Opis patentowy opublikowano: 31,12.1984 123471 Int. CI»A2ZC 1T/04 Twórca wynalazku: Theodorus l/L van Bergen Uprawniony z pote&tu; Protecon B. V., Oss (Holandia) Urzadzeate da oddzielania miesa od kosci zwierzat neinyth Przedmiotem wymalazku jest urzadzenie do od- dzielama miesa od* kosci zwierzat rzeznych.Dotychczas w przypadku wiekszych zwierzat takich jak bydlo rogate i nierogacizna, kroi sie diuze kawalki miesa wraz z koscia-, nastepnie usuwa sie kosci z miesa recznie albo za pomoca odpowied¬ nich urzadzen i stosuje. mieso do celów konsump¬ cyjnych po poddaniu odpowiedniej obróbce, takiej jak solenie, marynowanie, chlodzenie, gotowanie, preparowanie szynek i inne. Pozostale kosci moga byó wykorzystane do celów takich, jak wytwarza¬ nie substancji zetatynowych, przykladowo kleju albo zelatyny. W tym celu kosci oczyszcza sie, co moze byc wykonane za pomoca skrobania, przy uzyciu strumieni wody albo innych substancji, za pomoca plukania, tak aby usunac pozostalosci miesa, sciegien i tym podobnycfr.Przy tanszycfe gatunkach miesa i w przypadku zwierzat mniejszych o stosunkowo duzej ilosci drobnych kosci oddziela sie mieso od kosci za pomoca podawania na przykiad drobiu w calosci albo w kawalkach do prasy zaopatrzonej w male otwory umieszczone w Jednej albo wiecej scianek.Za pomoca.'ruchome®© nurnika^ albo tloka, albo tel za pomoca obracania sruby slimakowej mieso zostaje przeksztalcane w raas^. paste miesna, która w ten spo*ófe zostaje oddzielana od kosci i prze¬ puszczona na zewnatrz poprzez otwory, które nie umozliwiaja przedostania sie kosci na zewnatrz. 10 15 20 30 Jednakze w czasie zgniatania krawedz tnaca sruby slimakowej moze zbytnio pokruszyc kosci.Znane jest z opisu; patentowego REN mr LG6&982L i z opisu patentowego Belgii mi 60&147 urzadzenie do oddzielania miesa od. tasci za pomoca, praso¬ wania, w którym w czasie prasowania przeciska sie mieso przez perforowana cylindryczna sciane komory. Pozostale w komorze kosci sa sprasowana w komorze za pomoca tloka na placek i usuwa aa je po otwarciu komory. Wada tych urzadzen: jest skomplikowany sposób usuwania kosci i duze straty masyr miesnej, które Jest usuwane wraz z koscmi.Znane jest. równiez z: hntenderskiega zgloszenia patentowego nr 7 405.531 urzadzenie, do oddzielania, miesa od kosci, w którym w rurze do odprowadza¬ nia kosci z: cylindra prasy usytuowany jest zawfcr kurkowy, przy którego pomocy tlok prasy moze usuwac kosci z komory prasy. Urzadzenie to ma jednak wady poprzednich urzadzen, a wiec skompli¬ kowany sposób obslugi i. duze straty masy.Znane jest z opisu patentowego RFN nr 283943$ urzadzenie do oddzielania miesa od kosci majace perforowany cylinder majacy otwór doprowadza¬ jacy i otwór do wytlaczania oraz slimak zagesz¬ czajacy. W urzadzeniu tym mieso zaladowuje sie do cylindra, po czym rozdrabnia sie je albo miele za pomoca slimaka, przy czym na wewnetrznej po¬ wierzchni cylindra tworzy sie warstwa filtracyjna zlozona x czasteczek kosci, zas slimak podczas obrow 1234713 123 471 4 tu tloczy poprzez otwory cylindra masa miesna, a czasteczki kosci skupiaja sie przy otworze do wytlaczania.Urzadzenie to ma zastosowanie jedynie dla od¬ dzielania miesa od kosci malych zwierzat, jak drób 5 albo ryby, przy czym oddzielanie polega na lama¬ niu i scieraniu kosci przez co masa miesna opusz¬ czajaca urzadzenie zawiera znaczne ilosci wapnia i bardzo drobnych czasteczek kosci, co uniemozli¬ wia zastosowanie masy do celów spozywczych. 10 Celem wynalazku jest skonstruowanie urzadzenia do oddzielania miesa od kosci zwierzat rzeznych niezaleznie~od. wielkosci kosci, z którego po spra¬ sowaniu miesa'pozostale twarde czesci kostne moga byc w latwy sposób usuwane z komory z mozli- 15 woscia zatrzymania tej operacji i zapobiezenia stratom miesa usuwanego z urzadzenia wraz z cze¬ sciami kosci, _ Cel wynalazku osiagnieto pirziez skonstruowanie urzadzenia do oddzielania miesa od kosci zwierzat 2o rzeznych, w którym otwór do usuwania czesci kost¬ nych jest usytuowany w sciance cylindra naprze¬ ciwko czolowej powierzchni nurnika i które ma czlon zamykajacy otwór do usuwania czesci kost¬ nych. Czlon zamykajacy ma zawór suwakowy ma- 25 jacy otwór wyladowczy, przy czym zawór jest za¬ mocowany przesuwnie w kierunku prostopadlym do kierunku ruchu nurnika.Cylinder ma na swym koncu zamocowany pier¬ scien uszczelniajacy dla uszczelnienia nurnika, przy ^ czym nurnik po wejsciu do cylindra pozostawia szczeline pomiedzy soba, wokól swego obrzeza i otaczajaca go wewnetrzna scianka cylindra, zas na swym koncu przyleglym do pierscienia uszczel¬ niajacego cylinder ma szczeliny dla masy miesnej. ^ Scianka cylindra otaczajaca nurnik zamknieta jest wzdluz swej dlugosci z wyjatkiem otworów do usuwania masy miesnej z cylindra, usytuowanych na jednym albo obu koncach cylindra.Nurnik ma glowice w postaci stozka, zaopatrzona ^ w waskie promieniowe rowki wokól czesci stozko¬ wej i rowki klinowe wewnatrz tej czesci, dla masy miesnej.Scianka cylindra usytuowana naprzeciwko nur¬ nika laczaca sie z otworem do usuwania czesci ^ kostnych ma wewnetrzny stozkowy otwór, przy czym czesc tej scianki ma promieniowe otwo¬ ry. Scianke majaca wewnetrzny ksztalt stozkowy stanowia pierscienie, majace profil z wybraniami na co najmniej jednej powierzchni, dzieki czemu kazdy pierscien styka sie z przyleglym pierscie¬ niem, pozostawiajac waskie przestrzenie pomiedzy pierscieniami wokól ich obwodu. Pierscienie zamo¬ cowane sa z malym luzem osiowym dla przesuwu do i od zaworu suwakowego. Pierscien stykajacy sie z zaworem suwakowym ma znacznie wieksza szerokosc niz pozostale pierscienie, oraz zaopatrzo¬ ny jest w centralny otwór przechodzacy ze stozka w cylinder o srednicy równej srednicy otworu wy¬ ladowczego w zaworze suwakowym.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie do oddzielania miesa od kosci wedlug wynalazku w przekroju osiowym, fig, 2 — urzadzenie w widoku z lewej strony, w fig. 3 — widok korpusu pierscieniowego w urza¬ dzeniu widziany wzdluz plaszczyzny pomiedzy strzalkami III—III i w kierunku tych strzalek jak na fig. 1.Poziomy cylinder 1, który moze byc równiez usy¬ tuowany w innym polozeniu, przykladowo piono¬ wym, laczy sie z komora 30 majaca pokrywe 2.W komorze 30 porusza sie ruchem postepowo- -zwrotnym nurnik 3, napedzany za pomoca urza¬ dzen nie uwidocznionych na rysunku takich, jak pneumatyczny albo hydrauliczny cylinder usytuo¬ wany na prawym koncu nurnika 3. Nurnik 3 po¬ rusza sie wewnatrz i na zewnatrz cylindra 1. Po¬ miedzy cylindrem 1 i nurnikiem 3 jest pozosta¬ wiona mala obwodowa przestrzen i nurnik 3 prze¬ suwa sie slizgowo poprzez pierscieniowy korpus 1 na prawym koncu cylindra prasujacego 1. Pierscien koncowy 5 komory 30 jest polaczony z cylindrem 1, a elastyczny pierscien uszczelniajacy 6 zamocowany pomiedzy korpusem 4 i pierscieniem koncowym 5. uszczelnia na obwodzie nurnik 3. Obwodowa szczelina wyladowcza 7 jest usytuowana pomiedzy stozkowa czescia konca pierscienia 4 i cylindrem 1.Jest ona podzielona na oddzielne otwory wykonane w postaci rowków w korpusie 4 i laczy sie z pier¬ scieniowa komora wyladowcza 8 polaczona z rura wyladowcza 9. Wyciskane na zewnatrz mieso zos¬ taje przeksztalcone na skutek wygniatania w mase miesna i wyplywa poprzez szczeline 7, komore wyladowcza 8 oraz rure 9.Na przeciwleglym koncu cylinder 1 polaczony jest za pomoca srub 10 wkreconych w kolnierz, nie uwidoczniony na rysunku cylindra 1, z ciezka plyta pokrywy 11. Pomiedzy pokrywa 11 i cylindrem 1 jest usytuowany zawór suwakowy 12, wprowadza¬ ny w krawedzie wglebienia w pokrywie 11 i ma¬ jacy pewien osiowy luz, patrzac w kierunku osi cylindra, pomiedzy cylindrem 1 i pokrywa 11.Cylinder hydrauliczny albo pneumatyczny 13 uwi¬ doczniony czesciowo na fig. 1 i 2 przemieszcza za¬ wór suwakowy 12 w góre iw dól pomiedzy otwar¬ tym i zamknietym polozeniem wyznaczonym za pomoca mikroprzelaczników 31 i 32 zamocowanych w nieruchomej konstrukcji, uruchamianych za po¬ moca wystepu 33 na zaworze suwakowym 12 (fig. 1)., Cylinder 1 ma obok zaworu suwakowego 12 wew¬ netrzny otwór 14 o srednicy nieco wiekszej niz pozostala czesc cylindra 1. W otworze 14 usytuo¬ wane sa cztery pierscieniowe korpusy albo pier¬ scienie 15, 16, 17, 18, pasowane slizgowo z otworem 14 w taki sposób, ze moga byc dzieki temu prze¬ suwane osiowo. Kazdy z dwóch przyleglych pier¬ scieni styka sie ze soba w plaszczyznie prostopad¬ lej do osi cylindra, jednakze jedna z powierzchni styku w jednym pierscieniu ma rowki tworzace przejscia, poprzez które masa miesna wyplywa promieniowo na zewnatrz pomiedzy dwoma przy¬ leglymi pierscieniami w taki sposób, ze masa ply¬ nie w kierunku przestrzeni zbierajacej 19, która laczy sie z rura wyladowcza 20. Pierscienie 15, 16, 17, 18 maja wewnetrzny centralny otwór, który w pierscieniach 15, 16, 17 jest stozkowy, przez co otwory te tworza razem gladka powierzchnie stoz¬ kowa. Powierzchnia ta w pierscieniu ]§ ma po-123 471 5 6 czatkowo ksztalt stozkowy, a nastepnie okragly i tworzy cylindryczny otwór w miejscu gdzie kor¬ pus 18 styka sie z zaworem suwakowym 12. Tak wiec pierscienie 15, 16, 17, 18 tworza razem gladka powierzchnie zbiegajac sie, z prawego konca kor¬ pusu pierscieniowego 15 do konca lewego jak uwi¬ doczniono na fig. 1. Zawór suwakowy 12 ma otwór wyladowczy 21 dokladnie o tej samej srednicy co czesc cylindryczna otworu wewnatrz pierscienia 18 W pokrywie 11 jest usytuowany centralny otwór 22 o takiej samej srednicy laczacy sie z przewodem wyladowczym 23 o takiej samej srednicy wew¬ netrznej.Pierscien 17 na swej lewej koncowej powierzchni osiowej ma promieniowe rowki 24 a na swym zewnetrznym obwodzie skierowane osiowo wglebie¬ nia 25 polaczone z rowkami 24 (fig. 3). Pierscienie 15 i 16 maja rowki podobne do rowków 24 na swej koncowej lewej powierzchni czolowej (fig. 1).Pierscien 15 ma nieprzerwana cylindryczna zew¬ netrzna powierzchnie dopasowana slizgowo do otworu 14. Pierscien 16 ma ten sam rodzaj skie¬ rowanego osiowo wglebienia co wglebienia 25 w pierscieniu 17, ale o mieco mniejsizej glebokosci promieniowej (fig. 1).Czolowa powierzchnia koncowa nurnika 3 ma stozkowa glowice 40 o kacie stozka nieco mniej¬ szym anizeli kat wewnetrznego stozka pierscieni 15, 16, 17. Glowice 40 stanowia trzy czesci 41, 42 i 43, przy czym czesc 41 jest zamocowana na trzon¬ ku 44 mocno przytwierdzonym do glównego kor¬ pusu nurnika 3 za pomoca nakretki 45, czesc 42 stanowi pierscien z rowkami 46 na jego powierz¬ chni czolowej, oraz z zewnetrznymi klinowymi rowkami 47 odpowiadajacymi rowkom 24, 25 pier¬ scienia 17. Czesc 43 stanowi pierscien z rowkami 48, 49 na obydwu powierzchniach koncowych i z wewnetrznymi rowkami klinowymi 50. Tarcza 51 ma rowki 52 na swej prawej koncowej po¬ wierzchni i klinowe rowki 53 w swej wewnetrznej czesci, Urzadzenie dziala w nastepujacy sposób: Gdy nurnik 3 jest w polozeniu calkowicie cofnietym na prawo a pokrywa 2 otwarta, do komory 30 zalado¬ wuje sie kosci majace pozostalosci miesa. Zalado¬ wanie to moze byc reczne albo automatyczne za pomoca odpowiedniego urzadzenia zaladowczego takiego, jak samoczynny otwór usytuowany powy¬ zej komory 30, przy czym w niektórych przypad¬ kach pokrywa 2 moze byc przesuwana.Po wypelnieniu komory 30 i zamknieciu pokry¬ wy 2 nurnik 3 przesuwa sie w kierunku w lewo podczas gdy zawór suwakowy 12 znajduje sie w polozeniu zamknietym ku dolowi. Kosci z pozosta¬ losciami miesa sa przemieszczane do cylindra 1 i tam pod dzialaniem cisnienia zostaja ubite, zas mieso znajdujace sie na kosciach przeksztalca sie pod dzialaniem cisnienia w mase miesna, która wyplywa czesciowo poprzez szczeline 7 do komory wyladowczej 8 i wyplywa rura 9, a czesciowo pro¬ mieniowo na zewnatrz poprzez rowek 24 i rowki w pierscieniach 15 i 16 do przestrzeni zbierajacej 19, skad wyplywa rura wyladowcza 20. Równiez usuniete z kosci mieso przechodzi do wewnatrz glowicy 40 poprzez rowki 46, 48, 49 i rowki klino¬ we 47, 50 i 53, oraz na zewnatrz poprzez rowki 52 do przestrzeni pomiedzy nurnikiem 3 i wewnetrzna scianka cylindra 1, a z tamtad do przestrzeni zbie¬ rajacej 19, a czesciowo równiez do szczeliny 7. 5 Juz przy cisnieniu ponizej 980*103Pa mieso w znacznym stopniu zostaje przeksztalcone w mase miesna, lecz takie cisnienie jest zbyt niskie dla uzyskania znacznego wyplywania miesa w tej pos¬ taci z prasy. Znawca moze latwo okreslic zadane cisnienie w zaleznosci od warunków i w zaleznosci od tego czy dopuszcza sie lamanie kosci w prasie i czy pozadane jest równiez uzyskanie czesci szpiku oraz dostosowac odpowiedni wymiar otworu wy¬ ladowczego. Po uzyskaniu zadanego cisnienia, albo gdy nurnik 3 przesunie sie do cylindra 1 na zadana odleglosc zawór suwakowy 12 otwiera sie. Poloze¬ nie nurnika 3 albo cisnienie w cylindrze 1 wybrane dla okreslenia momentu otwarcia zaworu suwako¬ wego 12 bedzie zalezec od tego, czy ilosc kosci wprowadzana do cylindra 1 jest zawsze ta sama czy tez nie. Jesli ilosc ta bedzie znacznie sie wahac, lepiej bedzie otworzyc zawór 12 przy okres¬ lonym cisnieniu w prasie, która moze zaistniec w zaleznosci od polozenia ouirniika 3. Cisnienie to moze byc okreslone za pomoca manometru albo podobnego aparatu do pomiaru cisnienia albo w cylindrze 1, albo w cylindrze napedzajacym nur¬ nik 3.Przy dalszymi ruchu nurnika 3 nastepujacym po otwarciu zaworu suwakowego 12, kosci znajdujace sie w cylindrze 1 zostaja przesuniete do przewodu wyladowczego 23 przechodzacego poprzez stozkowa przestrzen zbiegajaca sie wewnatrz pierscieni 15, 16, 17, 18 i poprzez zawór suwakowy 12. Nastepnie nurnik 3 zostaje cofniety na prawo i nastepna porcja kosci wraz z miesem zostaje podana do prasy z komory 30. Zawór suwakowy 12 przemiesz¬ cza sie nastepnie ku dolowi w polozenie zamkniete.Podczas wykonywania tych czynnosci, pewne czesci kosci moga znalezc sie wewnatrz otworu wyladow¬ czego 21 zaworu suwakowego ale z latwoscia zos¬ tana usuniete z wymienionego otworu albo pola¬ mane dla wydobycia ich czesci wówczas, gdy zawór suwakowy 12 przesunie sie do polozenia zamknie¬ cia.! Korzystnie jest, aby nurnik 3 nie slizgal sie w cylindrze 1 i aby czesc miesa przerobionego na mase miesna miala taka konsystencje, która poz¬ walalaby na plyniecie jej wstecz od nurnika 3 do szczeliny 7 komory wyladowczej 8 i rury 9. Ko¬ rzystnym aspektem jest to, ze pierscienie 15, 16, 17, 18 lekko slizgaja sie w otworze 14. W ten spo¬ sób cisnienie w cylindrze 1 przyciska pierscienie 15, 16, 17, 18 do zaworu suwakowego 12, który wskutek tego jest dociskany do plyty pokrywy 11, dzieki czemu cylinder 1 jest odpowiednio zam¬ kniety. W niektórych przypadkach moze to znaczyc, ze zawór suwakowy 12 jest wcisniety ze znaczna sila pomiedzy pierscien 18 i pokrywe 12 co po¬ ciagaloby za soba uzycie sily dla przesuniecia za¬ woru suwakowego 12 w polozenie otwarte. W takim przypadku mozliwe jest zatrzymanie nurnika 3 zanim zawór suwakowy 12 zostanie otwarty i w trakcie tego cisnienia w cylindrze 1 zmniejszy sie na skutek dalszego wyplywania miesa na zewnatrz, ii 20 25 30 35 40 45 50 55 607 123 471 8 a stad cisnienie za pomoca którego, pierscien 18 zostaje przycisniety do zaworu suwakowego 12 ulega zmniejszeniu.Jezeli zmniejszenie cisnienia w ciagu kilku se¬ kund nie jest dostateczne, nurnik 3 moze byc nawet cofniety nieco na prawo wówczas gdy zawór su¬ wakowy 12 ma sie otworzyc.Na wewnetrznym lewym koncu pierscienia 18 na fig. 1 uwidoczniono obwodowo wglebienie, w którym jest usytuowany pierscien uszczelniajacy.Masa miesna wycisnieta z prasy nadaje sie do wielu celów takich, jak przykladowo wytwarzanie kielbas. Okazalo sie, ze w wielu przypadkach ko¬ rzystne jest uprzednie przepuszczenie miesa po¬ przez sito zwlaszcza wówczas, jesli istnieje ryzyko, ze male czesci kosci znajduja sie w miesie, przy¬ kladowo kruche kosci, wówczas byloby korzystne przepuscic mieso poprzez odpowiedni mlynek ko¬ loidalny do mielenia twardych czesci na dosta¬ tecznie drobne. Za pomoca kazdej odpowiedniej kombinacji mozna usunac równiez z masy miesnej czesci sciegien, chrzastek i podobnych czesci.Przeprowadzono szereg doswiadczen dla spraw¬ dzenia urzadzenia wedlug wynalazku. W doswiad¬ czeniach tych kosci, lopatki, kosci krzyzowe, ogono¬ we, zebra, golemie torów i wieprzy poddano obróbce w urzadzeniu wedlug wynalazku. Wiekszosc tych kosci po usunieciu z nich miesa dala ilosc miesa opuszczajacego urzadzenie pod cisnieniem 27*103, 30*10§Pa w ilosci 17—28% wagi calej ilosci wpro¬ wadzonej do urzadzenia w przypadku kosci lopatki, kosci krzyzowych i goleniowych, 28—45% przy kgsciach ogonowych, 30—40% przy kosciach mostka i 40—50% w przypadku zeber.We wszystkich przypadkach masa miesna wycho¬ dzaca z urzadzeima zawierala 50—55% wagowych wody, 11^17% wagowych proteiny, 19—33% wa¬ gowych tluszczu, 1,5—1,7% wagowych popiolów i 0,45—0,59% wagowych P2O5. Sklad masy nie zmienia sie zasadniczo przy róznicowaniu cisnienia W prasie. Cala ilosc kosci wraz z miesem poddana prasowaniu kazdorazowo w kazdym doswiadczeniu wazyla 15—54 kg. Kazde doswiadczenie bylo pow¬ tarzane szereg razy dla tego samego rodzaju kosci i powyzszy procent stanowi srednie wartosci dla tej samej serii doswiadczen. Dobre wyniki mozna równiez osiagnac przy nizszym cisnieniu, przykla¬ dowo 49 •10*—98* W pa. PL