Przedmiotem wynalazku jest hydrauliczny silownik zmiany skoku okretowej sruby nastawnej z zaworem sterujacym przezna¬ czony dla statków pelnomorskich.Stan techniki. Znana jest okretowa sruba nas¬ tawna wedlug patentu NRD nr 63709 z dnia 29.DC.1967 r. zawierajaca hydrauliczny silownik dwustopniowego dzialania, którego cylinder pola¬ czony jest z piasta sruby nastawnej, natomiast tlok silownika jest osadzony na dragu mechanizmu korbowego powodujacego zmiane polozenia kato¬ wego platów. Poza tym mechanizm korbowy wy¬ posazono w rure umieszczona wspólsrodkowo dla przeplywu strumienia cieczy czynnika roboczego doprowadzanego z pompy serwomotoru.Dla zablokowania dowolnego polozenia katowego platów sruby w przypadku zaniku cisnienia robo¬ czego, z pompy serwomotoru, silownik^ zaopatrzono w dwa samoczynne zawory. W tym celu jeden z zaworów wbudowano na linii doprowadzania czyn¬ nika roboczego do komory silownika dla ruchu statku naprzód, a drugi na linii doprowadzania czynnika roboczego do komory silownika dla ruchu statku wstecz.Takie rozwiazanie zasilania cylindra silownika z zastosowaniem dwu samoczynnych zaworów wbudowanych do walu posredniego linii walów, ma te niedogodnosc, ze dla dokonania przegladu lub wymiany zaworów nalezy zdemontowac linie walów. 10 u Istota wynalazku. W rozwiazaniu wedlug wyna¬ lazku zastosowano jeden zawór sterujacy z nie¬ przelotowym otworem wzdluznym oraz otworami promieniowymi rozmieszczonymi na obwodzie tlo- czyska zaworu sterujacego i nachylonymi pod katem 45° wzgledem wzdluznej osi zaworu i slu¬ zacymi do przeplywu cieczy czynnika roboczego.Korpus zaworu osadzono rozlacznie w osi cylin¬ drycznego otworu draga mechanizmu korbowego, zas w otworze korpusu umieszczono tloczek pro¬ wadzony obustronnie tloczyskiem w otworze rury wspólsrodkowej i w korpusie zaworu. Od strony tylnej na tloczysku wykonano kolnierz, na którym od strony otworów promieniowych jest krawedz sterujaca do zamykania drogi przeplywu strumie¬ nia cieczy czynnika roboczego. Wielkosc powierz¬ chni czolowej tylnej czesci kolnierza jest tak dobrana, iz jest ona mniejsza od powierzchni tloczka od strony przeplywowej rury wspólsrod¬ kowej.Przeplyw strumienia czynnika roboczego pod cisnieniem z pompy serwomotoru do tylnej ko¬ mory silownika, odbywa sie kanalem rury wspól¬ srodkowej i nieprzelotowym otworem wzdluznym oraz otworami promieniowymi na obwodzie tlo- czyska od strony tylnej.Czynnik roboczy pod cisnieniem z pompy serwo¬ motoru podawany kanalem do przedniej komory silownika powoduje utrzymanie tloczyska zaworu sterujacego w polozeniu otwartym, gdyz przednia 119 003119 003 komora silownika i przednia komora zaworu silow¬ nika sa polaczone otworami. Do przeplywu czyn¬ nika roboczego z komory piasty do tylnej komory zaworu silownika wykonano kanal przeplywowy, którym czynnik roboczy pod cisnieniem grawita¬ cyjnym powoduje zamykanie zaworu w czasie zaniku cisnienia roboczego pompy serwomotoru.Zastosowanie wynalazku umozliwia dokonywanie przegladu lub wymiane zaworu sterujacego przez otwór w sciance cylindra silownika bez potrzeby demontazu innych zespolów sruby nastawnej lub silownika.Objasnienie' figur rysunków. Przedmiot wyna¬ lazku jest przedstawiony w przykladzie wykona¬ nia na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia wzdluzny przekrój osiowy hydraulicznego silow¬ nika, a fig. 2 przedstawia wzdluzny przekrój osio¬ wy faworu sterujacego.Przyklad wykonania wynalazku. Hydrauliczny silownik zmiany skoku okretowej sruby nastawnej z zaworem sterujacym ma cylinder 1 polaczony z piasta sruby nastawnej 2, wewnatrz którego umieszczano tlok 3 na dragu 4 mechanizmu kor¬ bowego 5 powodujacego zmiane polozenia kato¬ wego platów 6.Wewnatrz draga 4 mechanizmu korbowego 5 jest kanal przeplywowy .?,_ w którym osadzono wspól- srodkowo rure 7 z kanalem przeplywowym 8 oraz wykonano otwory 11 i 12 dla przeplywu strumienia cieczy czynnika roboczego doprowadzanego z pom¬ py serwomotoru dla utrzymania tloczka 19 zaworu 13 w pozycji otwartej oraz kanalu 10 do przeplywu strumienia cieczy czynnika roboczego podawanego cisnieiniem grawitacyjnym z komory C piasty sruby nastawnej 2 do tylnej komory D cylindra zaworu sterujacego 15.Silownik posiada zawór sterujacy 13, którego korpus 22 wpasowano rozlacznie do otworu 14 draga 4 mechanizmu korbowego 5 na wspólnej osi.Zawór 13 ma tloczek 19, który jest prowadzony obustronnie za pomoca tloczyska 16 w otworze 8 rury 7 i w korpusie zaworu 22. Wewnatrz tloczyska 16 i tloczka 19 wykonano nieprzelotowy wzdluzny otwór 17 i otwory promieniowe 18 rozmieszczone na obwodzie tloczyska 16, których osie sa nachy¬ lone pod katem 45° wzgledem wzdluznej osi za¬ woru i sluzace do przeplywu strumienia cieczy czynnika roboczego.Przeplyw strumienia cieczy czynnika roboczego z pompy serwomotoru hydraulicznego silownika do komory A powodujacego otwarcie zaworu 13 od¬ bywa sie przez kanal 8 rury 7 i otworem wzdluz¬ nym 17 oraz otworami promieniowymi 18.Napelnianie komory E strumieniem cieczy czyn¬ nika roboczego dostarczanego do komory B z pom¬ py serwomotoru powodujacego otwieranie zaworu 13 odbywa sie kanalem 9. Komora E jest polaczona 10 u z komora B otworami 11 i 12. Przeplyw strumienia cieczy czynnika roboczego z komory C do D pod cisnieniem grawitacyjnym odbywa sie kanalem 10 i powoduje zamykanie zaworu 13 w momentach a zaniku cisnienia roboczego pompy serwomotoru.W tylnej czesci zaworu 13 na tloczysku 16 wy¬ konano kolnierz 20 z krawedzia sterujaca 21 do zamykania przeplywu strumienia cieczy czynnika roboczego.Powierzchnia czolowa 23 tloczyska 16 po stronie komory A cylindra 1 jest mniejsza od po¬ wierzchni czolowej 24 tloczka 19.Otwarcie zaworu bedzie nastepowalo równiez wówczas, kiedy po przesterowaniu w kierunku wstecz, sily hydrodynamiczne dzialajace na skrzy¬ dla spowoduja ich samoczynny obrót w kierunku wstecz, a cisnienie w komorze A bedzie wyzsze niz w komorze B.Zastrzezenia patentowe Si 1. Hydrauliczny silownik zmiany skoku okreto¬ wej sruby nastawnej z zaworem sterujacym, za¬ wierajacy cylinder polaczony z piasta sruby nas¬ tawnej, którego tlok osadzono na dragu mecha¬ nizmu korbowego, powodujacego zmiane polozenia M katowego platów oraz mechanizmu korbowego z kanalem przeplywowym i rura umieszczona wspól- srodkowo dla przeplywu strumienia czynnika ro¬ boczego doprowadzanego z pompy serwomotoru, znamienny tym, ze posiada zawór sterujacy (13) * wpasowany rozlacznie do funkcjonalnie uksztalto¬ wanego otworu cylindrycznego (14) w osi draga (4) mechanizmu korbowego (5), którego tloczek (19) jest prowadzony obustronnie tloczyskiem (16) w rurze (7) i w korpusie (22) zaworu sterujacego (13), nadto posiada nieprzelotowy wzdluzny otwór (17) oraz otwory promieniowe (18) rozmieszczone na obwodzie tloczyska (16) sluzace do przeplywu stru¬ mienia czynnika roboczego do komory (A) cylindra (1), przy czym przeplyw strumienia z pompy ser¬ womotoru silownika do komory (A) odbywa sie przez rure (7) oraz otworami (17) i (18), natomiast komora (E) zasilana jest czynnikiem roboczym po¬ dawanym do komory (B) z pompy serwomotoru przez kanal (9) w celu utrzymania tloczka (19) w polozeniu otwartym, zas komora (D) polaczona jest z komora (C) przez kanal (10), co umozliwia po¬ danie czynnika roboczego pod cisnieniem grawita¬ cyjnym w przypadku zaniku cisnienia roboczego pompy serwo-motoru.M 2. Hydrauliczny silownik wedlug zastrz. 1, zna¬ mienny tym, ze tloczysko (16) w tylnej czesci ma kolnierz (20) z krawedzia sterujaca (21) sluzaca do zamykania przeplywu strumienia czynnika robo- czego, ponadto powierzchnia czolowa (23) tloczyska (16) jest mniejsza od powierzchni czolowej (24) tloczka (19). 43119 003 Fig. 1 7 U Fig. 2. PL