Przedmiotem wynalazku jest przyrzad do zdalnego wykrywania drgan wywola¬ nych sejsmicznymi wstrzasami bliskimi, przezna¬ czony przede wszystkim do warunków polowych i kopalnianych.Stan techniki. Znane przyrzady do rejestracji drgan wstrzasów sejsmicznych ze wzgledu na ich charakterystyke dziela sie- zasadniczo na dwa ro¬ dzaje: krótkookresowe i dlugookresowe. Podstawo¬ wa czescia przyrzadu jest masa bezwladna zawie¬ szona w postaci wahadla pionowego lub poziome¬ go. W przyrzadach takich srodek masy bezwladnej zachowuje sie jak punkt nieruchomy zwiazany scisle z punktem zawieszenia.Jednym ze znanych rozwiazan zawieszenia masy bezwladnej jest uklad Willmere'a. Taki uklad jest wrazliwy na uszkodzenia i prowadzi kinematycznie do zmniejszenia masy bezwladnej. Rejestracja drgan wstrzasów sejsmicznych w wTarunkach polo¬ wych wymaga stosowania rozwiazan majacych na celu zminiaturyzowania konstrukcji. Przyrzady ta¬ kie jednak maja zazwyczaj niewielka mase bez¬ wladna co wyklucza uzyskanie duzych powiekszen zapisu drgan sejsmicznych, uzyskanie których jest mozliwe po powiekszeniu masy bezwladnej co z kolei wymaga zwiekszenia wymiarów gabaryto¬ wych przyrzadów lub stosowania dodatkowych ze¬ spolów wspólpracujacych na przyklad wzmacnia¬ czy elektronicznych.Dla okreslonego technologicznie momentu bez- 30 wladnosc cewki galwanometru i zadanego powiek¬ szenia zapisu jest konieczne odpowiednie powiek¬ szanie ciezaru masy bezwladnej co powoduje sze¬ reg trudnosci, a przede wszystkim znaczne zwiek¬ szenie ogólnego ciezaru przyrzadu.Istota wynalazku. W przyrzadzie wedlug wyna¬ lazku zastosowano wahacze zamocowane- do masy bezwladnej i podstawy za pomoca czterech par pla¬ skich sprezyn. Sprezyny te znajduja-sie w jednej plaszczyznie i umocowane sa w ten sposób, ze kie¬ dy jedna z nich jest rozciagana to druga jest scis¬ kana.Dzieki takiemu rozwiazaniu utworzony elastycz¬ ny przegub eliminuje wy^tepowanie-sil-scinajacych sprezyny w ...plaszczyznie prostopadlej "do ich prze¬ kroju poprzecznego. Wszystkie punkty wahadla wykazuja identyczne ruchy wzgledem obudowy przyrzadu, w--zwiazku z czym uzyskano efektyw¬ ne wahadlo matematyczne, w którym masa punk¬ towa waha sie na ramieniu o dlugosci równej dlu¬ gosci wahaczy. Zas efektywna masa bezwladna ta¬ kiego przyrzadu jest wieksza od efektywnej masy bezwladnej wszystkich znanych przyrzadów o sto¬ sowanych dotychczas rozwiazaniach konstrukcyj¬ nych, W przyrzadzie wedlug wynalazku powiekszenie impulsu elektrycznego na wyjsciu przetwornika uzyskano przez zastosowanie duzej objetosci szcze¬ liny w elektromagnesie, a zmniejszenie gabarytów przyrzadu i jego wagi uzyskano przez wykorzysta- 117 408s 117 408 4 nie zespolu magnetycznego jako masy bezwladnej.W rezultacie osiagnieto zoptymalizowany przyrzad, którego ciezar calkowity nie przekracza podwójnej wagi masy bezwladnej.Dzieki zastosowaniu zawieszenia zgodnie z wyna¬ lazkiem geomejtria wahadla ma os obrotu poza ga¬ barytami przyrzadu, co umozliwia kilkakrotne zmniejszenie jego wymiarów w porównaniu ze zna¬ nymi rozwiazaniami. Uzyskana konstrukcja przy¬ rzadu na podstawie rozwiazania wedlug wynalazku zapewnia bardzo duza odpornosc przyrzadu na uszkodzenia podczas obsulgi i podczas transportu.Zminiaturyzowanie przyrzadu zwieksza zakres je¬ go wykorzystania w róznych warunkach uzytko¬ wania.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na ry¬ sunku, na którym fig, 1 przedstawia przyrzad w widoku z boku w kierunku osi ruchu, fig. 21 — przyrzad w przekroju wzdluznym.Przyklad wykonania wynalazku. W korpusie Iza posrednictwem plyt czolowych 2 i wsporników 3 oraz trzpieni 4 zamocowane sa wahacze 5, na któ¬ rych zawieszona jest masa bezwladna, która sklada sie z magnesów w ksztalcie koncentrycznych pier¬ scieni 6 i nabiegunników 7.Wahacze 5 zamocowane sa do korpusu 1 i masy bezwladnej za pomoca czterech par plaskich spre¬ zyn 8, tworzacych elastyczne przeguby, które sa odpowiednikiem rozpowszechnionego przegubu krzyzowego sprowadzonego do jednej plaszczyzny, tak, ze kat miedzy sprezynami 8 wynosi 180°. Prze¬ gub ten charakteryzuje sie tym, ze w czasie obcia¬ zenia pojawia sie sila astatyzujaca pochodzaca od tego, ze dylatacja sprezyny rozciaganej powoduje sciskanie sprezyny drugiej w parze.Masa bezwladna- tego przyrzadu wynosi w gra- 10 15 20 25 30 nicach 8 kg i posiada duza szczeline przetwornika, dzieki czemu uzyskuje sie impulsy elektryczne o duzym napieciu co umozliwia przesylanie ich na duze odleglosci w obecnosci silnych pól zaklócaja¬ cych bez stosowania przedwzmacniaezy umieszczo¬ nych w poblizu przyrzadu.Przyrzad o przedstawionej w przykladzie kon-. strukcji ma moznosc stosowania róznego.rodzaju podparcia, w ukladzie pionowym. W najprostszym ukladzie masa moze byc podwieszona na sprezynie pionowej co daje najwyzsza stabilnosc pracy przy¬ rzadu.W celu stosowania podparcia typu Golicyna punkt zaczepienia moze znajdowac sie w dowolnym.miej¬ scu masy bezwladnej, takze zasadnicza geometria wahadla poziomego i pionowego pozostaje bez zmian.Natomiast zmiana rodzaju pracy odbywa sie przez zmiane punktu zaczepienia sprezyny pionowej.Zastrzezenia patentowe 1. Przyrzad do wykrywania drgan wywolanych wstrzasami sejsmicznymi, o masie, bezwladnej za¬ wieszonej w postaci wahadla, znamienny tym, ze jest wyposazony w wahacze (5) zamocowane do ma¬ sy bezwladnej i podstawy za pomoca czterech par plaskich sprezyn (8), przy czym wszystkie sprezy¬ ny (8) jednego wahadla (5) znajduja sie w jednej plaszczyznie, tworzac uklad efektywnego wahadla matematycznego, w którym masa punktowa waha sie na ramieniu o dlugosci równej dlugosci waha¬ czy (5). 2. Przyrzad wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze sprezyny (8) w kazdej parze sa zamocowane wzgle¬ dem siebie, tak, ze tworza uklad, w którym kiedy jedna sprezyna jest. rozgana to druga sciskana.AB- U///////////77& -CD- W///////////& -EF Fig.2 ZGK 1022/1100/82 90 Cena 100 zl PL