Przedmiotem wynalazku jest wrzeciennik centrum obróbkowego.Znane sa wrzecienniki w centrach obróbkowych, które posiadaja przesuwne kola zebate w celu uzyska¬ nia na wrzecionie odpowiednich zakresów obrotów. Szeroko stosowane jest obecnie przesuwanie kól z zastosowaniem elektrohydrauliki. W starszych rozwiazaniach kola przesuwne sterowane sa recznie. W obu jednak przypadkach konieczne jest stosowanie elementu posredniego miedzy przesuwnym kolem, a elemen¬ tem sterujacym. Teelementy posrednie sa rozwiazane konstrukcyjnie w rózny sposób. Jeden ze sposobów to taki, w którym element posredni obejmuje wieniec przesuwnego kola zebatego. Dla zmniejszenia tarcia podczas obrotu kola w elementach tych stosowano wkladki z brazu. Inny sposób to taki, w którym element posredni obejmuje pierscien zewnetrzny lozyska kulkowego osadzonego na wiencu przesuwnego kola zebatego. W tym przypadku podczas obrotu kola tarcie jest zmniejszone dzieki zastosowaniu lozyska kulkowego.Omówione sposoby przesuwania kól zebatych wymagajajednak zwiekszonej przestrzeni we wrzecienni- kach na umieszczenie elementów posrednich jak równiez cylindrów czy tez innych mechanizmów w zale¬ znosci od sposobu sterowania.Istota wrzeciennika wedlug wynalazku polega na tym, zejego blok przesuwny w postaci walka z dwoma kolami zebatymi, wyposazony w cylindry wspólpracujace z nieruchomymi tloczyskami lozyskowany jest obrotowo i przesuwnie w lozyskach waleczkowych o pierscieniach wewnetrznych w postaci tulei. Cylindry wyposazone sa w korki wspólpracujace z kulkami, a tloczyska wyposazone sa w podkladki do ustalania poosiowego polozenia bloku przesuwnego, to jest do ustalenia minimalnego poosiowego luzu miedzy korkami, kulkami i walkiem. Zastosowanie ruchomych cylindrów, które poprzez kulki dzialaja bezposred¬ nio na przesuwny walek eliminuje tarcie miedzy cylindrami, a przesuwnym walkiem podczasjego obrotu. Sily poosiowe przenoszone sa przez czola korków i kulki praktycznie bez tarcia.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia wrzeciennik w przekroju podluznym przez osie wrzeciona, przesuwnego walka z kolami zebatymi i walka z szerokim kolem, który polaczony jest bezposrednio z silnikiem.Przesuwny walek 1 posiada bezposrednio na nim naciete kolo zebate 2 i osadzone na nim na stale kolo zebate 3 za pomoca wpustu 4 i zabezpieczone pierscieniem sprezynujacym 5 przed zsunieciem poosiowym.Na obu koncach walka osadzone sa wciskowo hartowane tuleje stalowe 6 spelniajace role pierscieni wewnetrznych lozysk. Walek 1 podparty jest w dwóch lozyskach waleczkowych 7 osadzonych w korpusie wrzeciennika 8. Lozyska 7 docisniete sa do pierscieni sprezynujacych 9 osadzonych w korpusie 8 poprzez2 120 934 pokryw 10 i U oraz pierscienie dystansowe 12 i 13. Walek 1 posiada i obydwu konców drazone nieprzelo- towo otwory, w których umieszczone sa kulki 14 i 15 oraz cylindry 16 i 17ztloczyskami 18 i 19. Cylindry 16 i 17/ jednej strony posiadaj*! specjalny korek 20 i 21 w drugim koncu umieszczone sa pierscienie uszczelniajace dla uszczelnienia^ tloczyska 18 i 19. Tloczyska 18 i 19 osadzone sa na stale w otworach pokryw 10 i 11.Podkladki 221 23 sluza do ustalenia polozenia cylindrów 16 i 17 tak aby w skrajnych polozeniach przesuw¬ nego walka 1 zachowany byl luz miedzy korkami 20 i 21, kulkami 14 i 15 i walkiem 1. Tloczyska 18 i 19 oraz pokrywy 10 i U posiadaja odpowiednie wiercenia dla zasilania cylindrów.Dzialanie przesuwnego walka we wrzecienniku centrum obróbkowego jest nastepujace. W celu zazebie¬ nia kola zebatego 2 znajdujacego sie na przesuwnym walku 1 z kolem zebatym 24 znajdujacym sie na wrzecionie 25 nalezy podac cisnienie hydrauliczne oleju do cylindra 16 natomiast cylinder 17 polaczyc z odplywem. W celu zazebienia kola zebatego 3 znajdujacego sie na przesuwnym walku 1 z kolem zebatym 26 znajdujacym sie na wrzecionie 25 nalezy podac cisnienie hydrauliczne oleju do cylindra 17, natomiast cylinder 16 polaczyc z odplywem. W obu polozeniach przesuwnego walka 1 osadzone na nim kolo zebate 3 jest zawsze zazebione z szerokiem kolem zebatym 27 osadzonym na walku 28.Zastrzezenia patentowe 1. Wrzeciennik centrum obróbkowego zjednym blokiem kól zebatych przesuwnych, znamienny tym. ze blok przesuwny w postaci walka (1) z kolem zebatym (2) i kolem zebatym (3), wyposazony w cylindry (16) i (17) wspólpracujace z nieruchomymi tloczyskami (18) i (19) lozyskowany jest obrotowo i przesuwnie w lozyskach waleczkowych (7) o pierscieniach wewnetrznych w postaci tulei (6). 2. Wrzeciennik wedlug zastrz. I, znamieafly tym, ze cylindry (16) i (17) wyposazone sa w korki (20)i (21) wspólpracujace z kulkami (14) i (15), a tloczyska (18) i (19) wyposazone sa w podkladki (22) i (23)do ustalania poosiowego polozenia bloku przesuwnego, to jest do ustalenia minimalnego poosiowego luzu miedzy korkami (20) i (21), kulkami (14) i (15) i walkiem (1). i120934 PL