** *' l* M| Twórcywynalazku: Bohdan Elsner, Stanislaw Stachowicz Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Urzadzenie do wizualnej oceny gestosci optycznej blon fotograficznych w trakcie wywolywania Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wizualnej oceny blon fotograficznych w trakcie wywolywania, zwlaszcza wywolywania negatywowego blon plaskich w procesie typu negatyw- pozytyw, w którym dokladna standaryzacja gestosci optycznych wymaganajest dopiero w pozyty¬ wowym etapie procesu. Dokladna kontrola biezaca gestosci optycznych w trakcie wywolywania nie jest wówczas konieczna, natomiast wystarczajaca jest ocena przyblizona na podstawie wizual¬ nego porównania gestosci blony z gestoscia wzorca.Ocena wizualnej gestosci optycznej blony fotograficznej w takich warunkach polega na tym, ze obok oryginalu fotografuje sie wzorzec zawierajacy pola o progresywnie wzrastajacej gestosci optycznej.Tak dokonywana ocena gestosci optycznej blony jest bardzo malo dokladna. Stosowane lampy cieniowe daja wprawdzie swiatlo nieaktyniczne, czyli niezaswietlajace blony, ale bardzo ciemne, utrudniajace porównanie obrazu z wzorcem, tak czesto tak ciemne, jak w przypadku wywolywania materialów panchromatycznych, ze wielu szczególów obrazu nie widac na negatywie.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie ze stalego wzorca dwupolowego zlozonego zczterech segmentów odpowiadajacych czterem bokom prostokata i zbiegajacych sie ku srodkowi wzorca, przy czym kazdy zawiera szereg jednakowych sekwencji zlozonych z jednego pola o gestosci optycznej wysokiej, korzystnie w zakresie 1-1,5 i usytuowanego obok drugiego pola o gestosci sredniej, korzystnie w zakresie 0,5-1, zas ilosc sekwencji moze byc zmienna w poszczególnych segmentach i bedacego symulatorem negatywu wywolanego i nieutrwalonego, umieszczonego w wydluzonej cylindrycznej obudowie, wyposazonej w pionowo usytuowane prety lub ramki, ograni¬ czajace zasieg przesuwu blony do jej czesci brzegowej i jednoczesnie, bedace na przedluzeniu linii brzegowej wzorca, zapewniaja bezposrednie sasiedztwo linii brzegowej blony z linia brzegowa wzorca oraz ze swiatlowodu z wlókien lub pretów szklanych, którego zakonczenie znajduje sie w dolnej czesci obudowy wzorca.Obudowe wzorca korzystnie stanowi gumowa rurka o grubych sciankach i srednicy rzedu2 122 710 1,5-2cm. Grube scianki przeciwdzialaja przenikaniu swiatla na skutek odblasków do czesci blony poza strefa brzegowa.Zarówno mala powierzchnia wzorca, rzedu cm2 i dostosowana do niej mala srednica obu¬ dowy, a takze jej pionowe usytuowanie, zmniejszaja ilosc swiatla aktynicznego wprowadzanego do ciemni fotograficznej.Zaleta takiego ukladu pól wzorca wedlug wynalazku jest jego kazdorazowe dostosowanie do zmiennych formatów fotografowanych oryginalów, poniewaz na marginesie blony, której format jest z reguly wiekszy od formatu obrazu oryginalu, czyli na jej czesciach brzegowych, dla danego boku ilosc sekwencji jest niezalezna od formatu oryginalu. Przy mniejszym formacie oryginalu, wymiary sekwencji na brzegach blony sa wtedy mniejsze. Takiuklad pól testu równiez w znacznym * stopniu uniezaleznia wynik od skali reprodukcji. W przypadku powiekszenia uzyteczny bedzie ten segment, w którym wymiary sekwencji sa mniejsze, a w przypadku pomniejszenia obrazu, odwrot¬ nie. Ogólnie, ilosc sekwencji przeznaczonych do kolejnego zaswietlania i niszczenia na brzegach blony wskazuje na ich dostateczny zapas.Przedmiot wynalazku objasniony jest na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat fotograficznego wzorca gestosci optycznej, przy czym wzrost gestosci kreskowaniaoznacza wzrost gestosci optycznej, fig. 3 przedstawia urzadzenie do wizualnej oceny gestosci optycznej blony obok kuwety z roztworem wywolywacza i blony umieszczonej w polozeniu wlasciwym dla pomiaru.Wzorzec staly 1 umieszczony jest w obudowie 3 zawierajacej pionowo usytuowane ramki 2.Do obudowy od dolu podlaczony jest swiatlowód 4 doprowadzajacy do wzorca i brzegu blony strumien swiatla aktynicznego ze zródla bialego 5.Przedmiot wynalazku ilustruja nastepujace przyklady.P r z y k l a d I. Na powierzchni wzorca fotograficznego wedlug fig. 1t) formacie wiekszym od formatu oryginalu umieszczono oryginal i sfotografowano na blonie graficznej przecinajac jej format tak, ze oprócz miejsca na obraz oryginalu zawierala jeszcze wolne marginesy, na których odwzorowal sie obraz wzorca. W trakcie wywolywania negatywowego blony co pewien czas wyjmowano blone 6 z kuwety 8, zawierajacej roztwór wywolywacza 7, umieszczono jej brzeg nad obudowe 3 wzorca stalego 1 tak, aby brzeg blony 6 opieral sie o ramki 2. Wzorzec 1 i brzeg blony 6 podswietlano swiatlem dostatecznie jasnym aktynicznym, doprowadzonym ze sródla swiatla bia¬ lego 5 za pomoca swiatlowodu 4 uformowanego z preta szklanego w gumowej oslonce. W ciagu paru sekund obserwacji brzegu blony obok wzorca stwierdzono, ze jej gestosc na obydwu polach sekwencji jest wyraznie nizsza niz na polach wzorca. Przedluzono zatem czas wywolywania dotad, az porównywane ze soba pola zostaly w maksymalnym stopniu zrównane pod wzgledem gestosci optycznej, przy czym kazdorazowo do pomiaru wykorzystano inny fragment czesci brzegowej blony.Przyklad II. Sfotografowano srodkowy fragment oryginalu o duzym formacie, przekracza¬ jacym format wzorca. Obok danego fragmentu umieszczono prostokatny wzorzec gestosci opty¬ cznej przedstawiony schematycznie na fig. 2, zlozony z szeregu jednakowych dwupolowych sekwencji, z których kazda zawiera prostokatne pole o gestosci wysokiej i drugie pole o gestosci sredniej. Format tego wzorca dostosowany byl w przyblizeniu do fotografowanego fragmentu oryginalu. Proces wywolywania i kontroli porównawczej prowadzonojak w przykladzie I, ponie¬ waz negatywowy obraz wzorca wedlug fig. 2 znajdowal sie równiez na brzegu blony.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie do wizualnej oceny gestosci optycznej blon fotograficznych w trakcie wywolywa¬ nia, znamienne tym, ze zlozone jest ze stalego wzorca dwupolowego (1) skladajace sie z czterech segmentów odpowiadajacych czterem blokom prostokata i zbiegajacych sie ku srodkowi wzorca, przy czym kazdy zawiera szereg jednakowych sekwencji zlozonych z jednego pola o gestosci optycznej wysokiej, korzystnie w zakresie 1-1,5 i usytuowanego obok drugiego pola o gestosci sredniej, korzystnie w zakresie 0,5-1, zas ilosc sekwencji moze byc zmienna w poszczególnych segmentach, umieszczonego w obudowie (3) zawierajacej pionowo usytuowane ramki (2), podla¬ czone swiatlowodem (4) doprowadzajacym do wzorca i brzegu blony strumien swiatla aktynicznego.122 710 Fig.1 A5 2 18 M r mmi K i ^ ^ i^ i N Pcw PI S^ AX^\AN A^ Fig.2 PL