Do ochladzania mleka zapomoca ply¬ nów zimniejszych stosuje sie naogól naczy¬ nia b duzej powierzchni oziebianej, oble¬ wanej cienka warstwa plynu ochladzaja- cego. Takie naczynia znalazly szerokie za¬ stosowanie w mleczarniach, gdzie chodzi o skuteczne przemywanie naczyn, a za¬ pewniony jest obfity zapas plynu chlo¬ dzacego. Aby takie naczynia sprawnie dzialaly, musza byc spelnione oba powyz¬ sze warunki. W mleczarniach, gdzie szyb¬ kie i skuteczne chlodzenie mleka natych¬ miast po wydojeniu jest niezbedne do o- trzymania dobrego i trwalego mleka, na¬ czynia podobne nie sa stosowane w takim zakresie, jakby to bylo pozadane, gdyz wymagaja one urzadzen do latwego zmy¬ wania i zuzywajacych niewiele plynu do ochladzania- W praktyce mleko chlodzi sie zwykle w ten sposób, iz banki niem napelnione wsta¬ wia sie do zbiornika z zimna woda albo woda z lodem. Jednakze takie chlodzenie mleka, gdzie zarówno mleko, jak i plyn chlodzacy pozostaja w spoczynku, wymaga zbyt duzo czasu, w ciagu którego mleko u- lega zmianom, skutkiem czego trudno jest w ten sposób otrzymac mleko pierwszej ja¬ kosci. Doswiadczenie wykazalo, ze, jesli podczas kilku godzin mleko bedzie mialo temperature 20—30°C, odpowiednia do rozwoju bakteryj, to ich zawartosc przezten czas wzrosnie, a nastepujace potem o- ziebienic^do nizszej, temperatury nie zmniejlzy tej,t ilosci. * '* Aby przyspieszyc chlodzenie mleka w bankach do przewozenia, proponowano na¬ dawanie im zwrotnego ruchu obrotowego, przyczem naczynie porusza sie zapomoca korby recznej, obracajacej lancuch z za¬ wieszona banka do przewozenia mleka.Jednakze okazalo sie, ze takie wykonanie nie wykazuje pozadanych wlasciwosci, po¬ niewaz szybkosc chlodzenia w duzym stopniu zalezy od ruchu, udzielanego ban¬ kom. Polaczenie lancuchowe miedzy nape¬ dem a banka powoduje znaczna nieregu- larnosc ruchu, co obniza szybkosc chlodze¬ nia. Dalej -ruchy banki w znacznym stop¬ niu zaleza od oporu miedzy nia a plynem oziebiajacym, przyczem zderzenia banki z kawalkami lodu, plywajacego w wodzie oziebiajacej, równiez oddzialywaja na ten rudh.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu szybkiego oziebiania mleka w bankach do przewozenia, polegajacego na tern, ze cal¬ kowicie lub czesciowo napelnionym bankom nadaje sie podczas oziebiania jednostajnie zmienmy ruch obrotowy, w celu wywolania ruchów wirowych plynu wewnatrz banki, skutkiem tóego przenoszenie ciepla z tego plynu na scianki banki zostaje przyspie¬ szone.Ruch obrotowy mozna otrzymac w roz¬ maity sposób. Urzadzienie moze byc wyko¬ nane tak, aby banka otrzymywala zwrotne ruchy obrotowe, przyczem przyspieszenie wzglednie opóznienie ruchu w polozeniu koncowem winno byc mozliwie najwieksze.Dobre chlodzenie osiaga sie równiez zapo¬ moca obracania w jednym kierunku, jesli ruch ten otrzymuje szybkosc zmienna. Nie¬ kiedy mozna banke przymocowac do urza¬ dzenia tak, aby sie ona obracala okolo sta¬ lego wrzeciona, przypadajacego na osi obrotu tego urzadzenia. Najlepszy skutek osiaga sie wtedy, gdy banka moze sie ob¬ racac okolo wrzeciona, które ze siwej stro¬ ny obraca sie kolo osi pionowej.Na fig. 1 i 2 w zbiorniku 1 z plynem oziebiajacym zwisa banka 2 z mlekiem.Banka wisi na palaku 3, przymocowanym do wrzeciona 4, obracanego w lozysku 5 za posrednictwem piasty 17, osadzonej na podstawie 6 wspornika. Górny koniec wrze¬ ciona zaopatrzony jest W kólko zebate 7, zazebiajace sie z zebnica 8, która zapomo¬ ca korbowodu 16 przylaczona jest do czo¬ pa, umieszczonego mimosrodowo na sli¬ macznicy 9, obracanej slimakiem, nape¬ dzanym przez wal silnika elektrycznego 10, przymocowanego do podstawy 6. Pod¬ czas obrotu walu silnika zebnica 8 otrzy¬ muje ruchy zwrotne, wskutek czego wrze¬ ciono 4 obraca sie zwrotnie razem z ban¬ ka 2 napelniona mlekiem.Chociaz na rysunku pokazano tylko jedna banke, jednak mozna ich zastosowac kilka, przyczem pozostale wrzeciona 4 moga byc obracane w ten sam sposób.Na fig. 3 pokazano w powiekszeniu kól¬ ko zebate 7 z zebnica 8; fig. 4 podaje w po¬ wiekszeniu przyklad wykonania palaka 3.Zebnica 8 przesuwa sie w oslonie 14 i zazebia z kólkiem zebatem 7, umocowa- nem na wrzecionie 4. Czop 15 laczy zebni- ce z korbowodem 16.Palak 3 na obu koncach posiada zaci¬ ski 3a, 3b, które przy umocowywaniu ban¬ ki na palaku dociskane sa ku sobie zapo¬ moca raczek zaciskowych 18 i dzieki temu moga trzymac raczki banki.Na fig. 5, 6, 7 i 8 pokazano uklad rów¬ niez, jak i poprzedni napedzany zapomo¬ ca szybko obracajacego sie silnika elek¬ trycznego. Wal tego silnika jest sprzezony na stale z walem 1, osadzonym w oprawie 2. Wal 1 zaopatrzony jest w slimak 3, któ¬ ry obraca slimacznice 4, posiadajaca pro¬ wadnice 5, która przy obrocie slimacznicy nadaje ruchy zwrotne krzyzowej prowad¬ nicy 6. Do prowadnicy 6 przymocowana jest zebnica 7, wprawiajaca w ruch obro- — 2 —towy kolo zebate 8 i umocowane na niem wrzeciono 9, które otrzymuje dzieki temu zwrotny ruch obrotowy, przenoszony na banke z mlekiem.Niekiedy mozna uproscic tetn uklad przez pominiecie zebnicy 7 i kola zebate¬ go 8. Na fig. 9 pokazano uklad naogól po¬ dobny do poprzedniego, w którym pro¬ wadnica 6, poruszajaca sie zwrotnie i za¬ opatrzona w czop, przesuwa sie w wycie¬ ciu 10 drazka 11, umocowanego na wale 9.Na fig. 10 .pokazano w zarysie urzadze¬ nie, otrzymujace regularny ruch obrotowy i zwrotny od napedu, posiadajacego rów¬ niez ruchy zwrotne. Banka przy pomocy palaka 3 zawieszona jest na wrzecionie 4, polaczonemj z kolem zebatem 15, zazebia- jacem sie z zebnica 16, przesuwana tlo¬ kiem, poruszajacym sie zwrotnie w cylin¬ drze 17. Cylinder rozrzadzany jest przez odipowiedni suwak lub zawór. Jako srodek napedny stosuje sie wszelki plyn lub gaz, którego preznosc rózni sie od cisnienia atmosferycznego, przyczem mozna stoso¬ wac wode, pare lub gaz. W oborach, gdzie sie uzywa maszyn do dojenia, urzadzenie powyzsze mozna wprawiac w ruch zapo- moca uzywanej przytem preznosci lub nie- dopreznosci. Cylinder 17 moze byc uksztal¬ towany jako wycinek kolowy z przesuwa¬ jacym sie w nim w kierunku promienia tlo¬ kiem. Taki tlok otrzymuje przemienny ruch obrotowy i moze byc (polaczony z wrzecionem 4, skutkiem czego kolo zebate 15 i zebnica 16 staja sie zbyteczne. Urza¬ dzenie, w zasadzie takie samo, mozna sto¬ sowac równiez wtenczas, gdy ruch prze¬ mienny wytwarzany jest zapomoca sole- noidu, albo tez przez silnik przelaczajacy i dzialajacy samoczynnie, np. na tej samej zasadzie, jak sa urzadzone dzwonki elek¬ tryczne.Miedzy silnik 17 a banke z mlekiem mozna wlaczyc sprzeglo sprezynujace 24.Na fig. 11 pokazano urzadzenie do o- ziebiania mleka w bankach zapomoca ru¬ chu obrotowego o kierunku stalym, lecz o zmiennej szybkosci. Zmienna szybkosc o- siaga sie tu zapomoca dwóch eliptycznych kól zebatych 18 i 19, z których pierwsze osadzone jest na wrzecionie napedzajacem 20, a drugie polaczone jest z wrzecionem 21, na którem wisi banka z mlekiem. Przy sprzeganiu z silnikiem nalezy wlaczyc sprzeglo sprezynujace 22. Eliptyczne kola zebate zmieniaja jednostajna szybkosc sil¬ nika okresowo w niejednakowa szybkosc.Dzieki wlaczeniu tego sprzegla obciazenie silnika zostaje wyrównane, a prócz tego zmiany szybkosci banki sa znaczftie wiek¬ sze, niz przy silniku. Aby zapobiec nie¬ równomiernemu obciazeniu silnika, ciozna niekiedy sprzegac go za posrednictwem kola rozpedowego. Oczywiscie ruch jed¬ nostajny mozna.zmieniac w najrozmaitszy sposób na niejednostajny, np. laczac za¬ pomoca zwyklego sprzegla przegubowego wal silnika z wrzecionem obracajacem banke.Mozna równiez i w urzadzeniach po¬ kazanych na fig. 1—9 umiescic .sprzeglo sprezynujace miedzy wrzecionem z zawie¬ szona banka a innym walem, obracanym w jednym kierunku lub posiadajacym zmienny ruch obrotowy.Wogóle chlodzenie nalezy wykonywac w taki sposób, zeby banka calkowicie lub czesciowo byla zanurzona w zimnej wo¬ dzie lub mieszaninie wody z lodem. Dzie¬ ki niejednostajnemu ruchowi obrotowemu w plynie oziebiajacym wywolane zostaja ruchy wirowe, co ulatwia przewodzenie ciepla. Niekiedy mozna, a nawet korzyst¬ nie bedzie oziebiac banke zapomoca zim¬ nej wody, oblewajacej cala powierzchnie banki zapomoca odpowiednich wytrysków oczywiscie cienka mozliwie równomierna warstwa. PL