Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie umozli¬ wiajace dociskanie zerdzi (montowanej na glebiar- ce) wyposazonej w chwytak zamykany lina i prze- • znaczony do wykonywania otworów w gruncie.Dotychczas stosowane sposoby wykonywania otworów w gruncie (na przyklad pod fundamenty) przy pomocy osprzetu chwytakowego, montowane¬ go na zerdzi glebiarki, niie wykorzystywaly mozli¬ wosci dociazania szczek chwytaka sila pionowa, która powstaje w wyniku naciagu liny zamykaja¬ cej szczeki.W glebiarkach bez hydrauliki naciagniecie liny zamykajacej szczeki powoduje tich odciazenie, co przyczynia sie do niecalkowitego napelnienia na¬ rzedzia urobkiem. Szczególnie wyraznie mozna to zaobserwowac przy gruntach zwiezlych. Zapobie¬ ga sie temu zjawisku budujac ciezkie chwytaki lub obciazajac je dodatkowym ciezarem.Zastosowanie hydrauliki do zamykania szczek chwytaka eliminuje efekt odciazenia, lecz nie za¬ pewnia dociazenia w trakcie zamykania szczek : chwytaka, pociagajac jednoczesnie za soba roz¬ budowe osprzetu i calej maszyny, która jest cze¬ sto wyposazona tylko w naped linowy zerdzi i chwytaka.Celem wynalazku jest wykorzystanie efektu do¬ ciazania zerdzi w trakcie zamykania szczek chwy¬ taka, azeby polepszyc proces odspajania gruntu i napelnienie chwytaka urobkiem. Sila dociaza¬ jaca i sam przebieg dociazenia zalezy od sily 10 15 20 25 w linie zamykajacej oraz sposobu wyregulowania urzadzenia. Tym samym proces odspajania gruntu i napelniania chwytaka jest w duzym stopniu uniezalezniony od sprawnosci operatora. 7 Istota wynalazku polega na skonstruowaniu urzadzenia do dociazania zerdzi chwytaka gle¬ biarki, które posiada górna dzwignie osadzona obrotowo na czopach prowadnicy z zamontowanym na jednym koncu kolem podtrzymujacym line, a drugim koncem laczaca sie przy pomocy sworz¬ nia górnego, ciegien, oraz sworznia dolnego i me¬ chanizmu regulacyjnego oraz bezpiecznika przecia¬ zeniowego z dwudzielna dolna dzwignia, a dalej przez lacznik z dzwignia zaciskacza, osadzona przegubowo w lozyskach dzwigni i na wspólnej osi z krótka dzwignia dociskajaca, która przez krótki lacznik jest polaczona z plytka' zaciskacza osadzonego na zerdzi chwytaka. Kolo linowe jest umieszczone bezposrednio na osi dzwigni dolnej.Lina zamykajaca jest przesunieta przez dodatko¬ we kolo linowe zamocowane na wsporniku pro¬ wadnicy, umozliwiajac przez to wahadlowy ruch dzwigni, zapewniajacy dociazenie chwytaka pod¬ czas zamykania jego szczek.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia rozwiazanie z dzwignia umieszczona na górze, a fig. 2 roz¬ wiazanie bez dzwigni górnej z umieszczonym ko¬ lem linowym bezposrednio na dzwigni dolnej.J21 670121 670 Urzadzenie przedstawione na fig. 1 sklada sie z dzwigni górnej 1 osadzonej przegubowo przy po¬ mocy lozysk na dwóch czopach 2, której ruch wahadlowy — podczas dociazania — jest ograni¬ czony zderzakiem 49, a która jest sciagana do polozenia wyjsciowego sprezynami 51. Czopy 2 wystaja na zewnatrz prowadnicy 3 zamocowanej na maszynie bazowej (koparce) przy pomocy wspornika 4, wysiegnika 5 d liny wysiegnika 6.W prowadnicy znajduje sie zamocowana przesuw¬ nie zerdz 8 prowadzona przy pomocy rolek pro¬ wadzacych 7. Do zerdzi 8 — w dolnej jej czesci — jest przymocowany chwytak 9 ze szczekami, tatóre sa auiijkmiti lina zamykajaca 10 (w wyni¬ ki j£j -naclalaiii*) Lraz lina 11 podwieszenia zer- pzi. Na jednym ramieniu dzwigni górnej 1 jest ps^agzone na ^osi Iz kolo linowe 13, przez które przechodzi lina zaniykajaca 10. Lina 10 przechodzi frdtej yrzez^jCOltrT^owadzace 14, osadzone razem z kolem 15 liny 11 podwieszenia zerdzi 8 na wspólnej osi 16.Na drugim ramiieniu dzwigni 1 znajduje sie swo- rzen górny 17 (o regulowanym polozeniiu) ciegien 18 — z urzadzeniem regulujacym ich dlugosci 48 — umieszczonych na zewnatrz prowadnicy 3 i la¬ czacych przy pomocy sworznia dolnego 19 (o re¬ gulowanym polozeniu) dzwignie dolna 20, osadzona obrotowo na sworzniu 21, tkwiacym w obudowie polaczonej z prowadnica 3. Dzwignia dolna 20, od strony sworznia 19, sklada sie z dwóch czesci (ramion) osadzonych na tym samym sworzniu 21 i polaczonych ze soba przy pomocy bezpiecznika przeciazeniowego 50. W przypadku przeciazenia mechanizmu bezpiecznik 50 pozwala dla jednej czesci dzwigni 20, która jest polaczona ze sworz¬ niem J9 i plytka lub rolka zderzakowa 22, obrócic sie Wokól punktu O do polozenia OC1. Pozostala czesc dzwigni 20 jest sciagana sprezyna 42 (dzia¬ lajaca przez lacznik 24) do pozycji wyjsciowej ODe. Na dzwigni dolnej 20 od strony prowadnicy 3 znajduja sie ramiona dzwigni 20 — obejmujace konstrukcje prowadnicy 3 — z otworami na swo¬ rznie dolne 23 dwóch laczników 24, które drugimi koncami sa polaczone przy pomocy czopów 25 z dzwigniami 26 zaciskacza dzialajacego na zerdz 8. Dzwignie 26 polaczone na sztywno z walkiem 28 moga wykonac nieznaczny ruch obrotowy — regu¬ lowany ograniczndkiem 27 — wokól osi obrotu, pokrywajacej sie z osia walka 28, który tkwi w lo¬ zyskach zamontowanych na obejmde zaciskacza 29.Obejma 29 jest uformowana w ksztalcie zblizo¬ nym do litery „U" i obejmuje zerdz 8 z trzech stron. Z czwartej strony zerdzi 8 — od strony lo¬ zysk 28 — znajduje sie przesuwna plytka docisko¬ wa 30, oparta dolem o zderzak 31. Plytka 30 jest dociskana do zerdzi 8 przy pomocy krótkiej dzwig¬ ni dociskajacej 32 (osadzonej na sztywno na wal¬ ku 28) i krótkiego lacznika 33 polaczonego jednym koncem z przegubem 34 plytki dociskowej 30, a drugim koncem z przegubem 35 dzwigni docis¬ kajacej 32.Dzwignia dociskajaca 32 i lacznik 33 tworza ze soba kat rozwarty zapewniajac tym samym duza silg zacisniecia obejmy zaciskacza 29 w cza¬ il 15 28 30 35 40 45 50 55 latwe rozlaczenie sie tych czesci, gdy dzwignia zaciskacza 26 zostanie lekko uniesiona (droga ob¬ rotu) do góry. Azeby to nastapilo, dzwignia za¬ ciskacza 26 jest wyposazona w zderzak 36, zamo¬ cowany przegubowo na sworzniu 37, dzieki czemu jego polozenie moze byc regulowane przy pomocy sruby nastawczej 38 i sprezyny 39. W momencie zderzenia rolki 22 ze zderzakiem 36, obejma 29 znajduje sie w dolnym polozeniu ii jest ustawiona wzgledem prowadnicy 3, a tym samym wzgledem zerdzi 8, przy pomocy przesuwnego zderzaka 40, który ma gniazda wspólpracujace z wystepami 41 obejmy 29. Obejma 29 moze byc równiez ustawia¬ na wzgledem zerdzi 8 przy pomocy rolek lub sli¬ zgów przyciskanych sprezynami. Z chwila polu¬ zowania liny zamykajacej 10, obejma 29 z, laczni¬ kiem 24 jest podciagana do góry przy pomocy sprezyny 42, zamocowanej jednym koncem do lacznika 24 lub dzwigni zaciskacza 26, a drugim do zaczepu 43 umieszczonego w prowadnicy 3.W tym momencie polozenie obejmy 29 wzgledem prowadnicy 3, a zarazem wzgledem zerdzi 8 jest ustalone przy pomocy odpowiednich gniazd i wy¬ stepów. W górnym polozeniu obejma 29 jest utrzymywana — przez pewien moment dzialania sily sciagajacej ja do dolu — przy poinocy odpo¬ wiednio wyprofilowanej zapadki 44, umocowanej na sworzniu 45 tkwiacym w czesci dolnej prowad¬ nicy 3. Zapadka 44 zaczepia o wystep 46 obejmy 29, a jej docisk jest regulowany sruba i sprezy¬ na 47.Dzwignia 1 zamocowana przegubowo na czopie 2 moze byc umieszczona w dolnej czesci prowadnicy 3 (fig. 1) lub tez moze byc zastosowane inne nastepujace rozwiazanie, pokazane na fig. 2* Przy tym rozwiazaniu rezygnuje sie z dzwigni 1 (fig. 1), a kolo linowe 55 (fig. 2) umieszcza sie na sworzniu osi 19 posiadajacym mozliwosci zmiany polozenia na dzwigni dolnej 20 (o konstrukcji podobnej do poprzedniej), zamocowanej obrotowo na sworzniu 21 i wyposazonej, jak poprzednio, w bezpiecznik przeciazeniowy 50 oraz w plytke lub rolke zde¬ rzakowa 22 wspólpracujaca ze zderzakiem 36 dzwigni zaciskacza 26. Dalsze czesci mechanizmu zaciskowego i ich polaczenia pozostaja bez zmian, a mianowicie: dzwignia 20 laczy sie przy pomocy lacznika 24 z dzwignia zaciskacza 26 osadzona obrotowo w obejmie 29, która podczas dociazania zaciska sie na zerdzi 8. Równiez zamocowanie pro¬ wadnicy 3 na maszynie nie ulega zmianie, wyko¬ rzystywane sa do tego celu wysiegniki 5, lina wysiegnika 6 i wspornik 4. Polozenie liny 11 pod¬ wieszenia zerdzi 8 oraz kól linowych 14 i 15 po- zosjtaje nie zmienione.W omawianej wersji rozwiazania (fig. 2) stosuje sie kolo linowe 52 osadzone obrotowo na osi 53 zamocowanej na wsporniku 54 polaczonym z pro¬ wadnica 3. Kolo linowe 52 sluzy do podwieszenia liny 10 zamykajacej szczeki chwytaka, która dalej przewija sie przez kolo 55 dzwigni dolnej 20 i ko¬ lo prowadzace liny zamykajacej 14, po czym laczy sie z chwytakiem 9.Sprezyne 56, sluzaca do sciagania kola 55 w dol¬ ne polozenie, laczy sie jednym koncem z dzwignia 9te gty obejrfia jest przesuwana do dolu, jak tez " 20, a drugim z wysiegnikiem 57 zamocowanym; na* 121 IW 4 prowadnicy B. Zderzak 58 zamocowany na ramie¬ niu $9 polaczonym z prowadnica 3 ma za zadanie ograniczyc ruch wahadlowy kola 55 w kierunku do góry. Olinowanie stosowane w omawianym rozwiazaniu zapewnia ruch dzwigni 20 z polozenia C0D^ do polozenia CtDr Dodatkowo zapewnia ono latwe zdjecia liny 10 z ikól linowych 52 i 55, co umozliwia prace chwytaka bez dociazania.Dzialanie urzadzenia wedlug pierwszej wersji rozwiazania, przedstawionej na fig. 1 jest naste¬ pujace: zerdz 8, po opróznieniu chwytaka 9 z urob¬ ku i w trakcie opuszczania na dól, wiisi na linie 11 podwieszenia zerdzi, -a szczeki chwytaka sa otwarte dzieki wyluzowaniu liny 10 zamykajacej -szczeki. W tym-czasie na skutek dzialania sprezyn 42 i 51 dzwignia górna 1, Obracajaca sie na czo¬ pach 2, zajmuje polozenie AQB0, a dzwiignia dolna 20, obracajaca sie na sworzniu 21, zajmuje polo¬ zenie C0D0, zas obejma zaciskacza 29 polozenie E0FQ. Dzwignia zaciskacza 26, osadzona w lozys¬ kach 28, jest wtedy uniesiona do góry, a prze¬ suwna plytka dociskowa 30 odsunieta od zerdzi 8, na skutek nieznacznego obrotu dzwigni 32 pola¬ czonej z plytka 30 lacznikiem 33. W ten sposób obejma zaciskacza 29 jest rozlaczona z zerdzia 8, która moze byc przemieszczana da dolu, przesu¬ wajac sie wzgledem obejmy 29. Po zetknieciu sie szczek chwytaka 9 z podlozem, lina 11 podwie¬ szenia zerdzi jest zwolniona, a naciagana jest lina 10 zamykajaca szczeki. Powoduje to obrót dzwigni górnej 1, która zajmde swoje skrajne polozenie AjBj po uderzeniu o zderzak 49. W czasie swojego obrotu dzwignia 1 dzialajac na ciegno 18, powo¬ duje obrót dzwigni dolnej 20, Obrót dzwigni 20 zalezy od miejsca umieszczenia sworznia 17 na dzwigni górnej 1 i sworznia 19 dzwigni dolnej 20 (blizej lub dalej osi obrotu) oraz od usitawienia urzadzenia 48 sluzacego do regulacji dlugosci cie- na 18. Przy pewnym ustawieniu sworzni i urza¬ dzenia regulujacego 48 dzwignia dolna 20 moze zajac swoje skrajne polozenie CjDj wtedy, gdy dzwignia górna 1 zajmie polozenie A1B1.Dzwignia dolna 20, w poczatkowym momencie zmiany polozenia pierwotnego przez obejme 29, dziala przez lacznik 24 na dzwignie zaciskacza 26, która moze sie nieznacznie obracac wokól punktu pokrywajacego sie ze srodkami lozysk 28, przy¬ twierdzonych do obejmy zaciskacza 29. Obrót dzwi¬ gni 26 powoduje nieznaczny obrót krótkiej dzwigni dociskajacej 32, dzialajacej poprzez lacznik 33- na przesuwna plytke dociskowa 30. Plytka 30 zaciska obejme zaciskacza 29 na zerdzi'8 w wyniku kola¬ nowego dzialania dzwigni 32 na lacznik 33 pola¬ czony przegubami 34 i 35 z plytka 30 i dzwignia 32.Celem przeciwdzialania przesuwaniu sie obejmy 29 do dolu, przed jej zacisnieciem na zerdzi 8, obejma 29 jest przytrzymywana w górnym polo¬ zeniu E0F0 specjalnie wyprofilowana zapadka .44, zamocowana na sworzniu 45 tkwiacym w obu¬ dowie polaczonej z prowadnica 3. Docisk zapadki 44 do wystepu (zaczepu) 46 obejmy 29 jest regulo¬ wany przy pomocy sruby i sprezyny 47. Z chwila silnego zacisniecia obejmy 29 na zerdzi 8 calosc jest sciagana lacznikiem 24 do dolu, a zapadka 44 10 15 25 30 40 45 50 51 zwalnia zaczep 46. Ruch Iten rozpoczyna fiie pr#y otwartych szczekach chwytaka 9 i stale zwieksza¬ jacej sie sile w link zamykajacej 10, a jedno¬ czesnie przy wyluzowanej linie 11 podwieszenia zerdzi 8. Wzrastajaca sila w linie 10 powoduje obrót ramienia 1 od polozenia AjA w kierunku do polozenia A1B1, co z kolei pociaga za .soba — przez ciegno 18 — obrót dzwigni 20 z polozenia coDo w kierunku do CjD1 i sciaganie (przez laczr nik 24 i dzwignie 26) obejmy zaciskacza -29, a wraz z niim zerdzi 8 i chwytaka 9. Szczeki tego chwy¬ taka w trakcie .zaglebiania, w grunt sa zamykane na skutek dzialania- sily w linie zamykajacej 10, która powoduje dociazenie zerdzi 8 i chwyta¬ ka 9.Uklad kinematyczny, chwytaka i jego plinowar nie oraz mozliwosc dodatkowej regulacji poloze- nia sworzni 17, 19 na dzwigniach 1 i 20, jak tez mozliwosci regulacji dlugosci ciegna 18 (i sily w nim dzialajacej) przy pomocy urzadzenia 48 zapewnia mozliwosc uzaleznienia sily dociskajacej szczeki chwytaka do podloza od sily ich zamyka¬ nia. W przypadku przeciazenia mechanizmu docia¬ zania zadziala bezpiecznik 50, umieszczony na dzwi¬ gni dolnej 20, powodujac rozlaczenie dwóch czesci tej dzwigni. Pierwsza czesc, w której sa zamocowa¬ ne sworzen 19 i plytka lub rolka zderzakowa. 22, obróci sile — na skutek naciagu liny zamykajacej 10 — wokól punklu O do polozenia OCr Pozo¬ stala czesc dzwigni 20 zastanie sciagnieta spre¬ zyna 42 — dzialajaca przez lacznik 24 — do po¬ zycji wyjsciwej OA. Do pozycji wyjsciowej zo¬ stanie równiez sciagnieta obejma zaciskacza' 29, bedaca caly czas rozlaczona z zerdzia 8L Przy ta¬ kim stanie zaciskacza 29 i rozdzielonych dwóch czesciach dzwigni dolnej 20, mozna podciagnac zamkniety chwytak 9 na linie zamykajacej* 10.Z chwila podwieszenia zerdzi 8 na Unie 11, a na¬ stepnie poluzowania liny 10, nastepuje otwarcie szczek chwytaka 9, a dzwignia górna 1, sciagana sprezyna 51, zajmuje swoje pierwotne (wyjsciowe) polozenie.Droga dociazenia zerdzi 8 i chwytaka 9 — przy niewylaczonym bezpieczniku 50 — zalezy od usta¬ wienia zderzaka 36 (zamocowanego na dzwigni za¬ ciskacza 26), który wspólpracuje z plytka lub rolka zderzakowa 22 zamocowana na dzwigni dolnej 20.Zderzenie dwóch wspólpracujacych czesci powo¬ duje nieznaczny obrót dzwigni zaciskacza 26, a przez to nieznaczny obrót (regulowany ogranicz¬ nikiem 27) krótkiej dzwigni dociskajacej 32 i od¬ suniecie, za posrednictwem krótkiego lacznika 33, plytki dociskowej 30 od zerdzi 8. W ten sposób obejma zaciskacza 29 jest rozlaczona z zerdzia S.Obie czesci sa ustawione wzgledem siebie (azeby zmniejszyc tarcie) przy pomocy rolek lub slizgów przyciskanych sprezynami lub tez przy pomocy przesuwnego zderzaka 40 umieszczonego w prowad¬ nicy 3. W tym czasie zerdz 8 moze sie przesuwac wzgledem obejmy zaciskowej 29 {znajdujacej sie w podlozu EjFj) i prowadnicy 3, podciagana do góry lina zamykajaca 10. Opróznienie chwytaka z urobku nastepuje po zawieszeniu zerdzi 8 na linie podwieszenia 11 i poluzowaniu liny zamyka¬ jacej 10 (otwarcie szczek chwytaka). Umozliwia7 :"t*l sprezynie 42 podciagniecie (przez dzwignie 26) obejmy zaciskacza 29 do góry (do pozycja E0FQ), a wraz z nia równiez lacznika 24. To z kolei po- wtfduje obróit dzwigni dolnej 20 do pozycji GQD0, a nastepnie — przez lacznik 18 ^ obrót dzwigni górnej 1 do pozycji wyjsciowej A0BQ. Obejma 29 w tym czasie jest ustawiona wzgledem :zerdzi 8 przy pomocy rolek lub slizgów, albo przy pomocy wystepów wchodzacych w odpowiednie gniazda prowadnicy 3. Równiez w tym czasie nastapilo za¬ haczenie zapadki 44 o wystep (zaczep) 48 podtrzy¬ mujacy obejme 29 w górnym polozeniu. Od tego inomentu; ttozerozpoczac sde nowy cykl pracy urzadzenia.Dzialanie urzadzenia wedlug drugiej wersji roz¬ wiazania, przedstawionej na: *ifr. 2» niie rosni sie zajada od wersji pierwszej. Róznica polega na innym sposobie wprawiania w ruch wahadlowy dzwdgni dolnej 20. W drugim rozwiazaniu ruch wahadlowy dzwigni 20, podczas dociazania chwy¬ taka 9, odbywa sie z polozenia CfrD0 do polozenia GA w wyniku naciagu liny zamykajacej 10. Zde¬ rzak 5& ogranicza przemieszczanie kola 55 do góry, zas sprezyna 56 sciaga kolo 55 do polozenia wyj¬ sciowego (dolnego). Zmiana polozenia kola 55 umo¬ zliwia regulacje sily docisku chwytaka 9 podczas jego napelniania. Dzialanie pozostalych mechaniz¬ mów urzadzenia przebiega tak samo, jak przy uprzednio opisanej wersji pierwszej.Zaleta^ urzadzenia wedlug wynalazku jest mo¬ zliwosc" wykorzystania efeWtu dociazania zerdzi, a przez to chwytaka lina sluzaca do zamykania jego szczek w trakcie urabiania gruntu. Dociaza¬ nie, a tym samym zaglebienie chwytaka w grunt moze byc — dzieki przewidzianej regulacji — uza¬ leznione od stopnia zamkniecia szczek chwytaka. 1670 i Urzadzenie wedlug wynalazku poprawia napel¬ nienie chwytaka gruntem, a przy tym uniezalez¬ nia/dobór sily dociazajacej od sprawnosci, opera¬ tora. Przyspiesza ono i usprawnia proces wykona- 5 6.tn4aootworów w gruncie, co jest-szczególnie wazne w przypadku otworów glebokich,-pod fundamenty lub scianki szczelinowe. Urzadzenie to moze byc monitowane miedzy:innymi na prostych maszynach (koparkach), które posiadaja do wykorzystania io —: poprzez osprzet urabiajacy, — tylko dwie liny.Zastrzezenia patentowe 15 i. Urzadzenie do dociazania zerdzi chwytaka glebiarki, znamienne tym, ze posjada górna dzwi¬ gnie (1). osadzona, obrotowo na czopach (2) pro¬ wadnicy(3) z zamontowanym na jednym koncu kolem (13) podtrzymujacym line (10), a drugim 20 koncem laczaca sie przy pomocy, sworznia (17), ciegien (18) oraz sworznia (14)), mechanizmu re¬ gulacyjnego (48) i bezpiecznika, przeciazeniowego (5.0) z dwudzielna dolna dzwignia (20), a dalej przez lacznik (24) z dzwignia (26) zaciskacza, psa- 25 dzona przegubowo^ w lozyskach (28) i na wspólnej osi z krótka dzwignia (32), która przez krótki lacz¬ nik (33) jest polaczona z plytka zaciskacza (29) osadzonego na zerdzi (8) chwytaka (9). 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, w ze fcelo linowe (55) jest umieszczone bezposrednio na osi (19) dzwigni dolnej (20), a przy itym lina zamykajaca (10) jest przewinieta przez dodatko¬ we kolo linowe (52)r zamocowane na wsporniku (54) prowadnicy (3) umozliwiajac przez to waha- 35 dlowy ruch dzwigni (20), zapewniajacy dociazenie chwytaka (9) podczas zamykania jego szczek/121870 Fig 2 PL