Przedmiotem wynalazku jest kokilarka przenosnikowa do wytwarzania dokladnych odlewów ksztalto¬ wych.Znane sa kokilarki przenosnikowe do wytwarzania odlewów ksztaltowych majace kokile zamocowane do ciegien lancuchowych bez konca, obracajacych sie na dwóch parach kól, z których jedna jest napedzana.W zaleznosci od konstrukcji kokil tego rodzaju kokilarki mozna stosowac do odlewania z zasilaniem z nadlewów i bez zasilania.W urzadzeniach do odlewania z zasilaniem kokile maja nadstawki zasilajace, mieszczace nadlew, zamocowa¬ ne na górnej czesci kokili. Metal znajdujacy sie w nadstawce zasilajacej styka sie z metalem w kokili i podczas kurczenia sie metalu w kokili metal z nadlewu wplywa do odlewu, uniemozliwiajac powstanie w nim jam skur¬ czowych.Chociaz w przypadku wykonywania odlewów ksztaltowych w kokilarkach, których kokile sa zaopatrzone w nadstawki zasilajace, mozna otrzymywac odlewy wysokiej jakosci, tojednak urzadzenia takie maja szereg wad.Jedna z nich polega na duzym nieproduktywnym zuzyciu metalu wyjsciowego na nadlew. Masa roztopionego, metalu wnadlewie, wykorzystywanego do dodatkowego zasilania odlewu w procesie krystylizacji, musi byc dostatecznie duza, aby zapobiec powstaniu jam skurczowych w odlewie. Na przyklad w przypadku wykonywania protektorów w kokilarce, wyposazonej w kokile z nadstawkami zasilajacymi, na nadlew niezbedny do dodatko¬ wego zasilania i formowania protektora zuzywa sie nawet okolo 50% stopu protektorowego.Inna niedogodnoscia kokilarek zaopatrzonych w kokile z nadstawkami zasilajacymi jest ich skomplikowana konstrukcja. Poniewaz nadlewy sa przeznaczone do opóznienia krystalizacji metalu powinny byc one izolowane cieplnie, co równiez komplikuje ich konstrukcje.Ponadto w celu wyjecia z takich kokil gotowych odlewów ksztaltowych, nalezy stosowac specjalne skom¬ plikowane urzadzenia, a nastepnie obcinac nadlew z tak wykonanych wyrobów, co zwieksza pracochlonnosc ich wytwarzania.Z opisu patentowego Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 976 120 znana jest kokilarka przenosnikowa, zawierajaca otwarte kokile, zamocowane przegubowo do ciegien lancuchowych, napedzanych za pomoca napedu2 118 577 przylozonego do jednego z dwóch par kól lancuchowych. Kokile maja specjalna konstrukcje - wjednej kokili wykonuje sie przednia czesc odlewu, a w.nastepnej, przylegajacej do niej szczelnie —jego pozostala czesc.Podczas pracy kokilarki otwarte kokile, przemieszczane za pomoca ciegien lancuchowych, przechodza kolejno pod kadzia odlewnicza, z której zalewa sie otwarte kokile roztopionym metalem, a nastepnie miedzy chlodzonymi woda plytami chlodzacymi. Dlugosc przenosnika oraz predkosc przemieszczania kokili od stanowiska zalewania metalu do odchylajacego bebna zebatego, gdzie ulega zmianie kierunek ruchu ciegien lancuchowych przenosnika, nastapila calkowita krystalizacja metalu znajdujacego sie w kokili. Przy zmianie kierunku galezi obciazonej ciegien lancuchowych przenosnika na odchylajacym bebnie zebatym, kokile obracaja sie na przegubach i oddzielaja od siebie. Odlew jest wybijany z kokili za pomoca zderzaka.Kokilarka ta wyróznia sie prostota w porównaniu z wczesniej opisanymi rozwiazaniami, jednak ma wiele wad. Poniewaz w przypadku zalewania metalem otwartych kokil w czasie krystalizacji powstaja jamy skurczowe, przeto nalezy dawac znaczne naddatki grubosci detalu, które musza byc nastepnie usuwane mechanicznie, co przyczynia sie do zwiekszania pracochlonnosci i znacznego zmniejszania wspólczynnika wykorzystania metalu wyjsciowego.Zagadnieniem technicznym do rozwiazania jest opracowanie kokilarki przenosnikowej o duzej wydajnosci, zapewniajacej wysoka jakosc otrzymywanych odlewów, gotowych do uzycia bez obróbki mechanicznej.Zagadnienie to zostalo rozwiazane zgodnie z wynalazkiem dzieki temu, ze kokilarka przenosnikowa, zawie¬ rajaca napiete na dwóch parach kól ciegna lancuchowe z polaczonymi z nimi przegubowo otwartymi kokilami, nad którymi jest umieszczona plyta chlodzaca, charakteryzuje sie tym, ze wneki kokil, zamocowanych na przegubach do ciegien lancuchowych sa polaczone ze soba za pomoca przelewów zasilajacych, wykonanych w sciankach poprzecznych kokil, a plyta chlodzaca przylega do górnej plaszczyzny kokil galezi obciazonej ciegien przenosnika, zamykajac otwarte wneki kokil.Cecha ta umozliwia dodatkowe doprowadzenie metalu ze zbiornika wlewowego do kokili, w której juz zachodzi krystalizacja metalu.Jednoczesnie plyta chlodzaca, umieszczona ponizej obszaru wlewania metalu i zamykajaca od góry wneki kokil, przyczynia sie do szybkiej krystalizacji warstwy powierzchniowej metalu w kokilach, przemieszczajacych sie pod ta plyta, co w polaczeniu z dodatkowym doprowadzeniem cieklego metalu ze zbiornika wlewowego, znajdujacego sie wyzej, zapewnia uzyskanie odlewu bez jam skurczowych i bez zmniejszenia jego objetosci podczas krzepniecia.Korzystne jest stosowanie kokil zlozonych z dna, dwóch podluznych i jednej poprzecznej scianki, zaopa¬ trzonej w przelew zasilajacy, przy czym korzystnym jest wykonanie na krawedzi poprzecznej dna, od strony scianki poprzecznej ucha majacego prostopadla do zewnetrznej powierzchni scianki poprzecznej powierzchnie oporowa, znajdujaca sie na poziomie dolnej powierzchni dna, o która opiera sie sasiednia kokila, umieszczona na galezi obciazonej ciegien przenosnika, powodujac dokladne wzajemne dopasowanie kokil na tej galezi.Taka konstrukcja kokil, majacych tylko jedna scianke poprzeczna, w której jest wykonany przelew zasilaja¬ cy, umozliwia zrealizowanie w najprostszy sposób polaczenie wnek kokil, usytuowanych na galezi obciazonej.Powierzchnia oporowa wykonana na uchu kokili, na której opiera sie koniec nastepnej kokili, umieszczonej nizej, przyczynia sie do dokladnego wzajemnego wpasowania sasiednich kokil.Korzystne jest pochyle ustawienie galezi obciazonej ciegien przenosnika z umieszczonymi na niej kokilami pod katem zawierajacym sie w granicach od 30 do 60° wzgledem plaszczyzny poziomej.Kat nachylania kokil galezi obciazonej ciegien przenosnika nalezy dobrac tak, aby zapewnic wystarczajace dodatkowe zasilanie roztopionym metalem kokili, znajdujacej sie nizej z kokili znajdujacej sie wyzej podczas przemieszczania sie kokili pod plyta chlodzaca. W podanym zakresie wartosci dobór optymalnego kata nachyle¬ nia kokil zalezy od wielu czynników, w tym od masy i wymiarów wykonywanych odlew<5w, ich materialu wyjsciowego, temperatury odlewania, lepkosci roztopionego materialu predkosci ruchu kokil na przenosniku, temperatury kokil itp.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia kokilarke przenosnikowa wedlug wynalazku w widoku z boku schematycznie, fig. 2 - kokilarke przenosni¬ kowa, podczas wlewania metalu do kokil, fig. 3 — kokile w przekroju podluznym, fig. 4 — kokile w widoku z góry, fig. 5 - kokile w widoku z przodu, fig. 6 — polaczone kokile przy ich rozmieszczeniu na galezi obciazo¬ nej ciegien przenosnika w przekroju podluznym, fig. 7 — polaczone kokile przy ich rozmieszczeniu na galezi obciazonej w przekroju poprzecznym w widoku z góry.Kokilarka przenosnikowa 1 zawiera ciegna lancuchowe 2 kokil, (fig. 1 i 2), których podluzne lancuchy bez konca, opasuja kola lancuchowe napedzane 3 oraz kolo lancuchowe napinajace 4.118 577 3 Kola lancuchowe napedzane 3 sa polaczone z nie pokazanym, znanym urzadzeniem przemieszczajacym, które nastawiajac te kola na odpowiednia wysokosc umozliwia zmiane kata nachylenia galezi obciazonej 5 ciegien przenosnika w granicach od 30 do 60°.Kola lancuchowe napedzane 3 sa obracane w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara za pomoca nie pokazanego zespolu napedowego.Na ciegnach lancuchowych 2 sa zamocowane na przegubach 6 kokile 7. W niniejszym przykladzie wykona¬ nia wynalazku zastosowano dwadziescia piec kokil 7, oczywiscie ilosc ich moze byc dowolna.Kazda kokila 7 ma dno 8 (fig. 3, 4 i 5), dwie scianki podluzne 9 oraz jedna scianke poprzeczna 10 z przelewem zasilajacym 11. Na krawedzi dna 8 kazdej kokili 7 i scianki poprzecznej 10, znajduje sie ucho 12 kokili z otworem 13, za pomoca którego kokila 7 jest zawieszona na przegubach 6 ciegien lancuchowych 2. Ucho 12 ma pozioma górna powierzchnie oporowa 14, prostopadla do zewnetrznej strony scianki czolowej 10, do której przylega powierzchnia dna 8 nastepnej kokili 7.W góRnej czesci kokilarki przenosnikowej nad kokilami 7 jest umieszczony zbiornik wlewowy 15 (fig. 1 i 2), sluzacy do rozlewania roztopionego metalu do kokil 7. W poblizu stanowiska zalewania kokil umieszczona jest chlodzona woda plyta chlodzaca 16, przylegajaca do górnych powierzchni kokil 7. Plyta chlodzaca 16 ma komore wodna 17, do której w sposób ciagly doprowadza sie wode chlodzaca.Plyta chlodzaca 16 jest zamocowana do opory 18. Dlugosc plyty chlodzacej 16 jest tak dobrana, aby po przejsciu pod nia kokili 7 ciekly metal byl dostatecznie schlodzony.W poblizu kól lancuchowych napinajacych 4 umieszczony jest zderzak 19, o który uderza zawracajaca na nich kokila 7, wskutek czego nastepuje wybijanie odlewu 20, który spada na stanowisko odbiorcze 21.W zaleznosci od cech wykonywanych odlewów, a takze od wlasciwosci metalu wyjsciowego dobiera sie kat nachylenia przenosnika wzgledem plaszczyzny poziomej przez regulacje wysokosci polozenia kól lancuchowych napedzanych 3, a ponadto ustala sie odpowiednia predkosc ruchu kokil 7.Podczas pracy kokilarki przenosnikowej 1 (fig. 2) kokile 7, schodzace z kól lancuchowych napedzanych 3, obracajace sie w kierunku zgodnym z kierunkiem ruchu wskazówek zegara i wchodzace na galaz obciazona 5 ustawiaja sie tak, ze tylny koniec kazdej kokili 7, znajdujacej sie nizej, opiera sie na powierzchni oporowej 14 sasiedniej kokili 7, znajdujacej sie wyzej. Umozliwia to dokladne wzajemne nastawienie poprzecznych powierz¬ chni czolowych kokil. Poniewaz podczas ruchu kól lancuchowych napedzanych 3 kazda kokila 7, znajdujaca sie wyzej, jak gdyby popycha sasiednia kokile 7, znajdujaca sie nizej, przeto jednoczesnie krawedzie scianek podluz¬ nych 9 i dna 8 kokili 7, znajdujacej sie nizej, sa dociskane do poprzecznej scianki kokili 7, znajdujacej sie wyzej, zapewniajac w ten sposób szczelne zlaczenie kokil 7, umieszczonych na galezi obciazonej 5 ciegien przenosnika.Strumien cieklego metalu doprowadza sie ze zbiornika wlewowego 15 do kokili 7, zblizajacej sie w danej chwili do plyty chlodzacej 16. Gdy kokila 7 wchodzi pod plyte chlodzaca 16, nie jest ona jeszcze calkowicie wypelniona metalem, a strumien metalu wplywa do nastepnej kokili 7, z której metal przeplywa przez przelew zasilajacy 11 do kokili 7, znajdujacej sie nizej, w której rozpoczelo sie krzepniecie metalu.Przy dalszym ruchu kokil 7 z metalem pod plyta chlodzaca 16 nastepuje dalsze krzepniecie metalu i z pod plyty chlodzacej 16 wychodzi kokila 7 z ostatecznie ustalonym odlewem.Przy zawracaniu kokil 7 na kolach lancuchowych napedzajacych 4 nastepuje odlamanie czesci wlewu (nie uwidocznionej) w przelewie zasilajacym 11 scianki czolowej 10 kokili 7.Kokila 7 obraca sie nastepnie do góry dnem, na przegubie 6, uderza o zderzak 19 i odlew 20 wypada na stanowisko odbiorcze 21.W kokilarce wedlug wynalazku mozna zastosowac równiez zwykle kokile z czterema sciankami. Jednakze w tym przypadku nalezaloby wykonywac otwory przelewów zasilajacych w kazdej poprzecznej sciance kokili i stosowac hermetyczne urzadzenie, laczace otwory w poprzecznych sciankach kazdych dwóch kokil, co skom¬ plikowaloby konstrukcje.Zastrzezenia patentowe 1. Kokilarka przenosnikowa zawierajaca napiete na dwóch parach kól ciegna lancuchowe z polaczonymi z nimi przegubowo otwartymi kokilami, nad którymi jest umieszczona plyta chlodzaca, znamienna t y m, ze wneki kokil (7), zamocowanych na przegubach (6) do ciegien lancuchowych (2) sa polaczone ze soba za pomoca przelewów zasilajacych (11), wykonanych w sciankach poprzecznych (10) kokil (7), a plyta chlodza¬ ca (16) przylega do górnej plaszczyzny kokil (7) galezi obciazonej (5) ciegien (2) przenosnika zamykajac otwarte komory kokil (7).118577 , . ,. 4 *» ira^Ha kokila (1) ma dno (8), dwie scianki 2. Kokilarka wedlug zastrz. 1, znamienna tym .^^^'^^^^poprzecznej podluzne (9) ijedna scianke poprzeczna (10z przelewem zasilajm (1)^ zyc^n C ^ (14) dna (8) od strony scianki poprzecznej ( 0) jest wykonan ^^^^^^^ powierz- nej (5) ciegien (2)przenosnika ze galaz obciazona (5) ciegien (2) przenosnika plaszczyzny poziomej. /7ZT.J *0 v 1A8 -+# ns.5 -^ iA 4# FIGA W FIG 7 tf\ Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL