Przedmiotem wynalazku jest sposób sklejania nitek brzegowych w tkaninie z otwartymi krajkami wytwarzanej na krosnie bezczólenkowym oraz urzadzenie do stosowania tego sposobu.Znane sa sposoby zatapiania krajek w tkaninach poprzez plastyfikowanie termoplastycznych nitek brzegowych. oraz ich sklejanie przy pomocy elek¬ trycznie nagrzewanego preta lub walków albo przy wykorzystaniu ultradzwieków. Przy wytwarzaniu tkanin z przedz termoplastycznych w obu ukla¬ dach nitek, stosowane sa urzadzenia do termiczne¬ go obcinania i zatapiania krajki, zlozone z elemen¬ tów zarzacych, osadzonych na wsporniku w strefie rozpinki lub pod przedpierscieniem krosna i na¬ pedzanych od bidla. Doprowadzone napiecie zasila¬ jace jest obnizone do bezpiecznego (okolo 1,5 V) oraz natezenie regulowane. Temperatura zatapia¬ nia jest regulowana w zaleznosci od rodzaju zasto¬ sowanego surowca w krajce.Inny znany sposób sklejania krajek polega na nanoszeniu na krajki srodków adhezyjnych, odpor¬ nych na mokre i gorace procesy wykonczalnicze oraz neutralnych w stosunku do barwników i srod¬ ków pomocniczych.Krajki wytwarzane znanymi sposobami sa na ogól zbyt sztywne i malo elastyczne, a stosowane do ich wytwarzania urzadzenia termiczne stwa¬ rzaja zagrozenie pozarowe.Sposób wedlug wynalazku polega na obustron¬ nym oklejaniu otwartych brzegów tkaniny folia 1S 30 termoplastyczna, która poddana zostaje dzialaniu temperatury i nacisku par rolek zgrzewno-docisko- wych, osadzonych w strefie rozpinek krosna. Folie stanowi tasma z tworzywa termoplastycznego, wy¬ kazujaca w stanie plastycznosci wlasnosci wiazace w stosunku do wlókna i tkaniny. Grubosc tasmy wynosi okolo 0,5—0,05 mm i szerokosc równa jest co najmniej szerokosci krajki tkaniny. Tasma ta po stronie zewnetrznej pokryta jest warstwa cien¬ kiego materialu wlókienniczego — rodzaju pas¬ manterii lub tkaniny pocietej na paski.Tworzywo tasmy dostosowane jest wlasciwoscia¬ mi fizyko-chemicznymi do parametrów procesów wykonczalniczych (temperatury, rodzaju i stezenia srodowiska, czasu i warunków operacji itp.) oraz rodzaju stosowanych w nich srodków chemicznych jak tez termicznej odpornosci tkaniny i jej para¬ metrów ulegajacych zmianie skutkiem wykonczenia (np. skurcz). Z tego wzgledu pokrycie wlókiennicze folii moze byc z tego samego surowca, co tkanina, zas tworzywo folii moze stanowic surowiec termo¬ plastyczny, który, wystepuje w mieszance surowca tkaniny. Efekt sklejania jest funkcja temperatury zgrzewania i czasu jej dzialania oraz wielkosci na¬ cisku na krajke. Optymalna temperatura zgrzewa¬ nia musi byc dostosowana do temperatury przecho¬ dzenia folii w stan plastyczny i odpornosci ter¬ micznej tkaniny i warstwy wlókienniczej, pokry¬ wajacej folie, przy uwzglednieniu termoizolacyj- nosci warstwy wlókienniczej pokrywajacej folie. 120 1493 120 149 4 Zaleta sposobu jest uzyskiwanie równych brze¬ gów pomimo pozostawania róznych dlugosci wysta¬ jacych konców watku oraz mozliwosc nadawania tkaninie nowych walorów estetycznych, poprzez zróznicowanie surowca, barwy i wzoru krajki w stosunku do tla tkaniny.Urzadzenie wedlug wynalazku stanowi para rolek zgrzewno-dociskowych, umieszczonych w koncu walka rozpinki oraz jedna lub dwie rolki z nawi¬ nieta tasma foliowa, osadzone w poblizu rozpinki.Jedna z rolek zgrzewno-dociskowych osadzona jest obrotowo.na trzpieniu walka rozpinkowego, druga zas — na osi umocowanej na koncach dwóch dzwigni jednoramiennych . Obie rolki polaczone sa fce sob4 sprezyna, sciagajaca. W ich wnetrzu znaj¬ duja sie grzejne ssirale oporowe i oslaniajace je pierscienie lub koraliki ceramiczne. Od czesci me¬ talowych i otoczenja odizolowuja je panewki i po¬ krywy termoizolacyjne.W ukladzie zasilania rolek energia elektryczna znajduje sie termoregulator, pozwalajacy na stero¬ wanie temperatura równoczesnie dla obu krajek oraz wylacznik pradu, sprzegniety z wylacznikiem zasilania krosna obslugiwanym przez tkacza. Ob¬ wodowe powierzchnie rolek pokrywa warstwa tef¬ lonu. Rolki z tasma foliowa posiadaja z boku cier¬ ny hamulec ciegnowo-sprezynowy lub hamulec z automatyczna regulacja albo hamulec szczekowy lub tarczowo-dociskowy stosowany do naprezania tasmy. Trzpienie na rolki osadzone sa we wspor¬ nikach w sposób umozliwiajacy wymiane rolek.W rozwiazaniu dwurolkowym rolki umieszczone sa pod i nad rozpinka, a w jednorolkowym z — boku rozpinki. Pomiedzy rolkami z tasma a rozpinka znajdujia sie prety do prowadzenia folii w strefe rolek zgrzewno-dociskowych.Zaleta Urzadzenia jest min. prostota jego budo¬ wy i obslugi oraz brak zagrozenia pozarowego.Urzadzenie moze byc równiez wykorzystane do za¬ tapiania termoplastycznych nitek brzegowych roz¬ lozonych na szerokosci krajki.Przedmiot wynalazku zostal uwidoczniony na zalaczonym rysunku, na którym fig. la przedsta¬ wia brzeg tkaniny, oklejony z obu stron tasma z folia termoplastyczna, fig. Ib — brzeg tkaniny z przedza termoplastyczna, fig. lc — urzadzenie wedlug wynalazku w widoku z boku oraz w wi¬ doku z góry, fig. Id — brzeg tkaniny podklejony z obu stron tasma foliowa podwójnej szerokosci i pret do prowadzenia podwójnego tasmy pomiedzy pare rolek zgrzewno-dociskowych. Sposób wedlug wynalazku wyjasniaja blizej ponizsze przyklady jego wykonania.Przyklad I. Tkanina narzutowa z welny zgrzebnej, barwnie tkana, wytwarzana na krosnie rapierowjm ^dav. Do oklejania brzegów tkaniny Uzyto folii z tworzywa polichlorowinylidenowego typu Saran (temp. miekniecia kolo 100°C) oraz z tworzywa pclichlorowinylowego typu Thermovyl (temp. miekniecia od 100°C) i polipropylenowego typu Meraklan oraz z tworzywa polietylenowego typu Courlene X3 (temp. miekniecia 110°—120°C)..Warstwe folii o grubosci 0,4 mm pokrywa tkacka tasma pasmanteryjna z wlókien poliestrowych typu Terylene o szer. 1,5 cm (w systemie dwurolko- wym). Warunki sklejania: temperatura zgrzewania wahala sie od 115—150°C, czas kontaktu tasmy foliowej z rolkami grzewno-dociskowymi okolo 15 sek. i cisnienie na krajke okolo 0,5—1,0 at (regu- • • lowane napieciem sprezyny).Przyklad II. Tkanina zaslonowa z lnu, wzo¬ rzysta, wytwarzana na krosnie Mav. Do oklejenia brzegów tkaniny uzyto folii z tworzywa polichloro¬ winylidenowego typu Saran oraz z tworzywa poli- io etylenowego typu Coerlene X3. Warstwe folii po¬ kryta tkacka tasma pasmanteryjna z bawelny z do¬ datkiem wlókna wiskozowego. Warunki sklejania jak w przykl. 1.Urzadzenie wedlug wynalazku ma dwie rolki ii zgrzewno-dociskowe, z których jedna 2' jest osa¬ dzona na koncu walka rozpinkowego 1 oraz druga 2" — osadzona na osi 3 umocowanej koncami w dwóch dzwigniach jednostronnych 4. Docisk rolk; 2" do rolki 2' odbywa sie za pomoca sprezyny i, ao przymocowanej koncami do osi obu rolek. Wew¬ natrz rolki — na panewce termoizolacyjnej 6 ufor¬ mowanej z azbestu nawiniety jest element grzejny w postaci skretki z drutu oporowego 7, przewle¬ czony przez otwory cienkich koralików ceramicz- * nych. Koncówki elementu grzejnego polaczone sa z zaciskami usytuowanymi w kolnierzu k panewki termoizolacyjnej umocowanej na wcisk na czopie walka rozpinki rolka 2 osadzona jest obrotowo w uchwycie kolnierzy k. Calosc zabezpieczona jest » oslona izolacyjna z bakelitu, w której wykonane sa szczeliny na tasme 10 i tkanine.Po jednej i drugiej stronie rozpinki na trzpie¬ niach 8 osadzone sa obrotowo rolki 9 z tasma foliowa 10, która kierowana jest w strefe grzewcza m za posrednictwem pretów prowadniczych 11. Przy zastosowaniu tasmy o podwójnej szerokosci, rolka 9 z tasma 10 osadzona jest z boku rozpinki, a pret prowadniczy 11' tasmy posiada w srodku wygiecie ukladajace tasme podwójnie wzdluz jej osi. Napre- u zenie tasmy odbywa sie przy pomocy tarczy ha¬ mulcowej przytwierdzonej do boku rolki 9 i po¬ siadajacej na swym obwodzie rowek, który opasuje sznurek przytwierdzony jednym koncem do stalego elementu krosna i na drugim — do napietej spre- 49 zyny.Urzadzenie moze sluzyc do zatapiania termoplas¬ tycznych nitek brzegowych 12 tworzacych krajke obok przeplotu gazejskiego 13. Docisk rolki 2" do rolki 2' moze byc dokonywany poprzez bezposred- M nie dzialanie sprezyny pracujacej na sciskanie na czopy rolki 2" osadzone w podluznych prowadni¬ cach. Zwiekszenie czasu kontaktu tasmy foliowej 10 z rolkami zgrzewno-dociskowymi 2 mozna uzys¬ kac w wyniku zwiekszenia srednicy rolek 2 w sto- » sunku do srednicy walka rozpinkowego 1 poprzez osadzenie rolek 2 na mimosrodach, których mini¬ malne promienie zwrócone beda ku sobie i krajki tkaniny. Sposób i urzadzenie wedlug wynalazku szczególnie nadaje sie do stosowania w produkcji 6« tkanin przeznaczonych do uzytkowania w postaci niekonfekcjonowanej.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób sklejania nitek brzegowych w tkaninie w z otwartymi krajkami, wytwarzanej na krosnieTrnppr 120 149 bezczólenkowym, znamienny tym, ze podczas tka¬ nia brzegi tkaniny obustronnie pokrywa sie folia termoplastyczna i poddaje sie dzialaniu termicz¬ nemu z jednoczesnym dociskiem folii do brzegów tkaniny, przeprowadzajac je pomiedzy parami ro¬ lek zgrzewno-dociskowych, przy czym folie stanowi tasma z tworzywa sztucznego termoplastycznego o wlasnosciach wiazacych w stosunku do tkaniny lub tasma z tworzywa sztucznego, pokryta po stronie zewnetrznej warstwa cienkiego materialu wlókienniczego. 2. Urzadzenie do sklejania nitek brzegowych w tkaninie z otwartymi krajkami, wytwarzanej na 10 krosnie bezczólenkowym, znamienne tym, ze ma dwie obrotowe rolki (2) zgrzewno-dociskowe, z któ¬ rych jedna osadzona jest w koncu walka rozpinko- wego (1), a druga dociskana do niej sprezyna (5) osadzona jest na osi umocowanej na koncach dwóch dzwigni jednoramiennych (4). 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze posiada dwie obrotowe rolki (9) dla folii, usytu¬ owane nad i pod rozpinka (1). 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze posiada rolke (9) dla folii osadzona obrotowo z boku rozpinki oraz pret (11*) do prowadzenia folii w strefe rolek zgrzewno-dociskowych (2). 40 10 # TIG.J -a^c.d PL