Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie zliczajaco-dozujace, automatycznie odmierzajace nastawiona war¬ tosc, sluzace do sterowania urzadzeniami dozujacymi, wazacymi, badz odmierzajacymi ilosc sztuk, czas i tym podobnymi.Znane sa obecnie urzadzenia zliczajaco-dozujace zarówno mechaniczne jak i elektroniczne, odmienne od urzadzenia wedlug wynalazku. Urzadzenia mechaniczne, zawierajace skomplikowanyuklad dzwigni sa niepewne w pracy, ulegaja szybkiemu zuzyciu i sluza do wspólpracy ze scisle okreslonymi urzadzeniami, co ogranicza ich zastosowanie.Urzadzenia elektroniczne natomiast daja szerokie mozliwosci w ustalaniu programu dozowania oraz za¬ pewniaja duza dokladnosc, jednak skomplikowana budowa, duza wrazliwosc na zaklócenia zewnetrzne oraz wysoki koszt produkcji równiez ograniczaja ich zastosowanie.Urzadzenie zliczajaco-dozujace wedlug wynalazku bedace urzadzeniem mechaniczno-elektronicznym nie posiada wyzej wymienionych wad i niedogodnosci i nadaje sie do szerokiego zastosowania w ukladach automaty¬ ki przemyslowej. Zawiera ono liczydlo programujace z kolami cyfrowymi, posiadajacymi otwory, lub szczeliny dajace przeswit przy jego stanie zerowym. Z jednej strony liczydla programujacego umieszczone jest zródlo swiatla, zas po przeciwnej stronie element swiatloczuly - fototranzystor, lub fotorezystor. Fotoelement pola¬ czony jest ze wzmacniaczem sterujacym przekaznik wlaczajacy urzadzenia wykonawcze. Liczydlo programujace sprzezone jest poprzez uklad kól zebatych i przekladnie róznicowa z liczydlem zasadniczym stanowiacym czesc skladowa licznika np. energii, czasu, sztuk, przeplywu i tym podobnym. Przekladnia róznicowa posiada kosz z satelitami, na którym zamocowane jest kolo zebate, zazebione ze slimakiem osadzonym na osi mikrosilni- ka.Przy pomocy mikrosilnika elektrycznego nastawia sie dowolna wartosc na liczydle programujacym, po czym odcina sie zasilanie mikrosilnika oraz wlacza sie obwody automatycznego dozowania, w sklad których wchodza przyrzady optoelektroniczne ze wzmacniaczem i przekaznik wykonawczy.Kolo napedowe urzadzenia pomiarowo-liczacego zazebione z liczydlem zasadniczym zliczajacym narastaja-2 119 561 co jednostki pomiarowe, poprzez uklad kól zebatych i przekladnie róznicowa obraca kola cyfrowe liczydla programujacego zmniejszajac jego stan. Liczydlo programujace jest napedzane przez kola napedowe urzadzenia pomiarowo-liczacego w kierunku przeciwnym niz liczydlo zasadnicze, gdyz kosz z satelitami - przekladni rózni¬ cowej hamowany jest mikrosilnikiem poprzez slimak zazebiony z kolem zebatym osadzonym na tym koszu. Przy stanie zerowym liczydla programujacego, zródlo swiatla oswietla fotorezystor poprzez otwory w kolach cyfro¬ wych, zas oswietlony fotorezystor poprzez wzmacniacz i przekaznik sterujacy wlacza obwody wykonawcze np. przerywajace proces odmierzania, sygnalizacji swietlnej lub akustycznej.Urzadzenie zliczajaco-dozujace jest proste w budowie i tanie, a mala liczba elementów skladowych zapew¬ nia stosunkowo duza niezawodnosc i trwalosc.Urzadzenie wedlug wynalazku przedstawione jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z przodu, zas fig. 2 — schemat ukladu elektrycznego urzadzenia.Glówna czesc skladowa urzadzenia zliczajaco-dozujacego stanowi liczydlo programujace 12, zulozysko- wana osia 11, posiadajace kola cyfrowe zaopatrzone w otwory (kazde kolo posiada jeden otwór), które pokrywa¬ ja sie ze soba i daja przeswit tylko przy stanie zerowym liczydla 12. W osi pokrywajacych sie otworów umiesz¬ czone sa: zarówka 13 i fotorezystor lub fototranzystor 14. Liczydlo programujace 12 sprzezone jest z liczydlem zasadniczym 1 z ulozyskowana osia 2, napedowym kolem zebatym 3, przenoszacym moment obrotowy z ustro¬ ju ukladu pomiarowo-liczacego, poprzez kolo zebate 4, przekladnie róznicowa z koszem 5 oraz kola zebate 4', 9 i 10. Kola zebate 4 i 4' osadzone sa na póloskach przekladni róznicowej, posiadajacej kosz 5 z umieszczonymi wewnatrz satelitami. Na koszu 5 osadzone jest kolo zebate 6, zazebione ze slimakiem 7, umieszczonym na osi fukaasilnikaJL * , A ' t W ceki iinichoinienia urzadzenia liczaco-dozujacego, przelacznik 17 ustawia sie w polozeniu b, zas przela¬ cznikiem 18 uruchafriia sie mikrosilnik 8, który slimakiem 7 poprzez kolo zebate 6 obraca kosz 5 przekladni (róznicowej. Poniewaz kolo zebate 4 jest unieruchomione przez uklad pomiarowy kolem 3, przekladnia róznico- jwa obraca jedynie» §Te przelacznik l7~w pozycje a, oraz przelacznikiem 18 odcina sie zasilania mikrosilnika 8 i wlacza sie obwody automatyki skladajace sie ze zródla swiatla 13 ze wzmacniaczem 15 i przekaznika wykonawczego 16. Po wlaczeniu obwodów automatyki uruchomiony zostaje proces odmierzania. Uklad pomiarowy obraca kolo zeba¬ te 3 zazebione z liczydlem 1 zliczajacym narastajaco jednostki pomiarowe, zas kolo zebate 4 napedza liczydlo programujace 12, w przeciwnym kierunku, gdyz kosz 5 przekladni róznicowej jest zahamowany mikrosilnikiem 8 poprzez slimak 7 i kolo zebate 6. Przekladnia róznicowa przekazuje naped z kola 4 poprzez kola zebate 4', 9 i 10 na liczydlo programujace 12 zmniejszajac jego stan. Z chwila zrównania stanu liczydla 12 z zerem zostaje oswietlony fotorezystor 14 (poprzez otwory w kolach cyfrowych liczydla), który uruchamia urzadzenia wyko¬ nawcze i proces odmierzania zostaje zakonczony. Aby powtórzyc proces odmierzania nalezy powtórzyc cykl opisanych wyzej czynnosci.Urzadzenie zliczajaco-dozujace wedlug wynalazku moze byc zastosowane we wszelkiego rodzaju dystrybu¬ torach, na ekspedycjach, w automatyce przemyslowej, w przemysle materialów budowlanych np. do dozowania skladników mas betonowych, oraz w energetyce jako przekaznik czasowy o dowolnym czasie dzialania, zbloko¬ wany z licznikiem czasu lub licznikiem energii, umozliwiajacy scisle limitowanie zuzycia energii.Zastrzezenie patentowe Urzadzenie zliczajaco-dozujace do urzadzen pomiarowo-liczacych, znamienne tym, ze zawiera liczydlo programujace (12) z kolami cyfrowymi posiadajacymi otwory, lub szczeliny dajace przeswit przy jego stanie zerowym, zas po obu stronach liczydla (12) umieszczone sa przyrzady optoelektroniczne (13) i (14), polaczone z przekaznikiem wykonawczym (16), przy czym liczydlo programujace (12), sprzezone jest z liczydl¬ em zasadniczym (1) za posrednictwem kól zebatych (10) i (9) umieszczonych na wspólnej osi, kola zebatego (4') osadzonego na pólosce przekladni róznicowej, kola zebatego (4) na drugiej pólosce przekladni róznicowej, na której koszu (5) znajduje sie kolo zebate (6) zazebione ze slimakiem (7), osadzonym na osi mikrosilnika (8), oraz napedowego kola zebatego (3) urzadzenia pomiarowo-liczacego, sprzegnietego z kolem zebatym (4).119 561 U U U -U PL