Wynalazek niniejszy dotyczy-urzadzen rozruchowych do niskopreinych silników spalinowych, których dzialanie polega na tern, iz wprowadza sie do niektórych cy¬ lindrów nieczynnego silnika mieszanke pa¬ liwowa zapalana od odpowiedniego urza¬ dzenia zaplonowego. Urzadzenia tego ro¬ dzaju posiadaja rozdzielacz wprowadzaja¬ cy mieszanke paliwowa do okreslonych cy¬ lindrów silnika, stosownie do polozen od¬ nosnych wykorbien walu, przy których sil¬ nik sie zatrzymal.W mysl wynalazku urzadzenie rozru¬ chowe odznacza sie teim, ii jego rozdzie¬ lacz w postaci suwaka obrotowego lub prze¬ suwnego polaczony jest ze zderzakiem u- mieszczcmym w pewnej odleglosci na- wprost ksiuka odpowiedniego ksztaltu, ob¬ racajacego sie okresowo pod wplywem biegu silnika, który to zderzak podczas ob¬ racania korbki rozruchowej samoczynnie wchodzi w zetkniecie z ksiukiem, a to w celu ustawienia rozdzielacza w takie samo polozenie, w jakiem zatrzymal sie silnik, dzieki ozemu przy dalszych obrotach korb¬ ki wprowadza sie zapomoca rozdzielacza sprezona mieszanke do okreslonych cy¬ lindrów silnika. Urzadzenie rozruchowe w mysl wynalazku jest nieczynne podczas pracy silnika, wobec czego nie wymaga ciaglego smarowania.Na rysunku podany jest przyklad wy¬ konania wynalazku. Fig. I przedstawia schematyczne urzadzenie rozruchowe; fig- II — takiez urzadzenie, którego rozdzie¬ lacz uruchomiany jest zapomoca sprezone-go powietrza; lig. III — podobne urzadze¬ nie jak na fig. JIf jednakze rozdzielacz u- ruchomiaiiy jest piech^nicznie; fig. IV — takiez urzadzenie, którego rozdzielacz po¬ ruszany jest zapomoca odreibnego mecha¬ nizmu, uwidocznionego w zwiekszonej po- dzialce na fig. od V do VIII. Fig. V przed¬ stawia przekrój samego urzadzenia rozru¬ chowego wzdluz jego osi; fig. VI — widok zgóry na powyzsze urzadzenie; fig. VII— widok ztylu na plaszczyzne przeprowadzo¬ na wzdluz linji VII— VII na fig. V, a fig.VIII — widok przekroju urzadzenia pla¬ szczyzna wzdluz linji VIII — VIII na fig.V przedstawiajacej mechanizm, urucho¬ miajacy zapomoca sprezyny iskrownik roz¬ ruchowy.Fig. I przedstawia schematycznie urza¬ dzenie rozruchowe, przy którem silnik jest uruchomiany zapomoca sprezonego powie¬ trza zawartego w butli, mieszajacego sie z paliwem podczas przechodzenia do silnika.Urzadzenie do uruchomiania silnika A za¬ wiera rozdzielacz D, butle B do sprezonego powietrza, izawór V przez który przeplywa sprezone powietrze, gaznik C na dowolne paliwo, doplywajace do zbiornika R, recz¬ na pompke pomocnicza P do pompowania powietrza ido butlli B oraz iskrownik roz¬ ruchowy Af, sluzacy do puszczania w ruch silnika, a obracany w tym celu przez korb¬ ke reczna H, poruszajaca jednoczesnie za¬ pomoca specjalnego urzadzenia zawór V.Sprezona mieszanke wprowadza sie do cy¬ lindrów silnika poprzez swiece J, specjal¬ nie do tego celu przystosowane.Urzadzenie zawiera ponadto wal roz- nzadczy 1, obracajacy sie dwa razy wolniej od walu korbowego silnika i zaopatrzony w danym wypadku w tarcze, na której u- mieszczony jest kciuk 2, obracajacy sie wraz iz tym watem, wskutek czego po za¬ trzymaniu sie silnika polozenie tego ksiu- ka odpowiada takiemu polozeniu, przy którem silnik sie zatrzymal. Rozdzielacz:— w danym wypadku obrotowy, lecz moze byc równiez i innego rodzaju — doprowa¬ dza sie do zetkniecia iz kciukiem 2, 'zapo¬ moca przesuniecia rozdzielacza lub jakie¬ gokolwiek przymusowo polaczonego z nim narzadu, np. osadzonego na walku 4 zde¬ rzaka 3, w którem to polozeniu rozdzielacz odpowiada polozeniu silnika w spoczynku.Pierwsze to przesuniecie rozdzielacza mozna uskuteczniac w jakikolwiek sposób recznie, najkorzystniej jednak samoczyn¬ nie zapomoca odpowiedniego sprezystego polaczenia iz korfbka H.Urzadzenie rozruchowe, przedstawione na fig. II, dziala przez obrócenie korbki H, a w tym celu na walku 5 korby osadzona jest tarcza kciukowa 6 i kólko zebate 7, zazebiajace sie z takiemze kólkiem 8, po- laczonem z kólkiem zebatem 9 poprzez sprezyne skretna r, napedzajacem iskrow¬ nik Af po odpowiedniem skreceniu sprezy¬ ny r, przyczem na kólku 9 znajduje sie wy¬ ciecie, do którego wchodzi odpowiedni za¬ trzask 10. Rozdzielacz w postaci suwaka, o ruchach postepowo - zwrotnych wspól- diziala za posrednictwem swego tloczyska 3 z kciukiem 2, którego zarys zlozony z kil¬ ku krzywizn w wypadku silnika kilkucy- lindrowego posiada takaz ilosc róznych promieni. Odpowiednio do polozenia, w którem zatrzymal sie silnik, jedna z czesci obwodu tego kciuka 2 zatrzymuje sie na- wprost tloczyska 3 rozdzielacza D, tak iz jezeli kciuk 2 zostanie odpowiednio na swym walku zaklinowany, a poszczególne promienie jego obwodu odpowiadaja po¬ szczególnym polozeniom,, w których powi¬ nien sie ustawic wówczas rozdzielacz, to kciuk ten przesuwa samoczynnie tloozy- sko 3 rozdzielacza do takiego polozenia, ze mieszanka uzyta do rozruchu silnika zo¬ staje skierowana do wlasciwego mu cy¬ lindra. Na tloczysku 3 rozdzielacza D ob¬ sadzony jest tloczek 11 poruszajacy sie w cylindrze 12, do którego doplywa sprezone powietrze przewodem 13 po otwarciu za¬ woru V. Po wpuszczeniu sprezonego po- — 2. —wietrza do cylindra 12, tloczysko 3 roz¬ dzielacza wchodzi w (zetkniecie z kciukiem 2, poozem tloczek U, po przezwyciezeniu nacisku sprezyny IV, posuwa sie nadal w lewo, sciskajac te sprezyne //' az do chwili odsloniecia otworu 14 polaczonego z wylotem przewodu 15, prowadzacego do gaznika C.Urzajdzenie rozruchowe dziala wiec-w sposób nastepujacy: jezeli obrócic korbke H w kierunku Strzalki (fig. II), to wtedy zostaje obrócone równiez kólko zebate 8 zapomoca kólka zebatego 7, lecz poniewaz kólko zebate 9 przytrzymywane jest przez zatrzask 10, wiec sprezyna skretna r, la¬ czaca te dwa kólka 8 i 9, skreca sie stop¬ niowo. Pierwszy kciuk Cj tarczy kciuko¬ wej 6 otwiera zawór V, wskutek czego sprezone powietrze wchodzi przewodem 13 do cylindra 12, przesuwajac w lewo tlo¬ czek 1\1 rozdzielacza D, tak iz jego tloczy- sko 3 wchodzi w zetkniecie z kciukiem 2, poczem tloczek ///posuwajac sie nadal w lewo, odslania wylot 14 przewodu 15, przez który zaczyna wtedy wchodzic do gaznika C sprezone powietrze, skad nastepnie, po zmieszaniu sie z paliwem, przechodzi do rozdzielacza D, który wprowadza je do wlasciwego cylindra silnika. Drugi kciuk c2 tarczy 6, bezposrednio po otwarciu za¬ woru V, odchyla ku dolowi zatrzask 10, oswobadzajae kólko 9, które zaczyna sie wówczas szybko obracac pod wplywem wzmozonego nacisku sprezyny r, urucho¬ miajac w ten sposób iskrownik M, dzieki czemu otrzymuje sie wówczas iskre.Urzadzenie rozruchowe, przedstawione na fig. III, rózni sie od poprzedniego jedy¬ nie tern, iz rozdzielacz nie jest poruszany przez sprezone powietrze, lecz zapomoca mechanizmu, a w tym celu tarcza kciukowa 6 posiada dodatkowy kciuk c0, który za posrednictwem zderzaka. \16, widelek 17 i wodzika 18 sprowadza tloczysko rozdzie¬ lacza D w zetkniecie z kciukiem 2, sciska¬ jac odpowiednio sprezyne 19, czyli ze roz¬ dzielacz ten wprowadzany jest w rwch sa¬ moczynnie i jeszcze przed wpuszczeniem sprezonego powietrza do silnika, W wykonaniu przedstawionem na fig.IV, urzadzenie rozruchowe dziala dzieki obracaniu korbki H, wspólosiowej z roz¬ dzielaczem D i walkiem rozdzielczym /* obracajacym sie dwa razy wolniej od walu kolbowego silnika. Korbka H (fig. V) osa¬ dzen a jest na walku 20, który moze obra¬ cac sie i jednoczesnie przesuwac w lozy¬ skach 21, 22 i 23. Rozdzielacz Z), ..'Umie¬ szczony w skrzynce 24, przesuwany jest w prawo przez nacisk sprezyny 25, opieraja¬ cej sie jednymi koncem o tuleje 4, na któ¬ ra wkrecony jest rozdzielacz, przyczem ko¬ niec tulei 4 zaopatrzony jest w zderzak 3, który moze opierac sie na kciuku 2 walka /, obracajacego sie dwa razy wolniej od walu korbowego silnika. Walek 20 'Sprze¬ zony jest z tuleja 4 zapomoca zwojów sru¬ bowych slimaka 27, wspóldzialajacego z odpowiednim gwintem, 'wykonanym we¬ wnatrz tulei 4. Na walku 20 osadzony fest zapomoca klina 50, przechodzacego przez podluzny otwór 51 tego walka i mogacego sie w nim przesuwac, równiez przesuwny zderzak 28, naciskany w kierunku osiowym przez sprezyne 29, a to w celu zazebienia go w odpowiedniej chwili z wystepem 31, umieszczonym na tarczy 30. Tarcza ta (fig. VIII) osadzona jest obrotowo na pia¬ scie 35 i wspólsrodkowo z nia w osi O, po¬ lozonej mimosrodowo wzgledem osi walka 20, w którymi to celu tarcza 30 ma postac pierscienia, obracajacego sie luzno na na¬ kretce 34 piasty 35 z nia sklinowana i ze- srubowana, przyczem piasta ta obejmuje mimosrodowo walek 20. Caly obwód (lub jego czesci) tarczy 30 posiada zeby 9 (fig.VI) zazebiajace sie z zebami kólka zeba¬ tego 32, które obraca iskrownik M. Tarcza 30 osadzona jest Wprawdzie luzno na na¬ kretce 34 wkreconej na piaste 35, lecz znajduje sie pod dzialaniem sprezyny r, przymocowanej jednym koncem do ramy — 3 —33 silnika, a drugim koncem do tej tarczy Urtzadzenie dziala w sposób nastepuja¬ cyi chcac rozruszac silnik przesuwa sie riafpierw koribke ?f wzdluz jej osi w kie¬ runku strzalki {fig. V), a nastepnie obraca ja w kierunku strzalki (Fig. VIII) az do chwili, jgdy zniknie opór czynny przeciw¬ stawiany tej korbce, a wtedy walek 20 wchodzi w polaczenie u walkiem 1, dzieki temu, ze zderzak 3 zazebia sie z kciukiem 2, a jednoczesnie rozdzielacz D przesuwa sie w lewo dzieki zwojom 27 i Sciska spre¬ zynie 25 w takim stopniu, iz okienka 26 roz¬ dzielacz* D znajda sie nawprost wylotów odplywowydh, w tym samym czasie izde- rzak 28 zostaje odsuniety od wystepu 31 jfifi- .V)f. dalsze zas obracanie korbki H wprowadza zdtersak 3 w zetkniecie z kciu¬ kiem 2, pnzyczem rozdzielacz znajduje sie juz wtedy w polozeniu cynnem. Konce zderzaka 3 i kciuka 2 sa tak uksztaltowa¬ ne (fig. VI), iz nietylko zazebiaja sie o sidbie, lecz jednoczesnie uniemozliwiaja rozlaczenie tego zderzaka z kciukiem, az do <3iwili uruchomienia silnika. Walek 20, obracajac sie w dalszym ciagu w nierucho¬ mej dbecme wzgledem niego tuilei 4, dzieki zwojom slimaka 27, obracajacej sie w na- gwintowaneji itulei 4, przesuwa sie w kie¬ runku siwej osi zpowrotem wprawo, wsku¬ tek czego zderzak 2$ przesuniety zostaje równiez w prawo przez sprezyne 29, tak iz zaczepia o wystep 37 tarczy 30. Obecnie dalsze obracanie koribki H wywoluje obro¬ ty lei tarczy 30 za posrednictwem zazebio¬ nego teraz z wystepem 31 zderzaka 28, pflzyczem sprezyna r zostaje skrecana, a dzieki zebom; 9 na obwodzie tarctey 30 zo¬ staje wprowadzony w ruch obrotowy iskrownik M, tecz w kierunku prze- cturoym donortmalnelgo kierunku jego ofora- Ww; jednakze obrót ten jefct tak powolny, fz nie wywoluje zadnego skutku. 'Kciuk c19 tfcmeszczony na tarczy 30 w odpowiedniem pdfozeiilu wagle&em póitozenia, w fetorem zderzak 28 zazebia sie z wystepem 31, na¬ ciska w odpowiedniej chwili na trzon kuflo- wego zaworu V i otwiera go celem prze¬ puszczenia sprezonego powietrza do gaz- nika i silnika. Wskutek mimosrodowego polozenia osi O tarczy 30 w^gjedem osi walka 20, zderzak 28 przesuwa sie stopnio¬ wo wzigledem wystepu 31, tak iz po ofaró- ceniu sie walka tego zderzaka o pewien kat nastepuje rozlaczenie zderzaka 28 z tym wystepem tak, jak to oznaczono linja- mi przerywanemi 28* i 3V (fig. VIII), wskutek czego tarcza 30 obrócona zostaje zpowtrotem wtyl prtzez sprezyne r, obraca¬ jac szybko iskrownik M, który daje wtedy iskre zaplonowa.Z ^chwila ruszenia silnika opór czynny raczki H przeciwstawiany recznemu jej ob¬ racaniu, przerywa sie nagle, gdyz sprezy¬ na 25 przesuwa rozdzielacz D W prawo (fig. V), wskutek czego przerywa sie zaze¬ bienie zderzaka 3 z kciukiem 2, który wów¬ czas zaazyna obracac sie wraz z silnikiem.Zazebienie kciuka 2 ze zderzakiem 3 moze byc usuwane równiez we wszelki in¬ ny sposób, jak np. zapomoca sily odsrod¬ kowej, przy którym to sposobie osadza sie tak kciuk 2, afcy mógl sie odchylac w zada¬ nym kierunku, lub tez zapomoca oslon lub podobnych srodków.Kciuki i (zderzaki opisane powyzej po¬ winny byc nastawne, aby mozna bylo regu¬ lowac dowolnie poszczególne okresy dzia¬ lania urzadzenia rozruchowego. Np. kciuk Cj moze byc osadzony zapomoca srubki zaciskowej w podluznym wykroju f tarczy 30 tak, aby mozna bylo ten kciuk zamoco- wywac na tarazy w róznych polozeniach, celem naregulowania chwili napelniania cylindra mieszanka paliwowa odpowiednio do chwili powstawania iskry.W opisanym powyzej przykladzie przy¬ jeto, ze urzadzenie rozruchowe posiada swój wlasny iskrownik. Jednakze zwykly iskrownik silnika moze byc równiez na¬ pedzany od tego samego imfcdianizjnu arza- — 4 —dzenia rozruchowego pod warunkiem za¬ stosowania opisanego powyzej polaczenia sprzeglowego. Pomiedzy wirnikiem nor¬ malnego iskrownika i je,go walkiem nape¬ dowym, sprzezonym z silnikiem, mozna u- miescic np, sprzeglo jednokierunkowe, przytem pomiedzy walkiem iskrownika i kólkiem zebatem 32 (fig. VI) nalezy umie¬ scic równiez jednokierunkowe sprzeglo, obracajace sie w tym samym kierunku.Przy powyzszym ukladzie obroty korbki H (fig. V i VI), wykonywane podczas pu¬ szczania w ruch silnika, wywoluja najpierw obroty kólka zebatego 32, bez obracania iskrownika, a nastepnie, czyli podczas rozprezania sie sprezyny r, kólko 32 za¬ czyna obracac iskrownik, który daje wte¬ dy iskre, poozem walek umchomionego juz silnika zaczyna ze swej strony obracac iskrownik w dalszym ciagu w tym samym kierunku, a jednokierunkowe sprzeglo wy¬ lacza sie samoczynnie i przestaje dzialac.Pomiedzy kólkiem 32 i iskrownikiem mozna takze umiescic specjalne sprzeglo jedno¬ kierunkowe, umozliwiajace calkowite od¬ laczenie kólka zebatego 32 od iskrownika podczas normalnego biegu silnika.Poszczególne mechanizmy niniejszego urzadzenia rozruchowego mozna oczywi¬ scie zmienic, jak np. kciuki uruchomiajace rozdzielacz moga nie byc rozmieszczone w plaszczyznie prostopadlej do walka, lecz umieszczone wzdluz walka obracajacego sie dwa razy wolniej od silnika. Rozdzie¬ lacz moze miec rozmaity ksztalt i moze przesuwac sie, ohrapac lub wahac sie. Po¬ szczególne cechy wynalazku moga byc za¬ stosowane oddzielnie, lub tez w rozmai¬ tych polaczeniach pomiedzy soba. PL