Opis patentowy opublikowano: 10.01.1984 120964 Int. Cl.8 H02K 15/06 Twórca wynalazku: Eugeniusz Gigiewicz Uprawniony z patentu: Branzowy Osrodek Badawczo-Rozwojowy Ma¬ szyn Elektrycznych, Katowice (Polska) Urzadzenie do koncowego formowania czól uzwojen stojanów silników elektrycznych Znane urzadzenie do koncowego formowania czól uzwo¬ jen stojanów silników elektrycznych posiadaja po dwa zes¬ poly formujace dla kazdej strony stojana wyposazone w cztery silowniki z czterema rodzajami elementów formu¬ jacych tj. z segmentami do formowania srednicy wewnet¬ rznej, zewnetrznej, z pierscieniem formujacym dlugosc czola oraz z grzebieniami podtrzymujacymi konce izolacji zlobkowej. Przez to konstrukcja calego urzadzenia jest zbytnio rozbudowana a ponadto nie pozwala na przy¬ stosowanie glowic formujacych dla formowania uzwojen pakietów stojana przy zmieniajacej sie liczbie par biegunów danej wielkosci silnika (o tym samym wzniosie osi walu) przez co dla kazdej liczby par biegunów tej samej wielkosci silnika musza byc wykonane oddzielnie glowice formujace, co w sumie zwieksza ilosc tych glowic przy procesie for¬ mowania czól uzwojen stojanów.Zgodnie z wynalazkiem rozwiazanie omawianego za¬ gadnienia uzyskano przez urzadzenie w którym segmenty formujace srednice wewnetrzna oraz pierscien formujacy dlugosc czola posiadaja naped od jednego silownika poprzez uklad popychaczy i sprezyn przechodzacy przez plyte prowadzaca a zwiazany z lacznikiem silownika przez plyte zderzakowa i lacznikowa, które oddalone sa od siebie o wielkosc „x" dla ustalenia faz procesu. Z drugim silow¬ nikiem sprzezone sa segmenty formujace srednice zewne¬ trzna uzwojenia a polaczone z grzebieniami przez srodki szybkorozlaczne dla podtrzymania wystajacej z pakietu stojana izolacji zlobkowej wraz z uzwojeniem, przy czym pierscienie formujace dlugosc czola sa równiez szybko¬ rozlaczne z ukladem napedowym. 10 15 20 25 30 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia sche¬ mat urzadzenia formujacego, fig. 2 — zespól formujacy uzwojenie w formie dwóch pólprzekroji przedstawiajacych dwie fazy procesu formowania i fig. 3 — widok „A" z fig. 2 obrazujacy usytuowanie i zamocowanie grzebieni.Jak uwidoczniono na fig. 1—3 urzadzenie posiada zespoly formujace w których kazdy wyposazony jest tylko w dwa silowniki 2 i 3. W zespole formujacym segmenty formujace 18 przez stozek rozpierajacy 17 srednice wew¬ netrzna oraz pierscien 19 formujacy dlugosc czola posiadaja naped od jednego silownika 2 poprzez uklad popychaczy 15, 20 i sprezyn 16 zwiazany z lacznikiem 14 silownika 2 przez plyte zderzakowa 32 i plyte lacznikowa 33, które oddalone sa od siebie o wielkosc x, która pozwala na prze¬ prowadzenie procesu formowania dlugosci czola po uformo¬ waniu srednicy wewnetrznej. Uklad popychaczy 15, 20 i sprezyn 16 przechodzi przez plyte prowadzaca 34. Z dru¬ gim silownikiem 3 danego zespolu formujacego sprze¬ zone sa segmenty 12 formujace srednice zewnetrzna uzwo¬ jenia a polaczone z grzebieniami 13 przez srube 31 ulozona w wybraniu prowadzacym grzebienia 13 zakonczonym otworem przelotowym — co zezwala na szybkie polaczenie grzebieni 13 z segmentem 12. Same grzebienie 13 w pro¬ cesie formowania podtrzymuja wystajaca z pakietu 8 sto¬ jana izolacje zlobkowa wraz z uzwojeniem. Przy tym, piers¬ cienie 19 formujace dlugosc czolasa szybkorozlaczne z piers¬ cieniem posrednim 24 ukladu napedowego przez pola¬ czenie bagnetowe (rowek w pierscieniu 19 i kolek 25).Urzadzenie do formowania posiada dwie glowice for- 120 96412(1 964 3 mujace przedstawione na fig. 2 i równoczesnie formowane sa oba czola uzwojen stojana. Korpsu glowicy formujacej stanowi plyta montazowa 29 i plyta prowadzaca 34 pola¬ czone ze soba slupkami 36. Segmenty zewnetrzne 12 za¬ mocowane sa do dzwigni 16, które przy pomocy przegubów kulowych 11 zamocowane sa w plycie 34. Dzwignie 10 ustawione sa promieniowo i prowadzone w prowadniku 27.Silowniki 3 poprzez dzwignie obrotowa 4 i ciegna 5 prze¬ suwaja plytfia rolki 7 powoduja obrót dzwigni 10 w prze¬ gubie kulowym 11. Taki obrót dzwigni 10 powoduje uformowanie srednicy zewnetrznej uzwojenia przez se- ^meaty 12 _ oraz: podparcie konców izolacji zlobkowej ¦fltzez grzebienie 13. Ruch powrotny dzwigni 10 po wyco¬ faniu sie silownika 3 wymuszony jest sprezyna 22 oraz / zderzakiem 26. Lacznik 14 polaczony jest z tloczyskiem f silownika 2. Lacznik 14 posiada plyte zderzakowa 32 i**pryte lacznikowa 33. Stozek 17 napedzajacy segmenty wewnetrzne 18 posiada prowadnik 37 zamocowany do plyty 34. Stozek 17 polaczony jest z lacznikiem 14 poprzez uklad laczników 15, sprezyn 16 i plyt 32 i 33.W pierwszej fazie ruchu roboczego silownika 2 formowana jest srednica wewnetrzna uzwojenia segmentami 18. Po oparciu sie stozka 17 o zderzak prowadnika 37, dzieki istnie¬ niu wymiaru i miedzy plytami 32 t 33 ruch roboczy silo¬ wnika 2 trwa dalej az do zatkniecia sie popychaczy 15 z plyta 33 i w tym czasie pierscien 19 formuje dlugosc czola uzwojenia. Sprezyny 16 musza byc tak dobrane aby ich sila oddzialywania na stozek 17 byla wieksza od sily potrzebnej douformowania srednicy wewnetrznej uzwojenia.Segmenty wewnetrzne 18 ustawione sa promieniowo na obwodzie i prowadzone w prowadniku 23. Ruch powrotny segmentu 18 po wycofaniu sie stozka 17 wymuszony jest sprezyna 21.Konstrukcja glowic formujacych pozwala na latwe przezbrojenie ich np. przy zmianie ilosci par biegunów stojana. Mozna to zrobic bez wymontowywania glowic formujacych z urzadzenia. Wymiana podczas przezbroje- nia polega na zmianie: segmentów wewnetrznych 18 wraz z prowadnikiem 23, pierscienia 19 formujacego dlugosc czola uzwojenia oraz grzebieni 13. Segmenty wewne¬ trzne 18 wraz z prowadnikiem 23 wymieniamy po odkre- 4 ceniu srub 35. Pierscien 19 formujacy dlugosc Czola polaczony jest z pierscieniem posrednim 24 przy pomocy szybkorozlacznego polaczenia bagnetowego. Wystarczy wiec obrócic pierscien 19 o pewien kat i mozna go 5 zdjac. Zas aby wymienic grzebien 13 nalezy tylko poluzo¬ wac srube 31 i po przesunieciu grzebienia 13 do srodka nozna go zdjac.Latwe przezbrojenie glowic formujacych pozwala na zmniejszenie ilosci stosowanych glowic w zakladzie pro- 10 dukujacych silniki. A wiec dla kazdej wielkosci silnika wykonuje sie pakiety stojanów rózniace sie wymiarami dla dwóch, czterech i szesc do osiem par biegunów. Dla takich trzech rodzajów stojanów potrzebna w zakladzie produkcyjnym jest tylko jedna kompletna sjowica i dwa 15 komplety elementów wymiennych. Ponadto uzyskano zmniejszenie wielkosci ukladu sterujacego w urzadzeniu przez zastosowanie tylko dwóch silowników napedzajacych elementy formujace w zespolach formujacych. zo PL