Przedmiotem wynalazku jest srodek do mechanicznego mycia i dezynfekcji naczyn. Srodek, bedacy przedmiotem wynalazku, sluzy do usuwania wszystkich zabrudzen typu skrobiowego, tluszczowego i bialkowego, a takze zabrudzen pochodzacych od kawy, herbaty i szminki, oraz do dezynfekcji mytych powierzchni naczyn i zastaw stolowych w mechanicznych zmywarkach domowych i gastronomicznych.Srodek wedlug wynalazku nie wykazuje: wlasnosci korozyjnych oraz dzialania drazniacego na blony sluzowe, dzialania uczulajacego, zracego lub nekrotycznego na skóre i toksycznego dla organizmu ludzkiego. Dotychczas brak jest srodków do mechanicznego mycia i dezynfekcji naczyn, które charakteryzowalyby sie jednoczesnie wy* soka efektywnoscia mycia i dezynfekcji naczyn i sztuc¬ ców, niska zdolnoscia pianotwórcza i niskimi wskazni¬ kami trwalosci piany, brakiem toksycznego, zracego, drazniacego i uczulajacego dzialania w stosunku do orga¬ nizmu ludzkiego, brakiem korodujacego dzialania w sto¬ sunku do tworzyw konstrukcyjnych mechanicznych i auto¬ matycznych zmywarek domowych oraz gastronomicz¬ nych, jak równiez w stosunku do mytych i dezynfekowa¬ nych powierzchni zastaw stolowych.Ponadto srodek wedlug wynalazku charakteryzuje sie dobra rozpuszczalnoscia w wodzie oraz brakiem ujem¬ nego wplywa na srodowisko naturalne. Dotychczas sto* aowane srodki do mechanicznego mycia naczyn nie wy¬ kazuja wielu z tych zalet, które posiada srodek wedlug wynalazku, a ponadto nie spelniaja one wymogów w za- 10 15 20 kresie ochrony zdrowia czlowieka i jego naturalnego sro- dowiska.Proszkowy preparat do mechanicznego mycia naczyn wedlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr 3696041 zawiera: 2% wagowe oksyetylenowanych alkoholi tluszczowych, 62,4% wagowych trójpolifosforanu sodowego, 20% wagowych metakrzemiattu sodowego, 12% wagowych siarczanu sodowego oraz 1,6% wagowych dwuchloroizocyjanuranu potasowego.Preparat wedlug opisu patentowego Stanów Zjedno¬ czonych Ameryki nr 3701735 zawiera: 1,5% wagowych oksyetylenowanych alkoholi tluszczowych, 64,45% wa¬ gowych trójpolifosforanu sodowego, 20% wagowych metakrzemianu sodowego, 5,63% wagowych siarczanu sodowego, 6% wagowych sacharozy, 2% wagowe dwu¬ chloroizocyjanuranu potasowego.Znane preparaty, wedlug opisów patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki zawieraja duze ilosci polifos¬ foranu sodowego, który wywoluje eurotrofizacfe srodo¬ wiska, a ponadto nie zawieraja skutecznych inhibitorów korozji i stabilizatorów aktywnego chloru, wynikiem cze¬ go jest silne dzialanie korodujace tych preparatów w pos¬ taci wodnych roztworów.Obecnosc sacharozy w skladzie preparatu wedlug opi¬ su patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3701735, bedacej doskonala pozywka dla drobnoustro¬ jów, obniza znacznie skutecznosc jego mikrobiobójczego dzialania.Znany jest równiez srodek do mechanicznego mycia wedlug polskiego opisu patentowego, nr 97266, zawie- 118 784118 784 -; ¦ 3 rajacy: 0,5—1,5% wagowych eteru mono-n-oktadecylo- wego glikolu dwunastoetylenowopietnastopropylenowego, 3—6% wagowych soli sodowych monomerów nienasy¬ conych kwasów tluszczowych Go—G8, 30—40% wago¬ wych trójpolifosforanu sodowego, 17—23% wagowych metakrzemianu sodowego pieciowodnego i 25—40% wagowych obojetnego weglanu sodowego. Srodek ten nie wykazuje jednak wlasnosci odkazajacych, gdyz nie zawiera w swoim skladzie zwiazku chemicznego o dzia¬ laniu mikrobiobójczym i dlatego nie zapobiega on roz¬ szerzaniu sie Chorób zakaznych oraz nie spelnia roli sku¬ tecznego srodka w profilaktyce chorób tak w gospodar¬ stwach domowych, jak tez zwlaszcza w zakladach zbio- rowego'zywienia.' Celem wynalazku jest opracowanie skutecznego w dzia- 'laniu srodka do mechanicznego mycia i dezynfekcji na- Jc2^ w zmywarkach domowych i gastronomicznych, nie Lw^j|zjg§cego szkodliwego dzialania ubocznego.Cel ten osiagnieto przez opracowanie srodka, który dzieki wlasciwie dobranym jakosciowo i ilosciowo sklad¬ nikom wykazuje wysoka efektywnosc mycia i dezynfekcji naczyn w jednym zabiegu roboczym, niska zdolnosc pia¬ notwórcza i wskaznik trwalosci piany, dobra rozpuszczal¬ nosc w wodzie, dobra biorozkladalnosc i brak niszczacego dzialania na zloza biologicznie czynne w oczyszczalniach scieków, brak korodujacego dzialania na szklo i tworzywa konstrukcyjne mechanicznych oraz automatycznych zmy¬ warek, a ponadto brak toksycznego, zracego, drazniacego i uczulajacego Hyiaiafiia w stosunku do organizmu ludz¬ kiego.Srodek wedlug wynalazku zawiera: 0,5—3,0% 1,3- -dwuchloro-5,5-dwumetyIohydantoiny, 1,0—4,0% eteru p-nonylofenylowego glikolu osmioetylenowosiedmiopropy- lenowego, 35,0—57,6% trójpolifosforanu sodowego, 15,0— -28,0% metakrzemianu sodowego, 10,0—21,0% weglanu sodowego i 5,4—24,0% siarczanu sodowego, przy czym wzajemny stosunek wagowy 13-dwuchloro-5,5-dwumety- lohydantpiny do eteru p-nonylofenylowego glikolu osmio- etylenowosiedmiopropylenowego wynosi od 1:2 do 3:4, zas wzajemny stosunek wagowy trójpolifosforanu sodo¬ wego do metakrzemianu sodowego i do weglanu sodowego wynosi od 5:43 do 9,6:3, :2.Stwierdzono, ze dzieki wprowadzeniu w sklad srodka do mechanicznego mycia i dezynfekcji naczyn 1,3-dwu- chtoro-5,5-dwumetylohydantoiny uzyskano srodek o wy¬ sokiej zdolnosci : rnikrpbiobójczej, zapewniajacy pelna czystosc rnikrobtologiczna mytych i dezynfekowanych powierzchni zastaw stolowych — naczyn i sztucców. Po¬ nadto stwierdzono, ze obecnosc w srodku do mechanicz¬ nego, mycia i dezynfekcji eteru p-nonylofenylowego gli¬ kolu osmioetylenowosiedmiofropylenowego zapewnia wy-* soka zdolnosc myjaca srodkowi nawet w obecnosci sil¬ nych elektrolitów, niska zdolnosc pianotwórcza i niski wskaznik trwalosci piany, co jest szczególnie pozadane w mechanicznych i automatycznych zmywarkach, domo¬ wych oraz gastronomicznych. Nieoczekiwanie okazalo sie, ze dzieki odpowiedniemu dobraniu i powiazaniu jakos- ciowo-ilosciowemu komponentów srodka wystepuje sy- nergizm, noiedzy glrtadnikimi, dajacy najlepsza, 7dolnosc myjaca i dezynfekujaca, a ponadto wystepuje stabiliza¬ cja aktywnego chloru, zapewniajaca brak jego koroduja¬ cego, drazniacego, toksycznego i uczulajacego dzialania naorganizm ludzki. j Zachowanie w srodku wedlug wynalazku stosunku wa- goww tró^ltfosforanu sodowego do metakrzemianu 4 sodowego i weglanu sodowego od 5:4:3 do 9,6:3:2 za¬ pewnia wlasciwy stopien zmiekczania wody myjacej i od¬ powiednie pH, co zapobiega wytracaniu sie w procesie myjaco-dezynfekujacym nierozpuszczalnych w wodzie osa- s dów na mytych i dezynfekowanych powierzchniach na¬ czyn, a zwlaszcza na szkle.Srodek otrzymuje sie ogólnie znanymi metodami wy¬ twarzania proszków myjacych, pioracych lub czyszcza¬ cych, takimi jak: metoda napylowa, metoda rozpylowa 10 lub przez mechaniczne wymieszanie skladników.Przykladowy sposób otrzymywania srodka do mecha¬ nicznego mycia i dezynfekcji naczyn przebiega w sposób nastepujacy: do mieszalnika wsypuje sie odwazone ilosci (zgodnie z receptura) trójpolifosforanu sodowego, meta- 15 krzemianu sodowego, weglanu sodowego, siarczanu sodo* wego oraz l,3-dwuchloro-5,5-dwumetylohydantoiny i mie¬ sza sie sypkie skladniki przez 20—40 minut w tempera¬ turze 283—308 K. Do otrzymanej mieszaniny skladników sypkich dozuje sie za pomoca urzadzenia rozpylowego 20 lub natryskowego ir p^nonylofenylowy glikolu osmio- etylenowosiedmiopropylenowego w temperaturze 313— —353 K. W czasie rozpylania lub natryskiwania cieczy zawartosc mieszalnika miesza sie w celu uzyskania rów¬ nomiernego rozprowadzenia skladników srodka myjaco- 25 -dezynfekujacego. Po wymieszaniu proszek z mieszal¬ nika transportuje sie przenosnikiem pneumatycznym lub innym do zasobnika proszku gotowego, skad podaje sie go do automatycznej pakowarki. ^ Proces wytwarzania srodka wedlug wynalazku moze 30 byc prowadzony w sposób periodyczny lub ciagly.Dzieki wlasciwemu doborowi jakosciowemu i iloscio¬ wemu skladników recepturalnych srodek wedlug wy¬ nalazku odznacza sie wysoka zdolnoscia myjaca w sto¬ sunku do zabrudzen tluszczowych, bialkowych, weglowo- 35 danowych, kawowych i herbacianych oraz wysoka zdol¬ noscia mikrobiobójcza w stosunku do bakterii gram-do- datnich i gram-ujemnych oraz grzybów i mektócych wi¬ rusów. Nie wykazuje wlasnosci drazniacych, uczulaja¬ cych, toksycznych i korodujacych oraz nie wplywa ujem- 40 nie na naturalne srodowisko.Srodek wedlug wynalazku moze byc stosowany do my¬ cia i dezynfekcji naczyn oraz sztucców we wszystkich typach myjek mechanicznych i automatycznych — za¬ równo w gospodarstwach domowych, jak i w zakladach zbiorowego zywienia.Najlepsze efekty mycia i dezynfekcji uzyskuje sie sto¬ sujac jego wodne roztwory o stezeniu 1,5 g/dm3 i o tem¬ peraturze 343—353 K. Minimalny czas dzialania wynosi 45 sekund.Korzystniejsze jest stosowanie dluzszego czasu mycia i dezynfekcji — zgodnego z programami poszczególnych typów zmywarek domowych i gastronomicznych.- Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykladach wykonania. 55 Przyklad I. Przykladowe sklady receptorami* Srodka do mechanicznego mycia i dezynfekcji naczyn1 przedstawia tablica 1.Przyklad n. srodek do mechanicznego mycia eo i dezynfekcji naczyn otrzymany wedlug receptury nr HI z przykladu I poddano badaniom zdolnosci mycia w po* równaniu z preparatem otrzymanym wedlug vopisu pat tentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3701735, Próby mycia przeprowadzono w automatycznej zmywar- t5 ce domowej typu SL-85 i automatycznej zmywarce gas- 15 20 25 30 35 40 45 50118 784 Tablica 1 Lp. 1 1* 1 2* 1 3- 1 4* 5. 1 6.Nazwa skladnika 1,3-dwuchloro-5,5-dwumetylohydantoina eter p-nonylofenylowy glikolu osmioety- lenowosiedmiopropylenowego Trójpolifosforan sodowy Metakrzemian sodowy Weglan sodowy Siarczan sodowy Zawartosc skladnika w % wagowych w recepturze numer: I 0,5 1,0 35,0 28,0 |21,0 f 14,5 n 1,5 3,0 40,0 20,0 15,0 20,5 III 1,0 2,5 54,0 17,0 12,5 13,0 IV | V | 2,5 3,5 45,0 15,0 10,0 24,0 3,0 1 4,0 57,6 18,0 12,0 | 5,4 | Tablica 2 Nr próby 1 2 3 4 5 1 6 | srednia Stezenie w g/dm3 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 Srodek wedlug opisu patentowego Stanów Zjedn. Ameryki nr 3701735 zmywarka domowa 0,725 0,780 0,765 0,800 0,795 0,730 0,766 1 zmywarka gastronom. 0,825 0,805 0,800 0,820 0,835 0,840 0,821 Srodek wedlug wynalazku zmywarka domowa 0,920 0,915 0,900 0,930 0,940 0,910 0,919 zmywarka gastronom. 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 1,00 | 1,00 tronomicznej typu MND.10.4. wedlug testu ISO publ. 436. Wyniki badan zdolnosci myjacej podano w tablicy 2.Uzyskane wyniki badan wskazuja, ze srodek otrzy¬ many wedlug receptury nr m z przykladu I posiada znacz¬ nie wyzsza zdolnosc myjaca od srodka otrzymanego we¬ dlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ame¬ ryki nr 3701735 — przy tym samym stezeniu w wodnym roztworze.Przyklad III. Srodek do mechanicznego mycia i dezynfekcji naczyn otrzymany wedlug receptury II z przykladu I poddano badaniom mikrobiologicznym sku¬ tecznosci dezynfekcji powierzchni naczyn w porównaniu ze srodkiem otrzymanym wedlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3701735. Mycie i dezynfekcje przeprowadzono roztworami wodnymi pre¬ paratów o stezeniu 1,5 g/dm3 w temperaturze 333K w czasie 60 sekund. Material do badan mikrobiologicznych pobierano jalowymi wacikami z powierzchni naczyn przed myciem i dezynfekcja oraz po myciu i dezynfekcji roz¬ tworami kazdego z preparatów myjaco-dezynfekujacych.W kazdym przypadku pobierano z powierzchni róz¬ nych naczyn wymazy na cztery waciki. Nastepnie pro¬ bówki z pobranym materialem zalewano jalowym roz¬ tworem PBS. W celu wyplukania drobnoustrojów wa¬ ciki z pobranym materialem wytrzasano z roztworem PBS. Po wytrzasaniu waciki wyciskano, a roztwór z po¬ brana; zawartoscia rozcienczano r wysiewano równolegle na 3 plytki Petriego z 1,5%-wym agarem odzywczym oraz dla wyróznienia Escherichia coli, na plytke z podlozem- Mc Conkey'a. Po 48 godzinach inkubacji w termostacie o temperaturze 310 K liczono wyrosle kolonie na agarze odzywczym, a na podlozu MC Conkey'a oceniano wys^ tepowanie Escherichia coli. Wyniki badan zestawiono w tablicy 3.Uzyskane wyniki badan wskazuje, ze srodek wedlug wynalazku calkowicie usuwa drobnoustroje z mytych 30 35 40 45 Tablica 3 Wyszczególnienie Przed myciem: — ogólna liczba drob¬ noustrojów — liczba E. coli Po myciu: — ogólna liczba drob¬ noustrojów — liczba E. coli Liczba drobnoustrojów na powierzchni 5 x 5 cm | srodek wedlug pat. Stanów Zjedn. Amery¬ ki nr 3701735 10«x291 103xl87 10* x4 0 srodek wedlug wynalazeku 10«x296 10*xl89 | 0 0 | 50 powierzchni i wykazuje lepsze dzialanie dezynfekujace; w stosunku do srodka otrzymanego wedlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3701735.Przyklad IV. Przeprowadzono zgodnie z PN-70/H- -04600 badania odpornosci korozyjnej tworzyw konstruk¬ cyjnych mechanicznych zmywarek domowych i gastro- 55 nomicznych na roztwory srodków do mycia i dezynfekcji namys, otrzymanych wedlug: opisu patentowego Sta¬ nów jednoczonych Ameryki nr 3701735 oraz wedlug receptury nr m z przykladu I. Do badan zastosowano roztwory o stezeniu 1,5 g/dm3 — w temperaturze 343 K.Kórozyjnosc wyrazono ubytkiem masy materialu w gra¬ mach, odniesionym do 1 m2 powierzchni i 24 godzin; trwania procesu korozji. Otrzymane wyniki badan przed-; stawiono w tablicy 4.Uzyskane wyniki badan wskazuja, ze srodek bedacy! 65 przedmiotem wynalazku ma znacznie nizsza korozyjnosó 60Tablica 4 Lp. 1 l* 1 2' 3. 4.Tworzywo konstrukcyjne Stal kwasood- porna chromo- niklowa Stal chromoni- klowomangano- wa Stal chromoni- klowomolibde- nowa Braz jslinowy- -odlewniczy Korozyjnosc i- srodek wedlug patentu Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3701735 28,67 24,16 12,99 2,04 g \ 1 m2x24h/ srodek wedlug wynalazku 2,18 1,93 0 o . 1 118 784 8 mycia 0,15%-wymi wodnymi roztworami poszczegól¬ nych skladników oraz ich mieszaniny odpowiadajacej recepturze II z przykladu I. Badania przeprowadzono w automatycznej zmywarce domowej typu SL-85 i auto¬ matycznej zmywarce gastronomicznej typu MND 10.4. wedlug testu ISO publ. 436. Wyniki badan zdolnosci myjacej podano w tablicy 5. niz srodek otrzymany wedlug opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3701735.Przykl&d V. W celu stwierdzenia wystepowania synergizmu miedzy skladnikami w myjacym dzala- niu srodka wedlug wynalazku przeprowadzono próby Tablica 5 Lp. 1 ll 2. 1 3- 1 4' 1 5- 1 6- 7. 0,15 %-wy wodny roztwór myjacy, zawierajacy: 1,3-dwuchloro-5,5-dwu- metylohydantoina eter p-nonylofenylowy gli¬ kolu osmioetylenowosied- miopropylenowego trójpolifosforan sodowy metakrzemian sodowy weglan sodowy siarczan sodowy mieszanine skladników o lp. 1—6 w ukladzie skoja¬ rzonym, odpowiadajacym recepturze II z przykladu I Zdolnosc myjaca w automatycznej zmywarce domowej 0,123 0,275 0,347 0,481 0,506 0,108 0,921 gastrono¬ micznej 0,158 | 0,312 0,384 | 0,513 0,539 | 0,127 | 1,000 1 10 15 20 25 30 35 40 45 50 Zawarte w tablicy 5 wyniki badan zdolnosci myjacej wskazuja jednoznacznie na wystepowanie synergizmu miedzy skladnikami srodka w ukladzie skojarzonym, wy¬ razajacego sie w 2—8-krotnie podwyzszonej zdolnosci myjacej srodka wedlug wynalazku w stosunku do poszcze¬ gólnych skladników srodka, wystepujacych pojedynczo w postaci wodnych roztworów o tym samym stezeniu.Na przyklad eter p-nonylofenylowy glikolu osmioetyle- nowosiedmiopropylenowego wystepujacy pojedynczo w roztworze wodnym o stezeniu 0,15% wagowych wyka¬ zuje w automatycznej zmywarce gastronomicznej zdol- mnosc myjaca na poziomie zaledwie 0,312, natomiast w ukladzie skojarzonym wedlug receptury II z przykladu I ten sam niejonowy zwiazek powierzchniowo czynny o stezeniu 33-krotnie nizszym posiada ponad 3-krotnie wyzsza zdolnosc myjaca w stosunku do roztworu samego zwiazku.Przyklad VI. Celem stwierdzenia wystepowania synergizmu miedzy skladnikami srodka wedlug wyna¬ lazku w dzialaniu dezynfekujacym przeprowadzono ba¬ dani mikrobiologiczne skutecznosci odkazania powierz¬ chni 0,15%-wymi wodnymi roztworami poszczególnych skladników o dzialaniu nrkrobiobójczym lub bakterio- statycznym oraz srodka wedlug receptury V z przykladu I.Badania mikrobiobójczego dzialania poszczególnych roz¬ tworów o temperaturze 333 K w czasie 60 sekund wyko¬ nano sposobem opisanym w przykladzie III. Uzyskane wyniki badan ilustruje tablica 6.Podane w tablicy 6 wyniki badan mikrobiologicznych potwierdzaja wysoki synergizm w mikrobiobójczym dzia¬ laniu miedzy skladnikami w ukladzie skojarzonym, od¬ powiadajacym srodkowi wedlug wynalazku. 1,3-dwuchlo- ro-5,5-dwumetylohydantoina dzialajaca pojedynczo w pos¬ taci wodnego roztworu o stezeniu 0,15% wagowych nie niszczy calkowicie drobnoustrojów na dezynfekowanej powierzchni, gdyz z ogólnej ich liczby 106x298 pozos¬ taje po procesie odkazania az 103x4. Ten sam zwiazek chemiczny o stezeniu zaledwie 0,0045% wagowych w wod¬ nym roztworze — a wiec o stezeniu 33-krotnie nizszym, lecz w ukladzie skojarzonym wedlug receptury V z przy¬ kladu I — zabija wszystkie mikroorganizmy w tych sa¬ mych warunkach.Tablica 6 Lp. 1 h 1 2- 1 3- 4. 015 %-wy wodny roztwór odkazajacy zawierajacy: .13-dwuchloro-5 5-dwumetylobydantoinc metakrzemian sodowy weglan sodowy uklad skojarzony odpowiadajacy recepturze Vzprzyldadul Liczba drobnoustrojów na powierzchni 5 x 5 cm2 | przed odkazeniem ogólna • 10«x298 10«x296 I0«x291 10«x302 Escherichia coli 105x301 10* x 189 10*xl8? 105X199 po odkazeniu | ogólna 103x4 10* x 137 10 0 Escherichia coli 10**3 | 103x112 1 103x84 0 |118 784 9 Zastrzezenie patentowe Srodek do mechanicznego mycia i dezynfekcji naczyn zawierajacy substancje powierzchniowo czynna, trójpo- lifosforan sodowy, metakrzemian sodowy, siarczan so¬ dowy, oraz znane dodatki, jak weglan sodowy, znamien¬ ny tym, ze zawiera od 0,5 do 3,0 procent wagowych 1,3- -dwuchloro-5,5-dwumetylohydantoiny, od 1,0 do 4,0 procent wagowych eteru p-nonylofenylowego glikolu osmio- etylenowo-siedmiopropylenowego, od 35,0 do 57,6 pro- 10 cent wagowych trójpolifosforanu sodowego, od 15,0 do 28,0 procent wagowych metakrzemianu sodowego, od 10,0 do 21,0 procent wagowych weglanu sodowego i od 5,4 do 24,0 procent wagowych siarczanu sodowego, przy 5 czym wzajemny stosunek wagowy l,3-dwuchloro-5,5- -dwumetylohydantoiny do eteru p-nonylofenylowego gli¬ kolu osmioetylenowo-siedmiopropylenowego wynosi od 1:2 do 3:4, zas wzajemny stosunek trójpolifosforanu so¬ dowego do metakrzemianu sodowego i do weglanu so- io dowego wynosi od 5:4:3 do 9,6:3:2. PL