Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia past polichlorowinylowych odpornych na sta¬ rzenie i jednoczesnie dajacych po zzelowaniu po¬ wloki charakteryzujace sie niiska adhezja do szkla a zatem szczególnie przydatnych do produkcji uszczelek w zakrywkach kontaktowych zakrecanych przeznaczonych zwlaszcza do zamykania konserw w sloikach szklanych poddawanych procesowi pa¬ steryzacji." Pasty polichlorowinylowe na uszczelki poddawa¬ ne procesowi pasteryzacji musza posiadac dwie podstawowe wlasciwosci: musza byc odporne na starzenie, to znaczy, nie moga zmieniac swojej lepkosci zarówno podczas magazynowania w tem¬ peraturze pokojowej jak tez w procesie przetwór¬ stwa w temperaturze podwyzszonej (30—45°C) oraz równoczesnie wytworzone z nich uszczelki powin¬ ny posiadac po procesie pasteryzacji niewielka sile adhezji do szklanego sloika, nieprzekraczajaca dwu¬ krotnej sily zamykania, pozwalajacej na latwe otwieranie konserw przez konsumenta.Wiadomo, ze pasty polichlorowinylowe przezna¬ czone do wyzej wymienionych celów sporzadza sie w oparciu o pastotwóreze typy polichlorku winylu.Jednakze nie ze wszystkich typów pastotwórczych polichlorków winylu mozna otrzymac pasty od¬ porne na starzenie. W 'dotychczasowej praktyce do produkcji past polichlorcwinylcwyeh odpornych na starzenie istosowane sa specjalne typy pastotwór- czego polichlorku winylu charakteryzujace sie od- 10 15 20 25 30 powiednia budowa, wielkoscia i rozrzutem wiel¬ kosci ziarna (otrzymywane metoda polimeryzacji mikrosuspensyjnej lub periodycznyimi metodami polimeryzacji emulsyjnej). Produkcja tego typu po¬ lichlorków winylu jest technologicznie trudna i dro¬ ga. W trakcie poszukiwan latwiejszych technolo¬ gicznie i tanszych rozwiazan opracowano sposób wytwarzania past polichlorowinylowych odpornych na starzenie np. wedlug polskiego opisu patentowe¬ go nr 99421 Sposób ten polega na tym,, ze ziarno szybko starzejacego sie pastotwórczego PCW przed zmieszaniem z napelniaczami, stabilizatorami, zmiekczaczami i tym podobne poddaje sie w pod¬ wyzszonej temperaturze (30—80°C, korzystnie 30— —o0°C) preparacji przez przesycenie niepolarnymi lub slabo polarnymi substancjami Jako substancje powlekajace wedlug tego paten¬ tu stosuje sie alkohole tluszczowe, parafiny mie¬ szaniny parafin, amorficzne woski parafinowe, kwa¬ sy tluszczowe, estry wyzszych alkoholi i kwasów tluszczowych, estry gliceryny i kwasów tluszczo- wych, woski naturalne i syntetyczne w ilosci od 0,5 do 10 czesci wagowych na 100 czesci polichlor¬ ku winylu.Do preparacji 'ziaren PCW 'stosuje sie wyzej wy¬ mienione substancje w postaci stalej lub rozpusz¬ czone w zmiekczaczach lub w nieaktywnych roz¬ puszczalnikach. Proces preparacji — przesycenia ziarna PCW wyzej wymienionymi substancjami 119855110 855 prowadzi sie w temperaturze 30—80°C, najkorzy¬ stniej 30—60°C.Pasta sporzadzona z polichlorku winylu podda¬ nego procesowi preparacji — przesyceniu ziarna substancjami niepolarnymi lub slabo polarnymi 5 wedlug patentu 99421 charakteryzuje sie wysoka odpornoscia na starzenie zarówno w temperaturze pokojowej jak i w temperaturze podwyzszonej i jest szczególnie przydatna do produkcji uszczelek w zakrywkach nakladanych i zaciskanych (na 10 przyklad w tak zwanych zamknieciach koronowych butelek) lub do produkcji uszczelek w pokrywkach kontaktowych zakrecanych do sloików szklanych z produktami nie poddawanymi procesowi paste¬ ryzacji, gdyz w tego rodzaju zamknieciach nie ma 15 problemu sily otwierania, a wymagana jest tylko wysoka odpornosc pasty na starzenie, umozliwia¬ jaca nakladanie pasty w podwyzszonej tempera¬ turze (35—45°C) metoda natryskowa.Jednakze pasty polichlorowinylowe wykonane 0 wedlug patentu 99421 nie nadaja sie do produkcji ¦uszczelek w zakrywkach kontaktowych zakreca¬ nych, poddawanych nastepnie procesowi pasteryza¬ cji i(lto znaczy nie 'mozna ich stosowac do produk¬ cji uszczelek w zakrywkach kontaktowych przezna- 25 czonych do zamykania konserw), gdyz wykonane z nich uszczelki charakteryzuja sie zbyt wysokimi wartosciami sily wymaganej do otworzenia zakryw- ki po procesie pasteryzacji {wartosc sily otwierania jest znacznie wyzsza od wymaganej co najwyzej ,0 dwukrotnej wartosci zastosowanej sily zamykania).Ta ujemna cecha powoduje ograniczony zakres stosowania past wykonanych wg patentu 99421. iNieoczekiwanie stwierdzono, ze paste polichloro- winylowa wykazujaca nie tylko wysoka odpornosc 35 na starzenie ale posiadajaca nowa pozadana wla¬ sciwosc a mianowicie dajaca po zzelowaniu usz¬ czelki, które po procesie pasteryzacji charakteryzu¬ ja sie niska adhezja do zamykanego sloika (sila otwierania jest mniejsza od dwukrotnej sily za- «o mykania), mozna otrzymac przez nowy jakosciowo i ilosciowo dobór substancji powlekajacych do pre¬ paracji ziarna PCW.Sposób otrzymywania pasty polichlorowinylowej wedlug wynalazku polega na tym, ze ziarno pasto- 45 twórczego PCW przed zmieszaniem ze stabilizato¬ rami, napelniaczami, zmiekczaczami poddaje sie w temperaturze podwyzszonej 30—80°C korzystnie 35—50°C powleczeniu — przesyceniu substancja powlekajaca, która stanowia amidy kwasów tlusz- m czowych, zwlaszcza amid kwasu olejowego w ilosci 2—12 czesci Wagowych, najkorzystniej w ilosci 3,5—9 czesci wagowych na 100 czesci wagowych polichlorku winylu.Odmiana sposobu wedlug wynalazku jest stoso- w wanie jako substancji powlekajacych amidów kwa¬ sów tluszczowych, a zwlaszcza'amidu kwasu olejo¬ wego w kompozycji z substancjami powlekajacymi takimi jak: oleje silikonowe, najkorzystniej olej metylosilikonowy, alkohole tluszczowe, olej parafi- w nowy, parafiny stale, mieszaniny parafin, amor¬ ficzne woski- parafinowe, kwasy tluszczowe, estry wyzszych alkoholi i kwasów tluszczowych, estry gliceryny i kwasów tluszczowych, woski naturalne i syntetyczne przy czym kompozycja moze zawie- «5 rac obok amidów kwasów tluszczowych jedna lub kilka wyzej wymienionych substancji. Kompozycje powlekajaca stosuje sie w ilosci od 2—15 czesci wa¬ gowych, najkorzystniej 4—12 czesci wagowych na 100 czesci wagowych PCW, przy czym udzial amidu kwasu tluszczowego powinien stanowic co najmniej 20°/o wagowych kompozycji.Do preparacji ziarna polichlorku winylu stosuje sie wyzej wymienione substancje powlekajace w postaci' stalej lub rozpuszczone w zmiekczaczach lub nieaktywnych rozcienczalnikach.Sposób otrzymywania past polichlorowinylowych wedlug wynalazku przedstawia sie nastepujaco: Polichlorek winylu i wyzej wymienione substan¬ cje preparujace ewentualnie przed tym rozpusz¬ czone w niewielkiej ilosci (okolo 1/3 wagi preparo¬ wanego PCW) zmiekczaczy ewentualnie innych ma¬ lo aktywnych substancji cieklych wchodzacych w sklad pasty zaladowuje sie do szybkoobrotowego mieszalnika i dokladnie miesza przy szybkich obro¬ tach w temperaturze 30—80°C, najkorzystniej 35— —50°C. W tym czasie zachodzi przesycenie ziarna substancjami preparujacymi. Nastepnie dodaje .sie inne skladniki (o ile wchodza w sklad pasty) jak stabilizatory, pigmenty, napelniacze. Tak przygoto¬ wana gesta paste przeciera sie 1—3-krotnie na jedno-, dwu- lub trójwalcarce. Temperatura w cza¬ sie przecierania 30—45°C.Do utartej dokladnie gestej pasty dodaje sie po¬ zostala ilosc zmiekczacza oraz polichlorek winylu suspensyjny o szklistym drobnym ziarnie (o ile byl przewidziany w recepturze) i po dokladnym wy¬ mieszaniu w temperaturze 40—45°C gotowa paste rozlewa sie do pojemników.Ten nowy jakosciowy i ilosciowy dobór substan¬ cji do preparacji ziarna pastotwórczego PCW we¬ dlug wynalazku, zapewnia obok wysokiej odpor¬ nosci pasty na starzenie, takze latwosc otwierania zakrywek z uszczelkami z tej pasty wedlug wyna¬ lazku, przypuszczalnie dzieki temu, ze po zzelowa¬ niu pasty na zakrywce, nastepuje po procesie pa-£- steryzacji konserwy „wypacanie sie" wprowadzo¬ nych nowych substancji powlekajacych lub ich kompozycji z innymi, z uszczelki i daja one poslizg przy odkrecaniu zakrywiki.Przyklad I. 30 czesci wagowych polichlorku winylu emulsyjnego pastotwórczego o liczbie K o- kolo 70 wprowadza sie do szybkoobrotowego mie¬ szalnika z plaszczem grzejno-chlodzacym. Przy sta¬ lym mieszaniu dodaje sie mieszanine 10 czesci fta- lanu dwuaktylowego z 3,3 czesciami wagowymi epoksydowanego oleju sojowego, w której uprzed¬ nio rozpuszczono 2,5 czesci wagowych amidu kwasu olejowego, 0,8 czesci wagowych parafiny plastycz¬ nej, 0,5 czesci wagowych oleju metylosilikonowego (Polsil OM 300). Calosc miesza sie do temperatury 40°C, nastepnie wprowadza sie 1,5 czesci wagowych bieli tytanowej i dalej miesza w temperaturze 35—45°C przez 10—15 minut. Otrzymana paste przeciera 1—3^krotnie na trójwalcarce w tempera¬ turze do 40°C. Po przetarciu paste wprowadza sie ponownie do mieszalnika szybkoobrotowego, do¬ daje 23,4 czesci wagowych ftalanu dwuoktylowego oraz 28 czesci wagowych polichlorku winylu sus- pensyjnego o szklistym drobnym ziarnie. Calosc119 855 20 30 miesza sie przez 10—15 minut w temperaturze do 45°C i po wymieszaniu rozlewa do pojemników, gdzie pasta stygnie i moze byc magazynowana bez zmian lepkosci przez dlugi okres czasu.Otrzymuje sie paste o sredniej lepkosci, odporna 5 na starzenie i dajaca uszczelki charakteryzujace sie niska sila otwierania w przyblizeniu równa sto¬ sowanej sile zamykania.Lepkosc w cP oznaczona w temperaturze 40°C na wiskozymetrze Hopplera: 10 * lepkosc poczatkowa w temperaturze 40°C — 1535 lepkosc po 1 godzinie starzenia w temperaturze 40°C — 1571 lepkosc po 2 godzinach starzenia w temperaturze 40°C — 1577 15 Sila otwierania zakrywek kontaktowych o sred¬ nicy 66 mim z uszczelkami z wyzej wymienionej pasty, zamykanych z sila 34,2 kG cm (3,35 Nm) po- 1-godzinnej pasteryzacji we wrzacej wodzie z za¬ lewa : I (30 g chlorku sodowego w 1 litrze wody destylowanej) — 34—39 kG cm tj. 3,33—3,82 Nm II (30 g chlorku sodowego i 10 g kwasu octowego w 1 litrze wody destylowanej) — 32—39 kG cm tj. 3,14^3,82 Nm III (400 g cukru i 30 g kwasu cytrynowego w 1 litrze wody destylowanej) — 29—39 kG cm tj. 2,85—3,82 Nm Przyklad II. Paste przygotowuje sie jak w przykladzie I z tym, ze w mieszaninie 10 czesci wagowych ftalanu dwuoktylowego z 3,3 czesciami 15 wagowymi epoksydowanego oleju sojowego roz¬ puszcza sie 2,3 czesci wagowych amidu kwasu ole¬ jowego i 2 czesci wagowe oleju parafinowego.Dalej postepuje sie analogicznie jak w przykla¬ dzie I. Otrzymuje sie paste sredniej lepkosci, od- 40 porna na starzenie i dajaca uszczelki charaktery¬ zujace sie niska sila otwierania.Lepkosc w cP oznaczona w 40°C na wiskozy¬ metrze Hopplera: lepkosc poczatkowa w temperaturze 40°C — 1250 a lepkosc po 1 godzinie starzenia w temperaturze 40°C — 1300 lepkosc po 2 godzinach starzenia w temperaturze 40°C — 1320 Sila otwierania zakrywek kontaktowych o sred- ' 50 nicy 66 mm z uszczelkami z tej pasty, zamyka¬ nych z sila 34,2 kG cm po 1-godzinnej pasteryza¬ cji we wrzacej wodzie: z zalewa I — 34—41 kG cm tj. 3,33—4,02 Nm z zalewa II — 35—41 kG cm tj. 3,43—4,02 Nm 55 z zalewa III — 32—37 kG cm tj. 3,14—3,63 Nm Przyklad III. Paste przygotowuje sie jak w przykladzie I z tym, ze w 13 czesciach wagowych ftalanu dwuoktylowego rozpuszcza sie 2,3 czesci wagowe amidu kwasu olejowego i 1 czesc wagowa 60 oleju metylosilikonowego (Polsil OM 300). Po wy¬ mieszaniu i przetarciu na trójwalcaree oprócz fta- lanu dwuoktylowego oraz PCW suspensyjnego w ilosciach jak w przykladzie I dodaje sie jeszcze 1,5 czesci wagowych cieklego stabilizatora na przy- 65 klad wapniowo-cynkowego. Dalej postepuje sie analogicznie jak w przykladzie I.Otrzymuje sie paste o niskiej lepkosci, odporna na starzenie i dajaca uszczelki o bardzo niskiej sile otwierania.Lepkosc w cP oznaczona w temperaturze 40°C na wiskozymetrze Hopplera: lepkosc poczatkowa w temperaturze 40°C — 1130 lepkosc po 1 godzinie starzenia w 40°C — 1150 lepkosc po 2 godzinach starzenia w 40°C — 1175 Sila otwierania zakrywek kontaktowych o sred¬ nicy 66 mm z uszczelkami z tej pasty, zamyka¬ nych z sila 34,2 kG cm, po 1-godzinnej (pasteryza¬ cji w temperaturze wrzenia wody: z zalewa I — 21—36 kG cm tj. 2,06—3,53 Nm z zalewa II — 29—34 kG cm tj. 2,85—3,33 Nm z zalewa III — 27—34 kG cm tj. 2,65—3,33 Nm Przyklad IV. Paste przygotowuje sie jak w przykladzie I iz tym, ze w mieszaninie 10 czesci wagowych ftalanu dwuoktylowego z 3,3 czesciami wagowymi epoksydowanego oleju sojowego roz¬ puszcza sie 2 do 3 czesci wagowych amidu kwasu olejowego. Dalej postepuje sie analogicznie jak w przykladzie I. Otrzymuje sie paste o wyzszej lep¬ kosci odporna na starzenie i dajaca usizczelki o ni¬ skiej sile otwierania.Lepkosc w cP w temperaturze 40°C oznaczona na wiskozymetrze Hopplera: lepkosc poczatkowa w temperaturze 40°C — 1930 lepkosc po 1 godzinie starzenia w temperaturze 40°C — 1955 lepkosc po 2 godzinach starzenia w temperaturze40°C — 1950 Sila otwierania zakrywek kontaktowych o sred¬ nicy 66 mim z uszczelkami z tej pasty, zamyka¬ nych z sila 34,2 kG cm po 1-godzinnej pasteryza¬ cji we wrzacej wodzie: z zalewa I — 27—33 kG cm tj. 2,64—3,24 Nm z zalewa II — 20—33 kG cm tj. 2,75—3,24 Nm z zalewa III — 27—33 kG cm tj. 2,64—3,24 Nm Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania past polichlorowiinylo- wych odpornych na starzenie, w sklad których wchodzi pastotwórczy polichlorek winylu, którego ziarna powleczone sa w temperaturze podwyzszo¬ nej w gramcach 30—80°C substancjami niepolar- nymi wzglednie slabo polarnymi, oraz stabilizatory, napelniacze, zmiekczacze itp., znamienny tym, ze stosuje sie pastotwórczy polichlorek winylu o ziar¬ nach powleczonych amidami kwasów tluszczowych a zwlaszcza amidem kwasu olejowego, uzytym w ilosci od 2 do 12 czesci wagowych, najkorzystniej 3,5 do 9 czesci wagowych na 100 czesci wagowych pastotwórczego polichlorku winylu. 2. Sposób otrzymywania past polichlorowinylo- wych odpornych na starzenie, w sklad których wchodzi pastotwórczy polichlorek winylu, którego ziarna powleczone sa w temperaturze podwyzszo¬ nej w granicach 30—80°C .substancjami niepolar- nymi wzglednie slabo polarnymi, oraz stabilizatory, napelniacze, zmiekczacze itp., znamienny tym, ze stosuje sie pastotwórczy polichlorek winylu o ziar¬ nach powleczonych kompozycja powlekajaca, za-7 119 855 8 zawierajaca obok amidów kwasów tluszczowych, ko¬ rzystnie amidu kwasu olejowego, jedna lub wiecej sposród nastepujacych .substancji: oleje silikonowe, najkorzystniej olej metylosilikonowy, alkohole tluszczowe, olej parafinowy, parafiny stale, mie- • szaniny parafin, amorficzne woski parafinowe, kwasy tluszczowe, estry wyzszych alkoholi i kwa¬ sów tluszczowych, estry gliceryny i kwasów tlusz¬ czowych, woski naturalne i syntetyczne, w ilosci od 2—15 czesci wagowych, najkorzystniej 4—12 czesci wagowych kompozycji powlekajacej na 100 czesci wagowych polichlorku winylu, a udzial ami¬ du kwasu tluszczowego stanowi co najmniej 20% wagowych kompozycji.WZGraf.Z-d 2 —536/83 Cena 100 zl — 90 + 16 PL