanizm 53 jest taki sam jak mechanizm laczacy palce i elementy dzielonego rdzenia.Jak pokazano na fig. 4, kazdy element 52a dzie¬ lonego rdzenia pierwszego rodzaju zweza sie w kierunku tylnego konca, zas kazdy element 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju rozszerza sie w kieirnta. tylnego konca, W urzadzeniu wedlug wynalazku istnieje wia¬ doma zaleznosc miedzy katem (Oi na fig. 4) za¬ leznym od zmiany szerokosci elementów 52a i 52b dzielonego rdzenia pierwszego i drugiego rodzaju, katem (02 na fig. 6) naprzemiennego rozmieszczenia elementów 52a i 52b dzielonego rdzenia pierwszego i drugiego rodzaju, i katem stozkowatosci (@3 na fig. 5) górnej powierzchni 93a lub 93b palca. Za¬ leznosc ta zostanie wyjasniona za pomoca opisu operacji skracania promienia, w której bierze udzial urzadzenie formujace. W operacji tej, uzyty zostaje najpierw hydrauliczny cylinder 51, po czym nastepuje cofniecie drugiego ruchomego elementu 45b, przesuwajacego sie razem z kolnierzem 49 w kierunku koncowej plyty 101 tulei 46, tak jak to zostalo przedstawione na fig. 8A. Z powodu cofniecia drugiego ruchomego elementu 45b, ele¬ ment 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju moze opuscic sie blizej srodka podpierajacego walu 41, jak to zostalo przedstawiane na fig. 8B.W momencie zakonczenia wyzej wymienionego ruchu opuszczania, wierzcholek (c") elementów 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju znajduje sie wewnatrz kielicha (w), zaznaczonego na fig. 8A 5 linia kreskowa.Po powyzszej operacji, cylinder hydrauliczny cofa tloczysko 48, zas palce 92b, 92a drugiego i pierwszego ruchomych elementów 45b i 45a sa wycofywane synchronicznie, jaik pokazano na fig. 8C. 10 Element 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju sprzezony przesuwnie ze stozkowa górna powierz¬ chnia palca 92b drugiego ruchomego elementu 45b nie jest polaczony z podstawowym czlonem 42, co sprawia, ze po powrotnym ruchu drugiego rucho- 15 mego elementu 45b, element 52b dzielonego rdze¬ nia, moze zostac wycofany przez skladowa pozio¬ ma sily przylozonej do stozkowej powierzchni palca 92b. Z drugiej strony, element 52a dzielonego rdze¬ nia pierwszego rodzaju, sprzezony przesuwnie ze 20 stozkowa góirma powierzchnia palca 92a pierwszego ruchomego elementu 45a, jest polaczony w swoim przednim koncu z czlonem podstawowym, tak, zeby poruszac sie w kierunku promieniowym, co powo¬ duje, ze po cofnieciu pierwszego ruchomego ele- 25 mentu 45a, element 52a dzielonego rdzenia pierw¬ szego rodzaju, moze sie poruszac tylko do srodka walu 41.W celu zsynchronizowania cofania elementów 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju i ruchu M elementów 52a dzielonego rdzenia pierwszego ro¬ dzaju w strone srodka walu 41, innymi slowami, w celu osiagniecia ruchów skracajacych promien, nastepujacych po ruchu synchronicznego cofania pierwszego i drugiego ruchomych elementów, zps- 35 tala ustalona pewna zaleznosc miedzy katem (©i na fig. 4) zaleznym od zmiany szerokosci ele¬ mentów 52a i 52b dzielonego rdzenia, katem (@2 na fig. 6) naprzemienego rozmieszczenia ele¬ mentów dzielonego rdzenia pierwszego i drugiego m rodzaju, oraz katem stozkowatosci (03 na fig. 5) górnych powierzchni palców.Zaleznosc te mozna zrozumiec na podstawie fig. 8B. Na fig. 8B linia kreskowa przedstawia stan po jednostkowym przesunieciu elementu 52b dzie- a loiiego rdzenia drugiego rodzaju o A 1 co spowodo¬ walo powstanie miedzy elementami 52b i 52a dzie¬ lonego rdzenia drugiego i pierwszego rodzaju, szczeliny A A. A A moze byc wyrazone w sposób nastepujacy: M JA = tg<9i-Jl Kierunek zmniejszenia promienia elementów 52a dzielonego rdzenia pierwszego rodzaju jest ogra¬ niczony przez 02, Odnoszace sie do tego kierunku szczelina A B wynosi A A/sin &2. 55 odpowiednio tg ©i-^l AB== ~~sdn"02 Z drugiej strony, poniewaz pierwszy i drugi ru¬ chome elementy 45a i 45b sa wycofywane, pierwszy q0 ruchomy element 45a równiez przesuwa sie tylko o A 1 co zachodzi po wycofaniu drugiego ruchomego elementu 45b, który wywoluje wycofanie A\ ele¬ mentów 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju i skracajace promien przemieszczenia A C elemen- « tów 52a dzielonego rdzenia drugjiego rodizaju, bedace123 529 13 fl nastepstwem wycofania pierwszego ruchomego ele¬ mentu 45a, moze byc wyrazona nastepujaco: AC = tgQ3-Al Warunkiem równowagi miedzy skracajacym pro¬ mien przemieszczeniem elementów dzielonego rdze¬ nia pierwszego rodzaju, a wycofaniem elementów dzielonego rdzenia drugiego rodzaju jest aby AB^AC a zatem mozna napisac równanie: tg ©i/sin 02 tan @3 Korzystne jest, aby katy wystepujace w urzadze¬ niu wedlug niniejszego wynalazku spelnialy to równanie.Figura 8C przedstawia ten etap procesu, w któ¬ rym elementy 52b dzielonego rdzenia drugiego ro¬ dzaju zostaja wysuniete, jak to opisano powyzej, z uformowanego kielicha (w) przez cofajace sie tloczysko 48, przy czym wycofanie elementów 52b zachodzi bez przeszkód, gdyz wierzcholek (c") tych elementów znajduje sie ponizej kielicha (w).Równanie: tg @i/siiin 02 ^ tg 63 uzyskano przy za¬ lozeniu, ze katy zbieznosci górnej powierzchni pal¬ ców pierwszego i drugiego ruchomych elementów byly sobie równe i wynosily 63.Katy te jednak moga róznic sie od siebie. W ta¬ kim przypadku na podstawie powyzszych wyjas¬ nien, mozna latwo ulozyc zaleznosc odpowiadajaca powyzszemu równaniu.Sposób wytwarzania kielichowego zakonczenia rury wedlug niniejszego wynalazku moze byc rea¬ lizowany za pomoca formujacego urzadzenia wed¬ lug wynalazku.Koncowy odcinek rury z tworzywa sztucznego jest ogrzewany a nastepnie wtlaczany od strony kolpaka 43 ku elementom 52 dzielonego rdzenia urzadzenia formujacego, lub w przestrzen utworzo¬ na miedzy rdzeniem i zewnetrznym korpusem, dzieki umieszczeniu zewnetrznego korpusu wokól elementów 52 dzielonego rdzenia i kolpaka 43, przy czym przestrzen ta jest równa grubosci sciany rury lub wieksiza. Uzywano rury z chlorku winylu o srednicy 150 mm i grubosci 8,9 mm. Oipsane powyzej katy 61, 02 Oz zmontowanego rdzenia osiagaly wartosci z przedzialów, odpowiednio: 3°—11°, 60°, 4°—12°. Przestrzen miedzy rdzeniem 1 i zewnetrznym korpusem 2 byla równa 10,5 mm.W tych warunkach pierwsze cisnienie (nacisk) dla wtloczenia rury do stanu przedstawionego na fig. 3B, wynosilo 500—1000 kg. Drugi nacisk po¬ trzebny do osiagniecia konca procesu przedstawio¬ nego na fig. 3C wynosil 10 000 kg.Jak wskazano powyzej, pierwszy i drugi nacisk osiagaja wysokie wartosci, a zatem elementy rdzenia pierwszego^ i drugiego rodzaju, tworzace zmontowany rdzen poddawane sa wysokiemu cis¬ nieniu zewnetrznemu pochodzacemu od rury. Ele¬ menty 52a dzielonego rdzenia pierwszego rodzaju (fig. 5), które rozszerzaja sie w kierunku swego przedniego konca, nie odsuna sie, poniewaz sa po¬ laczone z podstawowym czlonem 42 w sposób umozliwiajacy ruch jedynie w kierunku zmniejsza¬ jacego sie promienia. Poniewaz elementy 52a dzie¬ lonego rdzenia pierwszego rodzaju sa polaczone ze stozkowymi powierzchniami 93a palców 92a pierw¬ szego ruchomego elementu 45a, elementy 52a dzie¬ lonego rdzenia sluza do wywierania nacisku pal¬ ców 92a pierwszego ruchomego elementu 45a na prowadzacy wal 41 przez skladowa pionowa sily wywolana reakcja na stozkowy kat @3 stozkowej 5 powierzchni 93a.Z drugiej strony, elementy 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju, rózniace sie od elementów 52a dzielonego rdzenia pierwszego rodzaju, nie sa po¬ laczone z czlonem podstawowym 42, lecz jedynie stykaja sie z tylnym koncem pierscienia 91a pierw¬ szego ruchomego elementu 45a. Jednakze jak zos¬ talo to wyjasnione powyzej, pierwszy ruchomy element 45a wywiera nacisk na prowadzacy wal 41 skladowa pionowa sily pochodzacej z elementów 52a dzielonego rdzenia pierwszego rodzaju, zgodnie z cisnieniem tloczenia koncowego odcinka rury z tworzywa sztucznego, a zatem moze byc stabi¬ lizowany lepiej, niz w przypadku, gdy warunek ustalajacy pierwszego ruchomego elementu 45a zalezy tylko od tloczyska 48. Odpowiednio, ele¬ menty 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju moga byc takze trwale ustalone bez cofniecia sie w kierunku cisnienia tloczacego koncowy odcinek rury.Warunek ustalenia elementów 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju zwiazany jest z warun¬ kiem ustalenia drugiego ruchomego elementu 45b, podtrzymujacego poprzez stozkowe powierzchnie 93b palców 92b, elementy 52b dzielonego rdzenia, a takze z warunkiem ustalenia, pierwszego rucho¬ mego elementu 45a podtrzymujacego za pomoca swojego pierscienia 91a, tylne konce elementów 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju. A zatem, mozna zredukowac funkcje tloczyska 48 i tloczys¬ ka 151 do ustalenia stabilizowania elementów 52b dzielonego rdzenia drugiego rodzaju. Dokladne ustalenie tloczyska w cylindrze hydraulicznym jest trudne z powodu cisnienia i scisliwosci oleju.W urzadzeniu, cisnienie tloczace koncowy od¬ cinek rury moze byc efektywnie wykorzystane do ustalenia .pierwszego ruchomego elementu, który podtrzymuje elementy dzielonego rdzenia drugiego rodzaju poddawane 'dzialaniu cisnienia tloczenia, tak, ze elementy dzielonego rdzenia drugiego ro¬ dzaju moga byc tak samo stabilnie ustalone, jak elementy dzielonego rdzenia pierwszego rodzaju.Elementy dzielonego rdzenia moga byc zatem dobrze zabezpieczone przed slizganiem sie po sobie, a utworzony kielich bedzie znakomity pod wzgle¬ dem ksztaltowym i wymiarowym. W prostszym przykladzie wykonania urzadzenia, przedstawio¬ nym na fig. 9 palec 92b drugiego ruchomego^ ele¬ mentu 52b jest polaczony bezposrednio z pierscie¬ niem 910 a pret 1510 polaczony z palcem 92a pierw¬ szego ruchomego elementu 52a przechodzi przez pierscien 910 z kolnierzem 490 umieszczonym na drugim koncu preta. Kolnierz 490 slizga sie po pro¬ wadzacym wale 41. Pierscien 910 sprzezony z na¬ pedzanym tlokiem hydraulicznym 480 jest przesu¬ wany przez ten tlok, aby umozliwic drugiemu ru¬ chomemu elementowi skuteczne osiagniecie pierw¬ szego odsuniecia, a potem umozliwic pierwszemu ruchomemu elementowi skuteczne osiagniecie, dru¬ giego odsuniecia przez kolnierz 490. 15 20 » 30 35 40 m m 55 6015 123 529 16 Elementy 52a i 52b dzielonego rdzenia pierw¬ szego i drugiego rodzaju poddawane sa dzialaniu duzego cisnienia wywolywanego przez rure prze¬ tlaczana na i wokól rdzenia, które sluzy do silnego kontaktu palców 92a i 92b poprzez ich nachylone dolne powierzchnie z walem prowadzacym 41. Na¬ prezenia na tych nachylonych dolnych powierz¬ chniach i wale pnowadzacym sa zrównowazone na plaszczyznie równoleglej do kierunku poziomego, w jakim jest tloczona rura, i nie równowazna cisnienia rury na plaszczyznie prostopadlej do kie¬ runku parcia rury, tak, ze kontakt obwodowy miedzy elementami 52a i 52b dzielonego rdzenia pierwszego i drugiego rodzaju jest jednakowo wzmocniony zgodnie z cisnieniem rury.Ponadto, w przypadku gdy kontaktujace sie sciany przylegajacych elementów rdzenia tworza kat, sciany te wytwarzaja miedzy soba coraz wyz¬ sze naciski kontaktowe oraz otrzymuja zasilajace cisnienie rury, które to czynniki prowadza w re¬ zultacie do polepszenia warunków dzialania zlozo¬ nego rdzenia, utrzymywania na wysokim poziomie dokladnosci profilu formujacego. Jak wynika z po¬ wyzszego, pozycja profilu formujacego jest pod¬ trzymywana nie w plaszczyznie prostopadlej do kierunku poziomego tloczenia rury, ale przez tarcie lub cisnienie popychajace wielu plaszczyzn równo¬ leglych do kierunku poziomego.Sposób przeksztalcania konca rury z tworzywa sztucznego w kielich wedlug wynalazku umozliwia zatem utrzymywanie na wysokim poziomie doklad¬ nosci profilu formujacego, zawierajacego wew¬ netrznie nachylony odcinek, który jest waznym aspektem tego sposobu.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób przeksztalcania konca rury z tworzywa sztucznego w kielichowe zlacze rurowe przez for¬ mowanie, polegajacy na zmiekczaniu krancowej sciany rury z tworzywa i przemieszczaniu jej po¬ przez obszar formowania, znamienny tym, ze zmiekczona sciane konca rury przesuwa sie po torze nachylonym do wnetrza rury w kierunku prowadzacym skosnie ku wnetrzu rury i ku kon¬ cowi obszaru formowania. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze powieksza sie promien rury przemieszczajac jej koniec po pierwszym nachylonym na zewnatrz torze w pierwszym, przebiegajacym ukosnie na zewnatrz, kierunku, po czym zmniejsza sie promien rury przemieszczajac koniec rury w kierunku na¬ chylonym do wewnatrz od szczytu pierwszego od¬ cinka toru do doliny drugiego nachylonego na zewnatrz odcinka toru a nastepnie powieksza sie promien rury przemieszczajac jej koniec po dru¬ gim nachylonym na zewnatrz odcinku toru w kie¬ runku ukosnym na zewnatrz ku krancowi obszaru formowania. 3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze koniec rury powieksza sie w kierunku obwodowym na pierwszym odcinku toru i porzepycha sie po nim w kierunku osiowym, a po przejsciu przez naj¬ wyzszy punkt pierwszego odcinka toru zmniejsza sie obwód rury na odcinku nachylonym do wew¬ natrz zas sciane rury rozszerza sie w kierunku promieniowym w czasie gdy jej przedni koniec przechodzi przez drugi odcinek toru i osiaga jego najwyzszy punkt, po czym pogrubia sie sciane 5 w obszarze formowania na skutek sily nacisku dzialajacej na koniec rury po jego przejsciu przez najwyzszy punkt drugiego odcinka toru i dojsciu do kranca obszaru formowania. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze io sciane krancowa rury przemieszcza sie wzdluz wewnetrznych powierzchni dzielacych obszaru for¬ mowania, pierwszej i drugiej, które sa naprze¬ miennie przemieszczane i przestawiane w czasie przechodzenia konca rury, przy czym po opuszcze- 15 niu w kierunku promieniowym i przesunieciu w kierunku osiowym jednej z tych powierzchni, pierwszej lub dmugiej, pozostala powierzchniie dzie* laca obniza sie co najmniej w kierunku promienio¬ wym.M 5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze sciane krancowa rury przemieszcza sie wzdluz stozkowych powierzchni pierwszej i drugiej wew¬ netrznych powierzchni dzielacych, które sa pod¬ noszone lub opuszczane w kierunku promieniowym n rury. 6. Urzadzenie formujace do przeksztalcania konca rury z tworzywa sztucznego w kielichowe zlacze rurowe, znamienne tym, ze obszar foimowania z segmentem nachylonym do wnetrza, zaopatrzony M jest w dzielone elementy rdzeniowe pierwszy (52a) i drugi (52b) polaczone w pierscien tworzacy wew¬ netrzna powierzchnie formujaca obszaru formowa¬ nia, przy czym jeden z tych elementów rdzenio¬ wych jesit przesuwny w kieminkach promiendo- 35 wym i osiowym a drugi element rdzeniowy jest przesuwny co najmniej w kierunku promieniowym. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze pierwszy i drugi elementy rdzeniowe maja pal¬ ce, pierwszy 92a i drugi 92b, zaopatrzone w zbiezne m górne powierzchnie (93a, 93b) przesuwajace sie swobodnie slizgowo po powierzchni przeciwnego pierwszego lub drugiego elementu rdzeniowego dla rozsuwania na zewnatrz w kierunku osiowym lub zsuwania do wewnatrz elementów rdzeniowych ^ i zaopatrzone w dolne powierzchnie (95a, 95b), oraz maja pierwszy i drugi pierscieniowe elementy za¬ trzymujace umieszczone i polaczone ze soba na pierscieniowych krancowych powierzchniach bocz¬ nych jednego z palców, powierzchnia zewnertzna jednego z elementów zatrzymujacych pozostaje w styku z odpowiednimi powierzchniami bocznymi elementów rdzeniowych, walek prowadzacy majacy powierzchnie prowadzaca pozostaje w slizgowym zetknieciu z dolnymi powierzchniami elementów pierwszego i drugiego, a z jednym z elementów zatrzymujacych polaczony jest czlon manipulacyj¬ ny, przy czym elementy rdzeniowe sa rozsuwane lub zsuwane przez jeden z palców (92a, 92b) z opóz¬ nieniem w stosunku do elementów rdzeniowych przesuwanych przez drugi z palców, a dolna po¬ wierzchnia kazdego z palców usytuowana jest w stosunku do walka prowadzacego w sposób zapew¬ niajacy samoczynne zaciskanie sie na nim na sku¬ tek swej zbieznosci.123 529 FIG. IA FIG. IB FIG. ID a a" ^b V c c FIG. 3C '2 6 5obti 6.5mm ,S.Siim \J * a" b V c c" FIG. 4 46 KbjS, ,55 o b /£ F/G. 9 9,0 S2b 52b 910 j7 92a 52o123 529 2ii m. s IÓI 1 46 U650 9lb580o / 9lg 92q 45a 93a| W F/G. 7 92a 94a52a95° 52b F/G. fl/l 45b W c" 52b I '2 ,P 45a i b 92a 5Pa 53 42 P f/s. es 52b FIG. 8C rtou c" 52b w 45b 92b£ b , /-w OZGraf. Z.P. fiz-Wo, z. 406 (90+15) 12 84 Cena IM it PL PL PL

Claims (7)

1.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób przeksztalcania konca rury z tworzywa sztucznego w kielichowe zlacze rurowe przez for¬ mowanie, polegajacy na zmiekczaniu krancowej sciany rury z tworzywa i przemieszczaniu jej po¬ przez obszar formowania, znamienny tym, ze zmiekczona sciane konca rury przesuwa sie po torze nachylonym do wnetrza rury w kierunku prowadzacym skosnie ku wnetrzu rury i ku kon¬ cowi obszaru formowania.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze powieksza sie promien rury przemieszczajac jej koniec po pierwszym nachylonym na zewnatrz torze w pierwszym, przebiegajacym ukosnie na zewnatrz, kierunku, po czym zmniejsza sie promien rury przemieszczajac koniec rury w kierunku na¬ chylonym do wewnatrz od szczytu pierwszego od¬ cinka toru do doliny drugiego nachylonego na zewnatrz odcinka toru a nastepnie powieksza sie promien rury przemieszczajac jej koniec po dru¬ gim nachylonym na zewnatrz odcinku toru w kie¬ runku ukosnym na zewnatrz ku krancowi obszaru formowania.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze koniec rury powieksza sie w kierunku obwodowym na pierwszym odcinku toru i porzepycha sie po nim w kierunku osiowym, a po przejsciu przez naj¬ wyzszy punkt pierwszego odcinka toru zmniejsza sie obwód rury na odcinku nachylonym do wew¬ natrz zas sciane rury rozszerza sie w kierunku promieniowym w czasie gdy jej przedni koniec przechodzi przez drugi odcinek toru i osiaga jego najwyzszy punkt, po czym pogrubia sie sciane 5 w obszarze formowania na skutek sily nacisku dzialajacej na koniec rury po jego przejsciu przez najwyzszy punkt drugiego odcinka toru i dojsciu do kranca obszaru formowania.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze io sciane krancowa rury przemieszcza sie wzdluz wewnetrznych powierzchni dzielacych obszaru for¬ mowania, pierwszej i drugiej, które sa naprze¬ miennie przemieszczane i przestawiane w czasie przechodzenia konca rury, przy czym po opuszcze- 15 niu w kierunku promieniowym i przesunieciu w kierunku osiowym jednej z tych powierzchni, pierwszej lub dmugiej, pozostala powierzchniie dzie* laca obniza sie co najmniej w kierunku promienio¬ wym.

5. M5. Sposób wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze sciane krancowa rury przemieszcza sie wzdluz stozkowych powierzchni pierwszej i drugiej wew¬ netrznych powierzchni dzielacych, które sa pod¬ noszone lub opuszczane w kierunku promieniowym n rury.

6. Urzadzenie formujace do przeksztalcania konca rury z tworzywa sztucznego w kielichowe zlacze rurowe, znamienne tym, ze obszar foimowania z segmentem nachylonym do wnetrza, zaopatrzony M jest w dzielone elementy rdzeniowe pierwszy (52a) i drugi (52b) polaczone w pierscien tworzacy wew¬ netrzna powierzchnie formujaca obszaru formowa¬ nia, przy czym jeden z tych elementów rdzenio¬ wych jesit przesuwny w kieminkach promiendo- 35 wym i osiowym a drugi element rdzeniowy jest przesuwny co najmniej w kierunku promieniowym.

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, ze pierwszy i drugi elementy rdzeniowe maja pal¬ ce, pierwszy 92a i drugi 92b, zaopatrzone w zbiezne m górne powierzchnie (93a, 93b) przesuwajace sie swobodnie slizgowo po powierzchni przeciwnego pierwszego lub drugiego elementu rdzeniowego dla rozsuwania na zewnatrz w kierunku osiowym lub zsuwania do wewnatrz elementów rdzeniowych ^ i zaopatrzone w dolne powierzchnie (95a, 95b), oraz maja pierwszy i drugi pierscieniowe elementy za¬ trzymujace umieszczone i polaczone ze soba na pierscieniowych krancowych powierzchniach bocz¬ nych jednego z palców, powierzchnia zewnertzna jednego z elementów zatrzymujacych pozostaje w styku z odpowiednimi powierzchniami bocznymi elementów rdzeniowych, walek prowadzacy majacy powierzchnie prowadzaca pozostaje w slizgowym zetknieciu z dolnymi powierzchniami elementów pierwszego i drugiego, a z jednym z elementów zatrzymujacych polaczony jest czlon manipulacyj¬ ny, przy czym elementy rdzeniowe sa rozsuwane lub zsuwane przez jeden z palców (92a, 92b) z opóz¬ nieniem w stosunku do elementów rdzeniowych przesuwanych przez drugi z palców, a dolna po¬ wierzchnia kazdego z palców usytuowana jest w stosunku do walka prowadzacego w sposób zapew¬ niajacy samoczynne zaciskanie sie na nim na sku¬ tek swej zbieznosci.123 529 FIG. IA FIG. IB FIG. ID a a" ^b V c c FIG. 3C '2 6 5obti6.5mm ,S.Siim \J * a" b V c c" FIG. 4 46 KbjS, ,55 o b /£ F/G. 9 9,0 S2b 52b 910 j7 92a 52o123 529 2ii m. s IÓI 1 46 U650 9lb580o / 9lg 92q 45a 93a| W F/G. 7 92a 94a52a95° 52b F/G. fl/l 45b W c" 52b I '2 ,P 45a i b 92a 5Pa 53 42 P f/s. es 52b FIG. 8C rtou c" 52b w 45b 92b£ b , /-w OZGraf. Z.P. fiz-Wo, z. 406 (90+15) 12 84 Cena IM it PL PL PL