Przedmiotem wynalazku jest srodek do barwienia wyrobów z mieszaniny wlókien celulozowych i poliestrowych zawierajacych wiecej niz 33% wlókien celulozowych na kolor khaki o odcieniu zielonkawym.Dotychczas zabarwienie wyrobów z mieszaniny wlókien celulozowych i poliestrowych zawierajacych wiecej niz 33% wlókien celulozowych na kolor khaki o odcieniu zielonkawym uzyskiwano sposobem dwukapielowym. Polegal on na oddzielnym barwieniu obydwu rodzajów wlókien: wlókna poliestrowego wybranymi barwnikami zawiesinowymi, natomiast wlókna celulozowego wybranymi barwnikami kadzio¬ wymi, reaktywnymi lub bezposrednimi ogólnie znanymi metodami, a nastepnie zmieszaniu zabarwionych wlókien i sporzadzeniu wyrobu wlókienniczego np. tkaniny.Inna metoda polegala na zabarwieniu kolejno w pierwszej kapieli skladnika poliestrowego wyrobu wlókienniczego np. tkaniny wybranymi barwnikami zawiesinowymi, a nastepnie dobarwieniu w drugiej kapieli skladnika celulozowego równiez wybranymi barwnikami kadziowymi, reaktywnymi lub bezposrednimi, stosujac ogólnie znane metody barwienia.Sposób dwukapielowy polegajacy na oddzielnym barwieniu obydwu rodzajów wlókien byl niedogodny ze wzgledu na mozliwosc powstawania w gotowym wyrobie wlókienniczym niekorzystnego zjawiska melanzu, wynikajacego z odmiennej struktury obydwu rodzajów wlókien i niejednakowego oddzialywania stosowanych barwników na poszczególne rodzaje wlókna. W przypadku barwienia dwukapielowego, kolejno w dwóch kapielach, powstalo niebezpieczenstwo wzajemnego, powierzchniowego zabrudzania poszczególnych rodzajów wlókien barwnikami nieprzeznaczonymi do danego wlókna, co powodowalo obnizenie odpornosci wybarwienia gotowego wyrobu, glównie na tarcie, badz zmuszalo do stosowania dodatkowej obróbki redukujaco-czyszczacej. Sposób dwukapielowy wymagal ponadto od farbiarzy duzej precyzji w doborzejakosciowym i ilosciowym poszczególnych barwników, co w warunkach przemyslowych niejest latwe, a niewielkie nawet odchylenia od receptury powodowaly brakpowtarzalnosci poszczególnych partii barwionego wyrobu wlókienniczego. Sposób dwukapielowy byl poza tym malo ekonomiczny z uwagi na duze zuzycie energii i wody oraz dlugotrwaly proces barwienia.Celem wynalazku jest otrzymanie srodka do barwienia wyrobów z mieszaniny wlókien celulozowych i poliestrowych zawierajacych wiecej niz 33% wlókien celulozowych, na kolor khaki o odcieniu zielonkawym, który zapewnialby otrzymywaniejednolitych i powtarzalnych wybarwien bezwystepowania niekorzystnego zjawiska melanzu oraz bez wzajemnego, powierzchniowego zabrudzania poszczególnych rodzajów wlókien/ ? - 2 119 697 barwnikami nieprzeznaczonymi do danego wlókna sposobem ciaglym, jednokapielowym, umozliwiajacym zmniejszenie zuzycia energii i wody oraz skrócenie cyklu barwienia.Cel ten osiagnieto wytwarzajac srodek wedlug wynalazku, zawierajacy w przeliczeniu na koncentracje barwników typowych o koncentracji przyjetej za 100% lub 100/100: 10-40 czesci wagowych tehnicznego barwnika kadziowego bedacego produktem jednostronnej cyklizacji 3,9-dwu-(l-aminoantrachinono)- benzantronu, 9-28 czesci wagowych technicznego barwnika kadziowego bedacego dwubromopochodna, 3,4,8,9-dwubenzpireno-5,10-chinonu, 12-44 czesci wagowych technicznego barwnika zawiesinowego beda¬ cego produktem sprzegania zdwuazowanego p-aminoazobenzenu z N-metylo-4-hydroksykarbostryrylem, 3—15 czesci wagowych technicznego barwnika zawiesinowego bedacego l,5-dwuamino-3-(4'-hydroksyfeny- lo)-48-dwuhydroksyantrachinonem lub/i l,5-dwuamino-3~(4'-metoksyfenylo)-4,8-dwuhydroksyantrachi- nonem, 3-10 czesci wagowych technicznego barwnika zawiesinowego bedacego produktem sprzegania zdwuazowanej 2-cyjano-4-nitroaniliny zdwuestrem octowym N,N-dwuetanolo-3-metyloaniliny, oraz ewen¬ tualnie: 0-40 czesci wagowych technicznego dyspergatora, najkorzystniej na bazie produktu kondensacji kwasu naftalenosulfonowego z formaldehydem, 0-2 czesci wagowych tehnicznego dyspergatora,najkorzyst¬ niej na bazie produktu kondensacji formaldehydu, krezoli i soli sodowej kwasu 2-naftolo-6-sulfonowego, 0-0,5 czesci wagowych technicznego srodkanatluszczajacego, najkorzystniej na bazie oleju wrzecionowego z dodatkiem dyspergatora niejonowego oraz 0-15 czesci wagowych technicznego flikolu etylenowego.Srodek wedlug wynalazku moze byc wytwarzany w postaci handlowej mikroproszkulubplynu, stosujac jako produkty wyjsciowe techniczne barwniki w postaci mikroproszku, pasty surowej i/lub plynu, przy uwzglednieniu odpowiedniej relacji koncentracji technicznych barwników wyjsciowych w stosunku do barwników typowych o koncentracji przyjetej za 100% lub 100/100, przy czym postac plynujest najkorzyst¬ niejsza ze wzgledu na wyeliminowanie zjawiska pylenia sie, ulatwienie dozowania, latwiejsze rozprowadzenie preparatu w kapieli barwiacej bez potrzeby zapastowywania, a w konsekwencji uzyskiwanie maksymalnie równomiernych wybarwien.Barwniki kadziowe, które wchodza w sklad srodka stosowane indywidualnie zabarwiaja wlókno celulozowe na kolory: oliwkowy oraz zólty, dajac na tym wlóknie wybarwienia o nastepujacych, podstawo¬ wych wskaznikach odpornosci, odpowiednio: swiatlo 7-8°, wzglednie 5-6°, pranie w 60°C 4-5°, pot 4-5°.Barwniki zawiesinowe, które wchodza w sklad srodka, stosowane indywidualnie zabarwiaja wlókno polies¬ trowe na kolory odpowiednio: zólty, niebieski oraz rubinowy, dajac na tym wlóknie wybarwienia o nastepu¬ jacych, podstawowych wskaznikach odpornosci: swiatlo 5-6°, pranie w 60°C 5°, pot 4-5°, przy czym 8° dla swiatla, a 5° dla pozostalych wskazników oznacza odpornosc najwyzsza.Nieoczekiwanie okazalo sie, ze srodek wedlug wynalazku zawierajacy jako komponenty odpowiednio dobrane jakosciowo i ilosciowo barwniki kadziowe i zawiesinowe, o których mowa wyzej i zabarwiajace wyroby z mieszaniny wlókien celulozowych i poliestrowych zawierajace wiecej niz 33% wlókien celulozo¬ wych, na kolor khaki o odcieniu zielonkawym daje wybarwienia, których wskazniki odpornosci sawyzsze niz dla barwników komponentów o wskaznikach najnizszych w calym zestawie, a zatem majacych znaczenie determinujace i wynosza: swiatlo 6-7°, pranie w 60°C 5°, pot 5°. Powyzsze nieoczekiwane efekty techniczne nie wynikaja z wlasciwosci technicznych skladników srodka i wskazuja na synergizm dzialania.Ponadto nieoczekiwanie okazalo sie, ze srodek wedlug wynalazu, zastosowany do metody barwienia, sposobem ciaglym, jednokapielowym, charakteryzuje sie idealna zdolnoscia krycia obydwu rodzajów wló¬ kna w mieszance, bez wystepowania niekorzystnego zjawiska melanzu, co znacznie podnosi wydajnosc farbiarska poszczególnych barwników wchodzacych jako komponenty w sklad preparatów. Powyzszy nieoczekiwany efekt techniczny nie wynika z wlasciwosci technicznych skladników srodka i wskazuje na mozliwosc bardziej trwalego wiazania sie barwników nieprzeznaczonych do barwienia danego rodzaju wlókna z tym wlóknem, np. droga fizycznego wtapianiasie.Srodkiem wedlug wynalazku barwi sie wyroby z mieszaniny wlókien celulozowych i poliestrowych zawierajace wiecej niz 33% wlókien celulozowych, szczególnie tkaniny metoda ciagla, napawajac je wodna zawiesina preparatu z odpowiednimi dodatkami zapobiegajacymi migracji preparatu na powierzchni tka¬ niny, suszac wstepnie w temperaturze okolo 105°C, dogrzewajac suchym, goracym powietrzem o tcmpertu- rze co najmniej 200°C, a nastepnie ponownie napawajac alkalicznym roztworem srodka redukujacego, korzystnie podsiarczynu sodowego, parujac para nasycona o temperaturze 102-105°C i wywolujac kompo¬ nenty kadziowe preparatu farbiarskiego przez utlenianie i pranie. Uzyskuje sie jednolicie i równomiernie zabarwiony na kolor khaki o odcieniu zielonkawym wyrób w postaci tkaniny z mieszaniny wlókien celulozo¬ wych i poliestrowych zawierajacycj wiecej niz 33% wlókien celulozowych, przy czym wybarwienie odznacza sie wysokimi wskaznikami odpornosci uzytkowej, które wynosza: swiatlo 6-7°, pranie w 60°C 5°, pot 5°.Ponizej podano przyklady sporzadzenia srodka wedlug wynalazku: Przyklad I. 36 czesci wagowych Oliwu helantrenowego BT mikroproszek, 24 czesci wagowe Zóldeni helantrenowej RK mikroproszek, 24 czesci wagowo Zólcieni zlocistej syntenowej P-2G mikro-119 697 3 proszek, 8 czesci wagowe Blekitu syntenowego P-BGL mikroproszek oraz 8 czesci wagowe Rubinu synteno- wego P-5B mikroproszek umieszcza sie w mlynie kulowym lub mieszalniku typu Nautha i cala zawartosc miesza sie 3-5 godzin, po czym pobiera próbe i kontroluje za pomoca wybarwien jednorodnosc i czystosc odcienia oraz koncentracje, W oparciu o uzyskane wyniki dokonuje sie ewentualnej korekty tak, aby uzyskac produkt zgodny z ustalonym wzorcem. Otrzymany preparat farbiarski w postaci mikroproszku stosuje sie do barwienia metoda ciagla, na kolor khaki o odcieniu zielonkawym wyrobu wlókienniczego zawierajacego 75% wlókien bawelnianych i 25% wlókien poliestrowych. Uzyskane wybarwienia odznaczaja sie dobra równomiernoscia oraz wysokimi wskaznikami odpornosci uzytkowej i wynosza: swiatlo 6-7°, pranie w 60°C 5°, pot 5°.P r z y k la d II. Do mieszalnika przy uruchomionym mieszadle wprowadza sie 23,2czesci wagowe Oliwu helantrenowego BT pasta surowa o koncentracji 40% w stosunku do mikroproszku, 24,0 czesci wagowe Zólcieni helantrenowej RK pasta surowa o koncentracji 35% w stosunku do mikroproszku, 25,4 czesci wagowe Dyspergatora NNO proszek, 17,6 czesci wagowe Zólcieni zlocistej syntenowej P-2G pasta surowa o koncentracji 100% w stosunku do mikroproszku oraz 0,9 czesci wagowe Dyspergatora S-65. Zawartosc aparatu miesza sie 2-4 godzin, az do uzyskania jednorodnej zawiesiny. Zawiesine te odfiltrowuje sie na sicie Fischera celem usuniecia zanieczyszczen mechanicznych, a nastepnie miele przez 3 godziny w mlynie perelkowym. Stopien rozdrobnienia bada sie metoda rozplywu kropli zawiesiny na bibule VEB 388 lub Whatman 2 Po uzyskaniu rozdrobnienia w stopniu 4-5 na bibule VEB 388 lub 3-4 na bibule Whatman 2do zawiesiny barwników dodaje sie 5,3 czesci wagowe Blekitu syntenowego P-BGL mikroproszek oraz 3,5 czesci wagowe Rubinu syntenowego P-5B mikroproszek i po wstepnym wymieszaniu miele sie jeszcze przez 0,5-1 godziny w celu uzyskania jednorodnej zawiesiny, która sie kontroluje pod wzgledem zgodnosci odcienia i koncentracji z wzorcem. Nastepnie zawiesine barwnika oddziela sie od kuleczek stanowiacych wypelnienie mlyna perelkowego, dadaje 0,1 czesci wagowe Olanu G i po dokladnym wymieszaniu suszy w suszarce rozpylowej w temperaturze 175-180°C na wlocie i 80°C na wylocie. Otrzymany preparat farbiarski w postaci mikroproszku stosuje sie do barwienia metoda ciagla, na kolor khaki o odcieniu zielonkawym, wyrobu wlókienniczego zawierajacego 50% wlókien bawelnianych i 50% wlókien poliestrowych. Uzyskane wybarwienia odznaczaja sie dobra równomiernoscia oraz wysokimi wskaznikami odpornosci uzytkowych i wynosza: swiatlo 6-7°, pranie 60°C 5°, pot 5°.Przyklad III. Do mieszalnika wprowadza sie 33,5 czesci wagowe Oliwu helantrenowego BTplyn o koncentracji 140/100 w stosunku do mikroproszku, 22,4 czesci wagowe Zólcieni halantrenowej RK plyn o koncentracji 140/100 w stosunku do mikroproszku, 15,9 czesci wagowe Zólcieni zlocistej syntenowej P-2G skoncentrowany o koncentracji 100/100 w stosunku do mikroproszku, 10,6 czesci wagowe Blekitu synteno¬ wego P-BGL plyn o koncentracji 200/100 w stosunku do mikroproszku oraz 10,6 czesci wagowe Rubinu syntenowego P-5B plyn o koncentracji 200/100 w stosunku do mikroproszku i calosc miesza przez 2godziny do uzyskania jednorodnej zawiesiny. Po wymieszaniu skladników pobiera sie próbe w celu okreslenia wartosci pH plynu, koncentracji i odcienia preparatu farbiarskiego i w razie potrzeby dokonuje sie ewentual¬ nej korekty odcienia i koncentracji, dodajac odpowiednich barwników, a nastepnie dodaje sie 7,0 czesci wagowe glikolu etylenowego, tak, aby uzyskac koncentracje preparatu farbiarskiego 150/100 w stosunku do mikroproszku. Otrzymany srodek w postaci plynu stosuje sie do barwienia metoda ciagla, na kolor khaki o odcieniu zielonkawym, wyrobu wlókienniczego zawierajacego 75% wlókien bawelnianych i 25% wlókien poliestrowych. Uzyskane wybarwienia odznaczaja sie dobra równomiernoscia oraz wysokimi wskaznikami odpornosci uzytkowej i wynosza: swiatlo 6-7°, pranie 60°C 5°, pot 5°C.Zastrzezenie patentowe Srodek do barwienia wyrobów z mieszaniny wlókien celulozowych i poliestrowych zawierajacych wiecej niz 33% wlókien celulozowych, na kolor khaki o odcieniu zielonkawym, znamienne tym, ze zawiera 10-40 czesci wagowych technicznego barwnika kadziowego bedacego produktemjednostronnej cyklizacji 3,9-dwu- /l-aminoatrachinono/-benzantronu, 9-28 czesci wagowych technicznego barwnika kadziowego bedacego dwubromopochodna 3,4,8,9-dwubenzpireno-5,10-chinonu, 12-44 czesci wagowych technicznego barwnika zawiesinowego bedacego produktem sprzegania zdwuazowanego p-amino-azobenzenu z N-metylo-4- hydroksykarbostyrylem, 3-15 czesci wagowych technicznego barwnika zawiesinowego bedacego 1,5- dwuamino-3-/4/-hydroksyfenylo/-4,8-dwuhydroksyantrachinonem wzglednie/i l,5-dwuamino-3-/4'-me- toksyfenylo/-4,8-dwuhydroksyantrachinonem, 3-10 czesci wagowych technicznego barwnika zawiesinowe¬ go bedacego produktem sprzegania zdwuazowanej 2-cyjano-4~nitroaniliny z dwuestrem octowym N,N-dwuetanolo-J-metyloaniliny, oraz ewentualnie 0-40 czesci wagowych technicznego dyspergatora, naj¬ korzystniej na bazie produktu kondensacji kwasu naftalenosulfonowego z formaldehydem, 0-2 czesci4 119697 wagowych technicznego dyspergatora, najkorzystniej na bazie produktu kondensacji formaldehydu, krezolii soli sodowej kwasu 2-naftolo-6-sulfonowego, 0-0,5 czesci wagowych technicznego srodka natluszczajacego, najkorzystniej na bazie oleju wrzecionowego z dodatkiem dyspergatora niejonowego oraz 0-15 czesci wagowych technicznego glikolu etylenowego.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL