Wynalazek dotyczy maszyny do wygi¬ nania zelaza pretowego i ksztaltowego, slu¬ zacego zwlaszcza do konstrukcyj zelbeto¬ wych. Maszyna ta posiada tarcze obrotowa z czopem do wyginania lub z podobnem u- rzadzeniem, lub tez dzwignie do wyginania, która mozna obracac naprzód i wstecz. W znanych urzadzeniach tego rodzaju nape¬ dzanie tarczy obrotowej, uskuteczniane zazwyczaj za posrednictwem trybu zwrot¬ nego, sterowane jest wylacznie zapomoca dzwigni recznej lub tez noznej. Robotnik, obslugujacy maszyne, musi zwracac szcze¬ gólna uwage na to, aby po ukonczeniu prze¬ biegu wyginania móc zawczasu unierucho¬ mic urzadzenie napedowe lub tez zmienic kierunek ruchu trybu zwrotnego na ruch wsteczny tarczy obrotowej. Jezeli robotnik nie bedzie dostatecznie uwazal, to zelazo nietyliko nie bedzie wyginane podlug prze¬ pisu, lecz w wielu wypadkach nastepuje lamanie sie czesci urzadzenia wyginajace¬ go lub trybu napedowego, wskutek czego maszyna staje sie nie do uzycia, W wyginarce wedlug niniejszego wyna¬ lazku wade te usuwa sie w ten sposobi, ze oporek uruchomiany podczas wyginania, jak równiez dzwignia, sanki i tym podobne czesci, znajdujace sie na drodze, po której ten oporek sie porusza, a polaczone ze sprzeglem napedowem walu do wyginania, wspóldzialaja w taki sposób, iz oporek przy koncu przebiegu wyginania uderza o dzwignie lub podobna czesc i tern samemimieDUcboima urradzeni^ napedowe. Za¬ miast unieruchomiania napedu, maszyna z trybem zwrotnym moze byc wykpflaflli w \m sposób, ze w koncu przebiegu wygina¬ nia sprzeglo zwrotne przelacza sie i wtedy tarcza obrotowa lub dzwignia wyginajaca natychmiast zmieniaja kierunek ruchu, to jest ida wstecz. W tym wypadku dzwignia lub sanki, sterowane zapomoca oporka, la¬ cza sie ze sprzeglem zwrotnem, przyczem jest jeszcze kcrzyatrjem ijirueszcz^nie je¬ szcze drugiej dzwigni lufe sanek wspóldzia¬ lajacych z oporkiem i polaczonych takze ze sprzeglem zwrolpegij a które to czesci * uderza wtedy oporek przy koncu ruchu zwrotnego, tarczy obrotowej lub dzwigni wyginajacej, w celu przelaczenia sprzegla zwrptnego z powrotem na bteg roboczy.Z powyzszego staje sie zrozumialem, ie zapomoca nowego urzadzenia upraszcza sie i ulatwia obsluge maszyny, zapobiega¬ jac jednoczesnie lamaniu sie jej czesci skladgwygb? Jezeli maszyna wykonana jest W ten sposób, ze sprzeglo zwrotne nawraca sie samoczynnie zarówno przy koncu przebie¬ gu wyginania, jak i przy koncu biegu zwrotnego, wówczas obsluga maszyny sta¬ je sie bardzo prosta. Robotnikowi pozosta¬ le wówczas jedynie wkladanie do maszyny zelaza podlegajacego wyginaniu oraz usu¬ wania go stamtad. Uzyskuje sie przytem wieksza sprawnosc maszyny, anizeli to da¬ walo sie osiagnac dotychczas, przyczem maszyna ta daje pewnosc, ze wszelkie wy¬ ginania beda wykonane odpowiednio do wymagan (przepisów).Jezeji maszyna zostala uzyta do obrób¬ ki zelaza, przeznaczonego do zelbetonu lub innego podobnego materjahl w ten sposób, ze kazdorazowo dokonywa sie dwa rózne wyginania kolejne, wówczas na tej dzwigni sterowniczej lub sankach, które uskutecz¬ niaja przy koncu przebiegu wyginania u- nieruchomienie lub przelaczenie urzadze¬ nia napedowego, umieszcza sie ramie opo¬ rowe, które mozna ustawiac w taki sposób kolejno na drodze ruchu oporka tarczy obrotowej lub dzwiigni wyginajacej, lub tez usuwac go stamtad, ze oporek dzwigni wy¬ ginajacej, zaleznie od polozenia ramienia oporowego, bedzie uderzal badz bezposred¬ nio o dzwignie sterujaca, badz tez o jej ra¬ mie oporowe. W piervszym wypadku unie¬ ruchomienie lub sprzegniecie zwrotne na¬ pedu uskutecznia sie po dokonaniu wiek¬ szego katowego obrotu dzwigni wyginaja¬ cej, w drugim zas wypadku — po uskutecz¬ nieniu mniejszego katowego obrotu tejze dzwigni. Do dwóch wiec róznych wyginan wykonywanych naprzemian, nie potrzeba zatem przestawiania oporka tarczy obroto¬ wej lub dzwigni wyginajacej, lecz wystar¬ cza jedynie wlaczenie ldb wylaczenie opo¬ rowego ramienia dzwigni lub sanek steru¬ jacych, co mozna uskutecznic zapomoca raczki, znajdujacej sie na stronie, po któ¬ rej dokonywuje sie obslugiwanie maszyny, badz tez odbywa sie to samoczynnie.Rysunki uwidoczniaja przyklad wyko¬ nania maszyny do wyginania zelaza, prze¬ znaczonego dio konstrukcyj zelbetowych, bedacej przedmiotem niniejszego wyna¬ lazku, a zaopatrzonej w urzadzenie zwrot¬ ne do napedu tarczy obrotoWej z czopem wyginajacym.Fig. 1 przedstawia maszyne w widoku zgóry; fig. 2 —-w widoku z przodu, fig. 3— widok z lewej strony wedlug fig, 1 i 2, przyczem lewa strona boczna podstawy maszyny jest odcieta; fig. 4 — 6 przedsta¬ wiaja trzy odmiany wykonania nastawiane¬ go oporka do tarczy obrotowej w widokach bocznych, czesciowo odcietych, zas fig. 7— 10 uwidoczniaja cztery widoki czesci ma¬ szyny, wskazujace sposób dzialania nowe¬ go urzadzenia.W przedstawionej na tych figurach ma¬ szynie, narzedzia wyginajace skladaja sie zasadniczo z tarczy obrotowej 2, umie¬ szczone} w górnej czesci podstawy 1 ma¬ szyny i znajdujacej sie naprzeciw tej tar-czy obrotowej, szyny oporowej 3, dajacej sie przestawiac równolegle do siwych po¬ przednich polozen. Tarcza obrotowa 2 po¬ siada z jednej strony srodkowy nierucho¬ my czop wyginajacy 4, zas z drugiej strony zaopatrzona jest ona w wieksza ilosc na- przemian uzywanych otworów 5, w których mozna umieszczac dwa czopy wyginajace 6, 7, przyczem na czopie 6 miesci sie rntmo- sród 8, sluzacy do przyciskania zelaza pod¬ legajacego wyginaniu. Tarcza obrotowa przymocowana jest do górnego konca pro¬ stopadlego walu 9, który zapomoca kól ze¬ batych 10 i 11 sprzegniety jest z drugim ^ prostopadlym walem 12, umieszczonym na podstawie maszyny. Wal ten posiada na dole pod kolem 11 stozkowe kolo 13, o któ¬ re zaczepia, stozkowe kolo 14. Ten ostatni umocowany jest nieruchomo na poziomym wale 15, który sprzezony jest z drugim wa¬ tem poziomym 16 zapomoca pary kól 17, 18. Wal 16 posiada na przeciwleglych stro¬ nach kola stozkowego 13 dwa swobodnie obracajacego sie kola 19, 20. Kolo 20 za¬ czepia bezposrednio zapomoca kola 21 o wal 22 silnika napedowego 23, przymoco¬ wanego do tylnej strony podstawy maszy¬ ny, natomiast kolo 19 zaczepia za po¬ srednictwem kola posredniego 24 o kolo 25 walu silnikowego 22. Obydwa te kola zebate 19 i 20 biegna podczas pracy silnika 23 w kierunkach przeciwnych. Moga byc one sprzegane naprzemian ze swym walem 16 zapomoca dwóch znanych sprzegiel sprezynowych 26, 27, sterowanych dwiema tulejkami 26a, 27a, przesuwajacemi sie wzdluz walu 16. Obydwie tulejki 26a, 27a z jednej strony polaczone sa ze soba zapo¬ moca preta 28, zas z drugiej strony zapo¬ moca widelek 29, walu 30 i dzwigni 31 z dwuramienna dzwignia nozna 32, umie* szczona na przedniej stronie podstawy ma¬ szyny. Dzwignia ta sluzy do przelaczania kompleksu zwrotnego, który tworza kola 20, 21 i 19, 24, 25. Zaleznie od tegof czy za¬ mkniete jest jedno lub drugie sprzeglo 26 lub 27, tarcza 2, posiadajaca czopy wygina¬ jace, obraca sie w kierunku zgodnym ^ ru¬ chem strzalki zegarów?j lub tez odwrotnie.Tulejki sprzeglowe 26a, 27a moga zajmo¬ wac polozenie srodkowe, w którem obydwa sprzegla 26, 217 zostaja rozlaczane, wsku¬ tek czego unieruchomia sie równiez tarcza obrotowa 2. Powyzej opisana maszyna jest sama przez sie znaa** Stosuje sie ja sto¬ sownie do zyczenia do haczykowatego wy¬ ginania konców zelaza, sluzacego do kon- strukcyj zelbetowych, jak to przedstawione fest na fig, 1 w miejscu a, lub tez do krepo¬ wania zelaza, co wskazane jest w punkcie b fig. 1. Celem wytworzenia haków, koniec zelaza zaciskany zostaje pomiedzy mimo- srodem 8 czopa 6, a srodkowym Czopem wyginajacym 4 (fig. 7), poczem tarcza obro¬ towa 2 zaczyna obracac sie w kierunku przeciwnym do ruchu strzalki zegarowej, (fig. 8). Do wyginania zelaza naklada sie go na te strone tarczy obrotowej 2 która, jest przeciwlegla do nieruchomej szyny oporowej 3, pomiedzy srodkowym czopem wyginajacym 4 a czopem 7, poczem tajreza 2 obracac sie zaetzyna równiez w kierunku przeciwnym do ruchu strzalki zegarowej.Po zakonczeniu kazdego przebiegu wygina¬ nia, tarcze 2 odkreca sie swobodnie, przy- czem zacisniecie obrabianego przedmiotu pomiedzy mimosrodem 8 a czopem wygina* jacym 4 samoczynnie ustaje. Zaleznie od tego, czy hak na koncu zelaza winien byc bardziej lub mniej zakrecony (zamknie¬ ty) oraz w zaleznosci od tego, czy zelazo winno byc mniej lub wiecej silnie wygiete, tarcza obrotowa 2 obraca sie o kat mniej¬ szy lub wiekszy. Utworzenie haka a wyma¬ ga zazwyczaj obrócenia o kat wiekszy tar¬ czy 2, anizeli to jest potezebne przy wy-? gieciu czesci b.Wedlug wynalazku kompleks zwrotny z kól 20, 21 i 19, 24, 25 do napedzania obro¬ towej tarczy 2 w zaleznosci od jej obrotu tam i zpowrotem, winien byc w taki spe- sób samoczynnie przelaczany, aby tarcza — 3 —obrotowa ' przy koncu kazdego przebiegu wyginania biegla samoczynnie wstecz i w koncu tego ruchu wstecznego zaczynala samoczynnie znowu swój ruch roboczy. W tym celu z jednej strony tarczy obrotowej 2 znajduje sie^nastawiany oporek 33 odpo¬ wiednio do potrzebnego przy kazdorazo- ^Vem wyginaniu kata obrotu tarczy 2, z dru¬ giej zas strony na dole pod tarcza obroto¬ wa 2/na drodze, pó której odbywa sie ruch oporka szynowego 33, umieszczone sa dwie dzwignie sterujace 34, 35 wspóldzialajace z tym oporkiem 33, które w przedstawio- nyin przykladzie utworza dwa ramiona 34, 35 dwufamiennej dzwigni obrotowej. Ra¬ mie 35, skierowane naprzód, sprzegniete jest z jednoramienna dzwignia 36, przy¬ mocowana do prostopadlego walu pomocni¬ czego 37, który na dole posiada druga dzwignie jednoramienna 38. Dzwignia 38 sprzegnieta jest z ramieniem 40, znaj duja- cem sie na wale sterujacym 30 sprzegla 26, 26a zapomoca ciegla 39, wskutek czego obydwa ramiona 34, 35 polaczone sa w ta¬ ki sposób z urzadzeniem nastawniczem 28, 29 dla tulejek sprzeglowych 26a, 27a, ze przy obracaniu dzwigni 34, 35 w jednym lub drugim kierunku sprzeglo 26 lub 27 za¬ myka sie naprzemian i tern samem prze¬ lacza kompleks zwrotny z kól 20, 21 i 19, 24, 25. Osiaga sie w ten sposób odlaczenie kompleksu zwrotnego w sposób samoczyn¬ ny, zaleznie od polozenia tarczy obroto¬ wej 2. Mianowicie kazdorazowo w koncu przebiegu wyginania, kompleks zwrócony wskutek tego, iz oporek 33 tarczy 2 uderza o ramie dzwigniowe 34 i obraca sie w kie¬ runku przeciwnym do ruchu strzalek ze¬ garowych (fig. 8 i 10), laczy sie z biegiem wstecznym tarczy 2, natomiast przy koncu biegu wstecznego, wskutek cisnienia opór¬ ka 33 na ramie dzwigniowe 35 (fig. 7 i 9), oraz wskutek wywolanego przez to obró¬ cenia dzwigni 34, 35 w kierunku strzalki zegara, kompleks zwrotny przelacza sie znowu na bieg roboczy tarczy obrotowej 2. Tarcza obraca sie wiec ruchem tam i zpowrotem bez przerwy pomiedzy dwoma miejscami graniczinemi, okreslonemi przez odnosnie ustawienie oporka 33. Wskutek* takiego urzadzenia praca robotnika spro¬ wadza sie jedynie do wkladania i nastep¬ nie wyjmowania zelaza podlegajacego wy¬ ginaniu.Azeby, przy wyginaniu zelaza, sluza¬ cego do zelbetonu, hak a, znajdujacy sie na koncu zelaza, oraz przylegle zagiecie b mogly byc wytwarzane kolejno bez kazdo¬ razowego w tym celu nastawiania oporka 33 na tarczy 2, dzialajacego na dzwignie 34, 35, na ramieniu 34 dwuramiennej dzwi¬ gni 34, 35 zastosowano osobne ramie 41 dla wspólnego dzialania z oporkiem 33 tarczy 3. Ramie 41 osadzone obrotowo na dzwigni 34 moze byc na drodze oporka 33 badz wstawiane (fig. 9 i 10) badz tez wyj¬ mowane (fig. 7 i 8), co moze byc odpo¬ wiednio uskuteczniane zapomoca przeciw- ramienia 42 i przyleglego don drazka 43, zapomoca raczki umieszczonej zprzodu maszyny (nieuwidocznionej na rysunku).Zaleznie od polozenia ramienia 41 oporek 33 tarczy 2 uderza albo bezposrednio o dzwignie 34 lub tez o swobodny koniec przylegajacego ramienia 41. W pierwszym wypadku tarcza obrotowa 2 wykonywa wiekszy obrót katowy.celem utworzenia ha¬ ka a, zas w drugim wypadku mniejszy ob¬ rót katowy dla utworzenia zagiecia b. Oso¬ ba obslugujaca maszyne winna wiec przy zmiennem wyginaniu haków na koncach takiego zelaza oraz przy zaginaniu obra¬ cac tylko ramie 41 do jego polozenia robo¬ czego i nastepnie znowu je oddalac.Azeby wreszcie ustalic róznice w wiel¬ kosci katów obydwóch obrotów tarczy 2 niezbednych do osiagniecia róznych wy¬ giec, odpowiednio do kazdorazowych wy¬ magan, oporek 33 tarczy obrotowej 2 ude¬ rza nie bezposrednio o swobodny koniec ra¬ mienia 41, gdyz na koncu tego ramienia znajduje sie sruba nastawnicza 43, którejglowica, wspóldziala z opotikiem 33. Zapo¬ moga przestawiania sruby 43 ma sie moz¬ nosc dowolnego nastawiania róznicy w ka¬ tach obrotu tarczy 2 przy wytwarzaniu ha¬ kówi wygiec, stosownie do tego, jak to jeat wymagane przy kazdorazowym pozadanym ksztalcie zelaza podlegajacego obróbce.Oporek 33 tarczy 2 moze miec ksztalt do- . wolny. Na fig. 4 tworzy on raczke czopa wyginajacego 7, która przedluzona jest wdól. Wedlug fig. 5 jako oporek sluzy glo¬ wica 44 sruby 43, która moze byc przymo¬ cowywana naprzemian do jednego lub dru¬ giego otworu, których wieksza ilosc znaj¬ duje sie na tarczy obrotowej 2. Wedlug fi£. 6 oporek 33 jest utworzony w postaci malej plytki, która zapomoca sruby 45 za¬ czepia o zlobek 46, wykonany w ksztalcie jaskólczego ogona na krawedzi tarczy ob¬ rotowej, przyczem plytka ta moze byc za¬ cisnieta w dowolnem miejscu tarczy obro¬ towej.Wynalazek nie ogranicza sie do poda¬ nego przykladu wykonania, a raczej prze¬ ciwnie, .moga tutaj byc zastosowane i inne konstrukcje. Nowe urzadzenie winno byc tego rodzaju, by samoczynne odprzegniecie kompleksu zwrotnego nastepowalo tylko przy koncu przebiegu wyginania, natomiast aby odprzegniecie przy koncu biegu wstecz¬ nego tarczy obrotowej 2 uskuteczniane by¬ lo przez osobe, obslugujaca maszyne. Moz¬ na równiez, aby w koncu kazdego prze¬ biegu wyginania, zamiast odsprzegania try¬ bu zwrotnego nastepowalo wylaczenie sprzegla napedowego. Tarcza obrotowa 2 moze byc takze zaopatrywana zamiast o- tworów w szczeliny do umieszczenia czo¬ pów wyginajacych, lub tez zamiast jednej tarczy obrotowej 2, dzwigajacej czopy wy¬ ginajace, moze byc zastosowana dzwignia wyginajaca. Jezeli stosuje sie maszyne do wyginania zelaza naprzemian w jedna lub druga strone, w którym to wypadku tarcza obrotowa 2, lub tez dzwignia, wyginajaca, wykonywa ruch roboczy jeden raz przy obrocie zgodnym z kierunkiem ruchu strza¬ lek zegarowych, zas drugi raz przy obro¬ cie w kierunku przeciwnym do ruchu strza¬ lek zegarowych, przyczem wtedy przy dzwigni 35 umieszcza sie ramie, odpowied¬ nie do ramienia 41 przy dzwigni 34, które daje sie nastawiac wedlug zyczenia na dro¬ ge ruchu oporka 33. Maszyna pracuje wte¬ dy przy wyginaniu zelaza w jednym kie- ronku w sposób wskazany na rysunku, natomiast przy wyginaniu w kierunku przeciwnym przelaczanie na bieg wstecz¬ ny odbywa sie zapomoca dzialania oporika 33 na dzwignie 35 lub jej ramie oporowe, natomiast przelaczanie celem wznowienia biegu roboczego nastepuje zapomoca bez¬ posredniego dzialania oporka 33 na dzwi¬ gnie 34, Dla istoty wynalazku jest rzecza obojetna, czy naped maszyny uskutecznia sie przy pomocy przekladni kól zebatych od silnika, umieszczonego na maszynie, czy tez ruch maszyny odbywa sie zapomoca napedu pasowego od silnika umieszczonego osobno lub tez za posrednictwem oddziel¬ nej pedni. Obojetna jest równiez rzecza, czy kompleks zwrotny tworza, jak to vuwi- docznia rysunek, przekladnie kól zebatych, czy tez przekladnie kól stozkowych, czy wreszcie kola pasowe z pasem zwyklym lub skrzyzowanym. Przy uzyciu pasów naped- nych zamiast tulejek sprzeglowych, podle¬ gajacych przestawianiu zapomoca oporka 33 i dzwigni 34, 35, stosuje sie widelki paso¬ we, które posuwaja pas lub pasy z nieru¬ chomych tarcz na tarcze luzne. Oporek 33 do przestawiania dzwigni sterujacej moze byc umieszczony zamiast na obrotowej tar¬ czy 2, utrzymujacej narzedzie wyginajace lub tez na dzwigni wyginajacej, lub tez na jakiejkolwiek innej czesci obracajacej sie razem z ta tarcza lub z ta dzwignia, np, na jednem z kól 10 lub 13, osadzonych na wale 9, lub tez na odcinku tarczy, przymocowa¬ nej do walu 9. Umieszczenie odcinka tar¬ czy jako trzymaka nastawianego oporka jest korzystnem zwlaszcza \ytedy, kiedytulejka sprzeglowa trybu kompleksu zwrot¬ nego osadzana jest na osi pionowej. W tym Wypadku oporek, zamiast oddzialywac na specjalna dzwignie sterujaca, moze dzia¬ lac bezposrednio na widelki nastawnicze tulejki sprzeglowej zapomoca skosnych po¬ wierzchni. W pewnych wypadkach oporek nastawniczy moze byc zupelnie niesto- wany, zas przestawianie dzwigni sterujacej tulejke sprzeglowa moze sie odbywac w tym przypadku przynajmniej w koncu przebiegu wyginania zapomoca czesci wy¬ ginajacej, sluzacej jako oporek. Zamiast uskuteczniania calkowitego odsprzegania zapomoca oporka nastawniczego przy wspóldzialaniu z dzwignia sterujaca, opo¬ rek ten moze wywolywac przesuwanie sprzegla, które to przesuwanie mozna na¬ stepnie zakonczac w sposób znany zapo¬ moca ciezaru osadzonego na wahadlowej dzwigni lub tez zapomoca sprezyny.Urzadzenie to mozna zalecic zwlaszcza wtedy, kiedy odlaczanie napedu lub od- sprzeganie kompleksu zwrotnego moze byc uskuteczniane zapomoca przesuwania jed¬ nego lub kilku pasów z krazków stalych na krazki luzne i odwrotnie. PL