Przedmiotem wynalazku jest element zmniejszajacy róznice natezen oswietlenia w optycznych ukladach projekcyjnych, zwlaszcza powiekszalników fotogra¬ ficznych i glowic filtracyjnych. Zasadniczymi elemen¬ tami optycznych ukladów projekcyjnych, np. powie¬ kszalników fotograficznych, sa kondensory i obiektywy.Jedne i drugie na skutek winietowania, powoduja spadek natezenia oswietlenia w strefie brzegowej pola obrazu w stosunku do jego srodka. Spadek ten w powiekszalnikach amatorskich wynosi srednio od 40% do 50% w zaleznosci od formatu negatywu, stopnia powiekszenia, parametrów optycznych kon¬ densora i obiektywu, a takze rodzaju zródla swiatla.Jest on dopuszczalny jedynie do celów fotografii ama¬ torskiej czarno-bialej.W fotografii czarno-bialej zawodowej wymagane sa znacznie mniejsze spadki, co osiaga sie droga konstruk¬ cji bardziej zlozonych, drozszych kondensorów i obiek¬ tywów oraz przez dobór zródel swiatla, w tym daja¬ cych równiez oswietlenie rozproszone.Natomiast w fotografii barwnej nawet amatorskiej, podane wyzej wartosci spadków sa niedopuszczalne, poniewaz powoduje juz znaczne znieksztalcenia w prawidlowym oddaniu barw obrazu pozytywowego.Z tego wiec powodu, powiekszalniki do fotografii barwnej wyposaza sie w glowice filtracyjne, których zadaniem oprócz mieszania barw, jest takze zmniej¬ szenie spadku natezenia oswietlenia w strefie brzego¬ wej obrazu. 10 15 20 25 30 Znanych jest szereg rozwiazan konstrukcyjnych, majacych na celu zmniejszenie róznic natezen oswietle¬ nia w optycznych ukladach projekcyjnych. Do bardziej znanych naleza: — wprowadzenie w bieg promieni oswietlajacych elementu rozpraszajacego, cienszego na brzegach; — przyslonienie srodka wiazki oswietlajacej elemen¬ tem nieprzepuszczajacym swiatla.Wada pierwszego rozwiazania jest dosc zlozona technologia wykonania elementu, wynikajaca z jego ksztaltu, natomiast drugiego—znaczne straty swiatla spowodowane wykorzystywaniem tylko czesci wiazki oswietlajacej.Celem wynalazku jest opracowanie takiego ele¬ mentu, który by: — zmniejszal, a nawet niwelowal róznice natezen oswietlenia w optycznych ukladach projekcyjnych, zwlaszcza powiekszalników fotograficznych i glo¬ wic filtracyjnych; — pozwalal sterowac wskaznikami przepuszczal¬ nosci i rozsylu katowego swiatla; — spelnial role elementu mieszajacego swiatla bar¬ wne w glowicach filtracyjnych; — odznaczal sie prostota technologiczna i duza uni¬ wersalnoscia.Cel ten zostalosiagniety dzieki zastosowaniu elemen¬ tu w postaci plytki plasko-równoleglej przepuszczajacej swiatlo, pokrytej dwustronnie warstwa rozpraszajaca, przy czym pokrycie z jednej strony jest mniejsze niz pole pokrycia z drugiej strony. Taki element przepusz- 123 229123 229 3 cz a wiecej swiatla po brzegach w stosunku do czesci srodkowej, dzieki czemu nastepuje zmniejszenie róznic natezenia oswietlenia pomiedzy tymi strefami. Rozwia¬ zanie to pozwala ponadto sterowac w prosty sposób wskaznikami przepuszczalnosci i rozsylu katowego swiatla, przez zmiane: rodzaju i ilosci substancji rozpraszajacej w warstwach oraz wielkosci niepel¬ nego pola pokrycia. Ma to podstawowe znaczenie dla dokladnego mieszania swiatel barwnych.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przy¬ kladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia- element w przekroju, fig. 2 — element w widoku z góry,; fig. 3—element w widoku z dolu, fig. 4 — przyklad zastosowania elementu w ukladzie optycznym powiekszalnika fotograficznego bezkonden- sorowego* fig. 5 — przyklad zastosowania elementu W ukladzieoptycznym glowicy filtracyjnej.Element wedlug wynalazku uwidoczniony na fig. 1, 2, 3 w postaci okraglej plytki plasko-równole- glej 1, wykonanej np. z polimetakrylanu metylu, po¬ kryty jest dwustronnie warstwa rozpraszajaca, przy czym pole pokrycia warstwa 2 górnej powierzchni plytki jest niniejsze niz pole pokrycia warstwa 3 dolnej powierzchni plytki. Obydwie warstwy skla¬ daja sie z tego samego nosnika — np. kopolimeru me- takrylanu metylu i metakrylanu butylu z zawieszona w nim substancja rozpraszajaca, np. wodorotlenkiem glinowym w przypadku potrzeby uzyskania duzego kata rozsylu swiatla lub skrobia pszeniczna w przypad¬ ku potrzeby mniejszej rozbieznosci wiazki swiatla.Dzialanie elementu wedlug wynalazku pokazanego w przykladach zastosowania na fig. 4 i 5 jest naste¬ pujaca. Wysylana przez zarówke 4 zezwierciadlemasfe- 4 rycznym wiazka"swietlna pada na element 1 i warstwe; rozpraszajaca 2 nalozona na srodkowa czesc elementu 1, a nastepnie przechodzi przez warstwe rozpraszajaca 3 nalozona na cala jego powierzchnie. Poniewaz element 5 1 przepuszcza wiecej swiatla po brzegach w stosunku do czesci srodkowej, w efekcie nastepuje znaczne zmniejszenie róznic natezenia oswietlenia pomiedzy strefa srodkowai brzegowa pola obrazu.Pomocnicza, ale istotna role w rozproszeniu i mie- io szaniu swiatla, spelnia zbierajaca swiatlo poprzez odbicie rozproszone obudowa mieszacza swiatla 9, np. w ksztalcie stozka. Ekran rozpraszajacy 5 i 6 o duzej przepuszczalnosci okolo 90% powoduje uzupelniajace rozproszenie i mieszanie swiatla. W ten sposób cala 15 plaszczyzna negatywu N zostaje oswietlona swiatlem rozproszonym o wysokiej równomiernosci pod wzgle¬ dem rozkladu natezenia i barwy swiatla. Za pomoca obiektywu powiekszalnikowego 7 obraz plaszczyzny negatywu N zostaje odwzorowany w plaszczyznie 20 pozytywu P.W przykladzie zastosowania elementu przedstawio¬ nym na fig. 5 wprowadza sie w bieg promieni barwne filtry korekcyjne 8.Zastrzezenie patentowe 25 Element zmniejszajacy róznice natezen oswietlenia w optycznych ukladach projekcyjnych, znamienny tym, ze wykonany jest w postaci plytki plasko-równo- leglej (1) przepuszczajacej swiatlo, pokrytej dwustron- 30 nie warstwa rozpraszajaca, przy czym pole pokrycia warstwa (2) górnej powierzchni plytki jest mniejsze- niz pole pokrycia warstwa (3) dolnej powierzchni plytki. •123 229 Fi§2 / 1 r %3 Fig.4123 229 FicJ LDD Z-d 2, z. 109/1400/84, n. 80-H20 egz.Cena 100 zl PL