Przedmiotem wynalazku jest stól obrotowy obrabiarki z zestawem dwóch symetrycznie przesuwnych ima¬ del mocujacych obrabiany walek.Stoly obrotowe obrabiarek, w znanych konstrukcjach, zajmuja pozycje pozioma i dla przenoszenia duzej sily osiowej, stosuje sie w nich wzdluzne (oporowe) lozysko kulkowe lub waleczkowe,które wraz z wrzeciono¬ wym lozyskiem dwurzedowym waleczkowym przenoszacym sily promieniowe (poprzeczne) stanowi ulozysko- wanie stolu szeroko rozpowszechnione w nowoczesnych obrabiarkach.W przypadku stolu obrabiarki pochylonego pod duzym katem na przyklad 60° do poziomu, ulozyskowa- nia takiego nie mozna zastosowac gdyz wystapiloby bardzo niekorzystne dzialanie na lozysko wzdluzne pewnej czesci sily poprzecznej pochodzacej od ciezaru obrotowego stolu intensywnie obciazonego dodatkowo zestawem imadel i walkiem obrabianym.W przypadku stolu obrotowego pochylonego pod duzym katem i obciazonego jednostronnie duza masa, silników ? przekladni napedów imadel, obrót stolu nie jest równomierny i odbywa sie ze zmienna szybkoscia obwodowa.W chwili gdy promien zamocowania jednostronnie skoncentrowanej masy na stole obróci sie do pozycji poziomej, sybkosc obwodowa stolu moze zmalec az do zera i stól moze zatrzymac sie. Spadek tej &ybkosti wywolanyjest wzrostem momentu obrotowego wywolanego ciezarem skoncentrowanym najednej stronie stolu, którego ramie od osi obrotu stolu stale wzrasta w miare obrotu stolu. Z drugiej strony w miare dalszego obrotu stolu ramie to maleje, moment obrotowy od ciezaru zmniejsza sie i szybkosc obwodowa stolu wzrasta osiagajac przy pionowym polozeniu promienia masy tak duza wartosc, ze trudno jest ja wyhamowac i wtedy stól przelatu¬ je poza swoje krancowe polozenie obrotu lub nastepuje bardzo silne uderzenie o twardy zderzak i wstrzasy calego stolu.Przy toczeniu krótkich walków oba imadla umiesczone na obrotowej czesci stolu zsuwa sie symetrycznie w kierunku do srodka obrotu stolu aby umozliwic uchwycenie takich walków.Wobec tego, ze na dolnej nieobro- towej czesci stolu znajduje sie listwa rowkowana ze zderzakami bazowym, krancowym, awaryjnym i twardym? 118971 'Jta ograniczenia przesuwu stolu wprawo i druga listwa z kompletem zderzaków odwrotnie ustawionych dla ograniczenia przesuwu stolu w lewo do wrzeciona obrabiarki, zwieksza sie bardzo odleglosc od koncówki wrzeciona do czola walka zamocowanego w imadlach, co wymaga stosowania coraz dluzszych oprawek narze¬ dziowych i narzedzi. Duzy wysieg ostrza narzedzia przed koncówka wrzeciona zmniejsza bardzo sztywnosc narzedzia i jego zamocowania, co zmusza do intensywnego zanizania parametrów skrawania i zmniejszenia wydaj¬ nosci obróbki krótkich walków.Istota wynalazku polega na tym, ze zostalo zastosowane ulozyskowanie za pomoca lozyska wrzecionowe¬ go dwurzedowego waleczkowego i lozyska wzdluznego wahlhwgo barylkowego o skosnej osi barylek, oraz hydrauliczny regulator szybkosci obrotu stolu i przesuwna lewa listwa zderzakowa od strony wrzeciona obra¬ biarki.Tego typu rozwiazanie pozwala na pochyle usytuowanie stolu, zapewniajace dobry splyw chlodziwa i dobre opadanie wiórów ze strefy skrawania przy duzej trwalosci lozysk tocznych, na których obraca sie stól.Jednoczesnie uzyskuje sie szybki pólobrót stolu oraz stosuje sie intensywne parametry skrawania, przy których obróbka jest bardzo wydajna zarówno w zakresie walków dlugich jak i krótkich, przy czym dla walków krótkich nie potrzeba stosowac specjalnych wydluzonych i mniej sztywnych oprawek narzedziowych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 jest widokiem z boku na stól, fig. 2 - widokiem z góry na zestaw imadel, fig. 3 — przekrojem poprzecznym stolu, fig. 4 — przekrojem czastkowym przez jeden z pryzmatycznych wpustów i rowków, fig. 5 — przekrojem czastko¬ wym przez jeden z hydraulicznych tloków do unoszenia stolu, fig. 6- przekrojem stolu pokazujacym naped obrotu, fig. 7 — schematem hydraulicznym stolu, flg. 8 — przekrojem poziomym stolu pokazujacym rozmiesz¬ czenie pobudzaczy i inicjatorów, fig. 9 — przekrojem przez przesuwna listwe zderzakowa, fig. 10 — przekrojem czastkowym pokazujacym przesuwna listwe zderzakowa ze zderzakami i mikrolacznikami, fig. 11 —przekrojem czastkowym pokazujacym stala listwe zderzakowa ze zderzakami i mikrolacznikami oraz fig. 12 — widokiem polozenia listew zderzakowych na przesuwnej czesci stolu.Stól obrotowy obrabiarki wedlug wynalazku sklada sie z dolnej przesuwnej czesci stolu 1, górnej obroto¬ wej czesci stolu 2, prawego imadla mechanicznego 3 i lewego imadla mechanicznego 4 mocujacych obrabiany walek 5, silnika hydraulicznego i przekladni napedu prawego imadla 6 oraz silnika hydraulicznego i przekladni napedu lewego imadla 7. Przesuwna czesc stolu 1 osadzona jest na górnym lozu 8 na listwach prowadnicowych 9 i 10, po których tocza sie bloki prowadnicowe toczne tej przesuwnej czesci. Imadla mechaniczne 3 i 4 polaczone sa dwustronna sruba pociagowa liz gwintem prawym i lewym, która obracana reczna korbka powo¬ duje symetryczne rozsuwanie lub zsuwanie imadel po zwolnieniu nakretek 13 na srubach teowych 12 mocuja¬ cych te imadla do obrotowej czesci stolu 2. Do ulozyskowania obrotowej czesci stolu 2 na przesuwnej czesci stolu 1 uzyte zostalo wrzecionowe lozysko toczne dwurzedowe waleczkowe 14 oraz wzdluzne lozysko toczne wahliwe barylkowe 15 o skosnej osi barylek. Do ustalenia obrotowej czesci stolu 2 po dokonanym obrocie sluza pryzmatyczne wpusty 16 i pryzmatyczne rowki 17. Lozysko 14 osadzone jest na stozku krótkiego wrzeciona 27 za pomoca nakretki 29 zabezpieczonej przed samoodkreceniem podkladka zebata. Wewnetrzny pierscien lozy¬ ska 14 nasuwa sie na stozek az do oparcia sie o szlifowany pierscien dystansowy 30 o scisle okreslonej grubosci ustalajacej wielkosc luzu poprzecznego w lozysku. Lozysko 14 ma specjalny poszerzony pierscien zewnetrzny, który zapewnia objecie waleczków lozyska w calym zakresie odskoku obrotowej czesci stolu 2 ijest osadzony w gniezdzie wykonanym w obrotowej czesci stolu 2 i zamocowany za pomoca pie/scienia 31. Krótkie wrzeciono 27 jest wyposazone wsztukówke wrzeciona 28 i przymocowane nieruchomo do przesuwnej czesci stolu 1.Lozysko 15 osadzone jest w obrotowej czesci stolu 2 za pomoca pierscienia 19 i pierscienia zaczepowego 22.Pierscien 19 jest zwiazany z przesuwna czescia stolu 1 przy pomocy czterech tulejek 21 podpierajacych ten pierscien 19 podczas uniesienia obrotowej czesci stolu 2. Hydrauliczny regulator szybkosci obrotu stolu zawiera hydrauliczne tloki 18 osadzone w przesuwnej czesci stolu 1 i sluzace wraz ze srubami 20 i tulejkami 21 do uniesienia obrotowej czesci stolu 2 przed jej obracaniem. Sruby 20 wyposazone sa w trzpienie 24 dla wskazania uniesienia obrotowej czesci stolu 2 poprzez mikrolaczniki 25. Tloki 18 sa zamkniete pokrywkami 23 wyposazo¬ nymi w korki 26. Na obrotowej czesci stolu 2 zamocowanyjest wieniec zebaty 32 sprzegniety z kolem zebatym 33 osadzonym na walku 34, na którego drugim koncu zamocowane jest stozkowe kolo zebate 35. Kolo 35 zazebia sie ze stozkowym kolem zebatym 36 zamocowanym na walku 37, który poprzez sprzeglo krzyzowe 38 polaczony jest z silnikiem 39 hydraulicznego napedu obrotu stolu. Walki 34 i 37 osadzone sa w przesuwnej czesci stolu 1, która wyposazona jest ponadto w rygiel hydrauliczny 51. Regulator szybkosci obrotu stolu zawiera poza tym przewód cisnieniowy 40, przewód odplywowy 41, dwupolozeniojwe rozdzielacze 42, 46,49, trójpolozeniowy rozdzielacz hydrauliczny 45, podwójny regulowany dlawik z zaworami zwrotnymi 43, regulator przeplywu 44 (regulator predkosci), regulowane dlawiki 47 i 50, regulator cisnienia 48,pobudzacze 52,53,54,118971 3 55, inicjatory elektromagnetyczne 56,57,58 oraz mikrolaczniki sygnalizacyjne 85 i 86 polozen rygla hydraulicz¬ nego 51. Na przesuwnej czesci stolu 1 usytuowane sa przesuwna lewa listwa zderzakowa 60 od strony wrzeciona obrabiarki i stala prawa listwa zderzakowa 71. Przesuwna listwa zderzakowa 60 osadzona jest na prowadnicy 59, zamocowanej do przesuwnej czesci stolu 1, za pomoca podkladek 61 i 62, sprezyn 63 i miedzianych wkladek 64. Jest ona wyposazona równiez w listwe zabierakowa 65, w otwór której wchodzi zabierak 66. Zabierak 66 jest zamocowany do obrotowej czesci stolu 2 za pomoca wysiegnika 69 oraz nakretek 67 i 68. Listwa zderzakowa 60 wyposazona jest w zderzak bazowy 80, zderzak krancowy 81 i zderzak awaryjny 82, które wspólpracuja z mikro- lacznikami umieszczonymi na stacyjce 83 zamocowanej do podstawy magazynu narzedzi 79 za pomoca wieszaka 84. Stala listwa zderzakowa 71, zamocowana do przesuwnej czesci stolu 1, wyposazonajest w zderzak bazowy 72, zderzak krancowy 73, zderzak awaryjny 74, zderzak twardy 75 i zderzak zapasowy 76. Zderzaki te wspólpra¬ cuja z mikrolacznikami umieszczonymi na stacyjce 77 zamocowanej do podstawy magazynu narzedzi 79 za pomoca wieszaka 78.Dzialanie obrotowego stolu obrabiarki z zestawem dwóch symetrycznie przesuwnych imadel mocujacych obrabiany walek wedlug wynalazku jest nastepujace.Po dokonaniu obróbki jednego konca walka, dla podstawienia drugiego jego konca, nalezy wykonac pól obrotu stolu.W tym celu zalacza sie elektromagnes rozdzielacza 42 dla wpuszczenia oleju pod cisnieniem z przewodu 40 do czterech cylindrów hydraulicznych, wypchniecia czterech tloków 18 do góry i uniesienia obrotowej czesci stolu 2 do góry z jednoczesnym wysprzegleniem czterech pryzmatycznych wpustów 16 z rowków pryzmatycz¬ nych 17 przez co nastepuje odlaczenie obrotowej czesci stolu 2 od przesuwnej czesci stolu 1. Zawór zwrotny przed rozdzielaczem 42 zabezpiecza przed opadnieciem stolu w wypadku niespodziewanego spadku cisnienia oleju w sieci hydraulicznej w czasie obrotu stolu. W tym samym czasie gdy obrotowa czesc stolu 2 unosi sie do góry, olej znad tloków 18 odplywa przez przewód 41 do zbiornika. Strumien oleju odplywowego dlawiony jest przez regulowany dlawik 43 zapobiegajacy gwaltownym skokom obrotowej czesci stolu 2. Olej pod cisnieniem przeplywa przez zawór zwrotny w dlawiku 43, który zabezpiecza polozenie obrotowej czesci stolu 2 przed wypadkowym spadkiem cisnienia w sieci hydraulicznej. Po uniesieniu stolu i uzyskaniu sygnalów elektrycznych z wszystkich czterech mikrolaczników 25 nastepuje wylaczenie elektromagnesu rozdzielacza 49, przez co pod wplywem sprezyny 51 rygiel ten wycofuje sie, ajego tlok wypycha olej z cylindra przez przewód odplywowy 41 do zbiornika. Olej ten dlawiony jest przez regulowany dlawik 50 zapobiegajacy zbyt gwaltownym skokom rygla. Podczas odskoku stolu 2 do góry zabierak 66 wysuwa sie z otworu w listwie zabierajacej 65 przesuwnej lewej listwy zderzakowej 60. Listwa 60 zabezpieczona jest teraz przed przesunieciem sie tylko przez tarcie wkladek miedzianych 64 dociskanych sprezynami 63. Wycofany rygiel powoduje sygnal elektryczny z mikro- lacznika 86, który zalacza jeden z elektromagnesów rozdzielacza 45 powodujac doplyw oleju pod cisnieniem z przewodu 40 na jedna ze stron silnika hydraulicznego 39 powodujac jego obroty w prawo, lub w lewo zaleznie od potrzebnego kierunku pólobrotu czesci stolu 2. Olej pod cisnieniem z przewodu 40 przeplywa przez regula¬ tor przeplywu 44 który utrzymujac staly przeplyw oleju reguluje szybkosc obrotu stolu ustalajac wielkosc tej szybkosci. Silnik hydrauliczny 39 przez sprzeglo krzyzowe 38 napedza walek 37 ze stozkowym kolem zebatym 36 które obraca kolo stozkowe 35 wraz z walkiem 34 i kolem zebatym 33. Kolo 33 zazebione jest z wiencem zebatym 32 przymocowanym do górnej obrotowej czesci stolu 2 i obraca wieniec wraz z ta czescia stolu.W przypadku obrotu stolu w prawo nastepuje najpierw jego szybki ruch obrotowy az do chwili kiedy pobudzacz 52 swoja przednia krawedzia zadziala na pole magnetyczne inicjatora 56 którego sygnal elektryczny powoduje wylaczenie elektromagnesu rozdzielacza 46 i przeplyw oleju powracajacego z silnika 39 przez regulo¬ wany dlawik 47, przez co nastepuje zwolniony ruch obrotowy stolu który trwa do chwili gdy pobudzacz 54 zadziala na pole magnetyczne inicjatora 57, którego sygnal elektryczny powoduje zalaczenie elektromagnesu rozdzielacza 49, przez co olej pod cisnieniem z przewodu 40 przeplywa przez regulator cisnienia 48 i wplywa do cylindra rygla 51 powodujac wepchniecie rygla do rowka na obrotowej czesci stolu 2. Sygnal elektryczny z mikrolacznika 85 powoduje wylaczenie obu elektromagnesów rozdzielacza 45, przez co olej pod cisnieniem doplywa jednoczesnie na obie strony silnika hydraulicznego 39 powodujac jego zatrzymanie sie. Pólobrót stolu zostal dokonany. Regulator cisnienia 48 redukuje cisnienie i zabezpiecza przed zbyt silnym naciskiem rygla który w zakresie luzu na rowku stolu przyhamowuje ciernie obrót stolu.W przypadku obrotu stolu w lewo, najpierw odbywa sie szybki ruch obrotowy az do chwili gdy pobudzacz 53 zadziala na inicjator 58 spelniajacy taka sama role jak inicjator 56 przy obrocie w prawo, czyli powodujacy polaczenie na zwolniony obrót stolu, a nastepnie pobudzacz 55 dziala na inicjator 57 powodujac zaryglowanie i zatrzymanie sie stolu. Sygnal elektryczny z inicjatora 57 powoduje równiez wylaczenie elektromagnesu roz¬ dzielacza 42 przez co olej pod cisnieniem wplywa do czterech cylindrów ponad tloki 18 powodujac opuszczenie4 118971 sie sio!u 2. Olej odplywajacy spod tloków 18 dlawiony jest przez regulowany dlawik 43 który powoduje lagodiie, bez uderzen wprowadzenie czterech wpustów pryzmowych 16 do czterech rowków pryzmowych 17.Jednoczesnie zabierak ob wchodzi do otworu w listwie zabierakowej 65 powodujac sprzegniecie imadla które po dokonaniu pólobrotu stolu ustawilo sie po stronie wrzeciona obrabiarki z przesuwna listwa zderzakowa 60.Kazde z dwóch imadel ma wysiegnik 69 z zabierakiem 66, przy czym sa one umieszczone przeciwlegle w stosun¬ ku do obrotowej czesci stolu 2.W zaleznosci od zakresu dlugosci obrabianych walków oba imadla mozna, symetrycznie do srodka obrotu stolu, zsuwac lub rozsuwac, przez pokrecanie dwustronnej sruby pociagowej 11 za pomoca zakladanej na jej koncówke korbki recznej. Przedtem nalezy zluzowac nakretki 13 na srubach teowych 12, a po dokonaniu przesuniecia imadel nakretki te trzeba ponownie dokrecic dla sztywnego polaczenia imadel ze stolem 2. Lewe imadlo (znajdujace sie aktualnie od strony wrzeciona obrabiarki) podczas przesuwania imadel, zaczepia swoim zabierakiem o listwe 65 i przesuwa listwe zderzakowa 60 wraz ze zderzakami 80. 81 i 82 ograniczenia przesuwu stolu 1 w kierunku wrzeciona. Dzieki temu im krótszy jest obrabiany walek tym bardziej zsuniete zostaja imadla 3 i 4, i tym blizej do srodka obrotu czesci stolu 2 zostaje posunieta listwa zderzakowa 60 pozwalajaca na zwiekszenie przesuwu czesci stolu 1 od jego prawego krancowego polozenia, w kierunku wrzeciona.Dzieki temu konce krótkich walków dosuwaja sie do wrzeciona tak samo blisko jak konce walków dlugich i moga byc równiez obrabiane za pomoca narzedzi osadzonych w krótkich i sztywnych oprawkach narzedzio¬ wych. Pochyly stól obrotowy obrabiarki z zestawem dwóch symetrycznie przesuwnych imadel mocujacych obrabiany walek wedlug wynalazku przystosowany jest do centrum obróbkowego wiertarko-centrówkowego, jednak moze on znalezc zastosowanie równiez w innych obrabiarkach do obróbki konców walków jak na przyklad frezowanie rowków na czolach walków itp.Zastrzezenia patentowe 1. Stól obrotowy obrabiarki z zestawem dwóch symetrycznie przesuwnych imadel mocujacych obrabiany walek, znamienny tym, ze zostalo zastosowane ulozyskowanie za pomoca lozyska wrzecionowego dwurzedowego waleczkowego (14) i lozyska wzdluznego wahliwego barylkowego (15) o skosnej osi barylek, oraz hydrauliczny regulator szybkosci obrotu stolu i przesuwna lewa listwa zderzakowa (60) od strony wrzeciona obrabiarki. 2. Stól obrotowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pierscien wewnetrzny lozyska wrzeciono¬ wego dwurzedowego waleczkowego (14) podparty pierscieniem dystansowym (30) osadzony jest za pomoca nakretki (29) na stozku krótkiego wrzeciona (27) zamocowanego nieruchomo do przesuwnej czesci stolu (1), a pierscien zewnetrzny tego lozyska (14) specjalnie poszerzony osadzony jest w gniezdzie wykonanym w obroto¬ wej czesci stolu (2) i zamocowany za pomoca pierscienia (31). 3. Stól obrotowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze lozysko wzdluzne wahliwe barylkowe (15) osadzone jest w obrotowej czesci stolu (2) za pomoca pierscienia (19) i pierscienia zaczepowego (22), przy czym pierscien (19) zwiazany jest z przesuwna czescia stolu (1) przy pomocy czterech srub (20) osadzonych w hydraulicznych tlokach (18), które za posrednictwem tulejek (21) podpieraja ten pierscien (19) podczas uniesienia obrotowej czesci stolu (2). 4. Stól obrotowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze hydrauliczny regulator szybkosci obrotu stolu zawiera zamocowany na obrotowej czesci stolu (2) wieniec zebaty (32) sprzegniety z kolem zebatym (33) osadzonym na walku (34), na którego drugim koncu zamocowane jest stozkowe kolo zebate (35) zazebione ze stozkowym kolem zebatym (36) zamocowanym na walku (37), który poprzez sprzeglo krzyzowe (38) polaczo¬ ny jest z silnikiem (39) hydraulicznego napedu obrotu stolu, przy czym walki (34) i (37) osadzone sa w przesuw¬ nej czesci stolu (1) wyposazonej w rygiel hydrauliczny (51), oraz zawiera poza tym przewód cisnieniowy (40), przewód odplywowy (41), dwupolozeniowe rozdzielacze hydrauliczne (42), (46), (49), trójpolozeniowy roz¬ dzielacz hydrauliczny (45), podwójny regulowany dlawik z zaworami zwrotnymi (43), regulator przeplywu (44), regulowane dlawiki (47) i (50), regulator cisnienia (48), pobudzacze (52), (53), (54), (55), inigatory elektromag¬ netyczne (56), (57), (58) oraz mikrolaczniki sygnalizacyjne (85) i (86) polozen rygla hydraulicznego (51). 5. Stól obrotowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze przesuwna lewa listwa zderzakowa (60) od strony wrzeciona obrabiarki osadzona na prowadnicy (59), zamocowanej do przesuwnej czesci stolu (1), za pomoca podkladek (61) i (62), sprezyn (63) i miedzianych podkladek (64) wyposazonajest w listwe zabierako- wa (65), która wspólpracuje z zabierakiem (66) zamocowanym do obrotowej czesci stolu (2) za pomoca wysieg¬ nika (69) oraz nakretek (67) i (68).118971 / 62 6D/-M yti^i^s Fig.I118971118971 M 27 M 35 '<6 37 38 39 Fig 6118 971 26 2 19 f& n 16 17 32 33 36 ST 39 39 SI-118 971 «?»118 971 80 61 82 83 84 79 I I Fiq.it & 60 72 73 74 75 76 7\ *g.12 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL